- Tình cảm ấm áp , trìu mến của những người lớn đối với các em nhở lần đầu tiên đến trường - Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trường và các h×nh ¶nh so s¸nh.. Cấp độ khái quát của nghĩa từ ng[r]
Trang 1Ngày soạn 14 / 8 / 2010 Ngày dạy 16 / 8 / 2010
Tuần 1
Tiết 1,2:
Bài 1
Tôi đi học
A/ Mục tiêu
- Giúp học sinh :
+Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên trong đời
+Thấy được ngòi bút văn xuôi giảu chất thơ , gợi dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
-Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài “Các cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ ‘’ , với Tập làm văn
ở bài “ Tính thốnh nhất về chủ đề của văn bản’’ Tích hợp dọc với bài “Cổng trường mở ra’’ (Ngữ văn 7 –Tập 1)
- Rèn luyện kỹ năng đọc diễn cảm , phát hiện và phân tích tâm trạng nhân vật tôi – người kể chuyện
B/ Tiến trình DẠy - HỌc
1 : Giới thiệu bài :
1 Vài nét về tác giả và tác phẩm :
?Nêu ngắn gọn về tác giả Thanh Tịnh
? Cho biết xuất xứ của tác phẩm ?
HĐ 3 :
Giáo viên : đọc chậm , dịu , diễn cảm , lắng
sâu
GV cùng 3 HS thay nhau đọc HS khác nhận
xét
GV lưu ý HS từ khó
? VB này được viết theo phương thức biểu đạt
nào ? Vì sao em xác định được như vậy ?
?Trong văn bản , những kỉ niệm của nhà văn
được diễn tả theo trình tự nào ?
1.1 Tác giả :
Thơ văn ông đậm chất trữ tình đằm thắm ,giàu cảm xúc êm dịu , trong trẻo
1.2 Tác phẩm :
In trong tập “ Quê mẹ’’, xuất bản năm 1941
2 Đọc văn bản , giải thích từ khó , tìm hiểu
thể loại và bố cục :
-Thể loại : Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm .Vì trong văn bản này tác giả đã hồi tưởng lại
kỉ niệm ngày đầu tiên đến trường như thế nào , lúc đó tác giả có tâm trạng ra sao ?
- Bố cục :theo dòng hồi tưởng của nhân vật +Từ hiện tại mà nhớ về dĩ vãng
+ Tâm trạng cảm giác của nhân vật tôi trên
đường tới trường +Cảm nhận của tôi lúc ở trên sân trường +Cảm nhận của nhân vật tôi lúc ở trong lớp học
Trang 2-?Tương ứng với trình tự ấy là các đoạn nào
trong văn bản ?
? Những gì đã gợi lên trong lòng tôi kỉ niệm về
buổi tựu trường đầu tiên ?
?Khi nhớ lại kỉ niệm đó tâm trạng “tôi” như thế
nào ?
?Thời gian và không gian của ngày đầu tiên
đến trường được “tôi” nhớ lại cụ thể như thế
nào ?
?Vì sao thời gian và không gian này lại trở
thành những kỉ niệm khó quên đối với “tôi” ?
?Trên con đường này “tôi” đã quen đi lại lắm
lần song trong buổi đầu tiên đến trường “tôi”có
cảm giác như thế nào ?Tại sao tôi có cảm giác
đó
? Chi tiết nào cho thấy từ đây người học trò
nhỏ sẽ cố gắng học hành , quyết tâm và chăm
chỉ ?
? Chi tiết này cho ta hiểu gì thêm về “tôi” ?
?Thông qua những cảm nhận của “tôi” trên con
đường đến trường , “tôi” đã tự bộc lộ đức tính
gì ?
? Trong câu văn “ý nghĩ ấy thoáng qua trong
trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang
trên ngọn núi”, tác giả đã sử dụng biện pháp
nghệ thuật gì ?Có tác dụng như thế nào ?
Tiết 2
? Cảnh trước sân trường làng Mĩ Lí có điều gì
nổi bật ?
? Cảnh tượng này có ý nghĩa gì ?
-Từ đầu đến "”
-Tiếp theo đến : “trên ngọn núi”
-Tiếp đến “cả ngày nữa”
-Đoạn còn lại
3.Đọc hiểu nội dung văn bản :
-Biến chuyển của trời đất cuối thu và hình ảnh mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường
-Nao nức mơn man , tưng bừng , rộn rã
3.1.Cảm nhận của tôi trên đường tới trường
-Thời gian :buổi sáng cuối thu
-Không gian :trên con đường làng dài và hẹp
-Vì thời điểm và nơi chốn này quen thuộc , gần gũi , gắn bó với tuổi thơ tác giả Đây cũng là thời điểm đặc biệt của “tôi” , lần đầu được cắp sách tới trường
-Con đường quen – lạ , cảnh vật thay đổi -Cảm thấy mình trang trọng , đứng đắn Vì tình cảm và nhận thức của một cậu bé lần
đầu tiên đến trường đã có sự chuyển biến mạnh
mẽ Đấy là cảm giác tự thấy mình đã lớn lên , vì thế mà thấy con đườnh làng không còn dài
và rộng như trước nữa -Ghì thật chặt hai quyển vở mới trên tay , muốn thử sức tự cầm bút thước
-Một chú bé ngộ nghĩnh , ngây thơ và đáng yêu
-Yêu bạn bè , có ý chí học tập
-So sánh – làm cho ý nghĩ của “tôi” được người đọc cảm nhận cụ thể , rõ ràng hơn
3.2.Cảm nhận của tôi lúc ở trên sân trường :
-Sân trường rất đông người , người nào cũng
đẹp
- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày hội khai trường thường gặp ở nước ta
-Thể hiện tinh thần hiếu học của nhân dân
- Bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với
Trang 3? Ngôi trường làng Mĩ Lí hiện ra trong mắt
“tôi” trước và sau khi đi học có gì khác nhau ?
? Sự nhận thức có sự thay đổi đó về ngôi t
trường có ý nghĩa như thế nào ?
? Với sự cảm nhận về ngôi trường như vậy nên
“tôi” có tâm trạng ra sao ?
? Khi tả những học trò nhỏ tuổi lần đầu tiên tới
trường , tác giả đã dùng hình ảnh so sánh nào ?
? Hình ảnh so sánh này có ý nghĩa gì ?
? Hình ảnh ông đốc được “tôi” nhớ lại như thế
nào ?
? Qua những chi tiết đó ta nhận thấy ông là
người như thế nào ?
? Em có suy nghĩ gì trước thái độ của ông đốc ,
thầy giáo trẻ , các bậc phụ huynh đối với các
em bé lần đầu tiên đi học ?
? Khi bước vào lớp học , “tôi” có cảm nhận
như thế nào ?
? Vì sao “tôi” lại có cảm nhậnđó ?
? Ngoài ra , khi vào lớp học , “tôi”còn có
những cảm giác gì khác nữa ?
? Vì sao “tôi” có cảm giác như vậy ?
? Đoạn cuối văn bản có hai chi tiết :
mái trường tuổi thơ
- Trước : nhà trường cao ráo , sạch sẽ hơn các ngôi nhà trong làng
- Nay : ngôi trường xinh xắn , oai nghiêm như
đình làng Hoà ấp
- Thể hiện sự thay đổi sâu sắc trong tình cảm
và nhận thức của “tôi” Phép so sánh trên đã diễn tả được cảm xúc trang nghiêm , thành kính của “tôi” đối với ngôi trường ; tác giả đề cao tri thức , khẳng định vị trí quan trọng của trường học trong đời sống nhân loại
- Lo sợ vẩn vơ , ngập ngừng , e sợ
- Họ như con chim con đứng bên bờ tổ nhìn quãng trời rộng muốn bay , nhưng còn ngập ngừng e sợ
- Diễn tả sinh động , cụ thể hình ảnh cũng như tâm trạng của đám học trò
-Nói : Các em phải gắng học để thầy mẹ vui lòng và để thầy dạy các em được sung sướng
- Nhìn học trò “ với cặp mắt hiền từ và cảm
động”
- Tươi cười nhẫn nại chờ
- Ông đốc : từ tốn , bao dung
- Ta nhận thấy trách nhiệm , tấm lòng của gia
đình , nhà trường đối với thế hệ trẻ Đó là một môi trường giáo dục ấp áp
3 3 Cảm nhận của “tôi” lúc ở trong lớp học
- Xa mẹ
- “Tôi” đã bắt đầu cảm thấy được sự tự lập của mình khi đi học
- Một mùi hương lạ xông lên Trông hình gì treo trên tường cũng thấy lạ và hay hay Bàn ghế chỗ mình ngồi là vật riêng của mình Nhìn người bạn chưa hề quen biết nhưng lòng vẫn không cảm thấy xa lạ
- vừa xa lạ vừa gần gũi
- Lạ vì lần đầu được vào lớp học
- Không cảm thấy xa lạ với bàn ghế bạn bè vì bắt đầu ý thức được những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình bây giờ và mãi mãi -Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ
Trang 4- Một con chim con liệng đến Tôi đưa mắt
thèm thuồng nhìn theo cánh chim
- Nhưng tiếng phấn của thầy tôi đưa tôi về
cảnh thật Tôi vòng tay lên bàn lẩm nhẩm
đánh vần đọc
Những chi tiết này nói gì thêm về nhân vật tôi
?
? Dòng chữ : Tôi đi học có ý nghĩa gì ?
? Đặc sắc nghệ thuật của văn bản này là gì ?
Cho HS thảo luận nhóm :
? Theo em , sức cuốn hút của tác phẩm này
được tạo nên từ đâu ?
Cho HS làm bài tập 1 SGK(làm nhóm )
GV khi làm chú ý khái quát thành các bước
theo trình tự thời gian
Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ , làm bài tập 2
- Xem kỹ bài : Cấp độ khái quát của nghĩa từ
ngữ
- Bắt đầu trưởng thành trong nhận thức và việc học hành của bản thân
-Yêu thiên , yêu tuổi thơ nhưng yêu cả sự học hành
- Dòng chữ này vừa khép lại bài văn và mở ra một thế giới mới , một khoảng không gian , thời gian mới , một tâm trạng , tình cảm mới , một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ Dòng chữ thể hiện ý nghĩa của truyện ngắn này
+ Tổng kết :
- Bố cục theo dòng hồi tưởng của nhân vật tôi , theo trình tự thời gian của một buổi tựu trường – Kết hợp hài hoà giữa kể , miêu tả và bộc lộ tâm trạng , cảm xúc
= tạo nên chất trữ tình của tác phẩm
-Bản thân tình huống truyện
- Tình cảm ấm áp , trìu mến của những người lớn đối với các em nhở lần đầu tiên đến trường
- Hình ảnh thiên nhiên , ngôi trường và các hình ảnh so sánh
= chất trữ tình thiết tha êm dịu
+ Luyện tập :
- Dòng cảm xúc chân thành , tha thiết
Ngày soạn ngày dạy Tiết 3 Bài 1:
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
A Mục tiêu cần đạt :
- Giúp học sinh hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ
- Rèn luyện kĩ năng sử dụng từ trong mối quan hệ so sánh về pham vi nghĩa rộng và nghĩa hẹp
Trang 5-Tích hợp với phần văn ở ‘’Tôi đi hoc’’
B Tiến trình tổ chức các hoạt động :
HĐ 1 : Giới thiệu bài :
HĐ 2 :1 Từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp :
Gv treo bảng phụ , cho học sinh quan sát sơ đồ
? Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của từ :thú, chim, cá ? Vì sao ?
? Nghĩa của từ thú rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa
của từ voi , hươu ? Vì sao ?
? Nghĩa của từ chim rộng hơn hay hẹp hơn
nghĩa của từ tu hú , sáo ?
?Nghĩa của từ cá rộng hơn hay hẹp hơn nghĩa
của từ cá rô , cá thu ?
? Qua việc xét mối quan hệ của các từ trên em
thử cho biết thế nào là một từ ngữ được coi là
có nghĩa rộng và một từ ngữ được coi là có
nghĩa hẹp ?
? Lấy ví dụ minh hoạ
? Nghĩa của các từ thú , chim ,cá rộng hơn
nghĩa của những từ nào , đồng thời hẹp hơn
nghĩa của từ nào ?
? Từ ví dụ này ta có thể rút ra kết luận ntn ?
GV : Một từ ngữ có thể vừa có nghĩa rộng vừa
có nghĩa hẹp Vì tính chất rộng- hẹp của một
từ ngữ chỉ là tương đối
Gọi 2 em đọc ghi nhớ
HĐ 3 : Gọi 1 em đọc yêu cầu của bài tập
Cho 2 em lên bảng làm
GV nêu yêu cầu của bài tập
Chia lớp làm 10 nhóm , 2 nhóm làm một bài
tập
- Rộng hơn vì phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm phạm vi nghĩa cùa từ thú , chim , cá
- Rộng hơn vì phạm vi nghĩa của từ thú bao hàm phạm vi nghĩa của từ voi , hươu
- Rộng hơn
- Rộng hơn
- Một từ ngữ được coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
- Một từ ngữ được coi là có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó được bao hàm trong phạm vi nghĩa của một từ ngữ khác
- Đồ dùng học tập : bút , thước
- Có nghĩa rộng hơn các từ voi , hươu , tu
hú , sáo , cá rô , cá thu và có phạm vi
nghĩa hẹp hơn từ động vật
- Một từ ngữ có nghĩa rộng đối với từ ngữ này ,
đồng thời có thể có nghĩa hẹp đối với một từ ngữ khác
2 Luyện tập :
Bài tập 1 :
a) Yphục quần áo quần đùi , quần dài áo dài , áo sơ mi
b) Vũ khí súng bom súng trường , đại bác bom ba càng Bài tập 2 :
a) Chất đốt b) Nghệ thuật c) Thức ăn d) Nhìn e) Đánh Bài tập 3 :
Trang 6-Cách làm tương tự như bài tập 2
Gọi HS đọc yêu cầu của bài tập
Lần lượt cho từng em xung phong làm
a) Xe đạp , xe máy , xe hơi b) Sắt , đồng ,nhôm
c) Chanh , cam , quýt d) Họ nội , họ ngoại , cô bác e) Xách , khiêng , gánh Bài tập 4 :
a) thuốc lào b) thủ quỹ c) bút điện d) hoa tai Bài tập 5 : Khóc , nức nở , sụt sùi
Dặn dò : - Học thuộc ghi nhớ
- Viết đoạn văn ngắn có sử dụng từ ngữ nghĩa rộng , từ ngữ nghĩa hẹp
- Xem kỹ bài : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
Ngày soạn
Bài 1 Tiết 4 : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
A Mục tiêu cần đạt :
Giúp HS :
- Nắm được chủ đề của văn bản , tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Biết viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề , biết xác định và duy trì đối tượng trình bày , chọn lựa , sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung nêu bật ý kiến , cảm xúc của mình
- Tích hợp với phần Văn ở văn bản ‘Tôi đi học’’
B Tiến trình tổ chức các hoạt động :
HĐ 1 : Vào bài
HĐ 2 :1 Chủ đề của văn bản :
? Trong văn bản ‘ Tôi đi học’’ tg nhớ lại những
kỉ niệm sâu sắc nào trong thời thơ ấu của mình
? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì
trong lòng tg ?
GV : chủ đề của văn bản
? Từ các nhận thức trên , em hãy cho biết : chủ
đề của văn bản là gì ?
-Buổi đầu tiên đến trường của mình
-Những cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng tác giả
-Là đối tượng và vấn đề chính mà văn bản biểu
đạt
Trang 7HĐ 3 :
? Căn cứ vào đâu em biết văn bản ‘Tôi đi học’’
nói lên những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu
trường đầu tiên ?
? Em hãy phân tích sự thay đổi tâm trạng của
nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên
GV : Các chi tiết , các phương tiện ngôn từ
trong văn bản đều tập trung khắc hoạ , tô đậm
cảm giác trong sáng nảy nở trong lòng nhân
vật tôi ở buổi tựu trường đầu tiên = tính thống
nhất về chủ đề của văn bản
? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn
bản ?
? Tính thống nhất vè chủ đề của văn bản được
thể hiện ở những phương diện nào trong văn
bản ?
? Làm thế nào để có thể viết một văn bản bảo
đảm tính thống nhất về chủ đề ?
Gọi 2 HS đọc ghi nhớ
HĐ 4 :
? Hãy cho biết văn bản trên viết về đối tượng
nào và về vấn đề gì ?
? Các đoạn văn đã trình bày đối tượng và vấn
đề theo một thứ tự nào ?
? Theo em có thể thay đổi trật tự sắp xếp này
2 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Nhan đề : tôi đi học
- Từ tôi
- Các từ ngữ : những kỉ niệm mơn man của buổi tựu trường , lần đầu tiên đi đến trường , đi học , hai quyển vở mới
- Các câu : Hằng năm cứ vào cuối thu tựu trường Tôi quên thế nào được đãng Hai quyển vở mới thấy nặng Tôi bặm tay xuống đất
- Trên đường đến trường : + Cảm nhận về con đường : quen – lạ , cảnh vật thay đổi
+ Thay đôỉ hành vi : lội qua sông thả điều , đi
ra đồng nô đùa , - đi học , cố làm như một học trò thực sự
-Trên sân trường : + Cảm nhận về ngôi trường : cao ráo và sạch sẽ hơn các ngôi nhà trong làng – xinh xắn , oai nghiêm như đình làng , sân rộng , cao hơn = lo
sợ vẩn vơ + Cảm giác bỡ ngỡ , lúng túng khi xếp hàng vào lớp : đứng núp bên người thân cảm giác
xa mẹ -Trong văn bản chỉ biểu đạt chủ đề đã xác định , không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
- Nội dung : đối tượng phản ánh , ý kiến , quan
điểm , cảm xúc
- Cấu trúc – hình thức : nhan đề , sự sắp xếp các phần mục , tính thống nhất của các đơn vị ngôn ngữ trong văn bản
- Đặc biệt lưu ý nhan đề , quan hệ giữa các phần của văn bản , chú ý các câu , các từ ngữ tập trung biểu hiện chủ đề
3 Luyện tập :
Bài tập 1: Phân tích tính thống nhất về chủ đề của văn bản “ rừng cọ quê tôi’’
-Đối tượng : rừng cọ quê tôi
- Về vấn đề : cảm nhận của nhân vật tôi về rừng cọ quê mình
- Giới thiệu rừng cọ , miêu tả cây cọ , tác dụng của cây cọ , tình cảm gắn với cây cọ
- Không Vì sắp xếp như trên là đã hợp lý
Trang 8-được không ? Vì sao ?
? Nêu chủ đề của văn bản này
? Chủ đề ấy được thể hiện trong toàn văn bản
Hãy chứng minh điều này
Gọi 1 em đọc yêu cầu của bài
? ý nào sẽ làm cho bài viết lạc đề ?
-Cảm nhận của nhân vật tôi về rừng cọ quê mình
- Nhan đề : Rừng cọ quê tôi
- C ác từ ngữ : + Đoạn 1: Rừng cọ trập trùng + đoạn 2 : thân cọ , búp cọ , cây non , lá cọ + đoạn 3 : rừng cọ , tàu lá cọ
+ đoạn 4 : gắn bó với cay cọ , chổi cọ , móm lá
cọ ,nón lá cọ , mành cọ , làn cọ , trái cọ + đoạn 5 : rừng cọ quê mình
-Câu : câu đầu mỗi đoạn ( trừ đoạn 3) nói về một vấn đề liên quan đến rừng cọ quê hương nhà văn
Bài tập 2 :
- ý b , d
Dặn dò :
- Học thuộc ghi nhớ
- Làm bài tập 3
- Soạn bài: “trong lòng mẹ”
Ngày soạn , ngày dạy
Bài 2 Tiết 5 6 :
Trong lòng mẹ
A.Mục tiêu cần đạt :
- Giúp HS :
+ Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật chú bé Hồng , cảm nhận
được tình yêu thương mãnh liệt của chú đối với mẹ
+ Bước đầu hiểu được văn hồi ký và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút của Nguyên Hồng : thấm đượm chất trữ tình , lời văn tự truyện chân thành , giàu sức truyền cảm
-Tích hợp với phần Tiếng Việt ở bài “ trường từ vựng’’, với phần Tập làm văn ở bài “ Bố cục của văn bản’’
- Rèn các kỹ năng phân tích nhân vật , khái quát đặc điểm tính cách qua lời nói , nét mặt , tâm trạng ; phân tích cách kể chuyện kết hợp nhuần nhuyễn với tả tâm trạng , cảm xúc bằng lời văn thống thiết
B Tiến trình tổ chức các hoạt động :
HĐ 1: Bài cũ :
? Nêu giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản “ Tôi đi học’’
HĐ2 :Vào bài
HĐ3 : 1.Tác giả , tác phẩm :
1.1.Tác giả (1918-1982) :
Trang 9? Giới thiệu ngắn gọn về tác giả
? Nêu vắn tắt về tác phẩm “ Những ngày thơ ấu
? Em hiểu gì về thể văn hồi ký ?
GV hướng dẫn đọc : chậm , tình cảm
Gọi 2 em thay nhau đọc , em khác nhận xét
? Giải thích từ : hoài nghi , ruồng rẫy
GV tích hợp với TV : 2 từ này có chung một
nét nghĩa : chỉ thái độ
? Nhân vật chính trong truyện là ai ? Nhân vật
này có quan hệ như thế nào với tác giả ?
? Đoạn trích “Trong lòng mẹ’’ có thể chia làm
mấy phần ?
? Từ bố cục này em hãy rút ra hai vấn đề cơ
bản cần phân tích về nội dung của đoạn trích
? Cảnh ngộ của bé Hồng có điều gì đặc biệt ?
? Cảnh ngộ ấy dễ tạo nên điều gì trong tâm hồn
bé Hồng ?
? Theo dõi cuộc đối thoại giữa người cô và bé
Hồng , em thử cho biết nhân vật cô tôi có quan
hệ như thế nào với bé Hồng ?
? Nhân vật người cô hiện lên trước hết ở chi
tiết nào ?
? Theo em , điều gì đáng chú ý ở đây ?
- Nhà văn lớn của văn học Việt Nam hiện đại
1.2.Tác phẩm :
-Hồi ký- tự truyện
- Sáng tác 1938-1940
- Gồm 9 chương , mỗi chương kể về một kỷ niệm sâu sắc
- Đoạn trích “trong lòng mẹ’’ ( tên do nhà biên soạn đặt ) là chương 4
- Thể văn được dùng để ghi lại những chuyện
có thật đã xảy ra trong cuộc đời một con người
cụ thể , thường là của chính mình
2 Đọc , giải thích từ khó , phân tích bố cục :
-Hoài nghi : nghi ngờ -Ruồng rẫy : hắt hủi , ghét bỏ , không nhìn gì
đến
-Tôi – nhân vật chính – người kể chuyện và trực tiếp bộc lộ cảm nghĩ
- Bố cục :2 phần +Từ đầu đến “người ta hỏi đến chứ’’ : cuộc đối thoại giữa người cô cay độc và chú bé Hồng , ý nghĩ , cảm xúc của chú về người mẹ bất hạnh +Đoạn còn lại : Cuộc gặp lại bất ngờ với mẹ và cảm giác vui sướng cực điểm của chú bé Hồng -Tâm địa độc ác của người cô và tình yêu mãnh liệt của chú bé Hồng với người mẹ bất hạnh của chú
3 Tìm hiểu chi tiết : 3.1.Nhân vật người cô :
- Mồ côi cha , mẹ do nghèo túng phải tha phương cầu thực = cảnh ngộ thật thương tâm
- Luôn cảm thấy cô đơn , đau khổ và khao khát tình thương của mẹ
- Ruột thịt
-Một hôm ,cô tôi gọi tôi đến bên cười hỏi : _ Hồng mày có muốn vào Thanh Hoá chơi với
mẹ mày không ? -Người cô cười hỏi chứ không phải lo lắng hỏi , nghiêm nghị hỏi , hay âu yếm hỏi
Trang 10-? Bé Hồng cảm nhận như thế nào về câu hỏi ấy
? Chú đã phản ứng ra sao ?
? Câu trả lời dứt khoát nhưng đầy suy nghĩ ấy
có làm cuộc đối thoại chấm dứt không ?
? Người cô còn hỏi gì bé Hồng ? Nét mặt và cử
chỉ của người cô lúc này như thế nào ?
? Bà ta muốn gì khi nói rằng mẹ chú đang
“phát tài’’ và nhất là cố ý phát âm hai tiếng
“em bé’’ thật rõ , thật ngọt ? ( Lời nói của
người cô lần này nhằm mục đích gì ? )
? Cuộc đối thoại tiếp tục diễn ra như thế nào ?
? ở đoạn này tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì ?
? Người cô còn hiện lên trong chi tiết nào đáng
chú ý nữa ?
? Những lời lẽ nói với bé Hồng đã bộc lộ được
điều gì trong tính cách của người cô ?
Cho HS thảo luận nhóm :
? Hình ảnh bà cô có ý nghĩa như thế nào ?
? Mới đầu nghe bà cô hỏi : “ -Hồng mày có
muốn vào Thanh Hoá chơi với mẹ mày
không’’ trong Hồng sống dậy điều gì ?
? Nhận ra ý nghĩa cay độc trong giọng nói của
cô , mục đích của cô khi nhắc tới mẹ mình , bé
- “ý nghĩa cay độc trong giọng nói và nết mặt khi cười rất kịch’’ của người cô
- Mục đích của người cô :để bé Hồng khinh miệt và ruồng rẫy mẹ
- Cúi đầu không đáp , cười đáp lại : không!cháu không muốn vào
- Không
-Giọng vẫn ngọt : _ Sao lại không vào ? Mợ mày phát tài lắm có như dạo trước đâu ?
_ Hai con mắt long lanh chằm chặp đưa nhìn
bé Hồng -Vỗ vai bé Hồng cười mà nói : Mày dại quá cứ vào đi , tao chạy cho tiền tàu chứ
-Châm chọc , nhục mạ
-Người cô vẫn cứ tươi cười kể với bé Hồng về tình cảnh túng quẫn , hình ảnh gầy guộc , rách rưới của mẹ bé Hồng
- Đối lập : tâm trạng đau đớn , xót xa của cháu với sự vô cảm , lạnh lùng của người cô
- Bỗng đổi giọng lại vỗ vai , nhìn vào mặt đứa cháu rồi nghiêm nghị , tỏ sự ngậm ngùi thương xót người quá cố
- Hẹp hòi , cay độc đến tàn nhẫn
-Mang ý nghĩa tố cáo hạng người sống tàn nhẫn , khô héo cả tình máu mủ , ruột rà trong xã hội thực dân nửa phong kiến
- Hình ảnh bà cô gây cho người đọc sự khó chịu nhưng cũng chính là hình ảnh tương phản giúp tác giả thể hiện hình ảnh người mẹ và tình cảm của bé Hồng với mẹ mãnh liệt hơn
3.2.Tình yêu mẹ của bé Hồng : a) Trong cuộc đối thoại với người cô :
- Hình ảnh mẹ với vẻ mặt rầu rầu và sự hiền từ -“ đời nào tình yêu thương và lòng kính mến
mẹ tôi lại bị những rắp tâm tanh bẩn xâm phạm