Chøng minh qua mét sè t¸c phÈm tiªu biÓu: Bµi viÕt ph¶i h×nh thµnh ®îc c¸c luËn ®iÓm sau:.. a..[r]
Trang 1phòng giáo dục tp Hoà Bình đề thi chọn học sinh giỏi lớp 9 thcs
Năm học 2008- 2009
Đề chính thức Môn thi: Ngữ văn
Ngày thi: ngày 13 tháng 01 năm 2009
(Thời gian làm bài: 150 phút, không kể thời gian giao đề)
(Đề bài gồm có 01 trang)
Câu 1 (2,0 điểm):
Nêu hai tình huống truyện thể hiện tình cha con sâu sắc trong truyện ngắn Chiếc lợc ngà của nhà văn Nguyễn Quang Sáng
Câu 2 (6,0 điểm):
Trình bày cảm nhận của em về vẻ đẹp của mùa xuân trong đoạn thơ sau:
“ Ngày xuân con én đa thoi, Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mơi.
Cỏ non xanh tận chân trời, Cành lê trắng điểm một vài bông hoa.”
(Trích Truyện Kiều của Nguyễn Du – SGK Ngữ văn tập I, NXBGD năm 2005)
Câu 3 (12,0 điểm):
Nhà thơ Tố Hữu viết:
Sống là cho đâu chỉ nhận riêng mình
Em hiểu ý thơ trên nh thế nào? Bằng hiểu biết về một số tác phẩm văn học Vieetj Nam hiện đại, em hãy làm sáng tỏ ý thơ trên
Hết
Họ và tên thí sinh
Số báo danh
Phòng giáo dục hớng dẫn chấm thi chọn học sinh giỏi lớp thành phố Hoà Bình môn Ngữ văn
Năm học 2008 – 2009
Câu 1 (2,0 điểm)
Học sinh nêu đợc hai tình huống truyện sau:
- Hai cha con ông Sáu và bé Thu gặp nhau sau sáu năm xa cách, nhng điều trớ trêu là bé Thu không nhận cha, đến lúc em nhận ra và biểu lộ tình cảm thắm thiết thì ông Sáu lại phải ra đi Đây là tình huống cơ bản của truyện
Trang 2- ở khu căn cứ, ông Sáu dồn tất cả yêu thơng và mong nhớ cho đứa con vào việc làm chiếc lợc ngà để tặng con nhng ông đã hy sinh khi cha kịp trao món quà ấy cho cô con gái
(Học sinh nêu đúng mỗi tình huống cho 1,0 điểm)
Câu 2 (6,0 điểm):
Về nội dung (5,0 điểm): Học sinh cảm nhận đoạn thơ và diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo đợc một số ý cơ bản sau:
- Hai câu thơ đầu: vừa miêu tả không gian vừa gợi thời gian: Ngày xuân chim én bay đi, bay lại nh chiếc thoi đa Hai chữ “ đa thoi” thật gợi hình, gợi cảm, thời gian trôi
đi nhanh quá Thiều quang chỉ ánh sáng đẹp, ánh sáng ngày xuân ý hai câu thơ là ba tháng mùa xuân có chín mơi ngày (chín chục)mà nay đã qua sáu mơi ngày rồi, tiết trời
đã bớc sang tháng cuối cùng của mùa xuân (2,0 điểm)
- Hai câu sau là bức tranh xuân tuyệt đẹp: Thảm cỏ non xanh trải rộng tới tận chân trời là gam màu nền, điểm một vài bông hoa lê trắng Màu sắc hài hoà gợi lên vẻ đẹp riêng của mùa xuân: Mới mẻ, tinh khôi, đầy sức sống (2,0 điểm) Bốn câu thơ đầu trong đoạn trích “ Cảnh ngày xuân” mặc dù chi tiết không nhiều nh ng
chọn lọc, chấm phá đã vẽ nên đợc cái hồn của bức tranh xuân mênh mông đầy sức sống (1,0 điểm)
Về kỹ năng (1,0 điểm):
Câu 3 (12,0 điểm):
* Về nội dung (10,0 điểm): Học sinh có thể diễn đạt bằng nhiều cách khác nhau song cần đảm bảo một số ý sau: thể hiện sự hiểu biết về câu thơ của Tố Hữu - một quan niệm sống đẹp của ngời Việt Nam trong thời đại mới; trên cơ sở đó học sinh biết lấy các dẫn chứng về con ngời Việt Nam trong các tác phẩm văn học hiện đại Việt Nam đã học trong chơng trình Ngữ văn 9 để làm sáng tỏ ý của câu thơ Cụ thể:
A Mở bài (1,0 điểm):
B Thân bài (8,0 điểm):
1 Giải thích ý của câu thơ: Câu thơ của Tố Hữu thể hiện một quan niệm sống
đẹp của con ngời Việt Nam trong thời đại mới Đó là những con ngời sống có
lí tởng, có niềm tin vào chế độ, vào Đảng, Bác Hồ Con ngời sống không đơn thuần là lao động làm ra của cải vật chất để hởng thụ, phục vụ cho bản thân
mà còn là sự cống hiến cho xã hội Nó thể hiện hài hoà mối quan hệ của cá nhân và cộng đồng Đặt quan niệm “ sống là cho” ở đầu câu thơ, tác giả muốn nhấn mạnh và đề cao điều chủ yếu của con ngời là sống cống hiến cho mọi ngời, cho quê hơng đất nớc
2 Chứng minh qua một số tác phẩm tiêu biểu:
Bài viết phải hình thành đợc các luận điểm sau:
a Những con ngời đều có lí tởng sống cao đẹp, có tình yêu quê hơng đất nớc trong sáng, có niềm tin vào Đảng, Bác Hồ và cuộc sống
của Tổ quốc, giải phóng miền Nam thống nhất nớc nhà
+ Trong kháng chiến chống Pháp họ cùng chung nhiệm vụ “ Súng bên súng,
đầu sát bên đầu” (Đồng chí)
Trang 3+ Trong khang chiến chống Mỹ: những ngời lính lái xe có ý chí quyết tâm giải phóng miền Nam “Chỉ cần trong xe có một trái tim” (Bài thơ về ); bà mẹ Tà
ôi có khát vọng đất nớc đợc giải phóng, đợc thấy Bác Hồ (Khúc hát ru ); các cô gái thanh niên xung phong biết vì sự nghiệp giải phóng Miền Nam (Những ngôi sao xa xôi)
dốc sức nhiệt tình xây dựng đất nớc, xây dựng chủ nghĩa xã hội Những ngời
ng dân đánh cá ngày đêm hát bài ca lao động trên biển để làm giàu cho đất
n-ớc (Đoàn thuyền đánh cá); những con ngời làm việc quên mình nh anh thanh niên trong Lặng lẽ Sa Pa
ngời bà dành tất cả tình yêu thơng cho cháu con (Bếp lửa); là ông Hai – ngời nông dân yêu làng, yêu nớc (Làng), đó là ngời mẹ ngời dân tộc Tà ôi yêu
th-ơng con, thth-ơng bộ đội, thth-ơng làng đói
Đó là những cơ sở để hình thành những hành động cao đẹp của con ngời
b Những con ngời thể hiện quan niệm “ sống là cho” một cách cao đẹp
cho tình yêu đất nớc Họ là những ngời đi kháng chiến “ruộng nơng anh gửi bạn thân cày ”, chấp nhận những gian khổ khó khăn thiếu thốn: áo rách, quần
vá, chân không giầy (Đồng chí); chấp nhận xa nhà, xa gia đình suốt chín năm
chống Pháp và những năm đầu chống Mỹ, hy sinh vì sự nghiệp giải phóng
miền Nam (Chiếc lợc ngà) Họ chấp nhận hiểm nguy vợt qua ma bom bão đạn
để lái xe chở lơng thực, vũ khí ra chiến trờng (Bài thơ về tiểu đội xe không kính) Kể cả những ngời phụ nữ cũng đã biểu hiện quan niệm sống đó một
cách hết sức cảm động: ngời mẹ Tà Ôi tuy có con nhỏ nhng vẫn địu con giã gạo, tỉa bắp, chuyển lán, hết lòng tham gia kháng chiến cho ngày đất nớc
thống nhất (Khúc hát ru ) Các cô gái thanh niên xung phong sẵn sàng hy
sinh tuổi xuân, coi thờng cái chết bảo đảm an toàn cho những chuyến xe ra
mặt trận trên tuyến đờng Trờng Sơn (Những ngôi sao xa xôi).
dân ra khơi đánh cá ban đêm với tinh thần đầy lạc quan (Đoàn thuyền đánh cá); là anh thanh niên làm công tác khí tợng trên đỉnh Yên Sơn chấp nhận những khó khăn gian khổ góp phần dự báo thời tiết phục vụ sản xuất và chiến
đấu , ông kỹ s rau quả, ông kỹ s địa chất đều là những con ngời lặng lẽ âm thầm cống hiến tuổi xuân cho đất nớc (Lặng lẽ Sa Pa)
* Với sự góp phần cống hiến của những con ngời ấy, sự nghiệp kháng chiến vĩ đại của dân tộc đã thành công; đất nớc đợc xây dựng tơi đẹp nh ngày hôm nay Mặc
dù ở lứa tuổi nào, hoàn cảnh nào họ đều giống nhau ở một điểm là có lí tởng sống cao đẹp Khát vọng của họ là cống hiến hết mình cho Tổ quốc Với họ đợc cống hiến là một niềm vui và hạnh phúc bởi trong sự cống hiến họ cũng đã “nhận cho riêng mình” một phần dù rất nhỏ bé
C Kết bài (1,0 điểm):
Khẳng định nhiều tác phẩm văn học hiện đại Việt Nam đã tập trung thể hiện
vẻ đẹp cao thợng trong lẽ sống của con ngời Việt Nam Đẹp nhất ở họ là lẽ sống “mình vì mọi ngời”
- Cảm xúc của ngời viết
Về hình thức (2,0 điểm)
Chú ý: - Điểm toàn bài là tổng điểm của các câu.
Trang 4- Không cho quá 10 điểm đối với bài viết không trình bày đợc luận điểm, các dẫn chứng mới chỉ dừng lại ở mức liệt kê