Bai 28 Liet ke

phép liệt kê ở câu a, có - Câu a2: không thể thay đổi trật tự các bộ phận liệt kê vì các gì khác câu b bộ phận liệt kê có sự tăng tiến về mặt ý nghĩa... => Như vậy xét về mặt ý nghĩa có [r]

chµo mõng

líp: 7A2

KiÓm tra bµi cò.

Cô Thảo, cô Hiến, cô Hòa, thầy Thuận, thầy Chú,

cô Vân chụp hình lưu niệm.

TIẾT 111

a/ Ví dụ: sgk

1 ThÕ nµo lµ phÐp liÖt kª?

1 Thế nào là phép liệt kê

VD1 Đọc đoặn văn sau:

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong

khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở,

trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên

nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống

vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích

mắt.[ ] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong

này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[ ] (Phạm

Duy Tốn)? Quan sát những bộ phận

in đậm trong những câu trên cho biết cấu tạo và ý nghĩa của các bộ phận đó có gì giống nhau ?

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đ ờng phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt…

- khay khảm, trầu vàng, cau đậu, rễ tía

- ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông từ cùng loại->DT

cụm từ cùng loại->cụm DT

Làm nổi bật sự xa hoa của quan phủ đối lập với tình cảnh của những người dân đang lam

lũ ngoài mưa, gió.

Các từ hay cụm từ cùng loại( DT hay cụm DT), có kết cấu tương tự nhau, sắp xếp nối tiếp nhau.

*Nhận xột :

b/ Kết luận: Ghi nhớ:sgk

- Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ

hay cụm từ cùng loại để diễn tả đ ợc đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của t t ởng, tình cảm.

- Cấu tạo:

- í nghĩa:

- Tỏc dụng:

THẢO LUẬN : TèM PHẫP LIỆT Kấ TRONG CÁC VÍ DỤ SAU:

1 Ng ời ta đi cấy lấy công

Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề

Trông trời, trông đất, trông mây

Trông m a, trông nắng, trông ngày, trông đêm

4 Chị tụi đi chợ mua nào rau, nào đậu, nào gà, nào vịt, …

Chị làm nhiều mún lắm: nào xào rau, nào ninh đậu,

nào luộc gà, nào hầm vịt, …

a/Vớ dụ1: a1) Toàn thể dõn tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tớnh mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập.

(Hồ Chớ Minh)

a2) Toàn thể dõn tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và

lực lượng, tớnh mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chớ Minh)

*Nhận xột:

- Cõu a: Giữa cỏc bộ phận liệt kờ khụng cú quan hệ từ “và” mà

nú sắp xếp theo một trỡnh tự sự việc.

- Cõu b: Giữa cỏc bộ phận liệt kờ cú quan hệ từ “và” ,các bộ

phận liệt kê tạo thành từng cặp sóng đôi bổ sung cho nhau

=> Như vậy xột về cấu tạo cú hai kiểu liệt kờ: Liệt kờ khụng theo từng cặp và liệt kờ theo từng cặp.

2 Cỏc kiểu liệt kờ

? Xột về cấu tạo , phộp liệt kờ ở cõu (a), cú gỡ

khỏc cõu (b)

b/Ví dụ2:

b1) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng

một mầm non măng mọc thẳng

(Thép Mới)

b2) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng

thành của xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ

và gia đình, họ hàng, làng xóm, và của tập thể lớn là dân tộc, quốc

gia

( Phạm Văn Đồng)

- Câu a: Có thể thay đổi được các bộ phận liệt kê mà ý nghĩa

các phép liệt kê ấy không hề thay đổi

- Câu a2: không thể thay đổi trật tự các bộ phận liệt kê vì các

bộ phận liệt kê có sự tăng tiến về mặt ý nghĩa.

=> Như vậy xét về mặt ý nghĩa có hai kiểu liệt kê: liệt kê tăng tiến và liệt kê không tăng tiến.

Nhận xét:

? Xét về mặt ý nghĩa , phép liệt kê ở câu (a), có

gì khác câu (b)

KiÓu liÖt

kª t¨ng tiÕn

KiÓu liÖt

kª kh«ng t¨ng tiÕn

* Sơ đồ

Ghi nhớ:

• Xét theo cấu tạo, có thể phân biệt kiểu liệt

kê theo từng cặp với kiểu liệt kê không

theo từng cặp.

• Xét theo ý nghĩa, có thể phân biệt kiểu

liệt kê tăng tiến với liệt kê không tăng tiến.

Ví dụ:

Cưới nàng anh toan dẫn voi

Anh sợ quốc cấm nên voi không bàn

Dẫn trâu sợ họ máu hàn

Dẫn bò sợ họ nhà nàng co gân

Miễn là có thú bốn chân

Dẫn con chuột béo mời dân mời làng.

*Lưu ý: Phép liệt kê tăng tiến cần sắp xếp các thành

tố sao cho đúng trình tự tăng dần hoặc lùi dần theo tiêu chí tự chọn.

1 Tìm phép liệt kê trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân ta:

III Luyện tập

Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau đây?

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

( Nguyễn Ái Quốc)

=> Liệt kê không theo từng cặp

Bài tập 2 Tìm phép liệt kê trong đoạn trích sau đây?

a) Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mình, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố Đông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm; cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là nhốn nháo!

( Nguyễn Ái Quốc)

Bài tập 2

-Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xưởng lủng lẳng dưới mái hiên các hiệu cơm;

cái rốn một chú khách trưng ra giữa trời; một viên quan uể oải bướcqua, tay phe phẩy cái quạt, ngực đeo tấm Bắc Đẩu bội tinh hình chữ thập

Xét về cấu tạo liệt kê không theo từng cặp

2/ Tìm phép liệt kê trong các đoạn trích sau:

a/…dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm

b) Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi, em đã sống!

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

Không giết được em, người con gái anh hùng!

(Tố Hữu)

Bài tập 2 (

Tìm phép liệt kê, đó là phép liệt kê nào?

Ý nghĩa của phép liệt kê đó là gì?

=> Liệt kê tăng tiến (nối tiếp hành động tra tấn của giặc thể hiện

sự tàn bạo của quân thù, sự kiên cường của chị Lý)

Bài tập 3:

Kể các hoạt động trên sân trường Kể tên các loại quả

Hoạt động nhóm (3’)

ĐÁP ÁN

1 Các bạn học sinh chơi rất nhiều trò chơi nào

cầu lông, nhảy dây, đá bóng, trốn tìm

2 Trên bàn, mẹ em bày rất nhiều loại quả nào chuối, bơ, nho, xoài, cam, đu đủ

4 5

6

Tên một bài thơ của tác giả Tố Hữu mà em đã học ở lớp 6 (4 chữ cái).

Xét về mặt nghĩa có mấy kiểu liệt kê? (7 chữ cái)

Câu tục ngữ: “Nhất n ớc, nhì phân, tam cần, tứ

giống” sử dụng kiểu liệt kê nào? (8 chữ cái)

Câu thơ:

“Mai sau, mai sau, mai sau Đất xanh tre mãi, xanh màu tre xanh.”

sử dụng biện pháp tu từ gì? (7 chữ cái)

Các từ chỉ màu sắc thuộc từ loại gì? (6 chữ cái)

Văn bản “Sông n ớc Cà Mau” đ ợc viết theo ph ơng thức biểu đạt nào là chính? (6 chữ cái)