Bai 9 cau tao va tinh chat cua co

[r]

TiÕt 9 Bµi 9: –

CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt cña c¬

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

Kiểm tra bài cũ:

Câu 1: Nêu cấu tạo và chức năng của x ơng dài?

Vì sao ở ng ời già x ơng dễ gãy và hồi phục chậm?

Câu 2: Nêu thành phần hóa học của x ơng? Thành phần hóa học đó có ý nghĩa gì đối với chức năng của x ơng?

- Bảng 8 – 1/29 SGK

- ở ng ời già x ơng dễ gãy và hồi phục chậm là vì:

+ X ơng bị phân hủy nhanh hơn sự tạo thành.

+ Tỉ lệ chất cốt giao giảm.

Nên x ơng xốp, giòn, dễ gãy, sự phục hồi chậm và không chắc chắn

Thành phần hóa học của x ơng:

+ Chất hữu cơ: gọi là chất cốt giao

+ Chất vô cơ: chủ yếu là canxi

Thành phần hóa học đó có ý nghĩa gì đối với chức năng của x ơng là:

+ Chất hữu cơ: là chất kết dính và đảm bảo tính đàn hồi của x ơng + Chất vô cơ: canxi và phôtpho làm tăng độ cứng rắn của x ơng Nhờ vậy x ơng vững chắc và là cột trụ của cơ thể

TiÕt 9 Bµi 9: –

CÊu t¹o vµ tÝnh chÊt cña c¬

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

 Cơ bám vào x ơng, cơ co làm x ơng cử động vì vậy gọi là cơ x ơng Cơ thể ng ời có khoảng 600 cơ tạo thành hệ cơ Tùy vị trí trên cơ thể và tùy chức năng

mà cơ có hình dạng khác nhau, điển hình là bắp cơ

có hình thoi dài

I CÊu t¹o b¾p c¬ vµ tÕ bµo c¬.

C¸ nh©n nghiªn cøu  sgk/32,

Quan s¸t H.9-1, th¶o luËn nhãm tr¶ lêi c©u hái sau ra giÊy:

+ C¬ cã cÊu t¹o nh thÕ nµo?

(cÊu t¹o ngoµi, cÊu t¹o trong)

+ TÕ bµo c¬ cã cÊu t¹o nh thÕ nµo?

TIẾT 9 – BÀI 9: CẤU TẠO VÀ TÍNH CHẤT CỦA CƠ

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

* CÊu t¹o ngoµi cña b¾p c¬

B¾p c¬

Hai ®Çu c¬: cã g©n b¸m vµo x ¬ng qua khíp

Bông c¬

B¾p c¬

* CÊu t¹o

trong cña

b¾p c¬

Gåm nhiÒu bã c¬

Mçi bã c¬ gåm nhiÒu sîi c¬ (tÕ bµo c¬)

* TÕ bµo c¬ cã cÊu t¹o:

- Mµng liªn kÕt bäc ngoµi.

- NhiÒu t¬ c¬ :

+ t¬ c¬ m¶nh th× tr¬n

+ t¬ c¬ dµy cã mÊu sinh chÊt

xen kÏ nhau -> v©n tèi vµ

v©n s¸ng, t¹o thµnh tõng

®o¹n gäi lµ tiÕt c¬.

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

II Tính chất của cơ

sgk và quan sát hình 9-2, cho

biết kết quả của thí nghiệm

Kết quả:

Khi có kích thích vào dây

thần kinh đi tới cơ cẳng

chân ếch -> cơ co (làm cần

ghi kéo lên), sau đó cơ dãn

(làm cần ghi hạ xuống),

đầu kim vẽ ra đồ thị một

nhịp co cơ

Kích thích

Đặc điểm cấu tạo nào của tế

bào cơ phù hợp với chức

năng co cơ?

Cơ có tính chất gì?

Khi cơ co tơ cơ mảnh

xuyên sâu vào vùng phân

bố tơ cơ dày làm cho đĩa

sáng ngắn lại đĩa tối dày

lên, làm cho tế bào cơ ngắn

lại và to ra về bề ngang

Cá nhân quan sát hình 9-3,

mô tả cơ chế phản xạ đầu

gối?

Cơ chế:

Khi kích thích vào cơ quan

thụ cảm sẽ làm xuất hiện

xung thần kinh theo nơron h

TW thần kinh phát lệnh d ới

dạng xung thần kinh theo

co cẳng chân hất về phía

tr ớc.

Ngồi trên ghế để thõng chân xuống, lấy búa cao su gõ nhẹ vào gân x ơng bánh chè, thấy có hiện t ợng gì xảy ra?

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

Gập cẳng tay vào sát với

cánh tay, em thấy bắp cơ ở

tr ớc cánh tay thay đổi nh

thế nào? Vì sao có sự thay

đổi đó?

Giải thích cơ chế phản xạ

của sự co cơ?

Gập cẳng tay vào sát với

cánh tay, em thấy bắp cơ ở

tr ớc cánh tay to ra Vì cơ

co

Cơ có tính chất gì?

Quan sát H.9-4 sgk, em thấy bắp cơ tr ớc cánh tay thay đổi nh thế nào? vì sao?

Trả lời

Bắp cơ tr ớc cánh tay to lên

vì cơ đã co.

Qua những thí nghiệm trên hãy

cho biết tính chất của cơ là gì?

 Tính chất của cơ là co và

dãn.

Cơ co khi nào và chịu sự điều

 Cơ co khi có kích thích từ

môi tr ờng và chịu ảnh h ởng của

hệ thần kinh.

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

III ý nghĩa của hoạt động co cơ.

Quan sát hình 9 - 4 em hãy

cho biết co cơ có tác dụng gì?

 Cơ th ờng bám vào 2 x ơng

qua khớp nên khi cơ co, x ơng

cử động -> sự vận động của cơ

thể.

Thử phân tích sự phối hợp hoạt

động co, dãn giữa cơ hai đầu (cơ

gấp) và cơ ba đầu (cơ duỗi)?

Cơ hai đầu (cơ gấp) co nâng cẳng tay về phía

tr ớc

Cơ ba đầu (cơ duỗi) co thì duỗi cẳng tay ra

=> Sự sắp xếp cơ trên cơ thể th ờng tạo

thành từng cặp đối kháng, cơ này kéo x ơng

về một phía thì cơ khia kéo về phía ng ợc lại

Khi đứng cả cơ gấp và cơ duỗi cùng co, nh ng không co tối đa

Để tạo ra thế cân bằng giữ cho hệ thống x ơng chân thẳng, để trọng tâm cơ thể rơi vào chân

Khi các em đi hoặc đứng, hãy để ý tìm hiểu xem có lúc nào cả cơ gấp và cơ duỗi cùng co? Giải thích hiện t ợng đó?

- Không khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng co tối đa

- Cơ gấp và cơ duỗi của một bộ phận cơ thể cùng co tối đa khi các cơ này mất khả năng tiếp nhận kích thích do đó mất tr ơng lực cơ ( tr ờng hợp ng ời bị liệt)

Có khi nào cả cơ gấp và cơ duỗi một bộ phận cơ thể cùng co

tối đa hoặc cùng duỗi tối đa? Vì sao?

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

Kết luận chung.

Tính chất của cơ là co và dãn Cơ th ờng bám vào hai

x ơng qua khớp nên khi cơ co làm x ơng của động dẫn tới

sự vận động của cơ thể Mỗi bắp cơ gồm nhiều bó cơ, mỗi

bó cơ gồm nhiều tế bào cơ Tế bào cơ đ ợc cấu tạo từ các tơ cơ gồm các tơ cơ mảnh và tơ dày khi tơ cơ mảnh xuyên vào vùng phân bố của tơ cơ dày làm tế bào cơ ngắn lại, đó

là sự co cơ.

Cơ co khi có kính thích từ môi tr ờng và chiu ảnh h ởng

của hệ thần kinh.

TIEÁT 9 – BAỉI 9: CAÁU TAẽO VAỉ TÍNH CHAÁT CUÛA Cễ

TIEÁT 9 – BAỉI 9: CAÁU TAẽO VAỉ TÍNH CHAÁT CUÛA Cễ

* Kiểm tra đánh giá

Bắp cơ … (1) … (2) … tơ cơ tơ cơ dày ……(3)…

Bài tập 1: Chọn các cụm từ; Tơ cơ mảnh, bó cơ, tế

bào cơ thay cho các số 1, 2, 3 sao cho phù hợp.

Đáp án

Bó cơ TB cơ

tơ cơ mảnh

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO

Bài tập 2: Hãy khoanh tròn vào câu trả lời đúng trong các bài tập sau:

1- Bắp cơ điển hình có cấu tạo là:

a) Sợi cơ có vân sáng, vân tối.

b) Bó cơ và sợi cơ.

c) Có màng liên kết bao bọc, hai đầu nhỏ giữa phình to.

d) Gồm nhiều sợi cơ tập trung thành bó cơ.

e) Cả a, b, c, d.

g) Chỉ c và d.

2- Khi cơ co  bắp cơ ngắn lại và to bề ngang là do:

a) Vân tối dày lên

b) Một đầu cơ co và 1 đầu cơ cố định.

c) Các tơ mảnh xuyên sâu vào vùng tơ dày  vân tối ngắn lại.

d) Cả a, b, c.

e) Chỉ a và c.

TIEÁT 9 – BAỉI 9: CAÁU TAẽO VAỉ TÍNH CHAÁT CUÛA Cễ

* H íng dÉn vÒ nhµ

- Häc bµi theo c©u hái SGK.

- ¤n l¹i mét sè kiÕn thøc vÒ lùc, c«ng c¬ häc.

THCS Chu Van An - NQ - HP - DO