- Cộng đồng dân cư là toàn thể những người cùng sinh sống trong một khu vực lãnh thổ hoặc đơn vị hành chính, gắn bó thành một khối, giữa họ có sự liên kết và hợp tác với nhau để cùng[r]
Trang 1TRƯỜNG THCS HOÀNG VÂN
Chúc các em ụn tọ̃p tụ́t
ĐỀ CƯƠNG ễN TẬP HKI
MễN: GDCD8 Năm học: 2019 - 2020
-* -PHẦN I: TỰ LUẬN
1 Thế nào là lẽ phải; tụn trọng lẽ phải? Nờu ý nghĩa của phẩm chất đú?
- Lẽ phải là những điều được coi là đúng đắn, phự hợp với đạo lớ và lợi ớch chung của xó hội
- Tụn trọng lẽ phải là cụng nhọ̃n, ủng hộ, tuõn theo và bảo vệ những điều đúng đắn; biết điều chỉnh suy nghĩ, hành vi của mỡnh theo hướng tớch cực; khụng chấp nhọ̃n và khụng làm những việc sai trái
- Tụn trọng lẽ phải giúp mọi người cú cách ứng xử phự hợp, làm lành mạnh các mụ́i quan hệ xó hội, gúp phần thúc đẩy xó hội ổn định và phát triển
2 Liờm khiết là gỡ? Tại sao chỳng ta phải sống liờm khiết?
- Liêm khiết là một phẩm chất đạo đức của con ngời thể hiện lối sống trong sạch, không hám danh, hám lợi khụng bọ̃n tõm về những toan tớnh nhỏ nhen, ớch kỉ
- Sụ́ng liờm khiết làm cho con ngời thanh thản, nhận đợc sự quý trọng, tin cậy của mọi ngời, góp phần làm cho xã hội trong sạch, tụ́t đẹp hơn
3 Thế nào là tụn trọng người khỏc? Vỡ sao cần phải tụn trọng người khỏc? Em hóy nờu những biểu hiện biết tụn trọng người khỏc trong cuộc sống hằng ngày?
- Tụn trọng người khác là sự đánh giá đúng mức, coi trọng danh dự, phẩm giá và lợi ớch của người khác; thể hiện lụ́i sụ́ng cú văn húa của mọi người
- Chúng ta cần phải tụn trong người khác vỡ: Cú tụn trọng người khác thỡ mới nhọ̃n được sự tụn trọng của người khác đụ́i với mỡnh Mọi người tụn trọng lẫn nhau là cơ sở để quan
hệ xó hội trở nờn lành mạnh, trong sáng và tụ́t đẹp hơn
Cần phải tụn trọng mọi người ở mọi nơi, mọi lúc, cả trong cử chỉ, hành động và lời núi
- Những biểu hiện biết tụn trọng người khác:
+ Luụn biết lắng nghe ý kiến của người khác;
+ Kớnh trọng người trờn, nhường nhịn em nhỏ;
+ Khụng cụng kớch, chờ bai người khác khi họ khụng cú cựng sở thớch giụ́ng mỡnh;…
4.Thế nào là giữ chữ tớn? giữ chữ tớn cú ý nghĩa gỡ? Để trở thành người biết giữ chữ tớn mỗi người cần phải làm gỡ? Nờu những cõu tục ngữ, ca dao về việc giữ chữ tớn
- Giữ chữ tín là coi trọng lòng tin của mọi ngời đụ́i với mình, biết trọng lời hứa và biết tin tởng nhau
- Người biết giữ chữ tớn sẽ nhọ̃n được sự tin cọ̃y, tín nhiệm của người khác đụ́i với mỡnh, giúp mọi ngời đoàn kết và dễ dàng hợp tác với nhau
- Muụ́n giữ được lũng tin của mọi người đụ́i với mỡnh, thỡ mỗi người cần phải làm tụ́t chức trách, nhiệm vụ, giữ đúng lời hứa, đúng hẹn trong mụ́i quan hệ của mỡnh với mọi người xung quanh
- Núi lời phải giữ lấy lời
Đừng như con bướm đọ̃u rồi lại bay
+ Thuyền dời nào bến cú dời
Khăng khăng quõn tử một lời nhất ngụn,…
5 Thế nào là phỏp luật; kỉ luật? cho vớ dụ
Trang 2- Pháp luật là các quy tắc xử sự chung, có tính bắt buộc, do Nhà nớc ban hành, đợc Nhà nớc bảo đảm thực hiện bằng các biện pháp giáo dục, thuyết phục, cỡng chế
VD: Luọ̃t giao thụng, luọ̃t bảo vệ mụi trường;…
- Kỉ luọ̃t là những quy định chung của một cộng đồng hoặc của tổ chức xó hội (nhà trường, cơ sở sản xuất, cơ quan,…) yờu cầu mọi người phải tuân theo nhằm tạo ra sự thụ́ng nhất hành động để đạt chất lượng, hiệu quả trong cụng việc
VD: Những quy định của nhà trường đụ́i với học sinh(nội qui học sinh), những quy định của lớp(nội qui của lớp);…
6 Vỡ sao chỳng ta cần phải tụn trọng phỏp luật, kỉ luật? Học sinh cú trỏch nhiệm gỡ đối với những quy định của phỏp luật, kỉ luật?
- Mọi người phải tụn trọng pháp luọ̃t, kỉ luọ̃t, vỡ những quy định đú sẽ giúp mọi người
cú một chuẩn mực chung để rốn luyện và thụ́ng nhất trong hành động Ngoài việc xác định trách nhiệm, bảo vệ quyền lợi của mọi người Pháp luọ̃t và kỉ luọ̃t cũn gúp phần tạo điều kiện thuọ̃n lợi cho mỗi cá nhõn và toàn xó hội phát triển theo định hướng chung
- Học sinh cần thường xuyờn và tự giác thực hiện đúng những quy định của nhà trường, cộng đồng và Nhà nước
7 Tỡnh bạn là gỡ? Đặc điểm của tỡnh bạn trong sỏng, lành mạnh? Tỡnh bạn đú cú ý nghĩa như thế nào?
- Tỡnh bạn là tỡnh cảm gắn bú giữa hai hoặc nhiều người trờn cơ sở hợp nhau về tớnh tỡnh, sở thớch hoặc cú chung xu hướng hoạt động, cú cựng lớ tưởng sụ́ng,…
- Đặc điểm: phự hợp với nhau về quan niệm sụ́ng; bỡnh đẳng và tụn trọng lẫn nhau; chõn thành, tin cọ̃y và cú trách nhiệm đụ́i với nhau; thụng cảm, đồng cảm sõu sắc với nhau
+ Tỡnh bạn trong sáng, lành mạnh cú thể cú giữa những người cựng giới hoặc khác giới
- í nghĩa: Tỡnh bạn trong sáng, lành mạnh giúp con người cảm thấy ấm áp tự tin, yờu cuộc sụ́ng, biết tự hoàn thiện mỡnh để sụ́ng tụ́t hơn
Để xõy dựng tỡnh bạn trong sáng, lành mạnh cần cú thiện chớ và cụ́ gắng từ cả hai phớa
8 Tụn trọng và học hỏi cỏc dõn tộc khỏc là gỡ? Vỡ sao phải tụn trong và học hỏi cỏc dõn tộc khỏc?
- Là tụn trọng chủ quyền, lợi ớch và nền văn húa của các dõn tộc Luụn tỡm hiểu, tiếp thu những điều tụ́t đẹp trong nền kinh tế, văn húa, xó hội của các dõn tộc; đồng thời phải thể hiện lũng tự hào dõn tộc chớnh đáng của mỡnh
- Phải tụn trong và học hỏi các dõn tộc khác vỡ:
+ Mỗi dõn tộc đều cú những thành tựu nổi bọ̃t về kinh tế, khoa học- kĩ thuọ̃t, văn húa, nghệ thuọ̃t, những cụng trỡnh đặc sắc, những truyền thụ́ng quý báu Đú là vụ́n quý của loài người cần được tụn trọng, tiếp thu và phát triển
+ Tụn trọng học hỏi các dõn tộc khác sẽ tạo điều kiện để nước ta tiến nhanh trờn con đường xõy dựng đất nước giàu mạnh và phát triển bản sắc dõn tộc
9 Để tụn trọng và học hỏi cỏc dõn tộc khỏc chỳng ta cần phải làm gỡ? Em hóy nờu
những trường hợp nờn và khụng nờn trong việc tụn trọng và học hỏi cỏc dõn tộc khỏc.
- Chúng ta phải tớch cực học tọ̃p, tỡm hiểu đời sụ́ng và các nền văn húa của các dõn tộc trờn thế giới, tiếp thu một cách cú chọn lọc, phự hợp với điều kiện, hoàn cảnh và truyền thụ́ng của dõn tộc ta
Những việc nờn học hỏi Những việc khụng nờn học hỏi
- Trỡnh độ khoa học kĩ thuọ̃t
- Trỡnh độ quản lớ
- Sự tiến bộ, văn minh, nhõn đạo
- Du lịch,
- Văn húa đồi trụy, độc hại
- Lụ́i sụ́ng thực dụng
- Phá hoại truyền thụ́ng của dõn tộc
Trang 310 Cộng đồng dõn cư là gỡ? Thế nào là xõy dựng nếp sống văn húa ở cộng đồng dõn cư? Việc làm đú cú ý nghĩa gỡ?
- Cộng đồng dõn cư là toàn thể những người cựng sinh sụ́ng trong một khu vực lónh thổ hoặc đơn vị hành chớnh, gắn bú thành một khụ́i, giữa họ cú sự liờn kết và hợp tác với nhau để cựng thực hiện lợi ớch của mỡnh và lợi ớch chung
- Xõy dựng nếp sụ́ng văn húa ở cộng đồng dõn cư là làm cho đời sụ́ng văn hoá tinh thần
ngày càng lành mạnh, phong phú như giữ gìn trật tự an ninh, vệ sinh nơi ở; bảo vệ cảnh quan môi trờng sạch đẹp; xõy dựng tình đoàn kết xóm giềng, bài trừ phong tục tập quán lạc hậu, mê tín dị đoan và tớch cực phũng, chống tệ nạn xó hội
- Xõy dựng nếp sụ́ng văn húa ở cộng đồng dõn cư gúp phần làm cho cuộc sụ́ng bỡnh yờn, hạnh phúc, bảo vệ và phát huy truyền thụ́ng văn húa tụ́t đẹp của dõn tộc
11 Xõy dựng nếp sống văn húa ở cộng đồng dõn cư là trỏch nhiệm của ai?
Xõy dựng nếp sụ́ng văn húa ở cộng đồng dõn cư là trách nhiệm của mỗi cụng dõn Học sinh cần tránh những việc làm xấu, tham gia những hoạt động vừa sức trong việc xõy dựng nếp sụ́ng văn húa ở cộng đồng dõn cư
12 Thế nào là tự lập? Tự lập thể hiện đều gỡ?cho vớ dụ
- Tự lập là tự làm lấy, tự giải quyết công việc của mình, tự lo liệu, tạo dựng cuộc sống của mình, không trông chờ, dựa dẫm, phụ thuộc vào ngời khác
- Tự lập thể hiện sự tự tin, bản lĩnh cá nhõn dám đơng đầu với những khó khăn, thử thách; ý chí nỗ lực vơn lên trong học tập, trong công việc và trong cuộc sống
- VD: Tự làm bài tọ̃p, tự chuẩn bị đồ dựng học tọ̃p, …
13 Tự lập cú ý nghĩa như thế nào? Học sinh cần làm gỡ để rốn luyện tớnh tự lập?
- Người cú tớnh tự lọ̃p thường thành cụng trong cuộc sụ́ng và họ xứng đáng nhọ̃n được
sự kớnh trọng của mọi người
- Học sinh cần phải rốn luyện tớnh tự lọ̃p ngay từ khi cũn ngồi trờn ghế nhà trường; trong học tọ̃p, cụng việc và sinh hoạt hằng ngày
14 Thế nào là lao động tự giỏc, sỏng tạo? cho vớ dụ
- Lao động tự giác là chủ động làm việc không đợi ai nhắc nhở, không phải do áp lực bên bờn ngoài VD: Tự giác học bài và làm bài, tự giác thực hiện tụ́t nội quy của trường, …
- Lao động sáng tạo là trong quá trình lao động luôn suy nghĩ, cải tiến để tìm tũi cái mới, tỡm ra cách giải quyết tụ́i ưu nhằm khụng ngừng nõng cao chất lượng, hiệu quả lao động VD: Cải tiến phơng pháp học tập
15 Vỡ sao chỳng ta cần lao động tự giỏc, sỏng tạo? Để lao động tự giỏc, sỏng tạo học sinh cần phải làm gỡ?
- Chúng ta cần lao động tự giác, sáng tạo vỡ, sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước đang đũi hỏi có những ngời lao động tự giác, sáng tạo lao động tự giác, sáng tạo giúp
ta tiếp thu kiến thức, kỹ năng ngày càng thuần thục; phẩm chất và năng lực của mỗi cá nhõn sẽ được hoàn thiện, phát triển khụng ngừng; chất lợng học tập, lao động sẽ đợc nâng cao
- Để lao động tự giác, sáng tạo học sinh cần phải cú kế hoạch rèn luyện lao động tự
giác, sáng tạo trong học tập, trong lao động hằng ngày
16 Em hóy nờu quyền và nghĩa vụ của ụng bà, cha mẹ đối với con chỏu trong gia đỡnh?
- Cha mẹ có quyền và nghĩa vụ nuôi dạy con thành những công dân tốt, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của con, tôn trọng ý kiến của con, không đợc ngợc đãi, xúc phạm con, ép buộc con làm những điều trái pháp luật, trái đạo đức
- Ông bà nội, ngoại có quyền và nghĩa vụ trông nom, chăm sóc, giáo dục cháu, nuôi d-ỡng cháu cha thành niên hoặc cháu thành niên bị tàn tật nếu cháu không có ngời nuôi dd-ỡng
17 Em hóy cho biết con chỏu cú quyền và nghĩa vụ gỡ đối với ụng bà, cha mẹ? Nờu bổn phận của anh chị em trong gia đỡnh?Tại sao Nhà nước lại quy định quyền và nghĩa vụ
Trang 4của cỏc thành viờn trong gia đỡnh? Nờu một số cõu tục ngữ, ca dao núi về tỡnh cảm gia đỡnh.
- Con cháu có bổn phận yêu quý, kính trọng, biết ơn cha mẹ, ông bà Có quyền và nghĩa
vụ chăm sóc, nuôi dỡng cha mẹ, ông bà Đặc biệt khi cha mẹ, ông bà ốm đau, già yếu, nghiêm cấm con cháu có hành vi ngợc đãi, xúc phạm cha mẹ, ông bà
- Anh chị em cú bổn phọ̃n thương yờu, chăm súc, giúp đỡ nhau và nuụi dưỡng nhau nếu khụng cũn cha mẹ
- Nhà nước quy định quyền và nghĩa vụ của các thành viờn trong gia đỡnh: nhằm xõy dựng gia đỡnh hũa thuọ̃n, hạnh phúc, giữ gỡn, phát huy truyền thụ́ng tụ́t đẹp gia đỡnh Việt Nam Vọ̃y chúng ta phải hiểu và thực hiện tụ́t quyền và nghĩa vụ của mỡnh đụ́i với gia đỡnh, để gúp phần xõy dựng một xó hội văn minh tiến bộ hơn
- Chồng núi thỡ vợ bớt lời Cơm sụi bớt lửa, một đời khụng khờ
+ Đúi lũng ăn hột chà là
Để cơm nuụi mẹ, mẹ già yếu răng
PHẦN II: TRẮC NGHIỆM
(Khoanh trũn chữ cái trước cõu em cho là đúng nhất)
Cõu 1 Những biểu hiện nào dưới đõy thể hiện tụn trọng lẽ phải?
a Phờ phán những việc làm sai trái
b Chỉ làm những việc mà mỡnh thớch
c Nam chưa chấp hành nội qui của lớp
d Vi phạm luọ̃t giao thụng đường bộ
Cõu 2 Biểu hiện nào dưới đõy thể hiện lối sống khụng liờm khiết?
a Sụ́ng lành mạnh
b Sẵn sàng giúp đỡ người khác khi họ gặp khú khăn
c Làm giàu bằng chớnh tài năng của mỡnh
d Làm bất cứ việc gỡ để đạt mục đớch
Cõu 3 Em hóy chọn cụm từ để điền vào đoạn sau sao cho đỳng với nội dung bài đó học:
“Tụn trọng người khác là sự , coi trọng danh dự,
……….và lợi ớch của người khác; thể hiện của mọi người”
Cõu 4 Hóy nối mỗi thụng tin ở cột A với những thụng tin tương ứng ở cột B sao cho phự hợp:
1 Những cơ sở của tỡnh bạn a Những tỡnh cảm chõn thành, ấm áp
2 Những đặc điểm của tỡnh bạn
trong sáng, lành mạnh b Là người luụn sẳn sàng lắng nghe, cảm thụng và chia sẻvui buồn với chúng ta
3 Những giá trị mà tỡnh bạn mang lại
cho con người
c Cú cựng lớ tưởng sụ́ng
4 Người bạn tụ́t d Đụ́i xử bỡnh đẳng, tụn trọng nhau
5 Người bạn xấu e Hợp nhau về tớnh cách, giụ́ng nhau về sở tớch
g Là người luụn tớnh toán để cú lợi cho bản thõn
h Là người bạn luụn thủy chung sau trước
i Là người luụn kốn cựa, đụ́ kị, sợ người khác hơn mỡnh
k Niềm tin và tỡnh yờu
l Cú trách nhiệm với nhau, đồng cảm sõu sắc với nhau
m Là người luụn lừa thầy, phản bạn
n Chõn thành, tin tưởng nhau
Trang 5o Làm cho cuộc sống của chúng ta có ý nghĩa hơn.
BÀI TẬP:
Tình huống 1: Trong một lần, Lan và Hoa cùng đi du lịch ở Mĩ Một người dân địa phương đã
hỏi Lan: “Bạn đến từ nước nào?” Lan trả lời: “Tôi đến từ Nhật Bản” Hoa thắc mắc: “Chúng
ta đến từ Việt Nam cơ mà, sao cậu lại nói với họ là chúng ta đến từ Nhật Bản?” Lan giải thích:
“Ai cũng biết Nhật Bản là một nước giàu có, Việt Nam mình thì nghèo hơn Mình nói đến từ Nhật Bản họ sẽ tôn trọng mình hơn”
a Em đồng ý với quan điểm của bạn Lan hay không? Vì sao?
b Nếu em là Hoa thì em sẽ nói gì với Lan?
Trả lời:
a Em không đồng ý với quan điểm của bạn Lan Bởi vì đó là suy nghĩ sai lệch về đất nước của chúng ta và nó thể hiện thái độ mặc cảm không đúng, không có niềm tự hào về Tổ quốc dân tộc
b Nếu em là Hoa thì em sẽ giải thích cho Lan hiểu được rằng, dân tộc mình cũng có rất nhiều điều đáng tự hào Một đất nước có được tôn trọng hay không không phải là do nước đó giàu hay nghèo, mà bất cứ quốc gia nào cũng đều có quyền tự hào về dân tộc mình, đều đáng được tôn trọng và họ cũng cần phải tôn trọng, học hỏi tất cả các quốc gia, dân tộc khác
Tình huống 2: Các bạn trong lớp đến rủ Lan đi học nhóm Lan từ chối không tham gia Vì bạn
cho rằng, học nhóm sẽ dẫn tới sự ỷ lại, dựa dẫm vào người khác, do đó sẽ không rèn luyện được tính tự lập của mỗi người
Câu hỏi:
Em có đồng ý với quan điểm của Lan hay không? Tại sao?
Trả lời:
- Em không đồng ý với quan điểm của Lan
- Bởi vì, học nhóm là hình thức học tập mà bạn bè có thể chia sẻ, giúp đỡ và hỗ trợ nhau trong quá trình học tập, qua đó giúp bổ sung cho nhau
- Chỉ có chép bài của nhau trong học nhóm mới dẫn tới sự ỷ lại, dựa dẫm
- Hơn nữa, học nhóm còn có thể giúp chúng ta đạt được những kết quả tốt mà nếu chỉ
học một mình chưa chắc có được
Hoàng Vân, ngày 14 tháng 10 năm 2019
Giáo viên ra đề cương
(Đã ký tên)
Đỗ Thị Dung