Gián án văn 11: thành ngữ, điển cố

Tiếng Việt Thực hành về thành ngữ, điển cố...  So sánh thành ngữ với cách nói thông thường: thành ngữ ngắn gọn, có cấu tạo ổn định, diễn đạt nội dung khái quát qua hình ảnh cụ thể sinh

3/Anh (chị) hãy nhắc lại khái niệm thành

ngữ, điển cố.

Tiếng Việt

Thực hành về thành ngữ, điển cố.

I/ Thực hành về thành ngữ:

BT 1/66

Lặn lội thân cò khi quãng vắng,

Eo sèo mặt nước buổi đò đông.

Một duyên hai nợ âu đành phận, Năm nắng mười mưa dám quản công (Thương vợ, Trần Tế Xương)

BT1/66

*TN1: Một duyên hai nợ:

duyên ít, nợ nhiềusố phận hẩm hiu, kém may mắn.

*TN2: Năm nắng mười mưa:

 Cuộc sống vất vả , cực nhọc, chịu đựng dãi dầu nắng

mưa.

 So sánh thành ngữ với cách nói thông

thường: thành ngữ ngắn gọn, có cấu tạo ổn định, diễn đạt nội dung khái quát qua hình ảnh cụ thể sinh động, có tính biểu cảm.

BT2/66

a/Người nách thước kẻ tay đao,

b/Một đời được mấy anh hùng,

Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi

BT2/66

 Thành ngữ 1: Đầu trâu mặt ngựa

 Tính hình tượng: gợi hình ảnh một đám người mặt mũi gớm ghiếc  Tính chất hung bạo, thú vật, vô nhân tính của đám quan quân khi kéo đến nhà Thúy Kiều để bắt cha và em của nàng

 Tính biểu cảm: khinh bỉ, coi thường

 Tính hàm súc: ngắn gọn nhưng chứa nhiều

thông tin(nói được tính chất của bọn quan quân vừa thể hiện được thái độ tác giả.)

 Tính hình tượng : Cá nuôi trong chậu, chim nhốt trong lồng  Cuộc sống tù túng, chật hẹp ,mất tự do

*BT5a/67:

Này các cậu, đừng có mà ma cũ bắt nạt ma mới Cậu ấy vừa mới chân ướt chân ráo

đến, mình phải tìm cách giúp đỡ chứ

*BT5b/67

Họ không đi tham quan, không đi thực tế kiểu cưỡi ngựa xem hoa mà đi chiến đấu thực sự, đi làm nhiệm vụ của những chiến sĩ bình thường…

 người cũ cậy quen biết nhiều mà dọa dẫm, bắt nạt người mới đến

 Người mới từ nơi khác đến còn lạ lẫm

Thay:

 Đừng có mà bắt nạt người mới, người ta mới

chứ

 Cưỡi ngựa xem hoa

 Làm việc qua loa, không đi sâu đi sát tìm hiểu thấu đáo->thái độ chê trách, phê phán.

Nhận xét:

Thay bằng từ ngữ thông thường thì vẫn biểu đạt được phần nghĩa cơ bản nhưng mất tính hình tượng và biểu cảm, diễn đạt có thể dài

BT6/67 – Đ t câu ặ

vui rồi.

II/ Th c hành đi n c ự ể ố

BT3/66

(Khóc Dương Khuê, Nguyễn Khuyến)

Phân tích 2 điển cố Thế nào là điển cố?

 Đọc 2 điển cố (sgk/32)

người bạn thân là Từ Trĩ Phồn dành riêng cho bạn một cái giường, khi bạn đến chơi thì mời ngồi, lúc bạn về lại treo giường lên.

là người chơi đàn giỏi, Tử Kì có tài nghe tiếng đàn

hiểu điều Bá Nha đang nghĩ Khi Tử Kì chết, Bá Nha treo đàn lên không gảy vì cho rằng không ai hiểu tiếng đàn của mìnhTình bạn tri âm.

 Nhắc đến 2 câu chuyện trên Khẳng định tình bạn tri

âm, tri kỉ giữa N Khuyến và Dương Khuê.

 Điển cố là gì?

hay câu chữ trong sách đời trước

được dẫn ra và sử dụng trong bài

văn, lời nói để nói về những điều

tương tự

*Muốn lĩnh hội và sử dụng điển cố

phải có vốn sống, vốn văn hóa phong phú.

nhau lâu như ba mùa thu).

 Một ngày Kim Trọng không thấy Kiều có cảm giác lâu như 3 mùa thu

* Hàm súc, thâm thúy: 2 chữ nhưng chứa đựng nhiều thông tin, nói lên được được tình cảm

 Yêu cầu:

Phân tích tính hàm súc, thâm thúy của điển cố

 Mắt xanh: Nguyễn Tịch đời Tấn quý ai thì tiếp

bằng mắt xanh( lòng đen của mắt), không ưa ai thì tiếp bằng mắt trắng( lòng trắng của mắt)

 Từ Hải nói Kiều ở chốn lầu xanh, phải tiếp nhiều khách làng chơi nhưng không ưa ai  Từ Hải quý trọng, đề cao phẩm giá Kiều

* Hàm súc, thâm thúy: Điển cố “Mắt xanh” ngắn gọn nhưng diễn đạt được cả tình cảm, cách đánh

BT7/67 : Đặt câu có dùng điển cố

 Thời buổi bây giờ thiếu gì những gã Sở

 Dạo này nó chẳng khác gì chúa Chổm

 Phải có bản lĩnh trong công việc, tránh tình

trạng đẽo cày giữa đường.

III So sánh thành ngữ và điển cố

Thành ngữ Điển cố

tính khái quát cao.

Đặt câu với mỗi thành ngữ sau:

 Ba mặt một lời

 Lời ong tiếng ve

 Ngọt như mía lùi

 Đau như dao cắt

Lựa chọn thành ngữ thích hợp ở cột B để nối

với chỗ trống ở cột A:

1. NgNgườười thì /…/i thì /…/

Ng ườ i thì áo rách nh là áo t i ư ơ

Ng ườ i thì áo rách nh là áo t i ư ơ

3.Ta sung sướng ôm nhau/

3.Ta sung sướng ôm nhau/

Chân ướt chân ráo

Chân ướt chân ráo