Bai 28 Liet ke

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào [r]

Kiểm tra bài cũ

• Phân tích các câu sau và tìm ra câu không

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ] Ngoài kia, tuy

mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem

chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[ ]

(Phạm Duy Tốn)

Bên cạnh ngài, mé tay trái , bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu

vàng, cau đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông

mà thích mắt.[ ] Ngoài kia, tuy mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[ ]

Bên cạnh ngài, mé tay trái, bát yến hấp đường phèn, để trong khay khảm, khói bay nghi ngút; tráp đồi mồi chữ nhật để mở, trong ngăn bạc đầy những trầu vàng, cau

đậu, rễ tía, hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao chuôi ngà, nào ống vôi chạm, ngoáy tai, ví thuốc, quản bút, tăm bông trông mà thích mắt.[ ] Ngoài kia, tuy

mưa gió ầm ầm, dân phu rối rít, nhưng trong này xem

chừng tĩnh mịch, nghiêm trang lắm[ ]

(Phạm Duy Tốn)

Ghi nhớ

• Liệt kê là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay

cụm từ cùng loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm.

• Tìm các phép liệt kê trong bài “Ca Huế trên sông Hương”.

1 Dân phu kể hàng trăm nghìn con người, từ chiều đến giờ, hết sức giữ gìn, kẻ thì thuổng, người thì cuốc, kẻ đội đất, kẻ vác tre, nào đắp, nào

cừ, bì bõm dưới bùn lầy ngập quá khuỷu chân, người nào người nấy ướt như chuột lột

2 Sống, chiến đấu, lao động và học tập theo tấm gương Bác Hồ vĩ đại.

3 Em rất thích thơ của Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Hồ Xuân Hương, Truyện Kiều.

Chị tôi đi chợ mua nào rau, nào đậu, nào vịt … Chị làm nhiều món lắm: nào xào rau, nào ninh đậu, nào luộc gà, nào hầm vịt, …

Bài tập :

Em hãy quan sát bức tranh sau và đặt câu có

sử dụng phép liệt kê để tả một số hoạt động diễn ra trên sân trường trong giờ ra chơi

1 Các bạn học sinh chơi rất nhiều trò chơi như cầu lông, nhảy dây, đá bóng

2 Trên sân trường, có đủ các màu sắc của quần áo: xanh, đỏ, trắng, vàng

Bài tập nhanh: Tìm và nêu tác dụng của phép liệt kê trong khổ

Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung

+ Cấu tạo,ý nghĩa: Gồm các cụm động từ sắp xếp nối tiếp nhau diễn tả

hành động tra tấn dã man của bọn giặc đối với chị Trần Thị Lí.

+ Tác dụng: Thể hiện sự tàn bạo của quân thù và sự kiên cường của chị

Trần Thị Lí.

Nhóm 1,2,3: Xét về cấu tạo, các phép liệt kê trong 2 ví dụ sau có gì khác

nhau?

a) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng, tính

mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

b) Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực lượng,

tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập ấy

(Hồ Chí Minh )

Thảo luận nhóm (3phút)

Nhóm 4,5,6: Xét về ý nghĩa các phép liệt kê sau có gì khác nhau?

( Đảo thứ tự các bộ phận trong phép liệt kê và rút ra kết luận?)

a) Tre, nứa, trúc, mai, vầu mấy chục loại khác nhau, nhưng cùng một

mầm non mọc thẳng

(Thép Mới)

b) Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của

xã hội Việt Nam và của dân tộc Việt Nam, của tập thể nhỏ là gia

đình, họ hàng, làng xóm và của tập thể lớn là dân tộc, quốc gia (Phạm Văn Đồng)

a. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần, lực lượng

, tính mạng, của cải để giữ vững quyền tự do, độc lập .

b. Toàn thể dân tộc Việt Nam quyết đem tất cả tinh thần và lực

lượng , tính mạng và của cải để giữ vững quyền tự do , độc lập

Nhóm 1,2,3

a Tre , nứa , trúc , mai , vầu mấy chục loại khác nhau , nhưng cùng một

mầm non măng mọc thẳng

b Tiếng Việt của chúng ta phản ánh sự hình thành và trưởng thành của

xã hội Việt Nam , của tập thể nhỏ là gia đình , họ hàng , làng xóm và của

tập thể lớn là dân tộc , quốc gia.

Vầu , tre , nứa , mai , trúc

trưởng thành và hình thành làng xóm , họ hàng , gia đình

Ý nghĩa

a Có thể thay đổi các bộ phận liệt kê mà lôgíc và ý nghĩa của câu không bị ảnh hưởng

b. Không thể thay đổi thứ tự vì các bộ phận liệt kê được sắp xếp theo mức độ tăng tiến

=> Liệt kê không tăng tiến

=>Liệt kê tăng tiến

Nhóm 4,5,6

KÊ TĂNG TIẾN

LIỆT KÊ KHÔNG TĂNG TIẾN

* L u ý:

- Khi nói viết, gặp những sự vật, sự việc, hoạt động, tính chất,… cùng loại ng ời ta th ờng dùng liệt kê.ư

- Có khi là sự liệt kê bình th ờng

Ví dụ: Hà, Huệ, Lan cùng h c l p 7A4 ọ ớ

- Khi ng ời nói, ng ời viết có ý thức sử dụng liệt kê để gây một ấn t ợng sâu sắc kích thích trí t ởng t ợng cho ng ời đọc, ng ời nghe thì liệt

kê trở thành phép tu từ

Ví dụ : Bởi thế, nó gầy hơn, nó còm hơn, nó đét lại.(Nam Cao)

- Để đạt hiệu quả tu từ cao, ng ời ta có thể thêm một số trợ từ nhấn mạnh trong phép liệt kê:

Ví dụ: -Mẹ tôi đi chợ mua đủ thứ: nào rau, nào đậu, nào thịt, nào

cá, nào t ơng, nào cà…

- Hai bên nào ống thuốc bạc, nào đồng hồ vàng, nào dao

chuôi ngà, nào ống vôi chạm …

Bài 1: Trong bài Tinh thần yêu nước của nhân dân

ta, để chứng minh luận điểm “Yêu nước là một

truyền thống quý báu của ta”, Chủ tích Hồ Chí

Minh nhiều lần đã sử dụng phép liệt kê Em hãy chỉ

ra những phép liệt kê ấy?

Đoạn 1

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu n ớc Đó là một truyền thống quí báu của ta Từ x a đến nay, mỗi khi Tổ Quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó l ớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán n ớc

và c ớp nước.

Đoạn 2

Chỳng ta cú quyền tự hào vỡ những trang sử vẻ vang thời đại Bà Trưng, Bà Triệu, Trần Hưng Đạo, Lờ Lợi, Quang Trung,

Đoạn 3

Từ cỏc cụ già túc bạc đến cỏc chỏu nhi đồng trẻ thơ, từ kiều bào nướng ngoài đến những đồng bào ở vựng tạm chiếm….cho đến những đồng bào điền chủ quyờn ruộng đất cho chớnh phủ…

Dân ta có một lòng nồng nàn yêu n ớc Đó là một truyền thống quí báu của ta Từ x a đến nay, mỗi khi Tổ Quốc bị xâm lăng, thì tinh thần ấy lại sôi nổi, nó kết thành một làn sóng vô cùng mạnh mẽ, to lớn, nó l ớt qua mọi sự nguy hiểm, khó khăn, nó nhấn chìm tất cả bè lũ bán n ớc

và c ớp nước.

Chỳng ta cú quyền tự hào vỡ những trang sử vẻ vang

Quang Trung,

Bài tập 2: Phép liệt kê trong đoạn trích là kiểu liệt

kê gì?

Và đó cũng là lần đầu tiên trong đời mỡnh, hai con mắt của ông Va-ren được thấy hiển hiện cái huyền diệu của một thành phố sông Dương, dưới lòng đường, trên vỉa hè, trong cửa tiệm Những cu li xe kéo xe tay phóng cật lực, đôi bàn chân trần giẫm lạch bạch trên mặt đường nóng bỏng; những quả dưa hấu bổ phanh đỏ lòm lòm; những xâu lạp xường lủng lẳng dứoi mái hiên các hiệu cơm; cái rốn của một chú khách trưng

ra giữa trời; một viên quan uể oải bước qua, tay phe phẩy cái quạt, ngực

áo đeo tấm Bắc đẩu bội tinh hỡnh chữ thập Thật là lộn xộn! Thật là

nhốn nháo!

(Nguyễn Ái Quốc)

=> PhÐp liÖt kª kh«ng theo cÆp (XÐt vÒ cÊu t¹o)

Bài tập 3 : Đặt câu có sử dụng phép liệt kê ?

a Tả một số hoạt động trên sân trường em trong giờ ra chơi ?

c Nói lên những cảm xúc của em về hình tượng nhà cách mạng Phan Bội Châu

1 Liệt kê là gì?

a Là việc kể ra hàng loạt sự vật, hiện tượng.

b Là việc sắp xếp từ, cụm từ nhằm diễn tả sự

phong phú của đời sống tư tưởng, tình cảm

c Là sắp xếp nối tiếp hàng loạt từ hay cụm từ cùng

loại để diễn tả được đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh khác nhau của thực tế hay của tư tưởng, tình cảm

d Là sự xen kẽ các từ hay cụm từ nhằm thể hiện ý

đồ của người viết

Bài tập trắc nghiệm

2 Phép liệt kê có tác dụng gì?

a Diễn tả sự phức tạp, rắc rối của sự vật, hiện

tượng

b Diễn tả sự giống nhau của các sự vật, hiện tượng.

c Diễn tả sự tương phản của các sự vật, hiện tượng.

d Diễn tả đầy đủ hơn, sâu sắc hơn những khía cạnh

khác nhau của sự vật, hiện tượng

3 Trong câu văn sau tác giả đã sử dụng phép liệt kê

là gì?

“Thể điệu ca Huế có sôi nổi, tươi vui, có buồn cảm, bâng khuâng, có tiếc thương, ai oán ”

a Liệt kê không tăng tiến

b Liệt kê không theo từng cặp

c Liệt kê tăng tiến

d Liệt kê theo từng cặp

4 Câu văn:

“Cô gái Huế nội tâm thật phong phú và âm thầm, kín đáo, sâu thẳm.” có

phải được diễn đạt bằng phép liệt kê?

a Đúng

b Sai

+ Đọc trước 3 văn bản SGK / trang107-109

+ Trả lời các câu hỏi: Văn bản hành chính viết ra nhằm mục đích gì? Hình thức trình bày một văn bản hành chính cần theo bố cục như thế nào?