CHỦ đề 1 văn 8

Kỷ niệm ngày đầu tiên đến trường của nhân vật “ tôi” được kể theo + Từ đầu → “lòng tôi lại tưng bừng rộn rã” => Cảm nhận của “tôi” trên con đường tới trườngH. cuối thu và hình ảnh những

Trang 1

- Bước đầu biết cách viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề.

- Biết cách sắp xếp các nội dung phần Thân bài của văn bản

2 Kĩ năng:

- Kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

- Kĩ năng khái quát, xây dựng văn bản theo bố cục và chủ đề thống nhất

3 Thái độ:

- Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những cảm xúc tuổi thơ; trân trọng những

kỉ niệm đáng nhớ

4 Năng lực:

- Năng lực chung: tự học, hợp tác, giải quyết vấn đề, tư duy sáng tạo…

- Năng lực riêng: cảm thụ thẩm mỹ, sử dụng ngôn ngữ

Ngày giảng: 07/9/2020 (8A1)

Trang 2

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo.

3 Thái độ:

- Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân

trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

4 Năng lực:

- Năng lực riêng: cảm thụ thẩm mỹ

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Kế hoạch dạy học, phiếu học tập, máy chiếu

2 Học sinh: Đọc văn bản, soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn của giáo viên:

Nêu hiểu biết của em về tác giả và tác phẩm? Tác phẩm thuộc thể loại nào? Tâm trạngcủa nhân vật “Tôi” trong buổi đầu tiên đến trường được bộc lộ như thế nào?

III

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức: (1 phút)

Lớp 8A1: Tổng số 37 vắng………

2 Kiểm tra kiến thức cũ: (3 phút)

Kiểm tra việc chuẩn bị bài và sách vở của học sinh

Truyện ngắn Tôi đi học diễn tả cảm xúc ấy ở nhân vật tôi, gieo vào lòng ta bao nỗi niềm

bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng, trong sáng…

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

Thời gian: 30 phút

Trang 3

H Bằng sự hiểu biết cá nhân và qua

việc soạn bài, hãy giới thiệu về tác giả

H VB thuộc thể loại gì? Vì sao?

(Truyện ngắn mang đậm chất hồi kí)

H VB được viết theo phương thức biểu

đạt nào?

H Kỷ niệm ngày đầu tiên đến trường

của nhân vật “ tôi” được kể theo

+ (Từ đầu → “lòng tôi lại tưng bừng

rộn rã” => Cảm nhận của “tôi” trên con

đường tới trường

+ (Từ “Buổi mai hôm ấy” → Trên ngọn

núi” => Cảm nhận của “tôi” lúc ở sân

trường

+ ( Tiếp → được nghỉ cả ngày nữa” )

=> Cảm nhận của nhân vật “ tôi” trong

lớp học (đoạn còn lại)

*G/V chốt kiến thức: Như vậy, từ

những biến chuyển của đất trời vào dịp

- Sáng tác của Thanh Tịnh nhìnchung đều toát lên vẻ đẹp đằmthắm, tình cảm êm dịu, trongtrẻo

2 Tác phẩm:

- “Tôi đi học” in trong tập

“Quê mẹ” xuất bản năm 1941

- Thể loại: Truyện ngắn

- Phương thức biểu đạt: Tự sự +

miêu tả + biểu cảm

- Bố cục: 3 phần

Trang 4

cuối thu và hình ảnh những em nhỏ rụt

rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên tới

trường gợi cho nhân vật “tôi” nhớ lại

ngày ấy với những kỷ niệm trong sáng,

được tái hiện theo trình tự thời gian Kỷ

niệm ấy sống dậy ào ạt trong lòng tác

giả để thành truyện ngắn này…

- Yêu cầu HS đọc lại đoạn 1

H: Tác giả tả ngày đầu tiên đi học

trong hoàn cảnh, không gian nào?

H: Tâm trạng của tác giả khi nhớ lại

kỉ niệm cũ ntn?

GV yêu cầu hs đọc lại đoạn 2

H Khi cùng mẹ đi trên con đường tới

trường trong ngày khai giảng đầu

tiên, nhân vật “tôi” có cảm nhận và

tâm trạng như thế nào?

- Con đường cảnh vật vốn rất quen

nhưng lần này tự nhiên thấy lạ → tự

cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng

- Cảm thấy đứng đắn, trang trọng với bộ

quần áo dài, với mấy quyển vở mới trên

tay

- Cẩn thận nâng niu mấy quyển vở

Vừa lúng túng, vừa muốn khẳng định

mình khi xin mẹ được cầm bút thước

như các bạn khác

H Tâm trạng ấy xuất phát do đâu?

- Yêu cầu đọc từ “trước sân trường Mĩ

Lí” → “rộn ràng trong các lớp”

*GV chốt: Từ sự kiện quan trọng: Hôm

nay tôi đi học Đó là dấu hiệu đổi khác

trong tình cảm và nhận thức của một

cậu bé giàu cảm xúc trong ngày đầu tới

trường, tự thấy mình như đã lớn lên

HĐ cá nhân

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

1 Kỉ niệm buổi đầu tựu trường

- Thời gian: buổi sáng cuối thu(đầu tháng 9)

- Không gian: trên con đườnglàng dài và hẹp

-> Lòng náo nức, kỉ niệm mơnman Đó là những cảm xúc thực

Trang 5

H Khi đứng giữa sân trường trong

ngày khai giảng đầu tiên, nhân vật

“tôi” thấy thế nào?

GV yêu cầu HS ghi bài tập

H: Đọc xong truyện, em có nhận xét gì về cách xây dựng tình huống của truyện ngắn này?

- Tôi đi học không thuộc loại truyện ngắn nói về những xung đột, những mâu thuẫn gay

gắt trong xã hội mà là một truyện ngắn giàu chất trữ tình Toàn bộ câu chuyện diễn raxung quang sự kiện: “Hôm nay tôi đi học„ Những thay đổi trong tình cảm và nhận thứccủa „tôi“ đều xuất phát từ sự kiện quan trọng ấy Tình huống truyện, vì thế, không phứctạp nhưng cảm động Các yếu tố tự sự, miêu tả và biểu cảm xen kết nhau một cách ngàyhòa

IV RÚT KINH NGHIỆM

Ngày giảng: 09/9/2020 (8A1)

Trang 6

2 Kĩ năng:

- Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo.

3 Thái độ:

- Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân

trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

4 Năng lực:

- Năng lực riêng: cảm thụ thẩm mỹ

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Kế hoạch dạy học ; Phiếu học tập; Máy chiếu

2 Học sinh: Đọc văn bản, soạn bài theo hướng dẫn của giáo viên, trả lời hệ thống câu

hỏi: Nêu cảm nhận về thái độ của người lớn đối với các em nhỏ? Nêu những đặc sắc

H: Tóm tắt truyện ngắn Tôi đi học.

- TL: Tuyện được kể theo dòng hồi tưởng của nhân vật tôi Dòng hồi tưởng ấy đượckhơi gợi hết sức tự nhiên bằng một khung cảnh mùa thu hiện tại và từ đó nhớ lại lầnlượt từng không gian, thời gian, từng con người, cảnh vật với những cảm giác cụ thểtrong quá khứ

Truyện ngắn Tôi đi học diễn tả cảm xúc ấy ở nhân vật tôi, gieo vào lòng ta bao nỗi niềm

bâng khuâng, bao rung cảm nhẹ nhàng, trong sáng…

Hoạt động 2: Hình thành kiến thức

Thời gian: 30phút

GV yêu cầu HS đọc đoạn 2

H: Ngôi trường đã được tác giả cảm

II ĐỌC HIỂU VĂN BẢN

2 Tâm trạng của nhân vật Tôi trong ngày đầu tiên đi học.

a Trên đường tới trường:

b Khi đứng giữa sân trường:

Trang 7

H: Tác giả đã có cảm giác gì khi

đứng giữa sân trường?

H: Qua đoạn này, em thấy mình có

cảm giác gì? Có giống như nv Tôi ở

đây không? (tâm trạng xao xuyến)

* GV nhấn mạnh:

- Thấy sân trường dày đặc cả người, ai

cũng quần áo sạch sẽ, gương mặt vui

tươi sáng sủa

- Thấy ngôi trường vừa xinh xắn vừa

oai nghiêm khác thường, cảm thấy

mình bé nhỏ lẫn lo sợ vẩn vơ

H Khi nghe ông đốc gọi tên từng người

vào lớp, nhân vật “tôi” cảm thấy thế

nào?

- Cảm thấy quả tim ngừng đập, giật

mình lúng túng khi nghe gọi đến tên

H: Hình ảnh ông đốc được nhớ lại qua

các chi tiết nào?

Ông đốc: Nói …nhìn…tươi cười

H Tâm trạng của nhân vật “tôi” khi

sắp phải rời bàn tay dịu dàng của mẹ

như thế nào? Tại sao lại có tâm trạng

ấy?

* GV: Cảm thấy sợ khi sắp phải xa mẹ,

dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc theo

bạn Thấy mình bước vào thế giới khác

và cách xa mẹ hơn bao giờ hết => vừa

lo sợ vừa cảm thấy sung sướng

H Những cảm giác nhân vật “tôi”

nhận được khi bước vào lớp là gì?

Hãy lý giải những cảm giác đó?

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần gũi với

mọi người, mọi vật, vừa ngỡ ngàng vừa

- Ngôi trường vừa xinh xắn vừaoai nghiêm khác thường, → Cảmthấy mình bé nhỏ lẫn lo sợ vẩnvơ

c Khi nghe gọi tên vào lớp:

- Hồi hộp chờ nghe tên mình(nghe gọi đến tên, tôi tự nhiêngiật mình và lúng túng)

- Khóc nức nở, thút thít bật ra tựnhiên cùng với các bạn

→ Vừa lo sợ vừa cảm thấy sungsướng

d Khi ngồi trong lớp đón giờ học đầu tiên:

- Cảm thấy vừa xa lạ vừa gần

Trang 8

H Đoạn cuối của VB có 2 chi tiết

“Một con chim… nhìn theo cánh

chim”, “nhưng tiếng phấn của thầy

cô… đánh vần đọc” nói gì về nhân

giải vì sao thời gian và không gian

“Một buổi mai đầy sương thu và gió

lạnh” ấy lại trở thành kỷ niệm không

phai trong tâm trí tác giả bởi vì thời

gian và không gian ấy gắn liền với kỷ

niệm đầy ý nghĩa: Lần đầu tiên trong

đời được cắp sách tới trường

- Những hình ảnh so sánh nên thơ, tinh

tế hoặc gần gũi dễ hiểu khiến người

đọc thấy được tâm trạng của nhân vật

và câu chuyện buổi tựu trường đầu tiên

của tuổi học trò thêm giàu chất thơ,

trong sáng hồn nhiên và đẹp đẽ…

H: Cảm nhận của nv Tôi về mọi

người ntn? Phụ huynh? Về người

thầy? Về bạn bè?

- Các PHHS: Chuẩn bị chu đáo cho con

em; trân trọng tham dự buổi lễ quan

trọng, lo lắng, hồi hộp cùng con

- Ông đốc : Từ tốn, bao dung

- Thấy giáo trẻ: Vui tính, giàu tình

3 Cảm nhận của nv Tôi về thái

độ và cử chỉ của mọi người:

⇒ Nhà trường và gia đình rất có

Trang 9

- GV bình…Ngôi trường của nhân vật

“tôi” là một ngôi trường giáo dục ấm

áp, là nguồn nuôi dưỡng các em trưởng

thành

H Nghệ thuật đặc sắc của truyện

ngắn này là gì?

- Tình huống truyện

- Tình cảm ấm áp trìu mến của người

lớn đối với các em nhỏ lần đầu tiên đến

- Kết hợp giữa kể, miêu tả, vớibộc lộ tâm trạng, cảm xúc

- Kết hợp miêu tả với so sánh làmnổi bật cảm xúc nhân vật, tạo chấtthơ cho ngôn ngữ và văn bản

2 Nội dung:

Ý nghĩa của văn bản: Buổi tựutrường đầu tiên sẽ không thể nàoquên trong kí ức của nhà vănThanh Tịnh

* Ghi nhớ: (SGK) Hoạt động 3: Luyện tập

Thời gian: 5 phút

Yêu cầu thực hiện BT1

- Củng cố bằng phiếu học tập

- Giao BT 2 về nhà: Ghi lại những ấn

tượng, cảm xúc của bản thân về một

ngà tựu trường mà em nhớ nhất

- Nhớ lại những chi tiết làm em xúc

động nhất trong buổi tựu trường

- Ghi lại những ấn tượng, cảm xúc của

bản thân về một ngà tựu trường mà em

- Ghi lại một cách chân thành, tựnhiên và cảm xúc đó trong vănbản của mình

Hoạt động 4: Vận dụng

Thời gian: ở nhà

H: Viết bài văn phát biểu cảm nghĩ của em về dòng cảm xúc của nhân vật “tôi” trong

Trang 10

truyện ngắn “Tôi đi học”

GV cho HS tìm hiểu đoạn văn tham khảo

a Mở bài:

“ Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mâybàng bạc, lòng tôi lại nao nức những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường ” Nhữngcâu văn ấy của Thanh Tịnh đó xuất hiện trên văn đàn Việt Nam hơn sáu mươi năm rồi!Thế nhưng “Tôi đi học” vẫn là một trong những áng văn gợi cảm, trong trẻo đầy chất thơcủa văn xuôi quốc ngữ Việt Nam Không những thế, tác phẩm cũng in đậm dấu ấn củaThanh Tịnh -một phong cách trữ tình nhẹ nhàng, nhiều mơ mộng và trong sáng Dòngcảm xúc của nhân vật “tôi” trong truyện vẫn đầy ắp trong tâm trí ta những nét thơ ngâyđáng yêu của trẻ thơ trong buổi đầu đến lớp

b Thân bài:

c Kết bài:

Truyện ngắn Tôi đi học của Thanh Tịnh còn đọng mãi trong ta kỉ niệm đầu đời trong sánghồn nhiên, ghi lại khoảnh khắc thật đẹp trong tâm hồn tuổi thơ Những trang văn tinh tế,giàu sức biểu cảm sẽ còn làm biết bao thế hệ học sinh xúc động

.

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Đọc lại các văn bản viết về chủ đề gia đình và nhà trường đã học.

- Soạn bài “Tính thống nhất về chủ đề của văn bản” theo hệ thống câu hỏi: Thế nào là chủ

đề của văn bản? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được biểu hiện như thế nào?

Trang 11

- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề.

- Chủ đề văn bản

- Những thể hiện của chủ đề trong văn bản

2 Kĩ năng:

- Đọc - hiểu và có khả năng bao quát toàn bộ văn bản.

- Trình bày một văn bản (nói, viết) thống nhất về chủ đề

3 Thái độ: Giáo dục ý thức tự học

4 Năng lực:

- Năng lực riêng: sử dụng ngôn ngữ

II CHUẨN BỊ

1 Giáo viên: Kế hoạch dạy học, tìm tài liệu tham khảo

2 Học sinh: Soạn bài theo hệ thống câu hỏi hướng dẫn của giáo viên: Thế nào là chủ

đề của văn bản? Tính thống nhất về chủ đề của văn bản được biểu hiện như thế nào?

III

CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

1 Ổn định tổ chức: (1 phút

Lớp 8A1: Tổng số 38 vắng………

Kiểm tra sự chuẩn bị bài của học sinh

H: Văn bản miêu tả sự việc gì? Sự việc

đó đã hay đang diễn ra?

H: Hồi tưởng lại sự việc lần đầu tiên đi

học nhằm mục đích gì?

GV: Tác giả nhớ lại những kỷ niệm sâu

sắc trong thời thơ ấu là buổi đầu tiên đi

- Thể hiện những cảm xúc,suy nghĩ của nhân vật “tôi” về

kỷ niệm thiêng liêng ấy

Trang 12

học Sự hồi tưởng ấy gợi lên cảm giác

xao xuyến

H Nội dung vừa trình bày là chủ đề

của VB “ Tôi đi học” Em hãy trình bày

thật ngắn gọn chủ đề VB này?

H Như vậy, em hiểu chủ đề của VB

là gì ?

Bài tập nhanh: Bánh trôi nước - HXH.

+ Đối tượng bài thơ đề cập đến: Bánh

-Vẻ đẹp người phụ nữ

+ Qua hình tượng bánh trôi nước t/giả

muốn nói lên điều gì? (số phận người

phụ nữ trong XHPK)

+ Chủ đề của bài thơ

* GV dẫn: Văn bản “Tôi đi học” tập

trung hồi tưởng lại tâm trạng hồi hộp,

cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi”

trong buổi tựu trường

- Căn cứ vào nhan đề “Tôi đi học”

Nhan đề cho phép dự đoán VB nói về

chuyện “Tôi đi học”

- Căn cứ vào các kỷ niệm về buổi đầu đi

học của “tôi”, đại từ “tôi” và các từ ngữ

biểu thị ý nghĩa đi học được lặp đi lặp

lại nhiều lần

H Hãy tìm từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó

in sâu trong lòng nhân vật?

- Những chi tiết từ ngữ nào nêu bật được

cảm giác mới lạ xen lẫn bỡ ngỡ của nhân

vật tôi khi cùng mẹ đến trường, cùng bạn

vào lớp?

* Trên đường đi học:

+ Con đường cảnh vật quen, thấy lạ

+ Không chơi → đi học, cố làm một

học trò thực sự

* Trên sân trường:

- Trường xinh xắn, oai nghiêm, “lòng

tôi” đâm lo sợ vẩn vơ

* Ghi nhớ: Sgk

Chủ đề VB là đối tượng vàvấn đề chính được tác giả nêulên, đặt ra trong văn bản

II TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ CỦA VĂN BẢN

1 Ví dụ:

- “Hôm nay tôi đi học”, “ …

kỷ niệm mơn man của buổi tựutrường…” vv…

- Trên đường đi học:

- Trên sân trường:

- Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ

Trang 13

lớp (d/c) thấy nặng nề…

* Trong lớp học: Cảm thấy xa mẹ

⇒ Đó là những từ ngữ, chi tiết tập trung

khắc họa, tô đậm tâm trạng và cảm giác

trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi”

nhan đề Thể hiện ở quan hệ giữa các phần

trong VB, các từ ngữ then chốt thường lặp

H Theo em có thể thay đổi thứ tự ấy

được không? Tại sao?

- Khó thay đổi trật tự này vì nó được sắp

a) Văn bản “Rừng cọ quê tôi”viết về cây cọ ở vùng sôngThao, quê hương tác giả

- Thứ tự trình bày: Miêu tảdáng hình cây cọ, sự gắn bócủa cây cọ với tuổi thọ tác giả,tác dụng của cây cọ, tình cảm,gắn bó giữa cây cọ với ngườidân sông Thao

b) Chủ đề VB: Vẻ đẹp và ýnghĩa của rừng cọ quê tôi

c) Chủ đề được thể hiện ởnhan đề và các ý của VB.d) Các từ ngữ được lặp lạinhiều lần: Rừng cọ, lá cọ, vàcác ý lớn trong phần thân bài: + Miêu tả hình dáng cây cọ + Nêu sự gắn bó mật thiết

Trang 14

- Hướng dẫn làm bài tập 2

Gợi ý: Căn cứ vào chủ đề thấy ý b và d

làm cho bài viết lạc đề

- Hướng dẫn làm bài tập 3

Gợi ý: Có những ý lạc đề, không cần

thiết: e, h

giữa cây cọ với nv “tôi”

+ Các công dụng của cây cọđối với cuộc sống

Bài tập 2:

- Căn cứ vào chủ đề thấy ý b

và d làm cho bài viết lạc đề

Bài tập 3:

Có những ý lạc đề, không cầnthiết: e, h

(Bài làm của học sinh)

Hoạt động 5: Tìm tòi, mở rộng

- Hãy viết một đoạn văn ngắn từ 5- 7 câu về chủ đề mái trường?

- Chuẩn bị bài tiếp theo

Định dạng
Số trang	29
Dung lượng	62,99 KB