GIAO AN NGU VAN 6 HKII

Nhaân vaät em gaùi ñöôïc hieän ra qua caùch nhìn vaø söï bieán ñoåi trong thaùi ñoâï cuûa ngöôøi anh ñeå ñeán cuoái truyeän môùi boäc loä roõ veû ñeïp taâm hoàn ,loøng nhaân haäu vaø tì[r]

Tuần 20; Tiết 73;74 Ngày soạn:02/01/2010

BÀI HỌC ĐƯỜNG ĐỜI ĐẦU TIÊN

(Tô Hoài)

I/ Mục tiêu:

Tiết 1:

1/ Kiến thức: giúp hs

- Nắm được vài nét về tác giả, tác phẩm và đoạn trích “Bài học đường đời đầu tiên”

- Bố cục văn bản, ngôi kể, cách kể

- Bước đầu tìm hiểu và phân tích nhân vật

2/ Kỹ năng: giúp hs rèn luyện kỹ năng đọc, cảm nhận và phân tích văn bản miêu tả

3/ Thái độ:bước đầu rút kinh nghiệm từ nhân vật Dế Mèn

Tiết 2:

1/ Kiến thức: giúp hs

- Phân tích và hiểu nội dung, ý nghãi văn bản

- Nắm được nghệ thuật miêu tả nhân vật vật là loài vật

2/ Kỹ năng: giúp hs rèn luyện kỹ năng đọc, cảm nhận và phân tích văn bản miêu tả cảnhđặc sắc, học tập nghệ thuật miêu tả trong văn miêu tả

3/ Thái độ: thêm yêu quê hương

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: - Đọc và soạn giáo án chi tiết

- Tranh minh hoạ, tài liệu giới thiệu về tác giả Tô Hoài

2/ HS: - Học và nắm chắc kiến thức bài cũ;

- Đọc và soạn bài mới

III/ Ho ạt động dạy học :

1/ Ổ định tình hình l ớp (1’ ) : kiểm tra sĩ số, tác phong hs

2/ Kiểm tra bài cũ:( 3’ )

Gv kiểm tra việc soạn bài và làm bài tập của hs

3/ Giảng bài mới:

a/Giới thiệu bài:(2’)

GV Dùng chân dung tác giả và tranh Dế Mèn cho hs quan sát

Yêu cầu:dựa vào những hiểu biết của mình, em hãy nêu vài nét về tác giả, và tác phẩm

“Dế Mèn phiêu lưu kí”

HS Nêu vài nét về tác giả và tác phẩm

b/ Tiến trình bài dạy

19’ Hoạt động 1:Hướng dẫn tìm hiểu chung về văn bản.

Đọc chú thích sao để tìm

hiểu vài nét về tác giả và

văn bản

Bút danh Tô Hoài để kỉ

niệm và ghi nhớ quê hương,

sông Tô Lịch, huyện Hoài

Đức Ngoài tác phẩm này,

Tô Hoài còn viết rất nhiều

truyện thiếu nhi đặc sắc

khác: “Võ sĩ Bọ Ngựa”,

“Đàn chim gáy”, “ Chú Bồ

Đọc chú thích, tìm hiểu về tácgiả và văn bản I/ Đọc, tìm hiểu chung văn bản:

1/ Tác giả, văn bản:

Nông ở Sa mác can”…đồng

thời cũng viết nhiều cho

người lớn về đề tài miền

núi và Hà Nội như: “Vợ

chồng A Phu”, “ Miền

Tây”, “Người ven thành”,…

Tô Hoài là một trong những

nhà văn hiện đại Việt Nam

có số lượng tác phẩm nhiều

nhất: hơn 150 cuốn

Em hãy kể tóm tắt truyện

“Dế Mèn phiêu lưu kí”

Lưu ý giọng đọc:đoạn đầu

hào hứng, đoạn hai giọng

của Dế mèn là trịch thượng,

khó chịu, giọng của Dế

Choắt yếu ớt, giọng chị Cốc

H: Văn bản thuộc thể loại

nào? Chuyện được kể theo

ngôi thứ mấy? Người kể là

H: Câu văn có tính chất

liên kết hai đoạn văn trên

Hs (khá, giỏi) kể tóm tắttruyện dựa vào chú thích

Trình bày xuất xứ đoạn trích

“Bài học đường đời đầu tiên”

trích từ chương I của truyện

“Dế Mèn phiêu lưu kí”

Đọc văn bản

Dựa vào các từ chú thích nêunghĩa của các từ

ra xung quanh và chính mình

Hia phần:

- Đoạn 1: (từ đầu đến “sắpđứng đầu thiên hạ”) Miêu tảvẻ đẹp cường tráng của DếMèn

- Đoạn 2: (còn lại): câuchuyện về bài học đường đờiđầu tiên của Dế Mèn

Câu “Chao ôi…của mình thôi”

2/ Đọc văn bản:

3/ Thể loại và bốcục:

là gì?

50’ Hoạt động 2:Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết về văn bản.

20’ Gọi một em đọc đoạn 1 và

nêu nội dung

Hãy tìm những chi tiết

miêu tả ngoại hình của Dế

Mèn!

Tìm một sốtính từ miêu tả

hình dáng và tính cách của

Dế Mèn!

H: Việc sử dụng những từ

ngữ miêu tả hình dáng

vầhnhf động có tác dụng

gì?

Em có nhận xét gì về hình

dáng của Dế Mèn?

H: Thông qua những từ

miêu tả hành động của Dế

Mèn, em có nhận xét gì về

tính cách của nhân vật này?

Dế Mèn có những nét đẹp

gì và hạn chế gì?

H: Em có nhận xét gì về

nghệ thuật miêu tả của nhà

- Điệu bộ và hành động: điđứng oai vệ, nhún nhẩy, runrâu; co cẳng lên đạp phanhphách vào ngọn cỏ y như cónhát dao vừa lia qua, lúc đibách bộ người tôi rung rinhmột màu nâu bóng mỡ soigương được và rất ưa nhìn;

chốc chốc lại trịnh trọng đưahai chân lên vuốt râu…

Cường tráng, mẫm bóng,nhọn hoắt, hủn hoẳn, dài,giòn giã, trịnh trọng, khoanthai,…

Góp phần bộc lộ tính cáchcủa nhân vật

Đẹp, cường tráng, trẻ trung

Kiêu căng, tự phụ, xốc nổi

Vẻ đẹp về hình dáng cườngtráng nhưng không đẹp vềtính nết

Miêu tả độc đáo bằng nghệthuật nhân hoá và sử dụngnhiều tính từ, động từ, từ láy,

so sánh có chọn lọc Tô hoàiđã để cho Dế Mèn tự hoạbức chân dung của bản thânmình

II/ Đọc, tìm hiểu chi tiết:

1/ Vẻ đẹp của DếMèn:

- Hình dáng: vẻ đẹpcường tráng

- Tính cách: Kiêucăng, tự phụ, xốcnổi

30’ Hết tiết 1,chuyển sang tiết

2

Chuyển ý, gọi một em đọc

tiếp đoạn tiếp

Em hãy kể tóm tắt diễn

biến câu chuyện Dế Mèn

trêu chọc chị Cốc gây ra cái

chết với Dế Choắt

H: Câu hỏi đầu đoạnvăn

này có nội dung nêu lên

vấn đề gì?

Em hãy cho biết thái độ của

Dế Mèn đối với anh bạn

hàng xóm

Tổ chức cho hs thảo luận

nhóm: nêu diễn biến tâm lí

của Dế Mèn trong câu

chuyện này (thời gian 5’)

H:Bài học mà Dế Mèn suy

nghĩ là gì? Được thể hiện

qua lời của nhân vật nào?

Đọc đoạn tiếp

Kể tóm tắt câu chuyện này

(Dế Mèn bày trò trêu chọcchị Cốc để khoe khoan trướcanh hàng xóm Dế Choắt dẫnđến cái chết đáng thương củangười bạn xấu số ấy.)

Điểm chưa tốt của Dế Mèn

Gọi chú mày, thể hiện thái độtrịch thượng; đặt tên DếChoắt….coi thường; khi ngheDế Choắt thỉnh cầu đào giúpngách thông hang, Dế Mèn

“hếch răng lên xì một hơi rõdài” và lớn tiếng mắn mỏ

Thảo luận theo nhóm, cử đạidiện nhóm trình bày

Diễn biến: lúc đầu huênhhoang trước Dế Choắt, trêuchọc chị Cốc rồi chui tot vàohang nằm bắt chân chữ ngũ(yên trí ở nơi ẩn nấp củamình) Khi Dế Choắt bị mổthì nằm im thin thít Sau khichị Cốc bay đi rồi mới monmen bò lên Đứng trước cáichết của Dế Choắt, Dế Mènân hận và suy nghĩ về bài họcđường đời đầu tiên

Bài học được nói từ lờicủa DếChoắt: “ở đời mà có thóihung hăng bậi bại, có óc màkhông biết nghĩ sớm muộncũng mang vạ vào mình đấy.”

Đó là bài học về sự ngu xuẩncủa tính kiêu căng ngạo mạngdẫn đến cái tội ác

2/ Bài học đườngđời đầu tiên:

- Diễn biến: lúc đầuhuênh hoang trướcDế Choắt Khi DếChoắt bị mổ thì nằm

im thin thít Sau khichị Cốc bay đi rồimới mon men bòlên Đứng trước cáichết của Dế Choắt,Dế Mèn ân hận vàsuy nghĩ về bài họcđường đời đầu tiên.-Bài học: “ở đời màcó thói hung hăngbậi bại, có óc màkhông biết nghĩ sớmmuộn cũng mang vạvào mình đấy.”

5’ Hoạt động 3:Hướng dẫn tổng kết.

Gọi một em đọc ghi nhớ và

tóm lược nội dung

Đọc ghi nhớ

Nội dung:qua bài văn, tác giả

III/ Tổng kết:

- Nội dung:

Từ bài học của Dế Mèn,

em rút ra được bài học gì

cho bản thân?

đã để cho Dế Mèn tự hoạ bứcchân dung của mình: với vẻđẹp cường tráng của tuổi trẻ,tính nết còn kiêu căng hónghách, xốc nổi Do bày trò trêuchọc chị Cốc nên gây ra cáichết thảm thương của Choắt

dế Mèn hối hận rút ra bài họccho bản thân

Nghệ thuật:

- miêu tả sinh động;

- cách kể chuyện theo ngôithứ nhất tự nhiên, sinh động,…

tự nêu bài học cho bản thân;

- Nghệ thuật:

6’ Hoạt động 4: Luyện tập

Hướng dẫn hs làm bài tập 1

sgk

Yêu cầu hs đọc phân vai

làm bài tập 1: viết đoạn vănnói về tâm trạng của DếMèn

Đọc theo vai

IV/ Luyện tập:

3’ Hoạt động 5: Củng cố

?Tóm tắt VB “Bài học

đường đời đầu tiên”

?Nêu nội dung và nghệ

thuật của VB?

HS tóm tắt

HS trả lời

4/ Dặn dò:( 1’)

- Bài tập về nhàø: học năm lại bài và tự rút kinh nghiệm tf bài học trên

- Bài mới: đọc và soạn bài “Sông nước Cà Mau”

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

………

Tuần 20: Tiết 75 Ngày soạn :02/1/ 2010;

PHÓ TỪ

I/ Mục tiêu :

1/ Kiến thức: giúp cho hs

-Nắm được khái niệm phó từ;

-Hiểu và nhớ các loại ý nghĩa chính của phó từ;

2/ Kỹ năng:

-Phân biệt các loại phó từ;

- Biết đặt câu có sử dụng phó từ;

3/ Thái độ: Có ý thức sử dụng đúng phó từ trong khi nói và viết

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: -Đọc và soạn giao án chi tiết

- Bảng phụ

2/ HS: -Đọc, tìm hiểu, soạn bài trước khi đến lớp

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ổn định tình hình lớp (1’): Kiểm tra sĩ số, tác phong HS

2/ Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra việc soạn bài ở nhà của HS

3 / Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài:(2’)

Hỏi: Ở hk1, các em đã học những từ loại nào?

Các từ loại đã học:danh từ, động từ, tính từ, số từ, lượng từ, chỉ tư.ø

Lưu ý: ngoài các từ loại đó, hôm nay các em tiếp tục tìm hiểu một loại từ nữa, đó là phótừ

b/ Tiến trình bài dạy:

7’ Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm phó từ;

Gọi HS đọc ví dụ a,b ở bài tập

1,chú ý từ ngữ in đậm

Hỏi: Các từ in đậm trên bổ sung ý

nghĩa cho những từ nào?

Hỏi: Từ ngữ được bổ sung ý nghĩa

thuộc từ loại nào?

Những từ:đã, cũng, vẫn chưa,

thật , rất, ra người ta gọi là phó

từ.Vậy em hiểu phó từ là gì?

Phó từ là những từ chuyên đikèm động từ, tính từ để bổsung ý nghĩa cho đọnh từ,

I/ Phó từ là gì?

1/ Bài tập:

2/ Ghi nhớ:

( sgk - tr12)

Hỏi: Các phó từ trên đứng ở vị trí

nào trong cụm từ?

Vẫn chưa thấy Thật lõi lạc Soi gương được Rất ưa nhìn

To raKết luận: phó từ đứng trướchoặc đứng sau động từ, tínhtừ

15’ Hoạt động 3: Tìm hiểu các loại phó từ và ý nghĩa, công dụng của nó.

Gọi một em đọc bài tập 1

Hỏi: Tìm các phó từ bổ sung ý

nghĩa cho những động từ, tính từ

in đậm!

Hướng dẫn HS điền các phó từ

vào bảng và kể thêm một số phó

từ khác mà em biết!

Hỏi: Có mấy loại phó từ?

Hỏi: Phó từ đứng trước độnh từ,

tính từ bổ sung những ý nghĩa gì

cho động từ và tính từ?

Đọc bài tập 1

Phó từ: - câu a: lắm

- câu b: đừng, vào

- câu c: không, đã, đang

Điền các phó từ theo nôïidung trong bảng:

* Chỉ quan hệ thời gian:

- Đứng trước: đã , đang

* Chỉ mức độ:

- Đứng trước: thật, rất-Đứng sau : lắm

* Chỉ sự tiếp diễn tương tự:

- Đứng trước: cũng, vẫn

-Phó từ đứng trước động từ,tính từ

- Phó từ đứng sau động từ,tính từ

Những phó từ này bổ sung ýnghĩa liên quan đến hànhđộng, trạng thái, đặc điểm,tính chất nêu ở động từ hoặctính từ như:

II/ Các loại phó từ:

1-Bài tập:

Hỏi:Phó từ đứng sau động từ, tính

từ bổ sung những ý nghĩa gì cho

động từ tính từ?

Gọi một hs đọc ghi nhớ

-Quan hệ thời gian;

-Kết quả và hướng;

Đọc ghi nhớ 2/ Ghi nhớ:(sgk- tr 14)

17’ Hoạt động 4: Luyện tập

Gọi một em đọc bài tập 1, xác

định yêu cầu của bài tập

Hướng dẫn hs làm bài tập 2 Cho

hs đọc lại đoạn trích việc Dế Mèn

trêu chọ chị Cốc dẫn đến cái chết

của Dế Choắt và thuật lại bằng

đoạn văn gồm 3-5 câu ( chú ý có

sử dụng phó từ)

Giới thiệu đoạn văn để hs tham

khảo:

Một hôm, thấy chị Cốc đang kiếm

mồi, Dế Mèn cất giọng đọc một

bài thơ cạnh khoé rồi chui tọt vào

hang Chị Cốc rất bực, đã đi tìm

kẻ trêu mình Trông thấy Choắt

đang loay hoay trước cửa hang chị

đã trút cơn giận lên đầu Dế

- đương, sắp – qh thời gian;

- ra – kết quả và hướng;

Viết đoạn văn theo hướngdẫn nêu trên Sau đó đọc đểlớp nhận xét

III/ Luyện tập:

Bài tập 1:

a/ Phó từ –ýnghĩa bổ sung:

Bài tập 2:Viết đoạn văncó sử dựngphó từ theonội dung trên

2’ Hoạt động 5: Củng cố

?Phó từ là gì?

?Nêu cac loại phó từ? HS trả lờiHS trả lời

4/ Dặn dò: ( 1’ ) - Bài tập về nhà: làm các bài tập còn lại.

- Bài mới : đọc và soạn bài ( so sánh )

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

………

………

Tuần 20; tiết 76; Ngày soạn: 10/1/2008.

TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN MIÊU TẢ

I/ Mục tiêu:

1/ Kiến thức: giúp hs nắm được những hiểu biết chung về văn miêu tả trước khi đi sâu vàomột số thao tác chính nhằm tạo lập loại văn bản này;

2/ Kỹ năng: giúp hs nhận diện được những đoạn văn, bài văn miêu tả;

3/ Thái độ: hiểu được trong những tình huống nào người ta thường dùng văn miêu tả

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: Đọc, tìm hiểu và soạn giáo án chi tiết

2/ HS: Đọc, soạn bài trước khi đến lớp

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ổn định tình hình lớp (1’): kiểm tra sĩ số và tác phong của hs

2/ Kiểm tra bài cũ (2’): kiểm tra việc soạn bài ở nhà của hs

3/ Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài:(2’)

Hỏi: Thế nào là văn tự sự?

Văn tự sự là trình bày một chuỗi các sự việc thể hiện một chủ đề nào đó

Muốn giúp cho người đọc, người nghe hình dung ra một sự vật nào đó ta có sử dụng tự sựkhông?

Suy nghĩ, trả lời không

Văn miêu tả sẽ giúp chúng ta làm được điều đó

b/ Tiến trình bài dạy:

15’ Hoạt động 1: Tìm hiểu thế nào là văn miêu tả.

Gọi một hs đọc 3tình

huống bài tập 1

Hãy trình bày cách thực

hiện của em về mõi tình

huống trên

Nêu thêm một số tinh

huống tương tự

Nhận xét.Nhấn mạnh các

tinh huống trên các em

đều phải sử dụng văn

miêu tả

Hỏi: vậy thế nào là văn

miêu tả?

Đọc 3 tình huống trong bài tập

Tình huống 1:tả con đường vàngôi nhà để khách nhận rakhông bị lạc

Tình huống 2: Tả cái áo cụ thểđể người bán hàng không lấynhầm

Tình huống 3: tả chân dungngười lực sĩ

Nêu tình huống

Văn miêu tả là loại văn nhằmgiúp cho người đọc, người nghehình dung những đặc điểm, tínhchất nổi bật của một sự vật, sựviệc, con người, phong cảnh,

I/ Thế nào là văn miêu tả?

1/ Bài tập 1:

2/ Ghi nhớ:

( sgk- tr 16)

Hỏi: Để thực hiện được

bài văn miêu tả, người

viết cần phải có khả năng

gì?

Gọi một em đọc ghi nhớ

Gọi một em đọc 2 đoạn

văn trong văn bản Bài

học đời đầu tiên miêu tả

Dế Mèn và Dế Choắt

Hỏi: Em hình dung Dế

Mèn và Dế Choắt như thế

nào?Dựa vào đâu em

hình dung như vậy?

làm cho những cái đó như hiệnlên trước mắt người đọc, ngườinghe

Người viết cần có năng lực quansát

Đọc ghi nhớ

Đọc 2 đoạn văn trên

Dế Mèn đẹp, khoẻ mạnh DếChoắt ốm yếu, gầy gò

Dựa vào những từ ngữ miêu tảhình dáng Dế Mèn và DếChoắt

22’ Hoạt động 2: Luyện tập

Gọi một em đọc và xác

định yêu cầu của bài tập

số 1

Dặn hs về nhà làm bài c

Gọi một em đọc bài tập 2

Gọi một em đọc văn bẳn

đọc thêm Lá rụng.

Đọc đoạn trích và trả lời câuhỏi:

- - Khắc họa hình ảnh Lượm

- Thông qua những từ ngữ miêutả hình hình dáng, cử chỉ: loắtchoắt, xinh xinh, thoăn thoắt, Đọc bài tập số 2, xác định yêucầu bài tập này

Đề a: đặc điểm nổi bật cảnhmùa đông:

-Lạnh lẽo, ẩm ướt, gió bấc vàmưa phùn

- Đêm dài, ngày ngắn

- Bầu trời: âm u, ít trăng sao,nhiều mây và sương mù

- Cây cối trơ trọi, khẳng khiu, lávàng rụng nhiều

- Con người với những trangphục bộ quần áo tránh rét ấmáp

Đọc văn bản đọc thêm

II/ Luyện tập:

Bài tập 1:đọc đoạnvăn và trả lời câuhỏi:

Bài tập 2: đề luyệntập

Đề a: nếu viết đoạnvăn miêu tả cảnhmùa đông thì ễmnêu lên những đặcđiểm gì?

1’ Hoạt động 4: Củnh cố

?Văn miêu tả là gì? HS trả lời

4/ Dặn dò:( 2’) - Bài tập về nhàø học thuộc lý thuyết và làm bài tập còn lại.

- Bài mới: đọc và soạn bài Quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét tronh văn miêu tả.

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

Tuần 21; Tiết 77; Ngày soạn:08/01/2010

SÔNG NƯỚC CÀ MAU

I/ Mục tiêu:

1/ Kiến thức: giúp hs

- Cảm nhận được sự phong phú và độc đáo của thiên nhiên sông nước vùng Cà Mau;

- Nắm được nghệ thuật miêu tả cảnh sông nước của tác giả

2/ Kỹ năng: giúp hs rèn luyện kỹ năng đọc, cảm nhận và phân tích văn bản miêu tả cảnhđặc sắc, học tập nghệ thuật miêu tả cảnh trong văn miêu tả

3/ Thái độ: thêm yêu quê hương đất nước

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: - Đọc và soạn giáo án chi tiết

- Tranh minh hoạ, thơ ca ngợi về vùng đất Cà Mau

2/ HS: - Học và nắm chắc kiến thức bài cũ;

- Đọc và soạn bài mới

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ổ định tình hình lớp (1’): kiểm tra sĩ số, tác phong hs

2/ Kiểm tra bài cũ:( 5’)

H- Nêu đặc điểm nổi bật của hình ảnh Dế Mèn, Dế Choắt

H- Kể tóm tắt câu chuyện, Dế Mèn trêu chọc chị Cốc gây ra cái chết thảm thương cho DếChoắt

Gv kết hợp kiểm tra việc soạn bài và làm bài tập của hs

3/ Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài:(2’)

Đọc : “Tổ quốc tôi như một con tàu- Mũi thuyền xé sóng- mũi Cà Mau .”

( Xuân Diệu – mũi Cà Mau)

Hỏi: nêu cách hiểu của em về vùng đất Cà Mau

Dựa vào kiến thức địa lí nêu vài nét về vùng đất này

Vùng đất này đã trở thành đề tài sáng tác cho nhiều tni sĩ Đoàn Giỏi là một cây bút đặ

sắc với tác phẩm Đất rừng phương Nam.

b/ Tiến trình bài dạy:

5’ Hoạt động 1: Tìm hiểu và nét về tác giả, văn bản.

Gọi một em đọc chú thích

sao ở sgk

Hỏi: Em hãy nêu vài nét về

tác giả, sáng tác

Em hãy nêu xuất sứ văn bản

này

Nhấn mạnh vài nế về tác

Đọc chú thích sao

Tác giả: Đoàn Giỏi (

1925-1989 ); quê ở Tiền Giang;

vviết văn từ thời kháng chiếnchống Pháp ( 1946-1954).Sáng tác: thường viết vềcuộc sống, thiên nhiên và conngười ở Nam Bộ

Văn bản: được trích từ chươngXVIII truyện Đất rừng phươngNam của nhà văn Đoàn Giỏi

I/ Vài nét về tác giả, văn bản:

( Xem chú thích sgk)

phẩm : Đất rừng phương

Nam là một trong những tác

phẩm xuất sắc nhất của văn

học thiếu nhi nước ta.Từ khi

ra mắt bạn đọc (1957 ,nó đã

có sức hấp dẫn bạn đọc nhỏ

tuổi và cho đến ngày nay

vẫn còn nguyên giá trị Tác

phẩm đã dựng thành phim

khá thành công, bộ phim

Đất phương Nam

9’ Hoạt động 2: Đọc, tìm hiểu chung văn bản.

Lưu ý: cần đọc giọng hăm

hở,liệt kê, giới thiệu, nhấn

mạnh các tên riêng.đoạn

đầu đọc hơi chậm, về sau

đọc nhanh hơn

Đọc mẫu một doạn.Gọi hs

đọc nối tiếp đến hết

Nhận xét và uốn nắn

Bài văn trích từ truyện dài

Đất rừng phương Nam

nhưng văn bản này có

phương thức biểu đạt chính

là gì?

Hỏi:Đối tượng miêu tả ở

đây là gì?

Hỏi: Cảnh trong bài được

miêu tả theo trình tự nào?

Theo trình tự miêu tả như

trên em hãy tìm bố cục của

Bố cục của văn bản: có 3phần

- Phần1: từ đầu đến “ lặng lẽmột màu xanh đơn điệu

”:những ấn tượng chung banđầu về thiên nhiên vùng CàMau

- Phần 2: tiếp đến “ khói bóngban mai”: nói về các kênhrạch ,ở vùng Cà Mau và tậptrung miêu tả con sông NămCăn rộng lớn hùng vĩ

II/ Đọc- tìm hiểu chung văn bản:

1/ Đọc văn bản:

2/ Thể loại, phươngthức biểu đạt:

3/ Bố cục:

Văn bản được kể theo ngôi

thứ mấy?

Lưu ý: trong truyện Đất

rừng phương Nam, người kể

chuyện là chú bé An

Hỏi: Vị trí quan sát, miêu tả

của người kể chuyện từ

đâu?

Hỏi: Điểm nhìn như thế có

tác dụng gì?

Trong bài này, tác giả vận

dụng những hiểu biết của

mình ,ngôn ngữ địa phương

để đưa vào bài những đoạn

thuyết minh, giải thích địa

danh, cách đặt tên các con

sông, dòng kênh, làm phong

phú thêm những hiểu biết

cho người đọc

- Đoạn cuối: đặc tả cảnh chợNăm Căn đông vui, trù phú,nhiều màu sắc độc đáo

Văn bản được kể theo ngôithứ nhất- xưng “tôi”

Điểm nhìn, quan sát và miêutả của người kể chuyện trongvăn bản naỳ là trên conthuyền xuôi theo các kênhrạch vùng Cà Mau,đổ ra sôngNăm Căn rộng lớn rồi dừng lại

ở chợ Năm Căn

Giúp cho người kể có thểmiêu tả cảnh quan một vùngrộng lớn, theo một trình tự tựnhiên, hợp lí

14’ Hoạt động 3: Đọc, tìm hiểu chi tiết văn bản.

Yêu cầu một em nhắc lại

nội dung phần1

Hỏi:Aán tượng tác giả đã

cảm nhận chung bao trùm

cảnh sông nước Cà Mau là

gì? Miêu tả bằng giác quan

nào?

Hỏi: Tác giả đã sử dụng

những biện pháp nghệ thuật

nào để làm nổi bật cảnh

- Để làm nổi bật ấn tượngtrên, tác giả đã tập trung miêutả khung cảnh thiên nhiên quacảm nhận bằng thị giác vàthính giác( dặc biệt là cảmnhận màu xanh và tiếng rì ràobất tận của rừng cây, của sóngvà gió)

Nghệ thuật: phối hợp tả xenvới kể, lối liệt kê,dùng điệptừ, những tinh từ miêu tả màusắc và trạng thái cảm giác

III/ Đọc, hiểu chi tiết:

1/ Aán tượng chung về cảnh sông nước Cà Mau:

-Sông ngòi, kênhrạch chằng chịt

- Nghệ thuật: tả xenvới kể, liệt kê, điệptừ

Hỏi: Tác giả đã sử dụng

phương thức nào để nêu tên,

đặc điểm của sông ngòi,

kênh rạch?

Hỏi: Với cách đặt tên cho

các dòng sông, kênh rạch

như thế em có nhận xét gì

về cảnh thiên nhiên ở đây?

Em có nhận xét gì về cách

đặc tên tên các địa danh?

Gọi một em đọc đoạn tiếp

Hỏi :Em hãy tìm những chi

tiết miêu tả sự rộng lớn và

hùng vĩ của con sông Năm

Căn, và rừng đước

Hỏi: Trong câu “ Thuyền

chúng tôi chèo thoát qua

kênh Bọ Mắt, đổ ra con

sông cửa lớn, xuôi về Năm

Căn” có những động từ nào

chỉ cùng một hoạt động của

con thuyền?

Hỏi: Chúng ta có thể thay

đổi trình tự những động từ

ấy trong câu thì có ảnh

hưởng gì đến nôïi dung được

diễn đạt hay không?

- Hãy nhận xét về cách

Các kênh rạch vùng sôngnước Cà Mau

Đọc đoạn một của phần 2

Phương thức miêu tả, thuyếtminh và giải thích về tên cácđịa danh

Cảnh thiên nhiên còn tự nhiênvà hoang dã và phong phú

Tên của các vùng đất và consông không phải bằng nhữngdanh từ mĩ lệ, mà cứ theo đặcđiểm riêng biệt của nó mà gọithành tên

Đọc đoạn văn tiếp theo

Sự rộng lớn,hùng vĩ của sôngNăm Căn và rừng đước haibên bờ sông đã thể hiện quacác chi tiết:

- Con sông rộng hơn ngànthước

- Nước ầm ầm đổ ra biển ngàyđêm như thác

- Cá nước bơi hàng đàn đentrũi nhô lên hụp xuống nhưngười bơi ếch giữa nhưng đầusôâùng trắng

- Rừng đước dựng lên cao ngấtnhư hai dãy trường thành vôtận

Các động từ: thoát ra, đổ ra,xuôi về

Không thay đổi trình tự cácđộng từ trong câu Bởi mhưthế sẽ làm thay đổi nội dung,đặc biệt diễn tả trạng tháihoạt động của con thuyềntrong mỗi khung cảnh

2/ Cảnh sông ngòi,kênh rạch Cà Mau:

- Cảnh sông ngòi,kênh rạch: còn tựnhiên,ø hoang dã vàphong phú

-Sự rộng lớn,hùng vĩcủa sông Năm Căn:+ rộng hơn ngànthước;

+ nước ầm ầm đổ rabiển ngày đêm nhưthác;

+ cá nước bơi hàngđàn đen trũi

- Rừng đước dựnglên cao ngất như dãytrường thành cao vôtận

dùng từ tinh tế của tác giả.

-Tìm trong đoạn văn những

từ ngữ miêu tả màu sắc của

rừng đước

Gọi một em đọc đoạn văn

còn lại

Hỏi: Những chi tiết nào,

hình ảnh nào về chợ Năm

Căn thể hiện sự tấp nập,

đông vui, trù phú của chợ

vùng Cà Mau?

Hỏi: Em có nhận xét gì về

nghệ thuật miêu tả ở doạn

này của tác giả?

Hỏi: Qua bài văn em hiểu

thêm điều gì về tác giả?

- Thoát qua: con thuyền vượtqua một nơi khó khăn, nguyhiểm;

- Đổ ra: diễn tả con thuyền từcon kênh nhỏ qua con sônglớn;

- Xuôi về: diễn tả con thuyềnnhẹ nhàng xuôi theo dòngnước ở nơi dòng sông êm ả

- Màu sắc của rừng đước: màuxanh với những sắc thái khácnhau Màu xanh lá mạ, màuxanh rêu, màu xanh chailọ.Những sắc thái ấy chỉ cùngmột màu xanh đã miêu tả cáclớp cây đước từ non đến giànối nhau

Đọc doạn văn còn lại

- Khung cảnh rộng lớn, hànghoá tấp nập , hàng hoá phongphú, thuyền bè san sát, vớicác chi tiết như: những đốnggỗ cao như núi, những bến vậnhà nhọn nhịp dọc dài theosông, những ngôi nhà bè banđem ánh đèn măng sông chiếurực trên mặt nước như nhữngkhu phố nổi,

- Sự đôïc đáo của chợ NămCăn:

+ chủ yếu họp trên sông nước + sự đa dạng về màu sắc,trang phục, tiếng nói củangười bán hàng thuộc nhiềudân tộc: người Hoa, ngườiMiên, người Chà ChâuGiang,

Quan sát kỹ lưỡng, vừa baoquát cụ thểâ chú ý cả hìnhkhối, màu sắc âm thanh.Chothấy khung cảnh cụ thể làmnổi bật màu sắc độc đáo cùngvới sự tấp nập trù phú của chợNăm Căn

Hiểu biết tường tận cảnh vàphong tục tập quán ở địa

- Màu xanh vớinhiều sắc thái khácnhau

- Cảnh chợ NămCăn:tấp nập, trùphú,độc dáo

5’ Hoạt động 4: hướng dẫn tổng kết

Cảnh sông nước Cà Mau

được tìm hiểu trong văn bản

là cảnh đẹp như thế nào?

Chợ Năm Căn hiện lên với

cuộc sống của cư dân niềm

Nam ?

Em hãy nêu nét đặc sắc về

nghệ thuật của văn bản?

Cảnh sông nước Cà Mau cóvẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầysức sống hoang dã

- Chợ Năm Căn là hình ảnhcuộc sống tấp nập trù phú, độcđáo của vùng đấy tận cùngmiền Nam

- Miêu tả từ khái quát đến cụthể thông qua sự cảm nhậntrực tiếp và vốn hiểu biết củatác giả

IV/ Tổng kết:

- Nội dung:

- Nghệ thuật:

3’ Hoạt động 5: Củng cố

?Nêu bố cuc và nội dung

chính của từng phần trong

văn bản “Sông nước Cà

- Bài tập vể nhà: làm bài tập 1 và bài tập 2 ở sgk

- Bài mới: đọc và soạn văn bản Bức tranh của em gái tôi.

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

Tuần 21: Tiết 78; Ngày soạn: 08/01 2010

SO SÁNH

I/ Mục tiêu:

1/ Kiến thức: Giúp hs:

- Nắm được khái niệm và cấu tạo của so sánh;

- Biết cách quan sát sự giống nhau giữa các sự vật để tạo ra những so sánh đúng;

2/ Kỹ năng: tạo ra so sánh phù hợp, sinh động

3/ Thái độ: ý thức đúng đắn hơn về viêc sử dụng so sánh trong văn miêu tả;

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: - Đọc và soạn giáo án chi tiết;

- Bảng phụ;

2/ HS: - Học và làm bài tập ở bài cũ;

- Đọc,tìm hiểu và soạn bài mới;

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ôån định tình hinh lớp: (1’)kiểm tra sĩ số và tác phong của hs.

2/ Kiểm tra bài cũ:( 5’)

H1 : Nêu tên các loại phó từ và ý nghĩa bổ sung của phó từ đối với động từ, tính từ

H2 : Viết một đoạn văn ngắn ( từ 3- 5) câu thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chọc chị gây racái chết thảm thương cho Dế Choắt rồi chỉ ra phó từ và cho biết ý nghĩa bổ sung của phótừ mà em sử dụng

Gợi ý:

H1: có 2 loại phó từ: phó từ đứng trước động tư,ø tính từ và phó từ đứng sau động từ,tính từ.( hs tự nêu những ý nghĩa mà phó từ bổ sung cho động từ,tính từ )

H2: viết 1 đoạn văn có:

- Nội dung: thuật lại sự việc Dế Mèn trêu chọc chị Cóc gây ra cái chết cho Dế Choắt

- Hình thức: đoạn văn từ 3 – 5, có sử dụng phó từ và chỉ ra ý nghĩa bổ sung của phó từ đó

3/ Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài: (2’)

Hỏi: Trong câu văn “ Hai cái răng đen nhánh lúc nào cũng nhai ngoàm ngoạp như hai lưỡiliềm máy làm việc.”Bên cạnh việc sử dụng những từ ngữ miêu tả còn có biện pháp nghệthuật nào làm cho câu văn sinh động?

Suy nghĩ có thể trả lời là biện pháp so sánh

Chuyển ý, vào bài

b/ Tiến trình bài dạy:

6’ Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm so sánh

Gọi một em đọc bài tập 1

Hỏi: Tìm những tập hợp từ

(cụm từ) chứa hình ảnh so

sánh trong các câu ở bài tập

đó

Đọc bài tập 1Tập hợp từ có chứa hình ảnh sosánh:

Câu a: Trẻ em như búp trên cành

Câu b: ừng đước dựng lên caongất như hai dãy trường thành vô

I/ So sánh là gì ? 1/ Bài tập:

Hỏi: Trong mỗi phép so

sánh trên, những sự vật nào

được so sánh với nhau?

Hỏi: Vì sao có thể so sánh

như vậy? So sánh các sự vật

sự việc với nhau để làm gì?

Hỏi: Từ việc tìm hiểu hai ví

dụ trên em hiểu thế nào là

so sánh ?

Gọi một em đọc ghi nhớ

Yêu cầu một em làm bài

tập 3 phần này

Nhấn mạnh: trường hợp này

thiên về lôgíc tự nhiên hơn

là biểu cảm

rừng đước và dãy trường thànhđều có điểm giống nhau là cao vàrộng lớn

- So sánh như vậy làm nổi bậtđược sự cảm nhận của người viết,người nói về những sự vật được sosánh; làm cho câu văn, câu thơsinh động có hình ảnh và gợi cảmcho sự diễn đạt

So sánh là sự đối chiếu sự vật,sựviệc này với sự vật,sự việc kháccó nét tương đồng để làm tăngsức gợi hình, gợi cảm cho sự diễnđạt

Đọc ghi nhớ

- Sự khác nhau giữa những câu sosánh trên và câu trong bài tậpnày:

+ Con mèo được so sánh với conhổ

+ Hai con vật này đều giống nhauvề hình thức: lông vằn

+ Khác nhau: độ lớn nhỏ và tínhcách mèo hiền, hổ dữ

- Sự so sánh này khác nhau ở chổchỉ ra sự tương phản giữa hìnhthức và tính chất của sự vật, sựviệc

2/ Ghi nhớ:

( sgk- tr.24)

12’ Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo của phép so sánh.

Hãy điền những tập hợp từ

chứa hình ảnh so sánh trong

các câu đã dẫn ở phần I

Điền vào ô theo yêu cầu:

Vế A(sự vậtđượcss)

Phươn

g diệnsosánh

Từ sosánh Vế B(sự vật

đượcss)

trên

II/ Cấu tạo của phép so sánh: 1/ Bài tập:

dựnglên caongất

như cànhhai

dãytrườngthànhvô tậnHãy nhận xét về các yếu tố

của phép so sánh!

Hãy tìm thêm một số ví vụ

về so sánh mà em đã gặp

và phân tích cấu tạu của so

sánh

Hãy nêu thêm các từ so

sánh mà em biết!

Gọi một em đọc và thực

hiện yêu cầu của bài tập3

Gọi một em đọc ghi nhớ

Phép so sánh có cấu tạo đầy đủgồm bốn yếu tố( ví dụ b) nhưngkhi sử dụng có thể lược bỏ (mộtsố yếu tố nào đó ( ví dụ a)

Tìm ví dụ về so sánh và phântích

Từ so sánh: là như là, y như,giống như, tựa như, tựa như là;

bao nhiêu .bấy nhiêu .Đọc và thực hiện yêu cầu của bàitập 3:

Câu a: vắng mặt từ ngữ chỉphương diện so sánh, từ so sánh

Câu b: từ so sánh và vế B đượcđảo lên trước vế A

Đọc ghi nhớ, tóm lược nội dungbài học

2/ Ghi nhớ:(

sgk-tr.25)

15’ Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập.

Gọi một em đọ và xác định

a/ So sánh đồng loại:

+ So sánh người với người:

Thầy thuốc như mẹ hiền

+ So sánh vật với vật:

-Sông ngòi, kênh rạch càng bủagiăng chi chít như mạng nhện

b/ So sánh khác loại:

+ So sánh vật với người:

- Cá nnước bơi hàng đàn đen trũinhô lên hụp xuống như người bơiếch giữa những đầu sóng trắng

+ So sánh người với vật:

- Chúng chị là hòn đá tảng trêntrời – Chúng em chuột nhắt cứ đòilung lay

+ So sánh cái cụ thể với cái trườutượng:

- Sự nghiệp của chúng ta giốngnhư rừng cây đương lên, đầy nhựasống và ngày càng lớn mạnh

III/ Luyện tập:

Bài tập 1:

Tìm thêm ví dụtheo gợi ý:

a/ So sánh đồngloại;

b/ So sánh khácloại:

Nhận xét,khuyến khích.

Gọi một em đọc và xác

định yêu cầu bài tập2, gọi

lần lựpt từng em yhực hiện

yêu cầu của bài tập

Gọi mộ em đọc và xác định

bài tập3

Hướng dẫn hs làm bài tâp3

Đọc chính tả cho hs viết ( từ

Dòng sông Năm Căn mênh

mông đến khói sóng ban

mai)

Thu bài về nhà chấm có ghi

điểm và nhận xét

nhanh chóng

- Cánh buồm giương to như mảnhhồn làng- Rướng thân trắng bao lathâu góp gió

Dựa vào những thành ngữ, điềntiếp vế B vào những chỗ trống đểtạo thành phép so sánh:

- khoẻ như vâm (voi); khoẻ nhưhùm; khoẻ như trâu;

- đen như cột nhà cháy; đen nhưbồ hóng; đen như củ súng; đennhư củ tam thất;

-trắng như bông; trắng như cước;

trắng như ngà;

- cao như cây sào; cao như núi;

cao như sếu; Bài tập3: Tìm những câu văn cósử dụng phép so sánh trong văn

bản Bài học đường đời đầu tiên và Sông nước Cà Mau.

Bài học đường đời đầu tiên:

+ Những ngọn cỏ gãy rạp, y nhưcó nhát dao vừa lia qua

+Mỏ Cốc như cái dùi sắt, chọcxuyên cả đất

Sông nước Cà Mau:

+ sông ngòi, kênh rạch càngbủa giăng chi chít như mạngnhện

+ Những ngôi nhà bè ban đêmánh đền măng sông chiếu rực trênmặt nước như những khu phố nổi

Viết chính tả nghe đọc

Bài tập2:Dựa vàonhững thành ngữ,điền tiếp vế B đểtạo thành phép sosánh:

Bài tập3: Nhữngcâu văn có sửdụng phép sosánh:

Bài tập 4:

Viết chính tảnghe đọc

2’ Hoạt động 4: Củng cố

?So sánh là gì?

?Nêu cấu tạo nay đủ của

một phép so sánh?

HS trả lời

HS trả lời

4/ Dặên dò: (2’)

Bài tập về nhà:

- Học và nắm chắc bài học

-Hoàn thành các bài tập còn lại

Bài mới: - Đọc và soạn tiết so sánh tiếp

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

Tuần 21: Tiết 79; 80 Ngày soạn: 08/ 01/ 2010;

QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT

TRONG VĂN MIÊU TẢ

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: Đọc và soạn giáo án chi tiết

2/ HS: Học bài cũ, đọc và soạn bài học này

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ôån định tình hình lớp (1;) : kiểm tra sĩ số, tác phong hs

2/ Kiểm tra bài cũ:(5’)

H : Thế nào là văn miêu tả?

Gợi ý: hs cần trả lời 2 ý sau: - là tái hiện sự vật, sự việc, con người, phong cảnh

- giúp cho người đọc, người nghe hình dung sự vật, sự việc,con người và phong cảnh như hiện lên trước mắt người đọc

3/ Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài:(3’)

Nói chậm dẫn vao bài:

Để có thể viết môït bài văn hay, nhất thiết người viết cần có một số năng lực rất quantrọng Đó là năng lực quan sát, tưởng tượng và nhận xét Các em có thể hiểu như thế nàovề các khái niệm ấy?

- Quan sát: nhìn nghe, ngửi, sơ,ø cầm, chạm .bằng các giác quan mắt tai, mũi, da

- Tưởng tượng: hình dung ra thế giới chưa có, không có

- So sánh : dùng các đã biết đẻ làm rõ, làm nổi cái chưa biết rõ

- Nhận xét: đánh giá, khen chê

b/ Tiến trình bài dạy:

36’ Hoạt động 1: Tìm hiểu vai trò của quan sát, tưởng tượng, so sánh và nhận xét

trong văn miêu tả:

Gọi lần lược từng em đọc

các đoạn văn, đoạn thơ

trong yêu cầ của bài tập

Hỏi: Mỗi đoạn văn trên

giúp em hình dung được

những đặc điểm nổi bật gì

của sự vật và phong cảnh?

Những đặc điểm nổi bật

đó thể hiện ở những từ

ngữ nào?

Hỏi: Hãy tìm những câu

văn có sự liên tưởng và so

sánh trong mỗi đoạn!

Đọc lần lược các đọan văntrên

Đoạn 2:

-Tả vẻ đẹp thơ mộng , mênhmông và hùng vĩ của dòngsông Năm Căn

-Những từ ngữ: giăng chi chítnhư mạng nhện, trơi xanh, nướcxanh, rừng xanh, rì rào, mênhmông, ầm ầm, như thác, Đoạn 3:

-Tả hình ảnh đầy sức sống củacây gạo vào mùa xuân

- Những từ : cây gạo sừng sữngnhư một tháp đèn khổng lồ,chim ríu rít, ngàn ngọn lửahồng tươi, hàng ngàn búp nõnlà hàng ngàn ánh nến trongxanh, lóng lánh, lung linh, Đoạn 1:

So sánh dáng vẻ gầy gò và lêunghêu của Dế Choắt với dángvẻ của gã nghiện thuốc phiệnđã gợi lên cho người đọc hìnhảnh một chú Dế Choắt đi đưngxiêu xẹo, lờ đờ .trông rất bệrạc; như người mặt áo ghi-lê .gợi lên hinh ảnh đôi cánhvừa ngắn vừa xấu

Đoạn 2:

Sông ngòi, kênh rạch bủagiăng chi chít như mạng nhệngợi cho người đọc hình dungcảnh công ngòi ở đây nhiềudày đặc; như thác; như ngườibơi ếch giữa những đầu sóngtrắng; gợi cho cảnh vật hiịenlên rõ nét hơn

I/ Quan sát, tưởng tượng,so sánh và nhận xét trong văn miêu tả:

1/Bài tập:

Đọc các đoạn văn:

Đặc điẻm nổi bậtcủa sự vật, phongcảnh:

Hỏi: Đểû viết được doạn

văn trên, người viết cần

có những năng lực gì?

Yêu cầu hs đọc bài tập 3:

Yêu cầu các nhóm thảo

luậu, sau đó cử đại diện

nhóm lên trình bày.( thời

gian là 3 ph)

Chốt lại: Muốn miêu tả

được, người miêu tả phải

làm gì?

Trong văn miêu tả, quan

sát, tưởng tượng, so sánh,

nhận xét có vai trò gì?

Gọi một em đọc ghi nhớ

Nhằm củng cố kiến thức

các em se tiến hành làm

bài tập

Đoạn 3:

So sánh hình ảnh cây gạo nhưmột tháp đèn khổng lồ .gợilên vẻ đẹp của cây, hoa gạo

Quan sát, tưởng tượng, sosánh, và nhận xét cần sâu sắctinh tế

Đọc bài tập

Thảo luận theo nhóm, đại diệntrình bày:

- Nêu những từ bị lược bỏ: ầmầm, như thác, nhô lên hụpxuống như người bơi ếch, nhưhai dãy trường thành vôtận,

- Những chỗ bị lược bỏ đều lànhững hình ảnh so sánh, liêntưởng , thú vị Nếu không cónhững hình ảnh ấy đoạn vănnhất định mất đi sự sinh động,không gợi trí tưởng tượng chongười đọc,

Phải biết quan sát rồi từ đónhận xét , liên tưởng, ví von,

so sánh;

Làm nổi bật lên những đặcđiểm tiêu biểu của sự vật

Đọc ghi nhớ

- Sự liên tưởng và sosánh:

2/ Ghi nhớ:

( sgk- tr.28)

Tiết

2

Hoạt động 2: Hướng dẫn luyện tập

10’ Gọi một em đọc và xác

định yêu cầu của bài tập

1

Lần lượt tường em thực

hiện yêu caùu đó

Bài tập 1:

a/ Lựa chọn từ ngữ thích hợpđiền vào chỗ trống trong dấungoặc đơn: 1- gương bầu dục;

2- cong cong; 3- cổ kính; xám xịt; 5- xanh um;

4-b/ Hình ảnh lựa chọn đặc sắcvà tiêu biểu:

- Hình ảnh: mặt hồ sáng longlanh

- Cầu Thê Húc màu son;

- đền Ngọc Sơn, gốc đa già rễlá xum xuê;

- Tháp rùa xây trên gò đất giữahồ;

II/ Luyện tập:

Bài tập1:

a/ Lựa chọn từ ngữthích hợp điền vàochỗ trống:

b/ Hình ảnh lựa chọnđặc sắc và tiêu biểu:

10’

10’

Gọi hs nhận xét;

Gọi một em đọc và xác

định yêu cầu bài tập 2

Một em thực hiện bài tập

Gọi hs nhận xét và gv

nhận xét, bổ sung

Hướng dẫn hs làm bài tập

3: quan sát, ghi chép

những đặc điểm ngôi nhà

hoặc căn phòng em ở

Nêu đặc điểm nổi bật

nhất

Cần dựa vào đặc điểm

hoàn cảnh của từng em

nêu ra Nêu rõ lý do vì

sao đó là đặc điểm nổi

bật

Gọi lần lược từng em thực

hiện bài tập 4:

Đây là những đặc điểm nổi bậcmà các hồ khác không có

Bài tập 2: Những hình ảnh tiêubiêu và đặc sắc làm nổi bật vẻđẹp cường tráng và tính tìnhương bướng của Dế Mèn:

- Dáng đi: rung rinh, màu nâubóng mỡ;

- Đầu : to, nổi từng tảng;

-Răng: đen nhánh , nhai ngoàmngoạp như hai lưỡi liềm máy;

- Trịnh trọng và khoang thaivuốt râu và hãnh diện với bàcon

- Râu dài, rất hùng tráng

Lăng nghe hướng dẫn về nhalàm bài này

Bài tập 4: liên tưởng và so sánhcác hình ảnh, sự vật:

- Mặt trời :như một chiếc mâmlửa

- Bầu trời: sáng trong và mátmẻ như khuôn mặt của bé saumột giấc ngủ dài

- Những hàng cây như nhữngbức tường thành cao vút

- Núi đồi như những chiếc bátúp màu xanh

- Những ngôi nhà ( viên gạch,bao diêm, trạm gác .)

Bài tập 2:Nhữnghình ảnh tiêu biểuvà đặc sắc:

Bài tập 3: quan sát,ghi chép những đặcđiểm của ngôi nhàhoặc căn phòng củaem:

Bài tập 4: liên tưởngvà so sánh các hìnhảnh, sự vật:

2’ Hoạt động 3: Củng cố

GV gọi HS đọc lại phân

4/ Dặn dò:( 3’ )

- Bài tập về nhà: viết một đoạn văn tả dòng sông hay khu rừng mà emđã có dịp quan sát ( dựa vào văn bản sông nước Cà Mau ).

- Bài mới: chuẩn bị bài tập cho tiết luyện nói ở bài sau

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

Tuần 22: Tiết 81; 82; Ngày soạn:10/ 01/ 2010

BỨC TRANH CỦA EM GÁI TÔI

(Tạ Duy Anh)

I/ Mục tiêu:

Tiết 1:

1/ Kiến thức: giúp hs nắm được

- Vài né về tác giả và văn bản

- Phương thức kể chuyện và hệ thống các nhân vật

2/ Kỹ năng: rèn luyện cho hs những kỹ năng đọc, kể tóm tắt dựa và bố cục văn bản

3/ Thái độ: bước đầu hiểu được ý nghĩa của câu chuyện

Tiết 2:

1/ Kiến thức: tiếp tục giúp cho hs:

- Hiểu được nội dung ý nghĩa của truyện: Tình cảm trong sáng và lòngnhân hậu của người em giá có tài năng đã giúp cho người anh nhận raphần hạn chế của chính mình và vượt lên lòng tự ái Từ đó hình thànhthái độ và cách ứng xử đúng đắn, biết thắng được sự ghen tị trước tàinăng hay thành công của người khác;

- Nắm được nghệ thuật kể chuyện và miêu tả tâm lý nhân vật trong tácphẩm

2/ Kỹ năng: rèn luyện cho hs kỹ năng đọc ,tìm hiểu và phân tích văn bản để hiểu về nhânvật ý nghĩa của truyện;

3/ Thái độ: tự nhận ra hạn chế của bản thân và thẳng thắn rút kinh nghiệm;

II/ Chuẩn bị:

1/ GV: Đọc và nghiên cứu văn bản;

Soạn giáo án chi tiết;

2/ HS: Học bài cũ;

Đọc và soạn bài học;

III/ Ho ạt động dạy học :

1/ Ôån định tình hình l ớp (1’) : kiểm tra sĩ số và tác phong hs;

2/ Kiểm tra bài cũ: (5’ )

H: Trong văn bản Sông nước Cà Mau, tác giả đã miêu tả cảnh theo trình tự nào?

Nêu đặc điểm nổi bật của cảnh sông nước Cà Mau!

Gợi ý:- Trình tự miêu tả từ khái quát đến cụ thể;

-Đặc điểm nổi bật: cảnh sông nước Cà Mau có vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sứcsống hoang dã; chợ Năm Căn là hình ảnh cuộc sống tấp nập, tru phú, độc đáo .Kết hợp kiểm tra việc soạn bài ở nhà của hs

3/ Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài:(1’)

GV Đã bao giời em ăn năn, hối hận vì thái độ cư xử của em đối với một người thân tronggia đình chưa? Đã bao giờ em thấy rằng mình rất tồi tệ xấu xa, không xứng đáng với anhhay chị , em của mình chưa?

HS Lắng nghe và suy nghĩ không cần trả lời hay giải thích

GV Có nhưng ân hận, hối lỗi sẽ làm cho con người dễ chịu hơn, tinh thần ta lắng dịuhơn.Truyện Bức tranh của em giá tôi, viết về anh em kiều Phương đã rất thành công trongviệc thể hiện chủ đề tế nhị đó

b/ Tiến trình tiết dạy:

20’ Hoạt động 1: đọc, tìm hiểu chung về tác giả, tác phẩm và văn bản.

Gọi một em đọc chú thích Đọc chú thích sao Tóm lược I/ Đọc, tìm hiểu

sao để tìm hiểu về tác giả

và văn bản

Bổ sung: Tạ Duy Anh là một

cây bút trể xuất hiện trong

văn học thời kì đổi mới

Hướng dẫn đọc , đọc mẫu

một đoạn

Gọi hs khác nhận xét và

nhận xét uốn nắn

Yêu cầu hs kể tóm tắt

truyện

Truyện được kể theo ngôi

thứ mấy? Người kể là ai?

Hỏi: Cách kể này có tác

dụng gì?

Nhân vật em gái được hiện

ra qua cách nhìn và sự biến

đổi trong thái đôï của người

anh để đến cuối truyện mới

bộc lộ rõ vẻ đẹp tâm hồn

,lòng nhân hậu và tình cảm

trong sáng.Cách kể này còn

có thể để cho nhân vật tự soi

xét tình cảm ý nghĩ của

mình để tự vượt lên.Do đó

chủ đềø của tác phẩm càng

có ý nghĩa về sự tự đánh

giá, tự nhận thức- một phẩm

chất rất cần thiết trong sự

hoàn thiện nhân cách

mỗicon người

Hỏi: Nhân vật nào là nhân

vật chính của truyện?

Đọc n ối tiếp 2 em đến hết

Kể tóm tắt truyện

Ngôi kể thứ nhất- xưng tôi; làngười anh trai kể về người emgái của mình

Cách kể này giúp cho tác giảcó thể miêu tả tâm trạng củanhân vật một cách tự nhiênbằng lời của chính nhân vậtấy

Có thể hs xác định là người

em gái Hai nhân vật hiệndiện trong văn bản đều lànhân vật chính .Nhưng nếuxétvề vai trò của từng nhânvật đối với việc thể hiện chủđề cảu tác phẩm thì nhân vậtngười anh có vị trí quan trọnghơn Truyện này không nhằm

chung văn bản:

1/ Đọc văn bản:

2/ Kể tóm tắt vănbản:

ca ngợi những nét phẩm chấttốt đẹp của nhân vật em gáimà chủ yếu muốn hướngngười đọc tới sự thức tỉnh quanhân vật người anh thông quaviệc trình bày diễn biến tâmtrạng của nhân vật này trongsuốt truyện.

8’ Hoạt động2: Đọc ,tìm hiểu chi tiết văn bản.

33’

Em hãy cho biết hình ảnh

của nhân vật người anh được

chắc họa ở phương diện

nào?

Hỏi: Trong cuộc sống

thường ngày với người em

gái, người anh đã có thái độ

và cư xử như thế nào với

Kiều Phương(người em

gái )?

Hết tiết 1, chuyển sang tiết 2

Hỏi: Khi chú Tiến Lê phát

hiện tài năng vẽ bí mật của

người em gái thì thái độ của

mọi người và người anh như

thế nào? Vì sao người anh

lại có thái độ như vậy?

Hỏi: Khi lén xem tranh của

em, anh có biểu hiện thái độ

- Tò mò, kẻ cả của đứa traiđược làm anh, hơn tuổi

- Mọi người xúc động, mừngrỡ, ngạc nhiên ( Bố, mẹ, chúTiến Lê)

- Riêng với người anh, tâmtrạng không vui,vì:

+ ghen tuông, đố kị với tàinăng của em, cảm thấy mìngthua kém em xa, thấy mọingười chỉ chú ý đến em mà bỏquên mình;

+ Tự ái, vì thói quen coithường em bẩn, nghịch,tự chomình là hơn hẳn lại là anh trai

Vậy mà .giờ đây, thái độ đốixử của mọi người trong nhàkhông để ý đến anh Chính vìthế mà anh buồn bực, mặccảm là điều rất tự nhiên phùhợp với tâm lý lứa tuổi thiếuniên

Đây là một việc làm mà tự nócũng coi thường, nhưng vì tòmò, đố kỵ vì còn tính trẻ con

Sự buồn nản, bất lực, cay

II/ Đọc, tìm hiểu chi tiết văn bản:

1/ Diễn biến tâmtrạng của nhân vậtngười anh:

a/ Trong cuộc sống thường ngày với em gái:

- Coi thường, bựcbội;

- Tò mò, kẻ cả;

b/ Khi chú Tiến Lê phát hiện tà năng vẽ của người em gái:

- Mọi người xúcđộng, mừng rỡ, ngạcnhiên

- Riêng người anhtâm trạng không vui:ghen tuông, đố kỵ; tựái;

c/ Lén xem tranh của em:

Hỏi: Tiếng thở trút dài của

người anh sau khi lén xem

tranh của người em, người

anh đã thể hiện suy nghĩ gì ?

Hỏi: Nhận ra sự thật đáng

buồn ấy người anh có tâm

trạng như thế nào?

Hỏi: Việc đi xem tranh cùng

với gia đình thái độ của

người anh là như thế nào?

Bức chân dung rất đẹp của

mình do em gái vẽ bằng tất

cả tâm hồn trong sáng và

tình yêu thương anh em ruột

HBức chân dung của người

anh được miêu tả như thế

nào?

Bình: như vậy, người em gái

không vẽ bức chân dung của

người anh bằng dáng vẻ

hiện đại mà bằng tình yêu,

lòng nhân hậu, sự bao dung

tin tưởng vào bản chất tốt

đẹp của anh trai mình

Tổ chức cho hs thảo luận:

(3ph)

Hỏi:Nêu diễn biến tâm lý

của nhân vật này khi xem

tranh!

đắng nhận ra rằng, quả thậtMèo- cô em gái bẩn thỉu ấytài năng hơn mình nhiều

Hay gắt gỏng, bực bội, xét nétvô cớ với em

Miễn cưỡng trước thành côngcủa em, trước gia đình;

Mặt chú bé toả ra một thứ ánh sáng rất lạ.

Tư thế nhân vậit trong tranh:

đẹp, trong sáng Đó là thứ ánhsáng của lòng mong ước, củabản chất trẻ thơ, cả cặp mắtsuy tư và thơ mộng

Thảo luận, cử đại diện trìnhbày:

Khi đứng trước bức tranh vẽchân dung về mình, cậu từ chỗngạc nhiên đến hãnh diện rồixấu hổ:

-Ngạc nhiên vì bức tranh ấyhoàn toàn bất ngờ đối với cậu;

-Hãnh diện vì những nét đẹpcủa mình trong tranh của emgái;

-Xấu hổ vì tự nhận ra nhữngyếu kém của mình, thấy mìnhkhông xứng đáng được nhưvậy trong bức tranh của emgái:”Dưới mắt em tôi, tôihoàn hảo như thế ư?” Vì thếmà người anh đã hiểu đượcrằng bức chân dung của mìnhđược vẽ bằng “ tâm hồn vàlòng nhân hậu “của em gái

*Nhân vật cô em gái đã được

Buồn nản, nhận ra

em gái mình tài nănghơn mình; gắt gỏng,bực bội,

d/ Khi đứng trức bứcchân dung:

Diễn biến tâm trạng:Ngạc nhiên, hãnhdiện rồi xấu hổ;

2/ Nhân vật Kiều Phương- cô em gái:

Hỏi: Hãy tìm những chi tiết

miêu tả nhân vật cô em gái

và phát biểu cảm nghĩ của

mình!

Giảng: Soi vào bức tranh ấy,

cũng là soi vào tâm hồn

trong sáng và nhân hậu của

em gái, nhân vật người anh

đã tự nhìn rõ hơn về mình

để vượt lên được những hạn

chế của lòng tự ái và tự ti

quan sát và miêu tả về cácphương diện:

- Ngoại hình( tập trung vàonét mặt : lọ lem, linh lợi);

- Cử chỉ và hành động( sự tòmò hiếu động, việc tự chếmàu vẽ và say mê vẽ tranh),-Thái độ và quan hệ với ngườianh

* Những nét tính cách vàphẩm chất nổi bật: hồn nhiên,hiếu động, tài năng hội hoạ,tình cảm trong sáng và lòngnhân hậu Mặc dù có tài năngvà được sự đánh gái cao, đượcmọi người quan tâm nhưngKiều Phương vẫn không hềmất đi sự hồn nhiên trongsáng của tuổi thơ và vẫn dànhcho anh trai những tình cảmthật tốt đẹp, thể ở bức tranh “Anh trai tôi”

- Ngoại hình: mặt lọlem, linh lợi; tò mò,hiếu động;

-Tài năng: hội hoạ.-Tính cách: hồnnhiên, trong sáng vàngây thơ

6’ Hoạt động 3: Hướng dẫn tổng kết

Hỏi: Qua truyện này em

hiểu gì về nội dung của

truyện?

Em có nhận xét gì về nghệ

thuật miêu tả trong văn bản

Gọi một em đọc ghi nhớ sgk

Từ câu chuyện trên em rút

ra bài học gì cho bản thân?

Nhấn mạnh: trước sự thành

công của hay tài năng của

người khác, mỗi người cần

vượt qua lòng mặc cảm, tự ti

Nội dung của truyện: nêu lêntình cảm trong sáng, hồnnhiên và lòng nhân hậu cảungười em gái đã giúp chongười anh nhận ra hạn chế củchính mình

Miêu tả tinh tế tâm lí củanhân vật qua cách kể theongôi thứ nhất

Đọc ghi nhớ sgk

Tự do phát biểu

III/ Tổng kết:

Nội dung:

Nghệ thuật:

để có được sự trân trọng và

niềm vui thực sự chân thành

Lòng nhân hậu và sự độ

lượng có thể giúp con người

vượt lên bản thân mình

Gọi một em đọc thêm sgk Đọc phần đọc thêm sgk- tr

35

3’ Hoạt động 4: Củng cố

Tóm tắt ngắn gọn diễn biến

tâm trạng của người anh?

Nêu ngắn gọn giá trị nội

dung và đặc sắc nghệ thuật

của văn bản?

HS trả lời

HS trả lời

4/ Dặn dò: (3’)

- Bài tập về nhà: + Học nắm bài học;

+ Làm 2 bài tập 1; 2 ở sgk;

- Bài mới: đọc và soạn văn bản Vượt thác ; IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

-Tuần 22; Tiết 83; 84; Ngày soạn:10/01/ 2010;

LUYỆN NÓI VỀ QUAN SÁT, TƯỞNG TƯỢNG, SO SÁNH VÀ NHẬN XÉT

TRONG VĂN MIÊU TẢ

I/ Mục tiêut:

Tiết1:

1/ Kiến thức: giúp cho hs củng cố kiến thức về vai trò của quan sát, tưởng tượng, so sánhvà nhận xét trong văn miêu tả;

2/ Kỹ năng:rèn luyện cho hs kỹ năng nói trước tập thể lớp; với hai bài tập 1&2

3/ Thái độ: biết nhận xét hợp li với mỗi sự vật;

Tiết2:

1/ Kiến thức: giúp cho các em nắm vững hơn về kỹ năng quan sát, tưởng tượng, liên tưởng,

so sánh và nhận xét trong văn miêu tả;

2/ Kỹ năng: tiếp tục rèn luyện kỹ năng nói trước tập thể lớp;

3/ Thái độ: biết liên tưởng, so sánh, nhận xét hợp lý đặc điểm sự vật;

II/ Chuẩn bị:

1/ GV:- Dặn dò hs chuẩn bị bài;

- Đọc và soạn giáo án chi tiết;

2/ HS: - Chuẩn bị bài trước ở nhà có thể tập nói ở nhà;

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ổn định tình hình lớp (1’): kiểm tra sĩ số và tác phong hs;

2/ Kiểm tra bài cũ: Gv kiểm tra việc soạn bài ở nhà của hs;

3/ Giảng bài mới:

a/ Giới thiệu bài: (3’) Nêu vắn tắt mục tiêu của tiết luyện nói và tiến hành phân chia cácnhóm chỉ định nhóm trưởng, thư kí của từng nhóm, tiến trình tiết học

b/ Tiến trình bài dạy:

Tiết1

41’ Hoạt động 2: Hướng dẫn thực hiện bài tập 1 & 2.

Nhóm 1 và nhóm 2 thực

hiện bài tập a và b của

bài 1

Mỗi nhóm thực hiện bài tập theosự phân công, hướng thực hiệnnhư sau: từ truyện Bức tranh của

em gái tôi đã học, lập dàn ý nóivề các nhan vật;

a/ Nhân vật Kiều Phương;

- Hình dáng: gày, thanh mảnh,mặt lọ lem, mắt sáng, miệngrộng, răng khểnh

- Tính cách: hồn nhiên,trongsáng, nây thơ và nhân hậu;

- Tài năng: hội hoạ

b/ Nhân vật người anh:

- Hình dáng: không tả rõ nhưngcó thể suy ra từ cô em gái: cũnggầy,cao, đẹp trai, sáng sủa

- Tính cách: ghen tị, nhỏ nhen, tự

1/ Từ truyện Bức tranh của em gái tôi,

Lập dàn ý và trìnhbày ý kiến trướclớp

a/ Nhân vật KiềuPhương:

b/ Nhân vật ngườianh:

Gọi các nhóm trao đổi

và nhận xét, gv bổ sung

Yêu cầu nhóm 4 nhóm

3 thực hiện bài tập 2

Nhận xét, uốn nắn

ti, mặc cảm , biết ăn năng,hốihận

* Hình ảnh người anh thực vàngười anh trong bức tranh xemkỹ thì không khác nhau Hìnhảnh người anh trong bức tranh dongười em gái vẽ thể hiện bảnchất tính cách của người anh quacái nhìn trong sáng của tâm hồnvà lòng nhân hậu của em gái

Nhóm 3 và nhóm 4, thực hiệnbài tập 2: nói theo dàn ý đãchuẩn bị sẵn; mỗi mhóm chọnmột em đại diện

Các em trong nhóm và các nhómkhác nhận xét

2/ Kể về anh, chịhoặc em mình

Tiết2

36’ Hoạt động 3: Hướng dẫn làm bài tập 3 & 4.

Dựa vào dàn bài đã

chuẩn bị ở nhà nói trước

lớp về đêm trăng đó

Gọi hs cùng trao đổi

nhận xét, thống nhất

Yêu cầu mỗi nhóm, tổ

cử đại diện lên trình bày

bài tập số 4

Gọi hs khác cùng trao

*Dựa vàobài có thể có những nộidung như sau;

- Đó là một đêm trăng như thếnào? Ở đâu? ( đêm trăng đẹp,đáng nhớ, ở trên quê hương em)

- Đêm trăng đó có gì đặc sắc,tiêu biểu ( bầu trời đêm, vầngtrăng, cây cối, nhà cửa, đườnglàng, ngõ phố, ánh trăng, )( quan sát)

- Những hình ảnh so sánh, liêntưởng, tưởng tượng

* Luyện nói theo nội dung dànbài nêu trên

Mỗi tổ cử đại diện trình bày bàitập 4 trình bày dàn ý theo lời vănnói

Nội dung tả: quang cảnh mộtbuổi sáng ( bình minh) trên biển

Những hình ảnh liên tưởng, sosánh:

- Bầu trời như vỏ trứng, như lòngtrắng trứng, rồi như long trắngcủa quả trứng, như lòng đỏ

- Mặt biển phẳng, trong xanh,mịn

- Bãi cát lỗ chỗ những dấu vếtcòng gió, dã tràng hì hục đào đất

3/ a- Lập dàn ý chobài văn miêu tả mộtđêm trăng nơi em ở

b- Nói trước lớp vềcảnh đem trăng đó

4/ Lập dàn ý với đềvăn miêu tả quangcảnh một buổ sángtrên biển

Những hình ảnh liêntưởng, tưởng tượngvà so sánh:

đổi và nhận xét suốt đêm .

3’ Hoạt đôïng 4: Tổng kết bài học.

Nhận xét kết quả

chung:nêu những ưu

điểm và những hạn chế

và chỉ ra những điểm hs

cần khắc phục

Lắng nghe và tự rút ra bài họccho bản thân

4/ Dăn dò: (6 ‘)

*Bài tập về nhà:

- Lập dàn ý cho bài văn tả cảnh buổi sáng trên quê em

Gợi ý: Quan sát về bầu trời, mặt trời, dòng sông, mặt nước, như thế nào?

- Hướng dẫn làm bài tập 5: Trong thế gới xuất hiện nhiều truyện cổ,người dũng sĩ xuất hiện khá nhiều Họ đều là những nhân vật đẹp, nhânhậu và đặc biệt là khẻo mạnh, dũng cảm

* Bài mới: đọc và soạn bài Phương pháp tả người.

IV/ Rút kinh nghiệm, bổ sung:

………

………

Tuần: 23; Tiết: 85; Ngày soạn: 15/01/2010.

1/ GV: Đọc văn bản, tài liệu & soạn giáo án chi tiết

2/ HS: Học bài cũ, đọ và soạn bài mới

III/ Hoạt động dạy học:

1/ Ổn định tình hình lớp (1’): Kiểm tra sĩ số và tác phong của hs

2/ Kiểm tra bài cũ: (5’)

H1 : Nêu diễn biến tâm trạng của nhân vật người anh trong văn bản Bức tranh của em gáitôi

H1: Nêu nội dung và nghệ thuật trong văn bản trên

Gợi ý:

H1: Nêu trình tự diễn biến theo các bước :

- Trong cuộc sống thường ngày với em gái

- Khi chú Tiến Lê phát hiện tài năng bí mật của em gái

- Khi lén xem tranh em vẽ

- Khi đứng trước chân dung, bức tranh em giá vẽ về mình

H2: Dựa vào ghi nhớ ở sgk để trả lờihai ý này

Gv: kết hợp kiểm tra việc soạn bài ở nhà của hs

3/ Giảng bài mới:

a/ Giảng bài mới: (3’)

Cho hs xem bản đồ sông ngoi miền Trung Việt Nam, chỉ vị trí sông Thu Bồn Thuộc tỉnhQuảng Ngãi

HS Quan sát, xác định vị tria của sông Thu Bồn.

Sông Thu Bồn đã trở thành đề tài sáng tác cho nhiều nhà văn, nhà thơ Văn bản Vượt thácđược trích tư chương XI củ truyện Quê Nội của Võ Quảng

b/ Tiến trình bài dạy:

10’ Hoạt đôïng1: Hướng dẫn đọc, tìm hiểu chung về văn bản.

Hướng dẫn đọc: chú ý cần

thay đổi nhịp cho phù hợp

với nội dung từng đoạn

Đoạn đầu tiên miêu tả

cảnh sông ở đòng bằng thì

nhịp điệu nhẹ nhàng; đoạn

miêu tả cảnh vượt thác thì

sôi nổi; đoạn cuối trở lại

êm ả, thoải mái

* Đọc mẫu một đoạn, xong

gọi hs đọc tiếp

Hỏi: Văn bản được miêu

tả theo trình tự nào?Hãy

xác định vị trí miêu tả đó

Từ việc tìm hiểu trình tự

miêu tả trên, em hãy nêu

bố cục của văn bản này

Gọi một em đọc phần chú

thích ở sgk

Lưu ý một số điểm mà hs

cần ghi nhớ

Hai em đọc nối tiếp đến hết vănbản

Trình tự miêu tả:

Bài văn miêu tả dòng sông ThuBồn và quang cảnh hai bênbờtheo hành trình của conthuyền do dượng Hương Thư chỉhuy, ngược dòng sông từ bếnlàng Hoà Phước, qua đoạn sôngêm ả ở vùng đồng bằng,rồi vượtđoạn sông có nhiều thác ghềnh

ở vùng núi, sau cùng lại tớikhúc sông khá phẳng lặng

Có thể xác định bố cục văn bảngồm 3 phần:

- Đoạn 1: Từ đầu đến “Thuyềnchuẩn bị vượt nhiều thác nước”

- Đoạn 2: Tiếp đến “ thuyềnvượt qua khỏi thác Cổ Cò”

-Đoạn 3: Phần còn lại

3/ Bố cục văn bản:

19’ Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết văn bản.

Hướng dẫn hs tìm hiểu các

chi tiết miêu tả cảnh dòng

sông và hai bên bờ rồi rút

ra sự thay đổi của cảnh

quan thiên nhiên qua từng

vùng

Hỏi: Ở đoạn đầu, cảnh Cảnh ở đoạn này: vùng đôøng

II/ Đọc, tìm hiểu chi tiết:

1/ Sự thay đổi cảnhsắc dòng sông và đôibờ:

- Vùng đồng bằng:

dòng sông và đôi bờ sông

có gì đáng chú ý?

Hỏi: Sắp đến đoạn có

nhiều thác ghềnh thì cảnh

vật thay đổi như thế nào?

Hỏi: Đến đoạn có nhiều

thác thì cảnh hiện ra như

thế nào?

Hỏi: Ở đoạn cuối cảnh

hiện lên như thế nào?

Giải thích: do địa lý ở

vùng miền Trung nước ta

có dải đồng bằng hẹp tiến

liền với núi, trung và nam

Trung Bộ là vùng vcao

nguyên tương đối bằng

phẳng Vì vậy phần lớn

các dòng sông không dài

lắm, độ dốc lớn, có nhiều

thác và dòng chảy thay đổi

rõ rệt qua mỗi vùng

Cảnh vật hai bên bờ sông có sựthay đổi: vườn tược càng umtùm, những chòm cổ thụ đứngtrầm ngâm lặng nhìn xuốngnước, rồi núi cao đột ngột hiện

ra như chắn ngang trước mặt

Ơû đoạn có nhiều thác dữ, tácgiả chỉ một hình ảnh về dòngnước “Nước từ trên cao phónggiữa hai vách đá dựng đứngchảy đứt đuôi rắn”.Sự hiểm trởvà dữ dội của dòng sông hiện rakhá rõ qua việc miêu tả nhữngđọng tác dũng mãnh của dượngHương Thư và mọi người khichống thuyền vượt thác

Ơû đoạn cuối dòng sông vẫnchảy quanh co giữa những núicao, nhưng dường như đã bớthiểm trở và đột ngột mở ra mộtvung đông bằng khá bằngphẳng như để đón chào conngười sau cuộc vượt thác thắnglợi

Ở đoạn đầu, hình ảnh những cây

cổ thụ được miêu tả kết hợp vớinghệ thuật nhân hĩa: dáng mãnhliệt đứng trầm ngâm lặng nhìnxuống nước Như báo trước vềmột khúc sơng hiểm trở, vừa nhưthể hiện vẻ đẹp hùng vĩ của thiênnhiên;

Rộng rãi, trù phú;

- Sắp đến đoạn cónhiều thác có sự thayđổi

-Đoạn có nhiều thácdữ: dòng nước hiểmtrở và dữ dội

- Đoạn cuối: dòngsông vẫn chảy quanh

co nhưng bớt hiểmtrở hơn

Ngoài những hình ảnh so

sánh trên, yêu cầu các em

phát hiện một số hình ảnh

khác

Chuyển ý tìm hiểu nhân vật

dượng Hương Thư

nghệ thuật miêu tả của tác

giả về nhân vật này!

* Giảng: Nhân vật dượng

Hương Thư được tác giả tập

trung khắc họa nổi bật trong

cuộc vượt thác.Dượng

Hương Thư vừa là người

đứng mũi chịu sào vừa là

người chỉ huy dày dạn kinh

nghiệm nhân vật được tập

trung miêu tả ở các động

tác, tư thế và ngoại hình với

nhiều hình ảnh so sánh vừa

Ở đoạn cuối, hình ảnh những cây

cổ thụ được miêu tả kế hợp với

so sánh: “những cây to mọc giữanhững bụi lúp xúp nom xa nhưnhững cụ già vung tay hô đámcon cháu tiến về phíatrước”.Hình ảnh so sánh này rấtthích hợp vừa biểu hiện được tâmtrạng hào hứng, phấn chấn vàmạnh mẽ của con người vừa vượtqua được nhiều thác ghềnh nguyhiểm, tiếp tục đưa con thuyềntiến lên phía trước

Đọc phần 2

- Ngoại hình: cởi trần, như mộtpho tượng đồng đúc, các bắp thịtcuồn cuộn, hai hàm răng cắnchặt, quai hàm bạnh ra, cặp mắtnảy lửa

- Động tác: co người phóng chiếcsào xuống lòng sông, ghì chặtlên đầu sào, chiếc sào dưới sứcchống bị cong lại, thả sào , rútxào rập ràng nhanh như cắt, ghìlên ngọn sào

Tác giả sử dụng miêu tả kết hợp

so sánh: “như một pho tượngđồng đúc”, thể hiện ngoại hìnhgân vuốt, vững chắc của nhânvật; còn so sánh “giống như mộthiệp sĩ của Trường Sơn oai linh,hùng vĩ” thể hiện vẻ dũng mãnh,

tư thế hào hùng của con ngườitrước thiên nhiên;

Tác giả còn so sánh dượngHương Thư khi vượt thác kháchẳn với hình ảnh của dượng lúc ởnhà để làm nổi bật vẻ đẹp dũngmãnh của nhân vật

2/ Nhân vật dượngHương Thư:

- Ngoại hình: cởitrần, như một photượng, các bắp thịtcuồn cuộn, hai hàmrăng cắn chặt,

- Động tác: co ngườiphóng chiếc sào, ghìchặt lên đầu sào, rútsào,

 Tư thế dũng mãnh,hào hùng của conngười trước thiênnhiên