Với đề tài” Một số biện pháp hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 2 tuổi A trường mầm non xã Trấn Yên” trong công tác chăm sóc và giáo dục vệ sinh cho trẻ là một việc rất quan trọng
Trang 1MỤC LỤC
9
1 Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến 5 1.1 Biện pháp 1: Tự học tập, bồi dưỡng về kỹ năng thực hành thao
tác chăm sóc - vệ sinh cho trẻ
5,6,7
1 2 Biện pháp 2: Giáo dục vệ sinh cá nhân thông qua các hoạt động
trong ngày
7,8
1 3 Biện pháp 3: Giáo dục trẻ có thói quen tốt vệ sinh thông qua
các câu chuyện, bài thơ, bài hát
8,9,10
1 4 Biện pháp 4: Tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền và phối
hợp với phụ huynh trong công tác rèn thói quen vệ sinh cho trẻ
11,12
10
2.2 Khả năng áp dụng và mang lại lợi ích thiết thực sáng kiến 13,14,15
TÓM TẮT SÁNG KIẾN
Trẻ em là tương lai của đất nước, của dân tộc Đảng và nhà nước ta luôn coi trọng công tác chăm sóc giáo dục trẻ em
Bác Hồ kính yêu đã nói:
“Không sạch sẽ thì bẩn, bẩn thỉu sinh bệnh tật”
Trang 2Bác luôn yêu cầu và kêu gọi: “Mọi người phải chú ý giữ gìn vệ sinh, bảo vệ sức khỏe”
Với đề tài” Một số biện pháp hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 2 tuổi A trường mầm non xã Trấn Yên” trong công tác chăm sóc và giáo dục vệ sinh
cho trẻ là một việc rất quan trọng và cần thiết giúp trẻ có nề nếp, thói quen vệ sinh, phòng tránh bệnh tật, tăng cường sức khỏe, hình thành những kỹ năng sống cơ bản đầu tiên ở trẻ Để đạt được mục tiêu tôi đã nêu ra một số giải pháp để nghiên cứu và áp dụng để thực hiện tốt hơn về chăm sóc giáo dục vệ sinh cho trẻ với những giải pháp phù
hợp với điều kiện thực tế của lớp để tạo thói quen vệ sinh cho trẻ Tôi sử dụng những
kiến thức và các kỹ năng cơ bản về chăm sóc và giáo dục toàn diện trẻ cả về thể chất, tinh thần, nhận thức, tình cảm, thẩm mỹ, ngôn ngữ, giao tiếp, ứng xử…nhằm giúp cho các bậc phụ huynh biết cách chăm sóc nuôi dưỡng, chăm sóc giáo dục và vệ sinh cá nhân cho trẻ, để trẻ phát triển thông qua các hoạt động hàng ngày của trẻ, ở mọi lúc mọi nơi
I MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn sáng kiến
Trong một lớp học có bao nhiêu trẻ thì có bấy nhiêu sự khác biệt cá nhân Những sự khác biệt này bao gồm cả về thể chất, năng lực, trí lực, xu hướng, hứng thú
Và tất cả các trẻ đều có quyền đòi hỏi được quan tâm đáp ứng nhu cầu của bản thân
Vì vậy sự nuôi dưỡng và chăm sóc giáo dục vệ sinh của trẻ có thể bắt đầu ngay sau khi trẻ sinh ra Đó là một quá trình lâu dài đòi hỏi rất nhiều sự âu yếm, kiên trì, hiểu biết về chăm sóc và dạy bảo của cha mẹ, ông bà và cô giáo
Khi trẻ đến lớp, mỗi trẻ là một cơ thể duy nhất, do đó trẻ sẽ hành động trong một môi trường theo cách của mình Chính vì vậy cô giáo cần tạo cho trẻ có một tâm thế tốt khi đến lớp, một không khí tình cảm yêu thương, tôn trọng trẻ Điều này giúp trẻ nghe lời cô và phát triển khả năng bẩm sinh sẵn có của mình
2 Mục tiêu sáng kiến.
Trang 3Tôi chọn đề tài “Một số biện pháp hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 2 tuổi A trường mầm non xã Trấn Yên” nhằm giúp trẻ hình thành nề nếp, thói quen, vệ
sinh tốt trong sinh hoạt
Trên cơ sở nghiên cứu lý luận và tìm hiểu thực trạng tại lớp 2 tuổi A tuổi tôi tìm
ra một số biện pháp và đưa ra một số ý kiến nhằm nâng cao chất lượng trong việc giáo dục thói quen vệ sinh trong sinh hoạt hàng ngày cho trẻ Từ đó, giúp trẻ hình thành có
nề nếp, thói quen vệ sinh sinh tốt trong hoạt hàng ngày và có được những hiểu biết nhất định, tạo cho trẻ có đầy đủ điều kiện về thể lực và kiến thức Đồng thời, hình thành và phát triển nhân cách tốt nhất cho trẻ, tạo tiền đề cho trẻ vững vàng, tự tin hơn
Thông qua việc làm này đã góp phần giúp trẻ hình thành thói quen tốt trong vệ sinh và sinh hoạt, đồng thời giúp trẻ phát triển, củng cố những tố chất vận động, sự khéo léo, tính kiên trì, kỷ luật… do đó góp phần quan trọng trong việc hình thành nhân cách mới cho trẻ
3 Phạm vi sáng kiến kinh nghiệm.
Sáng kiến áp dụng tại lớp 2 tuổi A trường mầm non xã Trấn Yên, huyện Bắc Sơn
năm học 2019-2020 Đề tài được áp dụng nghiên cứu thực hiện trong cả năm học
Sáng kiến không chỉ áp dụng thực hiện trong một năm học, mà trên cơ sở các giải pháp đưa ra, mỗi giải pháp sẽ có những hạn chế Tôi tiếp tục nghiên cứu, tìm tòi để tìm
ra giải pháp có tính cải tiến, có sáng tạo để thực hiện trong thời gian tiếp theo nhằm đạt hiệu quả cao hơn
II CƠ SỞ LÍ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIẾN
1 Cơ sở lý luận
Giáo dục mầm non hiện nay đã và đang tiếp tục tìm ra những phương pháp mới
để chăm sóc và giáo dục trẻ thật tốt Thực tế cho thấy nhiều bậc phụ huynh mải mê với việc phát triển kinh tế gia đình mà không có thời gian quan tâm chăm sóc giáo dục vệ sinh cá nhân cho con họ
Trang 4Từ thực tế đó mà không chỉ các giáo viên, các bậc phụ huynh cũng cần nhận thức được tầm quan trọng của việc chăm sóc giáo dục vệ sinh cá nhân là việc làm rất quan trọng
Trẻ chỉ có thể phát triển, khỏe mạnh, thông minh có nề nếp thói quen vệ sinh, khi được sống trong môi trường thật sự yêu thương chăm sóc và chú ý khuyến khích giúp
đỡ của người lớn
Bởi thế muốn rèn luyện và hình thành thói quen vệ sinh, trong sinh hoạt hàng ngày cho trẻ, ngay từ những ngày đầu trẻ mới vào lớp cô giáo phải làm sao để trẻ cảm nhận được nguồn hạnh phúc, thấy mình được chấp nhận, được an toàn, được yêu mến Quan hệ của cô với trẻ giàu cảm xúc thân thiết, yêu thương như quan hệ mẹ con Vậy hoạt động lao động sư phạm của cô giáo mầm non đòi hỏi phải rất linh hoạt, nhạy bén, kịp thời, phải có sự sáng tạo để phát hiện và đáp ứng những nhu cầu phát triển của trẻ
2 Cơ sở thực tiễn
Năm học 2019 -2020 tôi được ban giám hiệu phân công chủ nhiệm nhóm, lớp 2
tuổi A tại trường chính Lớp có 20 trẻ
Trường mầm non nơi tôi công tác là một xã vùng III, về kinh tế còn nhiều khó khăn, trình độ nhận thức của người dân còn hạn chế, do vậy trẻ sinh ra và lớn lên cũng chịu những ảnh hưởng đó
Khi trẻ đến trường, lớp đa số đều rất bị động trong các hoạt động Trẻ chưa mạnh dạn giao tiếp với cô và bạn Chưa có thói quen về vệ sinh hàng ngày
Ngay từ đầu năm học, nhà trường đầu tư đầy đủ đồ dùng cơ sở vật chất phục vụ cho việc chăm sóc nuôi dưỡng trẻ Ban giám hiệu thường xuyên chỉ đạo sát xao việc tổ chức chăm sóc, thực hiện quy chế chuyên môn
Hiện nay có rất nhiều giải pháp nhằm giúp trẻ hình thành thói quen vệ sinh, nhưng bên cạnh còn có những hạn chế ở lớp tôi đang phụ trách Chính vì vậy tôi đã
Trang 5chọn đề tài“Một số biện pháp hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ lớp 2 tuổi A trường mầm non xã Trấn Yên”
III: NỘI DUNG SÁNG KIÉN
1 Nội dung và những kết quả nghiên cứu của sáng kiến.
Muốn đưa chất lượng về việc rèn luyện và hình thành thói quen vệ sinh cho trẻ đạt hiệu quả cao, xuất phát từ tình hình thực tế, dựa vào đặc điểm sinh lý của trẻ để đi sâu nghiên cứu, tìm tòi, tham khảo những tài liệu có nội dung về đề tài, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp, của bản thân, nhận thức đúng đắn, hiểu được tầm quan trọng của vấn đề, nắm vững tình hình cụ thể của lớp, của trẻ Tích cực tham khảo qua tài liệu, sách báo, internet, tạp chí giáo dục mầm non, cần chịu khó kiên trì và sáng tạo trong từng bài dạy, từng tiết học và sáng tạo trong việc làm nhiều đồ dùng đồ chơi cho trẻ… Xác định rõ những khó khăn và điều kiện thuận lợi của nhà trường, của lớp, của bản thân Từ đó tìm ra biện pháp thực hiện hữu hiệu nhất
1.1 Biện pháp 1: Tự học tập, bồi dưỡng về kỹ năng thực hành thao tác chăm sóc - vệ sinh cho trẻ.
Muốn đưa chất lượng về việc rèn luyện nề nếp, thói quen vệ sinh cho trẻ đạt hiệu quả cao, xuất phát từ tình hình thực tế Bản thân tôi luôn xác định muốn rèn luyện cho trẻ có thói quen trong việc giữ gìn vệ sinh cá nhân thì việc làm đầu tiên là cô giáo phải có kiến thức chuẩn xác về kĩ năng thực hành, chính vì điều đó mà bản thân tôi luôn tìm tòi học hỏi các tài liệu có liên quan đến vấn đề vệ sinh để áp dụng vào dạy trẻ
Ngoài những thói quen vệ sinh ở lớp, giáo viên cần rèn luyện thêm cho các cháu những thói quen vệ sinh sau:
Trẻ tự rửa mặt, rửa tay trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh, chải đầu, đánh răng Trẻ có ý thức giữ vệ sinh nơi công cộng, tôn trọng người khác như: không nhổ bậy, không vứt rác ra lớp học, nơi công cộng, biết sử dụng nước sạch
Trang 6Trẻ tự mặc quần áo, biết đòi hỏi người lớn phải cho mình ăn mặc gọn gàng sạch
sẽ Biết giữ nhà cửa, đồ dùng đồ chơi gọn gàng sạch sẽ Biết giúp cô lau bàn ghế, rửa đồ chơi, xếp lại giá đồ chơi gọn gàng ngăn nắp
Khi ra nắng biết đội mũ nón và biết mặc áo mưa khi trời mưa
Trẻ bắt đầu hình thành vững chắc các quy tắc vệ sinh cá nhân và nếp sống văn minh Chính vì vậy cô cũng cần nắm được các kỹ năng cần rèn cho trẻ như:
Trẻ phải thành thạo các kỹ năng thực hành vệ sinh của lớp, ngoài ra cô cần rèn cho trẻ Biết giúp cô giặt khăn, phơi khăn
Biết dùng tay - khăn che miệng khi hắt hơi, ho, ngáp, sổ mũi…
Bản thân tích cực sưu tầm, nắm vững nội dung và nguyên tắc hướng dẫn thực hành thao tác vệ sinh: Rửa tay, rửa mặt
Ví dụ: Khi hướng dẫn trẻ cách rửa tay bằng xà phòng phải hướng dẫn trẻ thực hiện theo đúng quy trình 6 bước:
Bước1: Làm ướt tay dưới vòi nước, lấy xà phòng xoa 2 lòng bàn tay vào nhau
Bước 2: Dùng ngón tay và lòng bàn tay này cuốn và xoay lần lượt từng ngón của bàn tay kia và ngược lại
Bước 3: Dùng lòng bàn tay này chà xát chéo lên mu bàn tay kia và ngược lại Bước 4: Dùng đầu ngón tay của bàn tay này miết vào kẽ giữa các ngón của bàn tay kia và ngược lại
Bước 5: Chụm 5 đầu ngón tay của tay này cọ vào lòng bàn tay kia bằng cách xoay đi, xoay lại
Bước 6: Xả cho tay sạch hết xà phòng dưới nguồn nước sạch Lau khô tay bằng khăn hoặc giấy sạch
Trang 7Thông qua biện pháp này đã giúp hình thành được nề nếp thói quen vệ sinh cho trẻ, sau khi đã thực hiên song giải pháp này đa số trẻ biết cách rửa tay theo đúng trình tự của các bước Với việc lựa chọn phương pháp, hình thức dạy trẻ hình thành thói quen
vệ sinh tôi đã gặp rất nhiều thuận lợi trong quá trình dạy trẻ Các hình thức phù hợp với
trẻ giúp trẻ nâng cao kỹ năng sống ngày càng tốt lên.( Hình ảnh 1)
1.2 Biện pháp 2: Giáo dục vệ sinh cá nhân thông qua các hoạt động trong ngày
Nội dung giáo dục về thói quen vệ sinh và kĩ năng thực hành được tôi lồng ghép vào tất cả các hoạt động trong ngày
Trong giờ đón trẻ Tôi thường trò chuyện với trẻ về công việc hằng ngày sau mỗi
buổi sáng thức dậy: Bé làm những gì ? Vì sao phải làm như thế ? và làm như thế nào? Trẻ chia sẻ những ý kiến của mình và cô nhắc nhở trẻ làm đúng Không quên dặn trẻ cách giữ gìn vệ sinh các nhân như cắt ngắn móng tay, móng chân, rửa tay thường xuyên dưới vòi nước sạch … Hay trong tiêu chuẩn bé ngoan hằng ngày tôi đua nội dung giáo dục vệ sinh vào để trẻ phấn đấu thực hiện
Trong giờ hoạt động học có chủ đích Tôi thường lồng ghép nội dung giáo dục
vệ sinh vào những lúc cần thiết ( nếu được) VD môn, LQVH tôi thường sử dụng các bài hát , câu đố, bài thơ cung cấp kiến thức vệ sinh cho trẻ như: bài hát chiếc khăn tay, rửa mặt như mèo, tay ngoan tay thơm, vì sao mèo rửa mặt , tay xinh của bé, bàn
tay sạch , khám tay,… Các bài thơ, rửa tay sạch, tắm gội, cô dặn bé, bé tập rửa mặt, đi dép, đôi bàn tay của bé, áo quần sạch sẽ,…hoặc qua những câu chuyện , kể chuyện theo tranh:
VD chuyện theo tranh “ Mẹ tắm cho em bé” Mục đích: Củng cố cho trẻ biết cách giữ gìn vệ sinh các bộ phận cơ thể: mắt, mũi, miệng, tay, chân Chuẩn bị: Tranh to và màu sắc đẹp “ Mẹ đang tắm cho em bé” Một số câu hỏi để hỏi khi trẻ xem tranh Một búp bê để minh hoạ
Tiến hành: Đọc cho trẻ nghe bài thơ “ Yêu mẹ” Cô hỏi trẻ ở nhà ai thường tắm cho các con? Cô cho trẻ xem tranh “ Mẹ đang tắm cho em bé” và hỏi trẻ: Tranh vẽ gì
Trang 8đây các con? Mẹ đang làm gì?
Bé đang làm gì? qua đó cô kể cho cháu nghe câu chuyện theo tranh minh họa câu chuyện Có thể kể như sau: Hôm qua chủ nhật, An ở nhà chơi với chị, trời nắng mà tay chân bị bẩn, mẹ tắm cho An, An thích lắm Mẹ lần lượt gội đầu, rửa mặt, kỳ cọ tay chân
và toàn thân một cách nhẹ nhàng bằng nước mát rượi Sau khi cô kể chuyện xong cô làm động tác minh hoạ: gội đầu, rửa mặt, kỳ cọ chân tay trên búp bê cho trẻ xem, rồi cho trẻ tập minh hoạ lại các động tác theo cô
Thông qua các bài thơ, bài hát, câu chuyện … trẻ có thêm một số kinh nghiệm và học được nhiều thói quen tốt
Ở chủ đề bé và các bạn, môn khám phá khoa học: “Tìm hiểu về cơ thể của bé” hay “ Các giác quan” tôi lồng ghép giáo dục vệ sinh một cách nhẹ nhàng trên từng chi tiết VD: Khi nói đến đôi tay thì giáo dục trẻ phải làm gì? Bảo vệ đôi chân thì phải làm thế nào? … chứ không giáo dục một cách chung chung trẻ sẽ mau quên
Hoạt động ngoài trời: Dạo chơi sân trường tôi cho trẻ quan sát các hình
ảnh tuyên truyền về vệ sinh ở góc tuyên truyền của nhà trường, cho trẻ trò chuyện sau
đó cho trẻ cùng làm mô phỏng các thao tác thực hành cùng cô qua đó giúp trẻ ghi nhớ lâu hơn
Trong giờ chơi hoạt động góc Tôi thường cho trẻ chơi các trò chơi Rửa mặt
cho búp bê, luôn nhắc nhở trẻ rửa tay đúng cách khi chơi xong phải cất xếp đồ chơi gọn gàng, rửa tay sạch sẽ
Hoạt động chiều: Tôi thường ôn luyện các thao tác vệ sinh như tập cho trẻ rửa
tay, rửa mặt đúng cách Đây là thời điểm tôi hướng dẫn lại cho trẻ kĩ năng thực hành vệ sinh một cách cụ thể theo quy trình
Thông qua bài thơ, câu truyện và những hoạt động trong ngày không những kích thích nhận thức của trẻ về vệ sinh mà những hình ảnh sẽ giúp cho trẻ tự biết cách vệ sinh, qua các hoạt động trong ngày đã giúp trẻ phần nào hình thành được thói quen vệ
sinh ở nhà cũng như ở trường.( Hình ảnh 2)
Trang 91.3 Biện pháp 3: Giáo dục trẻ có thói quen tốt vệ sinh thông qua các câu chuyện, bài thơ, bài hát
Hàng ngày các cháu đến lớp với các nội dung hoạt động: giờ ăn, giờ ngủ, vệ sinh, học tập, vui chơi, giờ đón, giờ trả mọi sinh hoạt đều là những hình thức để trẻ được rèn luyện Đối với độ tuổi này để đưa các cháu vào nề nếp thói quen đâu phải là chuyện
dễ và đơn giản Thực tế các cháu còn rất bé, chưa ý thức được như các anh chị lớn, điều này cũng là một thử thách cho cô giáo Muốn tạo cho trẻ có được thói quen thường xuyên phải luôn nhẹ nhàng gần gũi và tình cảm với trẻ để uốn nắn trẻ hoặc thông qua bài hát, bài thơ, câu chuyện trò chơi có nội dung nói về nề nếp thói quen Vì ở lứa tuổi này, trẻ rất thích được nghe kể chuyện, những nội dung câu chuyện được trẻ nhớ lâu và khó phai mờ Qua đó thông qua một số câu chuyện để giáo dục trẻ về thói quen, hành vi tốt trong vệ sinh
Câu chuyện: Quả dưa hấu
Ánh Ngọc đang chơi đùa cùng các bạn thì mẹ Ánh Ngọc đi chợ về và mua cho Ánh Ngọc một quả dưa hấu rất ngon Mẹ gọi Ánh Ngọc về ăn dưa hấu, Ánh Ngọc thích thú chạy về ngay và không kịp rửa tay, Ánh Ngọc cầm luôn miếng dưa hấu và ăn ngon lành Khi ăn xong, Ánh Ngọc lại định chạy ra chơi tiếp cùng với các bạn thì Ánh Ngọc thấy đau bụng vô cùng Mẹ hốt hoảng đưa Ánh Ngọc tới bác sĩ để khám Bác sĩ hỏi : Cháu đã ăn những gì?
Ánh Ngọc trả lời bác sĩ: Cháu ăn dưa hấu mẹ mua
Bác sĩ hỏi tiếp: Thế trước khi ăn cháu có rửa tay không?
Lúc này Ánh Ngọc cúi mặt xuống trả lời: Cháu không ạ
Bác sĩ liền mỉm cười trìu mến và nói với Ánh Ngọc: Lần sau cháu phải rửa tay trước khi ăn nhé, tay bẩn mà không rửa cứ thế ăn cháu sẽ bị đau bụng đấy.
Ánh Ngọc bẽn lẽn trả lời: Vâng ạ.
Từ đó, trước khi ăn gì Ánh Ngọc cũng đều tự giác đi rửa tay thật sạch sẽ.
Qua câu chuyện này, tôi giáo dục cho trẻ phải biết rửa tay trước khi ăn
Trang 10Để rèn cho trẻ có thói quen tốt và vệ sinh đúng giờ, giáo viên có thể sử dụng các bài thơ để rèn thói quen vệ sinh cho trẻ qua các bài thơ
Rửa tay
Miếng xà phòng nho nhỏ
Em xát lên bàn tay Nước máy đây trong vắt
Em rửa đôi bàn tay Đôi bàn tay be bé Nay rửa sạch xinh xinh Tất cả lớp chúng mình Cùng giơ tay vỗ vỗ
Rèn thói quen vệ sinh cho trẻ qua các bài “Rửa tay sạch”
Cô dặn bé Trước giờ ăn Khi tay bẩn Phải sửa ngay Với xà phòng
Bé ghi lòng Lời cô dặn Thông qua bài thơ, câu chuyên giúp cho trẻ hình thành được thói quen vệ sinh
( Hình ảnh 3)
1.4 Biện pháp 4: Tích cực đẩy mạnh công tác tuyên truyền và phối hợp với phụ huynh trong công tác rèn thói quen vệ sinh cho trẻ