Gián án tho Hai- cu

- Theo phái Thiền tông , cho nên thơ ca của ông đậm chất thiền … - Chín tuổi giúp việc và cũng là bạn thơ của con trai 1 vị lãnh chúa nổi tiếng vùng I-ga là Yô-si-ta-da …sau đó Yo-si-ta-

THƠ HAI -CƯ

NguyÔn ThÞ H»ng Nga

Hoµi §øc B

Em h·y cho biÕt vµi nÐt vÒ t¸c gi¶ Ba S«?

 I/ Tác giả Ma-su-ô Ba-sô:

( 1644 -1694)

- Xuất thân trong một gia đình võ sĩ đạo Samurai bình thường ở xứ u ê

nô (nay là tỉnh Mi- ê)

- Theo phái Thiền tông , cho nên thơ ca của ông đậm chất thiền …

- Chín tuổi giúp việc và cũng là bạn thơ của con trai 1 vị lãnh chúa nổi tiếng vùng I-ga là Yô-si-ta-da …sau đó Yo-si-ta-da chết Ba-sô buồn chán bỏ đi lang thang

- Thích lãng du như một vị hành giả của cát bụi.

- But danh Ba So co nghia la cay chuoi

♦ Sự nghiệp sáng tác :

- Nổi tiếng nhất là tập thơ Hai-cư , lối lên miền Ôku, và Ba tiêu thất bộ tập

Em hãy cho biết những đặc điểm cơ bản của thơ Hai cư?

II- Giới thiệu về thơ Hai- cư

 So với các thể loại thơ khác trên thế giới, thơ Hai- cư có số từ vào loại

ít nhất, chỉ có 17 âm tiết ( hoặc hơn một chút), được ngắt làm 3 đoạn thường là 5-7-5 âm tiết( chỉ có 7->8 chư Nhật)

 Mỗi bài thơ Hai- cư đều có một tứ thơ nhất định, thường chỉ ghi lại

một phong cảnh với vài sự vật cụ thể, trong một thời điểm nhất định để

từ đó khơI gợi lên một xúc cảm một suy tư nào đó

 Thời điểm trong thơ được xác định theo mùa theo qui tắc sử dụng “quí

 Cảm thức thẩm mĩ của thơ Hai- cư có nhưng nét rất riêng, rất cao và tinh tế: đề cao cái vắng lặng, đơn sơ, u huyền, mềm mại, nhẹ

II Dọc hiểu van bản

1- Bài 1

đất khách mười mùa sương

Về tham quê ngoảnh lại

+ ở Kinh đô 10 nam, trong 10 nam đó nhà thơ coi Ê đô như đất khách

+ lúc về thăm quê ngoảnh lại nhìn Kinh đô bỗng thấy đó như cố hương“ ”

-> ý thơ này rất gần với ý thơ của Chế lan Viên:

“ khi ta ở chỉ là nơi đất ở

Khi ta đi đất bỗng hoá tâm hồn”

+ Trở lại Kinh đô sau 20 nam , có biết bao kỷ niệm ùa về trong trí nhớ

chính vì vậy nghe chim đỗ quyên hót ở kinh đô trong hiện tại, Ba Sô nhớ

về Kinh đô trong quá khứ

- Quí ngư ở 2 bài thơ này là : Mùa sương ->mùa thu và chim đỗ quyên “ ” “

hót -> mùa hạ”

3- Bài 3

Lệ trào nóng hổi Tan trên tay tóc mẹ Làn sương thu

- Ba Sô về quê, mẹ đã mất, cầm trên tay mớ tóc bạc của mẹ, bao yêu thương nhung nhớ bỗng nhiên như tan thành nước mắt chảy tràn trên tay-> cách diễn đạt rất hàm súc

4- Bài 4

Tiếng vượn hú não nề Hay tiếng trẻ bị bỏ rơi than khóc Gió mùa thu tái tê

-Tiếng khóc của những đứa trẻ tội nghiệp bị bố mẹ bỏ rơI trong rừng sâu đã khiến cho lòng nhà thơ táI tê đau xót và những cơn

gió mùa thu như cũng tái tê hơn.

-> Tấm lòng nhân đạo sâu sác của Ba Sô

5- Bài 5

Mưa dông giang đầy trời Chú khỉ con thầm ước

Có một chiếc áo tơi

vơi giấc mơ tội nghiệp về một chiếc áo tơi, tác giả đã thể hiện niềm yêu thương và sư quan tâm tới những số phận trẻ thơ đang sống trong nghèo khổ thiếu an,

thiếu áo ấm khi mùa đông khác nghiệt đang tới

6- Bài 6

Từ bốn phương trời xa Cánh hoa đào lả tả

Gợn sóng hồ Bi-Oa

7- Bài 7

Vắng lặng, u trầm Thấm sâu vào vách đá

+ Hình tượng thơ đẹp và thú vị ở chỗ : cánh hoa đào rơI trên sóng nư

ớc gợi vẻ đẹp vừa thanh khiết vừa thơ mộng Những vách núi vắng lặng thâm trầm dường như ẩn dấu âm thanh của tiếng ve từ ngàn xưa vọng lại

-> Qua đó ta thấy dược tâm hồn nghệ sĩ thâm trầm sâu lắng như

ng cũng không kém phần bay bổng của Ba sô

8- Bài 8

Nằm bệnh giưa cuộc lãng du Mộng hồn còn phiêu bạt

Nhưng cánh đồng hoang vu

- Khát vọng được sống của Ba Sô rất mạnh mẽ

+ Nhà thơ nuối tiếc cuộc đời lãng đang còn dang dở

+ Nhà buồn vi phảI nằm bệnh khi “ mộng hồn” vẫn còn phiêu bạt

+ Hinh ảnh nhưng cánh đồng hoang vu tượng trưng cho cuộc

đời vẫn còn dang dở, vẫn còn chưa khám phá hết

- Nhưng quí ngư và cảm Thức thẩm mĩ về cáI vắng lặng, đơn

sơ, u huyền trong các bài 6-7-8 là: cánh hoa đào-> mùa

xuân; hình ảnh hồ Bi Oa vắng lặng , mênh mông; tiếng ve ngâm-> mùa hè; vách đá vắng lặng, u trầm; cánh đồng

hoang vu

III- Luyện tập: Em hãy cho biết đặc điểm của thơ Hai-cư

khoảnh khắc hiện tại , từ đú gợi cảm xỳc , suy tư

( quy tắc sử dụng quý ngữ : từ chỉ mựa )

huyền , mềm mại nhẹ nhàng

→ Con người và vạn vật nằm trong cỏi nhỡn nhất thể

húa.