- Công tác giáo dục học sinh giữa các chủ nhiệm vẫn chưa thực sự đều tay: có những GV tâm huyết với học sinh nhưng cũng còn những GV làm việc đối phó, chưa tâm huyết.. - Một số ít GV thi[r]
Trang 1Trường THPT BC Nguyễn Huệ BÁO CÁO THAM LUẬN
Tổ: Ngữ văn VỀ CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM GV: Phùng Thị Diệu Hương Ở TRƯỜNG THPT
Ngày 21/8/2010, tại trường THPT Bán Công Nguyễn Huệ - thuộc Huyện Cam Lâm – Tỉnh Khánh Hoà, có một sự việc diễn ra khác với thường lệ : đã hơn 11 giờ 30 phút nhưng đa
số giáo viên - sau giờ sinh hoạt lớp chủ nhiệm - vẫn còn nán lại trường, chưa muốn về nhà Người cười, người nói, người khóc, người im lặng Nhưng ai nấy mắt đều đỏ hoe, ai nấy đều như đang có tâm sự Đó là sự việc gì vậy?
Câu trả lời là : Trước đó vài tiếng đồng hồ, những giáo viên này – hầu hết đã làm công tác chủ nhiệm trên 10 năm - vừa nhận được thông báo từ Ban Giám Hiệu là năm học mới họ không còn làm công tác chủ nhiệm nữa; và tiết sinh hoạt chủ nhiệm vừa diễn ra là tiết sinh hoạt đầy cảm xúc
Chúng ta tự hỏi: Công tác chủ nhiệm ở trường phổ thông có gì hấp dẫn các giáo viên đến vậy? nhất là trong tình hình đổi mới giáo dục hiện nay? Công tác chủ nhiệm ở trường phổ thông có gặp những trở ngại không? Các yêu cầu và công việc của giáo viên chủ nhiệm là gì? Bản tham luận này sẽ đóng góp một số ý kiến về những vấn đề trên
1 Những thuận lợi và khó khăn của công tác chủ nhiệm trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay.
a Công tác chủ nhiệm trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay có một số thuận lợi nổi bật sau:
- Xã hội ngày càng phát triển đòi hỏi mỗi người, đặc biệt là thế hệ trẻ, phải không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện Nhu cầu học tập của toàn xã hội rất lớn.Vì vậy, nghề “trồng người” càng được tôn trọng và đề cao
- Hiện nay, mỗi gia đình thường có ít con cái, trong lúc điều kiện kinh tế ngày càng vững chắc Nên sự quan tâm, đầu tư của phụ huynh đến việc học của con em mình ngày càng lớn
- Công nghệ thông tin cực kì phát triển tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho giáo viên chủ nhiệm trong việc tìm kiếm, lựa chọn và trao đổi thông tin
- Học sinh được giảng dạy theo phương pháp mới – lấy học sinh làm trung tâm – nên đa số các
em đều linh hoạt, mạnh dạn, tích cực, sáng tạo
- Hầu hết giáo viên luôn yêu nghề, yêu người; được đào tạo bài bản; thường xuyên được dự các lớp tập huấn; được trao đổi thông tin nhiều chiều, nhiều phía nên có đủ khả năng để đáp ứng các yêu cầu của công tác chủ nhiệm đề ra
- Đảng, Nhà nước, các ban ngành luôn có sự quan tâm sâu sắc đến việc giáo dục đạo đức và kĩ năng sống cho học sinh
b Tuy nhiên, những khó khăn mà giáo viên chủ nhiệm phải đối mặt cũng không ít và không hề đơn giản, cụ thể là:
* Về phía PHHS:
- Một số phụ huynh lo bươn chải kiếm tiền, lo kinh tế cho gia đình, ít quan tâm đến việc học hành, quản lý thời gian học tập của con em
- Một số phụ huynh chưa thực sự là tấm gương sáng cho con em noi theo
- Nhiều phụ huynh vẫn còn giáo dục con cái theo lối áp đặt, sử dụng bạo lực ảnh hưởng nghiêm trọng đến sự phát triển nhân cách của các em
* Về phía học sinh:
- Học sinh THPT chưa phải là người lớn nhưng cũng không còn và cũng không chịu làm trẻ con nữa Tâm sinh lí của các em đang trong giai đoạn vô cùng phức tạp Các em dễ bị lôi kéo,
Trang 2dụ dỗ, mê hoặc vào những trò chơi vô bổ, nguy hiểm ( game online, đua xe ), lối sống thực dụng, suy nghĩ nông cạn, đua đòi
- Nhiều học sinh học quá yếu dễ nảy sinh tâm lí buông xuôi, không nỗ lực phấn đấu
* Về phía GV:
- Công việc của GV rất nhiều , trong lúc GV phải vừa làm công tác chủ nhiệm vừa giảng dạy nên không thể thực hiện tốt nhất những yêu cầu thực tế đòi hỏi
- Đời sống kinh tế của phần lớn GV còn nhiều khó khăn, đặc biệt là những giáo viên trẻ, nên phương tiện phục vụ giảng dạy và chủ nhiệm còn hạn chế ( thiếu phương tiện đi lại, thiếu máy
vi tính )
- Công tác giáo dục học sinh giữa các chủ nhiệm vẫn chưa thực sự đều tay: có những GV tâm huyết với học sinh nhưng cũng còn những GV làm việc đối phó, chưa tâm huyết
- Một số ít GV thiếu linh hoạt trong công tác chủ nhiệm, xử lí vấn đề cứng nhắc, chưa thấu tình đạt lí
2 Một số yêu cầu cơ bản đối với giáo viên chủ nhiệm lớp.
- GVCN phải tuyệt đối trung thành với lí tưởng, đường lối lãnh đạo của Đảng, của cấp trên; nghiêm túc chấp hành các quy định của pháp luật, của cấp trên đề ra
- Luôn nghiêm túc trong mọi sinh hoạt gia đình và cá nhân; luôn giữ gìn phẩm chất, danh
dự, uy tín của nhà giáo; luôn gương mẫu trước học sinh, xứng đáng là tấm gương sáng cho
HS noi theo
- Phải lấy tấm lòng làm cha làm mẹ mà thương yêu, tôn trọng, đối xử công bằng với học sinh; bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng của học sinh
- Hành vi, ngôn ngữ ứng xử và trang phục của giáo viên phải mẫu mực, có tác dụng giáo dục đối với học sinh
- Có kĩ năng sư phạm trong các tình huống ứng xử để vừa giáo dục học sinh nói chung; và cảm hoá những học sinh yếu, học sinh chưa ngoan nói riêng
- Có kĩ năng giao tiếp tốt với học sinh, với phụ huynh, với các GV bộ môn, các đoàn thể
3 Kinh nghiệm làm công tác giáo viên chủ nhiệm lớp:
Bản thân tôi từng trải qua 10 năm làm công tác chủ nhiệm lớp, những vui buồn và kỉ niệm, kinh nghiệm rất nhiều Nhưng tôi tâm đắc nhất là những điều sau:
* Đối với HS học khá, chăm ngoan:
- Mạnh dạn giao việc và khích lệ HS làm tốt công việc được giao
- Giáo dục lòng nhân ái, tinh thần giúp đỡ, sẻ chia, tôn trọng đối với những người xung quanh
- Giáo dục HS đức khiêm tốn để các em không tỏ ra tự kiêu tự đại, mà luôn cố gắng hơn nữa
* Đối với những HS học yếu, hay quậy phá:
Theo tôi quan niệm, những HS hay quậy phá là những HS có năng lực tiềm ẩn Vì vậy, GVCN phải khéo léo để phát hiện, tạo điều kiện, khích lệ các em bộc lộ nét riêng Khi năng lực được bộc lộ tích cực, cũng là lúc những nhược điểm phải ra đi Cũng như chủ nhà (năng lực) bị kẻ lạ mặt (quậy phá) đuổi ra đường, nhưng chủ nhà (năng lực) tỉnh ngộ quay lại đấu tranh và giành lại được ngôi nhà của chính mình vậy Muốn cảm hoá đối tượng HS này, GVCN phải:
- Yêu thương HS, thậm chí yêu thương nhiều hơn cả những HS học khá, chăm ngoan
- Luôn quan tâm đến hoàn cảnh, tâm tư, nguyện vọng của HS
- Sẵn sàng làm bạn, lắng nghe và nói chuyện Đôi lúc, cũng có thể “quậy” một chút để hoà đồng với các em ( thường là trong thời gian đầu, khi các em chưa thực tin tưởng vào “ người bạn đặc biệt” của mình)
- Tìm việc phù hợp và “nhờ” HS giúp đỡ
- Luôn tìm những mặt tốt để khen ngợi, khích lệ HS
- Tìm cách khéo léo để HS “đọc” được tình cảm của GVCN, rằng: “Thầy/cô rất yêu quý
em Thầy/cô tin em là người tốt, có năng lực Em sẽ làm được tốt hơn các bạn nếu em
cố gắng từ bây giờ ”
Trang 3* Đối với HS nói chung:
- Bằng nhiều cách khác nhau, GVCN phải thực sự hiểu rõ hoàn cảnh, tính cách, tâm tư, nguyện vọng của từng học sinh trong lớp Từ đó, GVCN vừa là thầy để giáo dục, vừa là bạn để sẵn sàng lắng nghe các em, để trở thành điểm tựa tinh thần khi các em cần
- Mọi biện pháp giáo dục phải được áp dụng linh hoạt, không cứng nhắc Nghĩ đến kết quả/hậu quả trước khi áp dụng
Chẳng hạn: Đối với một học sinh ngang tàng, bướng bỉnh thì mọi trách phạt hay mời phụ huynh lên làm việc đều không mang lại hiệu quả, thậm chí còn dẫn đến hậu quả nghiêm trọng
Đối với những HS này, GV có thể “lân la làm quen” rồi “làm bạn” theo kiểu “ngang tàng, bướng bỉnh” đó, rồi dần dần mới cảm hoá HS bằng chính tấm lòng chân thành của GV Chắc chắn các em sẽ tiến bộ vượt bậc
- GVCN cũng đã từng là HS nên luôn nhìn thấy mình trong chính các em, đặt mình vào vị trí của HS để thông cảm, để hiểu các em
- GVCN phải thấm nhuần quan điểm: Không có học sinh hư, chỉ có HS chưa ngoan, hoặc GVCN chưa giỏi Từ đó, GVCN không có ác cảm với HS, mà luôn tìm ra những ưu điểm ở
HS để khích lệ các em Đồng thời, GVCN luôn không ngừng học hỏi để nâng cao năng lực chủ nhiệm của mình Như vậy, cả HS và GV đều cùng tiến bộ
- GVCN không chỉ giáo dục HS mà còn phải học tập ở HS rất nhiều điều bổ ích
v.v
4 Phương hướng, giải pháp tăng cường năng lực làm công tác chủ nhiệm lớp cho giáo viên.
* Đối với nhà trường:
- BGH nhà trường cần tiếp tục mạnh dạn giao việc cho GVCN
- Đẩy mạnh hơn nữa công tác thi đua giữa các lớp, các GVCN với nhau
- Cần tuyên dương, khen thưởng xứng đáng những GVCN giỏi và tâm huyết ( có thể lấy ý kiến
từ HS)
- Khuyến khích GVCN ứng dụng công nghệ thông tin vào công tác chủ nhiệm
- Tổ chức Hội thảo công tác chủ nhiệm cấp trường để GVCN trao đổi, học tập kinh nghiệm
* Đối với giáo viên chủ nhiệm:
- Tiếp tục thực hiện tốt những nội dung đã báo cáo ở trên
- Không ngừng học hỏi đồng nghiệp, rút kinh nghiệm từ thực tế, cập nhật thông tin để luôn
“theo kịp” HS và thời đại
5 Giáo viên chủ nhiệm lớp với việc triển khai có hiệu quả phong trào thi đua “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực”.
* Xây dựng trường lớp xanh – sạch – đẹp – an toàn :
- Giáo dục HS có ý thức bảo vệ môi trường, trồng hoa, trồng cây xanh,
- Giữ gìn vệ sinh chung, không vứt rác bừa bãi, không vẽ - viết bậy lên tường và bàn ghế
- Bảo vệ cơ sở vật chất của nhà trường, ra khỏi phòng phải tắt điện, quạt
- GVCN phải giáo dục HS không gây gổ đánh nhau, không tham gia các tệ nạn xã hội…
* Tổ chức cho HS các hoạt động vui chơi tập thể lành mạnh :
- Tổ chức hát tập thể, cá nhân trong thời gian đầu giờ, sinh hoạt lớp, sinh hoạt ngoài giờ lên lớp…
- Tổ chức các hoạt động văn nghệ chào mừng các ngày lễ lớn như: lễ khai giảng, ngày Nhà giáo Việt Nam, sinh nhật Bác Hồ,
-Tổ chức các hoạt động thể dục thể thao : Hội khỏe Phù Đổng, các giải bóng đá giao lưu giữa các trường…
- Tổ chức sinh hoạt ngày 9/1, hội trại 26/3 với những trò chơi dân gian có ý nghĩa giáo dục như: kéo co, chèo thuyền trên cạn, đi tìm mật thư…
Trang 4- Nhắc HS tham gia hoạt động ngoại khóa như sân khấu hóa, thi tìm hiểu, tiểu phẩm về phòng chống tai nạn giao thông, ma túy – HIV/AIDS…
LỜI KẾT: Công tác chủ nhiệm có quá nhiều nội dung, đòi hỏi ở người GVCN năng lực và
tâm huyết cao Không phải trồng cây, mà là “trồng người”, nên công tác chủ nhiệm là một trách nhiệm nặng nề nhưng cũng vô cùng vinh quang Có lẽ vì vậy mà làm chủ nhiệm tốn rất nhiều thời gian và công sức, nhưng không giáo viên nào lại không vui mừng đón nhận vinh dự đó
Đến đây, chúng ta đã lí giải được sự việc diễn ra ở đầu bài tham luận : Vì sao “đã hơn 11 giờ 30 phút nhưng đa số giáo viên - sau giờ sinh hoạt lớp chủ nhiệm - vẫn còn nán lại trường, chưa muốn về nhà Người cười, người nói, người khóc, người im lặng Nhưng ai nấy mắt đều
đỏ hoe, ai nấy đều như đang có tâm sự chỉ vì vừa nhận thông báo không làm GVCN trong năm học mới”!
Người viết tham luận
Phùng Thị Diệu Hương