Bài giảng Ngữ văn 6: Hoán dụ

vật bị chứa đựng.. b) Một cây làm chẳng nên non.. Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì .. a) [r]

GIÁO VIÊN: BÙI THỊ THU HÀ TRƯỜNG THCS THƯỢNG TRƯNG – VĨNH TƯỜNG – VĨNH

PHÚC

Áo nâu liền với áo xanh Nông thôn cùng với thị thành đứng lên (Tố Hữu)

Các từ màu đỏ trong câu trên dùng để chỉ ai?

Tiết 100: HOÁN DỤ

1 Ví dụ:

I Hoán dụ là gì?

Tiết 100: HOÁN DỤ

1 Ví dụ:

I Hoán dụ là gì?

2 Phân tích

Áo nâu

Áo xanh

Chỉ người nông dân

Ch ng ỉ ườ công i

nhân

quan hệ gần gũi

Nông thôn

Thị thành

Những người sống ở nông thôn

Những người sống ở thị thành

người sống

có quan hệ gần gũi.

Vật chứa đựng Vật bị chứa đựng

Dấu hiệu Sự vật có dấu hiệu

So sánh 2 cách diễn đạt sau và rút ra nhận xét.

BIỆN PHÁP TU TỪ HOÁN DỤ CÁCH DIỄN ĐẠT BÌNH

THƯỜNG

Áo nâu liền với áo xanh

Nông thôn cùng với thị thành

đứng lên.

(Tố Hữu)

“Tất cả nông dân ở nông thôn và công nhân ở

thành phố đều đứng lên”

Cách nói ngắn gọn, tăng tính

hình ảnh và hàm súc cho câu

văn, nêu bật được đặc điểm

của những người được nói

đến.

Cách diễn đạt nào hay hơn ? Vì sao?

3.Ghi nhớ:

Hoán dụ là gọi tên sự vật hiện tượng, khái niệm bằng tên của một sự vật, hiện tượng, khái niệm khác có quan

hệ gần gũi với nó nhằm tăng sức gợi hình gợi cảm cho sự diễn đạt.

II CÁC KIỂU HOÁN DỤ

1 Ví dụ

2 Phân tích

90 987654321

Hết giờ

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

( Hoàng Trung Thông ) b) Một cây làm chẳng nên non

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao

( Ca dao )

c) Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về ( Tố Hữu )

d) Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh

( Tố Hữu )

NHÓM 1

NHÓM 2

Chỉ ra

từ ngữ

hoán dụ,

sự vật

được

gọi

tên và

xác

định

mối

quan

hệ?

NHÓM 1

Chỉ ra từ ngữ hoán dụ, sự vật được gọi tên và xác định mối quan hệ

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Bộ phận

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm

( Hoàng Trung Thông )

b) Một cây làm chẳng nên non

Số lượng ít

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

Số lượng nhiều ( Ca dao )

- Bàn tay liên tưởng tới con người -> Mối quan hệ: bộ phận – toàn thể (bàn tay là bộ phận trong cơ thể con người)

- Một cây: Số lượng ít, cái đơn lẻ

- Ba cây: Số lượng nhiều, sự đoàn kết -> Mối quan hệ: cái cụ thể và cái trừu tượng

con người

toàn thể

cái đơn lẻ

sự đoàn kết

Chỉ ra từ ngữ hoán dụ, sự vật được gọi tên và xác định mối quan hệ

NHÓM 2

d) Vì sao? Trái Đất nặng ân tình

vật chứa đựng

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh

( Tố Hữu )

c) Ngày Huế đổ máu

dấu hiệu

Chú Hà Nội về

( Tố Hữu )

- Đổ máu: Sự hy sinh mất mát (dấu hiệu của chiến tranh)

- Mối quan hệ: Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật.

- Trái đất: nơi con người sinh sống (vật chứa đựng) để chỉ những con người sống trên trái đất (vật bị chứa đựng)

- Mối quan hệ: Lấy v Lấy vật chứa đựng với vật bị chứa đựng với

chiến tranh

người sống trên trái đất

vật bị chứa đựng

b) Một cây làm chẳng nên non.

Ba cây chụm lại nên hòn núi cao.

(Ca dao)

d) Vì sao? Trái đất nặng ân tình

Nhắc mãi tên Người: Hồ Chí Minh

( Tố Hữu )

a) Bàn tay ta làm nên tất cả

Có sức người sỏi đá cũng thành cơm.

(Hoàng Trung Thông)

c) Ngày Huế đổ máu

Chú Hà Nội về

( Tố Hữu )

Lấy vật chứa đựng để gọi vật

bị chứa đựng

Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật

Lấy cái cụ thể

để gọi cái trừu tượng.

Lấy một bộ phận

để gọi toàn thể

Có 4 kiểu hoán dụ thường gặp là:

- Lấy một bộ phận để gọi toàn thể;

- Lấy vật chứa đựng để gọi vật bị chứa đựng;

- Lấy dấu hiệu của sự vật để gọi sự vật;

- Lấy cái cụ thể để gọi cái trừu tượng.

(Sgk/82-83)

3 Ghi nhớ:

- Giống nhau : Gọi tên sự vật, hiện tượng này

bằng sự vật, hiện tượng khác.

Hoán dụ

Dựa vào quan hệ tương cận ( gần gũi ) cụ thể:

- Bộ phận – toàn thể.

- Vật chứa đựng – vật bị

chứa đựng.

- Dấu hiệu của sự vật- sự

vật.

- Cụ thể - - trừu tượng

Dựa vào quan hệ

tương đồng ( nét

giống nhau ) cụ thể:

- Hình thức

- Cách thức thực hiện.

- Phẩm chất

- Cảm giác

Ẩn dụ

Khác nhau

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau và

cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán

dụ là gì

a) Làng xóm ta xưa kia lam lũ quanh năm mà vẫn quanh

năm đói rách Làng xóm ta ngày nay bốn mùa nhộn nhịp cảnh làm ăn tập thể.

( Hồ Chí Minh )

Làng xóm

Làng xóm

Làng xóm

chỉ người nông dân

vật bị chứa đựng.

vật chứa

đựng

Quan

hệ

III - LUYỆN TẬP

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau

và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép

hoán dụ là gì

Vì lợi ích trăm năm phải trồng người.

( Hồ Chí Minh )

II - LUYỆN TẬP

mười năm : trăm năm

Mười năm Trăm năm

thời gian trước mắt thời gian lâu dài.

Quan

1 Chỉ ra phép hoán dụ trong những câu thơ, câu văn sau

và cho biết mối quan hệ giữa các sự vật trong mỗi phép hoán dụ là gì

c) Áo chàm đưa buổi phân li

Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.

( Tố Hữu)

sự vật.

Áo chàm

Quan hệ dấu hiệu của sự vật

II - LUYỆN TẬP

*Học bài :

- Nắm vững khái niệm và các kiểu hoán dụ

- Làm bài Kiểm tra Văn (1 tiết) nộp vào

mail: athbui76@gmail.com hoặc zalo riêng của

Cô Hà trước ngày 25/4/2020.

*Tự học bài:

-Tập làm thơ bốn chữ

- Chuẩn bị một bài thơ 4 chữ (tự làm)

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC