Häc sinh kÐm vÒ m«n TËp lµm v¨n rÊt nhiÒu, khã mµ t×m thÊy häc sinh say mª häc v¨n, nh÷ng ®iÒu nµy kh«ng riªng g× líp t«i phô tr¸ch mµ tÊt c¶ c¸c khèi líp trong trêng tiÓu häc nãi chung.[r]
Trang 1Đề tài:
Một số biện pháp giúp học sinh lớp 4 viết câu văn
đúng và hay I- Đặt vấn đề.
Qua nhiều năm giảng dạy ở trờng tiểu học tôi nhận thấy rằng các em hầu hết học lệch Nghĩa là học sinh chỉ hào hứng học về môn tự nhiên (nh môn toán) mà lại xem nhẹ, ít học về môn xã hội (nh môn Tiếng việt), nhất
là những em khá giỏi cũng thờng say mê về môn Toán Mặt khác do vốn từ của các em cũng nghèo nàn, hiểu nghĩa của từ còn hạn chế Chính vì lẽ đó
mà có nhiều khó khăn để nâng cao chất lợng toàn diện, đặc biệt là viên nâng cao giờ dạy Tập làm văn
Mặt khác sự chênh lệch số học sinh giỏi toàn toán và số học sinh giỏi tiếng việt còn quá xa Học sinh kém về môn Tập làm văn rất nhiều, khó mà tìm thấy học sinh say mê học văn, những điều này không riêng gì lớp tôi phụ trách mà tất cả các khối lớp trong trờng tiểu học nói chung Quả thực trong lớp tôi chủ nhiệm thực tế cho thấy rằng ở môn văn đạt tỷ lệ
nh sau:
Học sinh giỏi chỉ đạt: 13,3%
Học sinh khá: 20%
Học sinh trung bình: 43%
Học sinh yếu: 23,5%
Đây chính là lý do tôi trăn trở nhiều và nó đã thôi thúc tôi mạnh dạn tìm tòi học hỏi bạn đồng nghiệp, tham khảo các tài liệu để đúc rút kinh nghiệm làm thế nào để nâng cao giờ dạy Tập làm văn
Trang 2Để tiến hành tôi đã thực hiện các biện pháp sau đây:
A/ Các giải pháp.
1 Trớc hết tôi hệ thống chất lợng về môn Tập làm văn thuộc các
điểm yếu.
2 Về viết:
a) Viết sai vì lệch đề:
b) Viết sai vì câu cụt, nghèo từ, dùng từ không đúng
c) ý văn diễn đạt nghèo, khô
d) Diễn đạt lủng củng
3 Về nói:
a) Hiểu ý song diễn đạt không rõ ràng
b) Dùng từ thiếu chính xác
c) Sắp xếp từ, ý lộn xộn
d) ý văn thiếu tình cảm
Qua hệ thống chất lợng nêu trên tôi rút ra đợc vấn đề cần tập trung cao sau đây:
- Điều phải quyết tâm trớc tiên theo tôi là việc xác định đề bài
- Việc xác định đề bài không thể thiếu đợc khi làm một bài tập làm văn có xác định đúng đề bài thì viết bài không bao giờ lạc đề
Ví dụ:
Đề bài: Tả lại chiếc cặp sách của em
Tôi cho học sinh đọc lại đề bài rồi hỏi:
Đề bài thuộc thể loại văn học gì?
Trang 3Đối tợng để tả là gì?
Trọng tâm tả là gì?
Việc xác định đề bài chính xác là định hớng cho học sinh viết đúng trọng tâm yêu cầu của đề Mà theo tôi việc cảm thụ văn học cũng là một yếu tố quan trọng, thực chất vấn đề giáo dục thẩm mỹ cho học sinh trong khi dạy văn không thể nào thiếu đợc Đối với học sinh tiểu học nói chung
và học sinh lớp tôi nói riêng môn học nào cũng có điều kiện thuận lợi cho việc giáo dục thẩm mỹ Trọng tâm làm cho học sinh thấy và rung cảm với cái đpẹ, cái hay trong các bài tập làm văn, từ đó làm nảy nở và phát triển những tình cảm mới
Muốn đáp ứng với trọng tâm này, riêng giáo viên phải đọc mẫu thật diễn cảm để gây đợc ấn tợng tốt đối với học sinh Vấn đề này chủ yếu là
do sự su tầm và rèn luyện hàng ngày của bản thân tôi Tôi thờng tập trung cho mình một thói quen su tầm các bài văn hay và đọc nhiều vào sáng sớm ngủ dậy Có những bài mới đọc 1, 2 lần cha yêu thích nhng đọc nhiều lần tôi mới rung động và có cảm thụ tốt Trong các bài giảng tập đọc tôi đã cố gắng làm nh vậy nên đã gây đợc cảm xúc cho học sinh Từ đó, học sinh cũng cảm thấy thích về môn tập đọc Đọc mẫu mới chỉ là giai đoạn sơ khai, cảm tính ban đầu, để cảm xúc đó gây thành ấn tợng sâu sắc trong học sinh tôi phải coi trọng quá trình phân tích bài văn, quá trình này chính là rung động thẩm mỹ
Vậy muốn gây đợc rung động, thẩm mỹ tối đa, chú ý cải tiến phơng pháp giảng dạy trong từng bớc khai thác nội dung (giảng từ và ý) Tôi luôn
Trang 4luôn cố gắng tạo cho giờ học phải thực sự là giờ học của trò, nghĩa là trò
đ-ợc làm việc dớc sự hớng dẫn của giáo viên, giáo viên không làm hộ, không
áp đặt mà biến học sinh thành vai trò chủ động Làm nh vậy học sinh tự khám phá, tìm tòi thì tiết học sẽ hấp dẫn, sôi nổi, hứng thú và lắng đọng sâu bền Nâng cao trình độ thẩm mỹ chính là học sinh đã phát hiện và khai thác đợc nghệ thuật của bài văn, đó là nâng cao, khám phá cái đẹp để yêu cái đẹp và sáng tạo ra nhiều cái đẹp Với biện pháp này đã giúp cho tôi có
điều kiện bỗi dỡng tâm hồn văn học cho học sinh, gây hứng thú đợc ở một
số em ham thích học môn văn và đọc sách báo Nh vậy, tôi đã xoá đợc cái quan niệm ở học sinh “Không thích học văn” các em yêu thích học văn
nh-ng nếu dừnh-ng lại ở đây cũnh-ng cha thể nânh-ng cao đợc giờ tập làm văn Tôi tiếp tục nghiên cứu những biện pháp mới “Làm thế nào để học tốt môn văn”
Đây là điều học sinh ở lớp tôi còn nhiều lúng túng đặc biệt là khâu nói và viết Tôi đã dựa vào những điểm yếu đã nêu trên để tìm ra biện pháp sau
đây
- Trong các tiết dạy tập đọc ngoài việc trả lời câu hởi ở SGK tôi còn cho học sinh phát hiện ý và tín hiệu nghệ thuật trong bài văn, bài thơ
Ví dụ: Khi dạy bài “Sầu riêng”
- Tình cảm trong bài văn là gì?
Học sinh trả lời: Ca ngợi vẻ đặc sắc của cây Sầu riêng
Nội dung chính của bài văn là gì?
(Ca ngợi giá trị và vẻ đẹp đặc sắc của cây Sầu riêng)
Trang 5* Thể loại: Miêu tả cây cối
Về pháp hiện tín hiệu nghệ thuật
Hơi: Trong bài văn tác giả dùng biện pháp nghệ thuật nào nổi bật? (So sánh)
Câu văn nào cho biết điều đó?
(Gió đa hơng thơm ngát nh hơng cau, hơng bởi…Cánh hoa nhỏ vảy cá, hao hao giống cánh sen con… Trái Sầu riêng lủng lẳng dới cành trông giống những tổ kiến)
- Tác giả dùng biện pháp nghệ thuật so sánh giúp em hiểu thêm điều gì?
(Qua biện pháp ấy em biết đợc đặc điểm về hoa, trái, hơng vị của Sầu riêng và làm cho bài văn thêm sinh động)
B/ Tập cho học sinh viết câu văn sinh động.
Để câu văn có hình ảnh là một điều rất khó đối với học sinh lớp tôi Tôi đã vận dụng qua các giờ Tập làm văn, tập cho học sinh biết sử dụng và hay các từ ghép, từ láy nhằm gợi tả rõ cụ thể, biết dùng biện pháp so sánh, nhân hoá thích hợp Câu thiếu sinh động đều do học sinh không biết dùng những tính từ, trạng từ, từ gợi cảm
Ví dụ: Nớc sông chảy mạnh vào cánh đồng
Câu này đúng nhng không sinh động để có hình ảnh tôi đặt câu hỏi cho học sinh nh sau:
Trang 6Màu nớc sông nh thế nào và chảy ra sao?
Dựa vào câu hỏi đó học sinh trả lời và tìm ra những hình ảnh “Đỏ ngầu”, “chảy ào ào” cho nên câu văn đợc sửa lại nh sau:
- Dòng nớc đỏ ngầu tung bọt trắng xáo chảy ào ào vào cánh đồng
Ví dụ 2: Ngày khai trờng Tâm rất vui
Nếu thêm chi tiết về Tâm ta có thể đặt câu hỏi:
Tâm vui nh thế nào?
Câu này đợc điều chỉnh nh sau:
- Ngày khai trờng Tâm rất vui, nét mặt hớn hở, cời nói luôn miệng Cũng có thể tập cho học sinh diễn đạt một ý bằng nhiều cách khác
Ví dụ 3: Mặt trời mọc
Câu này đúng nhng cha sinh động, tôi đã đặt câu hỏi để học sinh tìm
ra hình ảnh nh sau bằng phơng pháp so sánh, quan sát mặt trời mới mọc giống quả gì? Hay giống vật gì?
Dựa vào ý trả lời câu hỏi tôi đã hớng dẫn học sinh sửa lại câu văn nh sau:
- Mặt trời đỏ nh quả gấc chín đang từ từ nhô lên
Hoặc: Mặt trời đã xé toạc chân mây, tơi cời nhìn xuống
- Gió thổi vi vu nghe nh tiếng nhạc ly kỳ
- Gió thổi nhè nhẹ làm tôi cảm thấy khoan khoái, dễ chịu
Hoặc ví dụ 7:
Thân cây nghiêng mình soi gơng nớc
Trang 7Ta có thể viết: Thân cây nghiêng ình duyên dáng gớng nớc
Với biện pháp này đã giúp cho học sinh biết viết bài văn giàu hình
ảnh sinh động đã xoá đợc nhợc điểm nghèo từ Nhng nếu chỉ dừng lại ở
đây bài viết của học sinh vẫn còn nhợc điểm nh diễn đạt lủng củng, chấm câu sai, dùng từ thiếu chính xác… Từ đây, tôi lại tiếp tục đề ra các biện pháp sau đây
C/ Tập cho học sinh nói viết thành câu.
* Luyện chấm câu:
Khi học sinh viết một bài Tập làm văn phần lớn học sinh dùng dấu chấm câu tuỳ tiện, thích chấm chỗ nào là chấm chỗ ấy, chứ không hiểu rằng: Khi đã diễn đạt đợc một ý trọn vẹn cần phải dùng dấu chấm câu Bởi vậy tôi cần luyện chấm câu bằng biện pháp sau:
- Dấu chấm nào dùng sai trong đoạn văn sau? Vì sao dùng dấu chấm
ở vị trí đó là sai? Em hãy chữa lại cho đúng
Cây và hoa khắp miền, đất nớc về đây tụ hội, mời tám cây Vạn tuế: Tợng trng cho một hàng quân danh dự đứng trang nghiêm
Học sinh trả lời: Dấu chấm ở câu 1 Cây và hoa khắp miền, Mời tám cây Vạn tuế là sai vì: Cha biết cây và hoa khắp miền ra sao? Mời tám cây vạn tuế nh thế nào? Làm cho ngời đọc không hiểu đợc nh vậy còn thiếu bộ phận nào? (Bộ phận chính thứ 2)
* Vậy em hãy dùng chấm chỗ nào cho đúng.
Cây và hoa khắp miền đất nớc về đây tụ hội, Mời tám cây Vạn tuế t-ợng trng cho một hàng quân danh dự trang nghiêm
* Đánh dấu chấm vào cuối câu trong đoạn văn sau cho đúng
Trang 8Hồ xanh thẳm khi trời quang mây tạnh, hồ nh chiếc áo choàng đỏ tía lúa trời chiều ngả bóng hồ long lanh dới ánh nắng chói chang
Học sinh cần đánh dấu chấm ở các từ: Tạnh, bóng, chang
Giáo viên tiếp: Vì mỗi câu đã diễn đạt đợc một ý trọn vẹn làm cho ngời đọc, ngời nghe hiểu đợc
Giáo viên: vậy khi nói và viết phải nh thế nào? Vì sao nói viết phải thành câu?
Học sinh tập làm và trả lời: Khi nói viết thành câu thì ngời đọc, ngời nghe mới hiểu đợc
D/ Tập chữa câu sai.
Trong quá trình dạy Tập làm văn nói và viết để học sinh không dùng
từ sai, viết câu rờm rà tối nghĩa, tôi dùng biện pháp sau:
Ví dụ:
a) Trong vờn nhà em có một cây to là cây mít rất to
b) Em giữ quyển vở cho sách và bọc bìa cho sạch sẽ
c) Mẹ em ra chợ thì gặp một bà bán nón và mẹ em mua cho em một cái nón
d) Em thích con lợn vì ta có thức ăn hàng ngày
e) Em có 3 ngời bạn thân là bạn Hùng với lại bạn Nam, với lại bạn Thái
Tôi nêu câu hỏi:
- Trong các câu văn trên câu nào dùng từ cha đúng? Câu nào còn
r-ờm rà tối nghĩa
Trang 9Học sinh: Các câu trên còn dùng từ cha hợp lý, diễn đạt rờm rà tối nghĩa
Tôi hỏi tiếp: vậy em nào có thể chữa các câu văn đó thành câu văn hay
- Trong vờn nhà em có một cây mít rất to
- Em dùng bao bóng bọc vở và giữ gìn nó cẩn thận
- Mẹ ra chợ mua cho m một cái nón rất đẹp
- Em thícch con lợn vì nó hay ăn chóng lớn
- Em có ba ngời bạn thân là bạn Hùng, bạn Nam và bạn Thái
Với những biện pháp trên phần nào đã giúp học sinh dùng từ chính xác, diễn đạt câu văn trong sáng
III- Kết quả.
Qua quá trình giảng dạy tôi đã thực hiện các biện pháp cơ bản trên nên ở lớp tôi phụ trách các em đã có nhiều tiến bộ rõ rệt, chất lợng đạt tỷ lệ
nh sau:
Giỏi: 33,4%
Khá: 43,3%
Đặc biệt đã xoá đợc học sinh yếu kém về môn Tập làm văn
Trên đây là một số biện pháp nhằm giúp học sinh học tốt về phân môn Tập làm văn nói riêng và môn tập viết nói chung, có thể nó còn có nhiều thiếu sót, rất mong quí cấp trên và các bạn đọc góp ý kiến phê bình
Trang 10Xin ch©n thµnh c¶m ¬n!