Bài 28 liệt kê tuyết dạy

b Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc Xét về cấu tạo các phép liệt kê trong hai câu a, b có gì khác nh

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÔ HIỆU

TỔ KHOA HỌC XÃ HỘI

NHÓM NGỮ VĂN 7

Cho biết các biện pháp tu từ

mà em đã học ở chương trình

Ngữ Văn 6 và Ngữ Văn 7?

Cho biết các biện pháp tu từ

Anh dắt em vào cõi Bác xưa

Đường xoài, hoa trắng, nắng đu đưa

Có hồ nước lặng sôi tăm cá

Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa

Có rào dâm bụt đỏ hoa quê

Như cổng nhà xưa Bác trở về.

( Thăm cõi Bác xưa - TỐ HỮU)

2 Đoạn thơ trên sử dụng biện pháp tu từ gì?

TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ TÔ HIỆU

I/ Thế nào là phép liệt kê?

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn,

để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ] Ngoài

kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm [ ]

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát

yến hấp đường phèn, để trong khay

khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi

mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc

đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ

tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào

đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà,

nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví

thuốc, quản bút, tăm bông trông mà

thích mắt […] Ngoài kia, tuy mưa

gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng

trong này xem chừng tĩnh mịch,

nghiêm trang lắm […].

(Phạm Duy Tốn)

Tìm những từ và cụm từ chỉ sự vật được nói đến trong phần in đậm?

- TỪ:

Trầu vàng, cau đậu, rễ tía, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông.

- CỤM TỪ:

Bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuôi ngà, ống vôi chạm.

TỪ CỤM TỪ

Cho biết cấu tạo và ý nghĩa của các từ và cụm từ vừa tìm được có gì giống nhau?

Trầu vàng, cau đậu,

rễ tía, ngoáy tai, ví

thuốc, quản bút, tăm

bông.

Bát yến hấp đường phèn, tráp đồi mồi, ống thuốc bạc, đồng hồ vàng, dao chuôi ngà, ống vôi chạm.

* Cấu tạo:

* Ý nghĩa:

Các từ và cụm từ đều có kết cấu tương tự nhau Các từ và cụm từ đều nói về những đồ vật bày biện chung quanh quan phụ mẫu.

Nhận xét về cấu tạo của

các cụm từ in đậm và nêu

tác dụng

đi hộ đê

Để diễn tả được đầy

đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh

khác nhau của thực

tế hay tư tưởng, tình cảm

* Bài tập nhanh:

Trong bài “Tinh thần yêu nước của nhân dân ta” , Chủ

tịch Hồ Chí Minh đã mấy lần dùng phép liệt kê?

1 Từ xưa đến nay, mỗi khi tổ quốc bị xâm lăng, thì tinh

thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành làn sóng vô cùng mạnh

mẽ, to lớn, nó lướt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả lũ bán nước và lũ cướp nước.

2 Chúng ta có quyền tự hào vì những trang lịch sử vẻ

vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lê

Lợi, Quang Trung…

3 Từ các cụ già tóc bạc đến các cháu nhi đồng, trẻ

thơ, từ những kiều bào ở nước ngoài đến những đồng bào ở vùng tạm bị chiếm… chính phủ.

II/ Các kiểu liệt kê:

* Nhóm 1, 2: Xét về cấu tạo,

các phép liệt kê có gì khác

nhau?

a) Toàn thể dân tộc Việt

Nam quyết đem tất cả tinh

thần, lực lượng, tính mạng,

của cải để giữ vững quyền

tự do, độc lập

b) Toàn thể dân tộc Việt

Nam quyết đem tất cả tinh

loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng.

(Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh

sự hình thành và trưởng thành của

xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt

Nam, của tập thể nhỏ và gia đình, họ

hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là

dân tộc, quốc gia

( Phạm Văn Đồng)

a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực

lượng, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và

lực lượng, tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc

Xét về cấu tạo các phép liệt kê trong hai câu a, b

có gì khác nhau?

* Nhận xét:

- Câu a: Giữa các bộ phận liệt kê không có quan hệ từ “và” các

bộ phận liệt kê sắp xếp theo một trình tự sự việc

- Câu b: Giữa các bộ phận liệt kê có quan hệ từ “và”, các bộ phận liệt kê tạo thành từng cặp sóng đôi bổ sung cho nhau

Xét về cấu tạo có hai kiểu liệt kê: Liệt kê không theo từng cặp và liệt kê theo từng cặp.

Thử đảo thứ tự các bộ phận trong những phép liệt kê dưới đây rồi rút ra kết luận: Xét về ý nghĩa, các phép liệt

kê ấy có gì khác nhau?

a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một mầm non măng mọc thẳng

(Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ và gia đình, họ hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia (Phạm Văn Đồng)

Có thể thay đổi được trật tự các bộ phận liệt kê vì ý nghĩa các phép liệt kê ấy không hề thay đổi

Không thể thay đổi trật tự các bộ phận liệt kê vì các bộ phận liệt kê có sự tăng tiến về mặt ý nghĩa.

Xét về mặt ý nghĩa có hai kiểu liệt kê: liệt kê không tăng tiến và liệt kê tăng tiến.

Để diễn tả được đầy

đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh

Liệt kê theo từng cặp

Liệt kê không tăng tiến

Liệt kê tăng tiến

Xét theo cấu tạo Xét theo ý nghĩa

III/ Luyện tập:

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng

ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

(Nguyễn Ái Quốc)

* Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

* Bài tập 2: Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau:

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

CHIẾC HỘP BÍ MẬT

 Có 4 chiếc hộp với các màu sắc khác nhau Mỗi

đội có 1 lượt chọn và trả lời câu hỏi.

 Mỗi đội có 10 giây suy nghĩ để đưa ra câu trả lời.

 Mỗi câu hỏi trả lời đúng đạt 10 điểm, trả lời sai

không có điểm.

LUẬT CHƠI

Hãy đặt câu có sử dụng phép liệt kê phù hợp với hình ảnh trên.

Chỉ ra phép liệt kê được sử dụng trong bài hát sau đây

Búp bê biết bò, biết bắt, biết bơi.

Xác định phép liệt kê được sử dụng trong bài hát sau đây

Đá bóng với đá cầu, nhảy dây bắn bi, trốn tìm

Chỉ ra phép liệt kê được sử dụng trong bài hát sau đây

Nào là hoa, là rau, là lúa 

Bài tập

thần dũng cảm, sự hy sinh cao cả của các “Chiến sĩ áo trắng” trong cuộc chiến chống Đại dịch Covid-19 trên quê hương em trong đó có sử dụng phép tu từ liệt kê.