Tự do tín ngưỡng, tôn giáo là một quyền nhân thân cơ bản của công dâncũng được đề cập trong Bộ luật Dân sự, được bảo vệ bằng pháp luật và được cụthể hoá trong các văn bản quy phạm pháp l
Trang 1Chúng tơi xin chân thành cảm ơn Lãnh đạo trường,Phịng Đào tạo, quý thầy cơ giáo của trường Chính trịBình Dương đã giúp đỡ chúng tơi trong quá trình học tậptại trường, đồng thời đã nhiệt tình giúp đỡ và tạo điều kiệnthuận lợi cho chúng tơi thực hiện đề tài này.
Đặc biệt, chúng tơi xin bày tỏ lịng biết ơn chânthành và sâu sắc tới quý Thầy, Cơ chủ nhiệm lớp, quý thầy
cô giáo trong nhà trường đã tận tình giúp đỡ, hướng dẫn,
chuyển tải những kiến thức, kinh nghiệm quý báu vàđộng viên chúng tơi thực hiện và hồn thành đề tài này Trong khoảng thời gian hạn hẹp, đề tài khơng tránhkhỏi những thiếu sĩt, những hạn chế về cả nội dung lẫnhình thức Chúng tơi rất mong nhận được những gĩp ý củaquý thầy cơ giáo, các bạn đồng nghiệp đối với đề tài
Xin trân trọng cảm ơn!
Thủ Dầu Một, ngày 8 tháng 3 năm2009
Người thực hiện đề tài
Hồ Thị Kim Nhung
Trang 2MỤC LỤC
Trang 3Tiểu luận cuối khóa
Đề tài: " Xử lý tình huống vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành nghề
mê tín dị đoan có ảnh hưởng, liên quan đến môi trường văn hoá, y tế trên địa bàn Huyện Thuận An Tỉnh Bình Dương”.
A MỞ ĐẦU:
Trong cuộc sống, khi gặp những khó khăn, phiền muộn nhưng chưa tìm ramột lối thoát Niềm hy vọng lúc này của nhiều người chính là sự tin tưởng vào mộtthế lực siêu phàm nào đó để an ủi bản thân Người ta gọi là sự tín ngưỡng Vì vậy
có thể nói tín ngưỡng chính là niềm tin, sự tin tưỡng vào một đấng siêu nhiên nhấtđịnh nào đó
Còn tôn giáo là hình thái ý thức xã hội, ra đời và phát triển từ hàng ngànnăm nay Quá trình tồn tại và phát triển của tôn giáo ảnh hưởng khá sâu sắc đếnđời sống chính trị, văn hoá, xã hội, đến tâm lý, đạo đức, lối sống, phong tục, tậpquán của nhiều dân tộc, quốc gia
Việt Nam là quốc gia có nhiều loại hình tín ngưỡng, tôn giáo Với vị trí địa
lý nằm ở khu vực Đông Nam Á có ba mặt giáp biển, Việt Nam rất thuận lợi trongmối giao lưu với các nước trên thế giới và cũng là nơi rất dễ cho việc thâm nhậpcác luồng văn hoá, các tôn giáo trên thế giới
Về mặt dân cư, Việt Nam là quốc gia đa dân tộc với 54 dân tộc anh em Mỗidân tộc, kể cả người Kinh (Việt) đều lưu giữ những hình thức tín ngưỡng, tôn giáoriêng của mình Người Việt có các hình thức tín ngưỡng dân gian như thờ cúngông bà tổ tiên, thờ Thành hoàng, thờ những người có công với cộng đồng, dân tộc,thờ thần, thờ thánh, nhất là tục thờ Mẫu của cư dân nông nghiệp lúa nước Đồngbào các dân tộc thiểu số với hình thức tín ngưỡng nguyên thuỷ ( còn gọi là tínngưỡng sơ khai ) như Tô tem giáo, Bái vật giáo, Sa man giáo
Tín ngưỡng dân gian: Với quan niệm cho rằng bất cứ vật gì cũng có linh
hồn, nên người xưa đã thờ rất nhiều thần linh, đặc biệt là những sự vật có liên quanđến nông nghiệp như trời, trăng, đất, rừng, sông, núi… để được phù hộ Đối vớicác dân tộc thiểu số, mỗi dân tộc có hình thái tín ngưỡng riêng của mình Tuy
Trang 4nhiên, đặc trưng nhất là các hình thái tín ngưỡng nguyên thủy và tín ngưỡng dângian ngày nay còn lưu giữ được trong các nhóm dân tộc như nhóm Tày - Thái,nhóm Hmông - Dao; nhóm Hoa - Sán Dìu - Ngái; nhóm Chăm - Ê đê - Gia Rai;nhóm Môn - Khơ me
Bên cạnh đó, một phong tục, tập quán lâu đời phổ biến nhất của người Việt
và một số dân tộc thiểu số khác là việc thờ cúng tổ tiên và cúng giỗ những người
đã mất Ở các gia đình người Việt, nhà nào cũng có bàn thờ tổ tiên và việc cúnggiỗ, ghi nhớ công ơn của các bậc tiền nhân rất được coi trọng Bên cạnh việc cúnggiỗ tổ tiên ở từng gia đình, dòng họ, nhiều làng ở Việt Nam có đình thờ Thànhhoàng Tục thờ Thành hoàng và ngôi đình làng là đặc điểm độc đáo của làng quêViệt Nam Thần Thành hoàng được thờ trong các đình làng có thể là các vị thầnlinh hoặc là những nhân vật kiệt xuất có nhiều công lao to lớn như những ông tổlàng nghề hoặc anh hùng dân tộc có công "khai công lập quốc", chống giặc ngoạixâm Ngoài ra, người Việt còn thờ các dạng thần như thần bếp, thần thổ công…
Ở Việt Nam có mặt hầu hết các tôn giáo lớn với đông đảo tín đồ, chức sắc,nhà tu hành của Phật giáo, Công giáo, Tin Lành, Hồi giáo hay một số tôn giáo bảnđịa như Cao Đài, Hòa Hảo
Tự do tín ngưỡng, tôn giáo là một quyền nhân thân cơ bản của công dâncũng được đề cập trong Bộ luật Dân sự, được bảo vệ bằng pháp luật và được cụthể hoá trong các văn bản quy phạm pháp luật ngày càng ở mức độ cao hơn, hoànthiện hơn Sau 5 năm thực hiện Nghị định số 26/1999/NĐ-CP, ngày 19/4/1999 vềcác hoạt động tôn giáo đã được thay thế bằng Pháp lệnh tín ngưỡng, tôn giáo do
Ủy ban Thường vụ Quốc hội khoá XI thông qua ngày 18/6/2004 và Chủ tịch nước
ký Lệnh công bố ngày 29/6/2004
Quyền tự do tín ngưỡng và tự do không tín ngưỡng của công dân Việt Namcũng được quy định trong Hiến pháp và được bảo đảm trên thực tế Hiến pháp năm
1992 của Nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam, điều 70 ghi rõ: " Công dân
có quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo, theo hoặc không theo một tôn giáo nào; các tôn giáo đều bình đẳng trước pháp luật Những nơi thờ tự của các tín ngưỡng, tôn giáo được pháp luật bảo hộ Không ai được xâm phạm tự do tín ngưỡng, tôn giáo
Trang 5hoặc lợi dụng tín ngưỡng, tôn giáo để làm trái pháp luật và chính sách của Nhà nước".
Quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo của người dân được cụ thể hóa trong nhiềuvăn bản pháp quy khác Pháp lệnh Tín ngưỡng, Tôn giáo có hiệu lực từ15/11/2004, đã thể chế hóa đường lối, chủ trương chính sách về tín ngưỡng, tôngiáo của Nhà nước Việt Nam, bảo đảm cho công dân thực hiện quyền về tự do tínngưỡng, tôn giáo Mọi công dân - không phân biệt có hoặc không có tín ngưỡng,tôn giáo - đều bình đẳng trước pháp luật; có quyền theo hoặc không theo một tôngiáo nào; được bày tỏ đức tin tôn giáo của mình; được thực hành các nghi thức thờcúng, cầu nguyện và tham gia các hình thức sinh hoạt phục vụ lễ nghi tôn giáo,học tập giáo lý, đạo đức tôn giáo Các tổ chức tôn giáo đều bình đẳng trước phápluật Nhà nước đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo; bảo hộ cơ sở vật chất,tài sản của cơ sở tín ngưỡng tôn giáo như chùa, nhà thờ, thánh đường, thánh thất,điện, đền, trụ sở của tổ chức tôn giáo, trường lớp tôn giáo, kinh bổn và các đồdùng thờ cúng của tín ngưỡng, tôn giáo Ngày 01/3/2005, Chính phủ đã ban hànhNghị định 22/2005/NĐ.CP hướng dẫn một số điều trong Pháp lệnh Tín ngưỡng,Tôn giáo Đối với đạo Tin lành, Thủ tướng Chính phủ đã ra Chỉ thị 01/2005/CT-TTg ngày 4/2/2005 về một số công tác đối với đạo Tin lành nhằm tạo điều kiệncho hoạt động của các tín đồ, chức sắc đạo Tin lành
Tham gia vào các sinh hoạt tôn giáo ở Việt Nam có khoảng 20 triệu người,gần 62.500 chức sắc, nhà tu hành và 22.354 cơ sở thờ tự tôn giáo; các cơ sở đàotạo tôn giáo được mở rộng Hiện nay, tại Việt Nam có 10 trường Đại học Tôn giáo,
3 Học viện Phật giáo, 6 Đại Chủng viện Thiên chúa giáo, 1 Viện Thánh kinh thầnhọc của Tổng liên hội Hội Thánh Tin Lành Việt Nam, 40 trường đào tạo các giáochức tôn giáo ở các cấp độ khác nhau, các ấn phẩm tôn giáo, nhất là kinh sáchđược xuất bản theo yêu cầu của các tôn giáo
Tín đồ tôn giáo hoàn toàn tự do trong việc thực hiện các nghi lễ tôn giáo,bày tỏ và thực hành đức tin tôn giáo của mình Chức sắc, nhà tu hành các tôn giáođược tự do trong việc thực hành các hoạt động tôn giáo theo giáo luật Việc phongchức, bổ nhiệm, thuyên chuyển chức sắc được thực hiện theo quy định của giáohội Các tổ chức tôn giáo đã được công nhận tư cách pháp nhân trong những năm
Trang 6qua đều có sự phát triển về số lượng cơ sở giáo hội, về tín đồ, chức sắc nhà tuhành, về việc xây dựng mới hoặc tu bổ các cơ sở thờ tự, bảo đảm kinh sách, cáchoạt động tôn giáo theo hiến chương, điều lệ và giáo lý, giáo luật Các chức sắc,nhà tu hành được tham gia học tập, đào tạo ở trong nước và nước ngoài hoặc thamgia các sinh hoạt tôn giáo ở nước ngoài Nhiều tổ chức tôn giáo nước ngoài đã vàogiao lưu với các tổ chức tôn giáo Việt Nam.
Những sinh hoạt tôn giáo tập trung, các nghi lễ tập thể có tính bắt buộc củagiáo luật các tôn giáo được tôn trọng Một số lễ hội của các tôn giáo được tổ chứcrầm rộ với quy mô lớn như Lễ hội Nô - en, Lễ Phật Đản, Lễ hội Chùa Bà…trởthành sự kiện quan trọng không chỉ của riêng đồng bào tôn giáo mà còn là ngàyhội chung của toàn dân, lôi cuốn hàng vạn người tham gia
Đồng thời chúng ta biết rằng ngày nay, khoa học ngày càng phát triển hướngcon người đến lối sống tiện nghi, văn minh, hiện đại Bên cạnh những tư tưởngtiến bộ về tôn giáo, tín ngưỡng, thì một bộ phận nhân dân vẫn còn mang tư tưởnglạc hậu, mê tín dị đoan Do nhận thức kém, nhiều bệnh nhân vẫn tin vào phép màucủa trò chữa bệnh đồng bóng, bằng bùa chú, lấy “vong” hay lên đồng
Lợi dụng sự thiếu hiểu biết khoa học của một bộ phận người dân, một sốngười đã thực hiện hành vi dụ dỗ trị bệnh bằng mê tín nhằm trục lợi bất chính
Thời gian gần đây, nhiều người trên địa bàn một số phường, xã thuộc thị xãThủ Dầu Một đã trở thành nạn nhân của “thầy” cốt H (tức bà Phạm Thị B.) thuộc
ấp Bình Phước A, xã Bình Chuẩn, huyện Thuận An Hậu quả là “tiền mất tậtmang” và kèm theo nhiều hệ lụy khác!
Trước sự “báo động” các thực trạng hoạt động dịch vụ tín ngưỡng và mê tín
dị đoan luôn diễn biến phức tạp Là một người làm công tác có liên quan đến nền
văn hóa, tôn giáo và tự do tín ngưỡng tôi quan tâm và chọn đề tài: “Xử lý tình huống vi phạm hành chính trong lĩnh vực hành nghề mê tín dị đoan có ảnh hưởng, liên quan đến môi trường văn hoá, y tế trên địa bàn Huyện Thuận An Tỉnh Bình Dương” để làm đề tài cuối khóa “Lớp bồi dưỡng kiến thức quản lý nhà
nước ngạch chuyên viên khoá 32 năm 2009
Trang 7B NỘI DUNG I/- MÔ TẢ TÌNH HUỐNG:
Theo địa chỉ được cung cấp, chúng tôi tìm đến “tư dinh” thầy cốt H Đó làmột ngôi nhà lớn được xây dựng khang trang trong một diện tích đất tương đốirộng Xung quanh, phía trước nhà có rất nhiều chum chậu trồng bonsai, hoa cảnh Một khoảng sân rộng dành để xe cho bệnh nhân 16 giờ 30 phút một ngày cuốitháng 12 năm 2008, chúng tôi tìm đến địa chỉ theo phản ánh của người dân Bà B.tiếp chúng tôi bằng ánh mắt đề phòng Khi được biết qua giới thiệu từ một số bệnhnhân “ruột”, chúng tôi tìm đến đây chữa bệnh, “thầy” bớt vẻ hoài nghi và bảochúng tôi ngồi chờ đến giờ làm việc “Thầy” cho biết cô H chỉ chữa bệnh vào banđêm, sau 19 giờ vì giờ này cô H mới chịu “nhập”
19 giờ 5 phút, chúng tôi được mời vào một không gian có ánh sáng mờ ảo.Phòng khám, chữa bệnh của thầy được bố trí tại phòng khách với rất nhiều trangthờ Tại đây, nhiều bệnh nhân bị cuốn vào thế giới tâm linh trong bầu không khínghi ngút khói nhang Trên trang thờ chủ nhân trưng bày hình, tượng các vị quan
âm bồ tát, thánh thần, các bà trợ mạng Bên dưới là một bàn thờ nhỏ với các lưđồng, bát nhang khói tỏa nghi ngút Tại đây, thầy sắp xếp trái cây, đường sữa hayquà biếu của bệnh nhân Các bệnh nhân và thầy đều ngồi chung một tấm phản gỗmát rượi, trao đổi với nhau một cách hòa nhã trước giờ cô H “nhập” Khi mọingười đã ổn định chỗ ngồi, “thầy” đến bên bàn thờ thắp hương cúng vái, châm mồi
và hít vài hơi thuốc rồi đặt ngược điếu thuốc lên đĩa Thầy vừa lẩm bẩm vừa xốcnhững đồng xu kim loại sau đó trở về phản ngồi đồng thời đưa ánh mắt đề phòngnhìn các bệnh nhân mới Tiếp đó, thầy nấc lên một vài tiếng thế là cô H đã về,giọng của thầy cũng đổi thành tiếng trẻ con trong trẻo Ánh đèn trong phòng khôngsáng nhưng cũng đủ cho mọi người quan sát gương mặt “mơ màng” của “cô H.”
Cô hỏi tuổi tác và tình trạng bệnh tật của một bệnh nhân nữ mới khám lần đầu tiên.Người này khai đau nhức trong người, khó thở Cô H lấy thẻ bài cạo gió, phunnước vào người nữ rồi phán “có một “vong” theo ám hại cô rồi Vong này là củamột người bạn Cô có người bạn nào ghét mình không? Khai thật đi?” Cô gái sợhãi thưa “hình như có” Cô H bèn phun nước khắp người bệnh nhân rồi đi lấy một
Trang 8ly nước kỳ lạ (không biết là nước gì) cho bệnh nhân uống Cô đọc tên và địa chỉnơi bán một loại thuốc Tại sao lại mua đúng tiệm thầy chỉ mới có?
Sau 15 phút nhập nhằng giọng giả và thật, cô H đi mất, trước khi đi cô cònchào bệnh nhân “Thôi! H đi nhé” Cô H đã đi rồi, thầy lại trở về giọng thật củamột phụ nữ tuổi gần sáu mươi Trước đó, nhiều trường hợp được cô H làm phùphép rất rợn người Có nạn nhân được cô cột chỉ vào chân, có người được cô lấycác cây đinh, móc câu, chất bầy nhầy từ chỗ đau ra khỏi cơ thể Cô bảo đây làvật mà người ta yếm vào cơ thể của bệnh nhân Nếu không lấy ra thì bệnh khôngkhỏi được Những bệnh nhân mê muội ngoan ngoãn gật đầu và làm theo chỉ dẫncủa thầy
Được biết, cô H chính là con gái của bà B Cô mất khi mới được vài thángtuổi Hàng ngày cô nhập vào mẹ và thực hiện nghĩa vụ khám, chữa bệnh cho mọingười mà không đòi hỏi gì Thực tế là nhiều bệnh nhân tự nguyện biếu tiền vàdâng lễ cúng Chi phí cho mỗi lần cúng bái như vậy từ vài trăm ngàn đến mộttriệu đồng Thầy bảo đây là chi phí xăng xe vì phải đi xa
Một thực tế dễ nhận thấy là phương pháp chữa bệnh của bà B không chỉkhông có căn cứ khoa học mà còn rất nguy hiểm cho bệnh nhân Mỗi bệnh nhânđến đều được chữa trị bằng cách thức kỳ lạ (phun nước, uống nước bùa, lấy móccâu, đinh ) từ chỗ đau của bệnh nhân Đáng ngại nhất là bà B thường dùng mộtvật nhọn (không rõ là thứ gì) chích lấy máu tại chỗ đau của bệnh nhân cho vào một
mớ giấy nhàu nát (bà gọi là bùa) Ai bảo đảm rằng vật nhọn này đã được bà xử lýtiệt trùng hay thay mới đối với từng bệnh nhân? Sẽ ra sao nếu những bệnh nhânmắc phải những căn bệnh truyền nhiễm? Bà B tự nhận mình không biết chữ vậyhiểu biết của bà về việc lây truyền các căn bệnh truyền nhiễm tới đâu? Hầu hết cácbệnh nhân đã không chú ý tới điều này Thêm vào đó, các thứ nước, thuốc mà bà
B chỉ định cho bệnh nhân uống có được kiểm nghiệm và được phép lưu hành.Trong quá trình hoạt động mê tín dị đoan của bà B thường xãy ra tình trạngmất an ninh trật tự, gây nhiều bức xúc cho người dân xung quanh Ngày15/5/2008 thuộc ấp Bình Phước A, xã Bình Chuẩn, huyện Thuận An có đơnkhiếu nại phản ảnh về những biểu hiện thiếu lành mạnh tại cơ sở này như: hoạtđộng mê tín dị đoan, bói toán đồng cốt; tụ tập đông người, làm mất an ninh trật tự
Trang 9ảnh hưởng đến đời sống sinh hoạt của người dân chung quanh và phong trào
“Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa” tại khu dân cư
Thực hiện chỉ đạo của UBND Huyện Thuận An, Đội kiểm tra liên ngành đãtriển khai kế hoạch, tiến hành khảo sát, nắm bắt địa bàn Xác định nội dung đơnkhiếu nại, tố cáo là có cơ sở Vào lúc 10h00, ngày ……., Đội kiểm tra liên ngànhHuyện Thuận An phối hợp Tổ kiểm tra liên ngành Xã Bình Chuẩn tiến hành tổchức kiểm tra tại đây Qua kiểm tra Đội đã phát hiện nhiều sai phạm của bà PhạmThị B và tiến hành lập biên bản vi phạm hành chính đối với cơ cở này
II/- MỤC TIÊU XỬ LÝ TÌNH HUỐNG:
Thực trạng hoạt động về tự do tín ngưỡng và mê tín dị đoan luôn diễn biếnphức tạp trên địa bàn Tỉnh Bình Dương đang diễn biến hết sức phức tạp và họatđộng len lõi trong các khu dân cư Do đó cần xác định mục tiêu như sau:
1 Đối với cơ quan quản lý nhà nước:
Nhằm lập lại trật tự kỹ cương trên lĩnh vực tôn giáo, tín ngưỡng, mê tín dịđoan trong nhân dân Cần đề ra những giải pháp vừa mang tính giáo dục, thuyếtphục vừa kiên quyết răn đe giúp người dân có nhận thức, hiểu biết và chấp hànhđúng chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và nhà nước về tôn giáo, tínngưỡng, đồng thời nhận thức và hiểu biết được tư tưởng nhất quán, xuyên suốt củaĐảng và Nhà nước Việt Nam là tôn trọng quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo củanhân dân; đoàn kết tôn giáo, hòa hợp dân tộc theo Cương lĩnh xây dựng đất nướctrong thời kỳ quá độ lên chủ nghĩa xã hội cũng ghi rõ: "Tín ngưỡng, tôn giáo lànhu cầu tinh thần của một bộ phận nhân dân Thực hiện nhất quán chính sách tôntrọng và đảm bảo quyền tự do tín ngưỡng, đồng thời chống việc lợi dụng tínngưỡng để làm tổn hại đến lợi ích của Tổ quốc và nhân dân"
2 Đối với chính quyền địa phương:
Tăng cường hơn nữa trách nhiệm vai trò lãnh đạo, chỉ đạo đối với Cấp ủyĐảng, chính quyền trong công tác quản lý, kiểm tra trên địa bàn mình quản lý
Trang 10Từ nội dung đơn phản ảnh của nhân dân, cần tiếp tục tuyên truyền, vận độngquần chúng tích cực tham gia đấu tranh, tố giác bài trừ các tệ nạn mê tín dị đoantrên địa bàn dân cư gắn liền với phong trào “Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sốngvăn hóa” và thực hiện tốt quy chế dân chủ cơ sở Đồng thời tạo điều kiện giúp bàPhạm Thị B có nghề nghiệp ổn định, chấp hành tốt đường lối chính sách chủtrương của Đảng, Nhà nước
3 Đối với bà Phạm thị B:
Nâng cao ý thức của cá nhân bà Phạm Thị B trong việc chấp hành các quyđịnh của Đảng, nhà nước, pháp luật về tự do tín ngưỡng, cũng như chấp hành tốtcác quy định của y tế về hành nghề khám chữa bệnh Chấp hành và thực hiện tốtnghĩa vụ công dân, giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc, xóa bỏ tư tưởng
mê tín dị đoan, đồng bóng, bói toán, bảo đảm trật tự an toàn xã hội trên địa bànđang sinh sống
III/- PHÂN TÍCH NGUYÊN NHÂN HẬU QUẢ:
1 Nguyên nhân:
1.1 Đối với cơ quan quản lý nhà nước:
Công tác quản lý nhà nước về tôn giáo, tự do tín ngưỡng của nhân dân cònbuông lõng dẫn đến hiện tượng mê tín dị đoan gây mất trật tự trên địa bàn dân cư Công tác kiểm tra, nhắc nhỡ, giáo dục về tự do tín ngưỡng của cơ quan chứcnăng có nơi, có lúc chưa kiên quyết, triệt để, đôi lúc còn "nhẹ tay", nên các thầybói toán, đồng bóng “ỷ lại” vẫn ngang nhiên hoạt động và bất chấp dư luận xã hội
1.2 Đối với chính quyền địa phương:
Công tác quản lý kiểm tra, nắm bắt địa bàn của Công an khu vực và Tổ dânphố thiếu sâu sát, chưa hướng dẫn, giáo dục, nhắc nhỡ kịp thời để người dân nhậnthức được trách nhiệm của mình trong việc chấp hành đường lối, chủ trương, chínhsách của nhà nước về tự do tín ngưỡng, từ đó làm ảnh hưởng đến đời sống sinh