Qua những cảm xúc, suuy nghĩ, thái độ trong cuộc trò chuyện với người cô, ta biết được điều gì về tình cảm của bé Hồng đối với mẹ?. BÐ Hång gÆp mÑ trong hoµn c¶nh nµo?[r]
Trang 1Ngày soạn:12/8/2011
Ngày giảng : 15/8/2011
Tiết 1 - Văn bản:
Tôi đi học.
Thanh Tịnh
A Mục tiêu cần đat: Giúp Hs :
1 Kiến thức:
- cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật ''tôi'' ở
buổi tựu trường đầu tiên trong đời ; Thấy được ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ , gợi
dư vị trữ tình man mác của Thanh Tịnh
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
Rèn kĩ năng đọc diễn cảm văn bản hồi ức - biểu cảm
- Kĩ năng sống:
+ Giao tiếp: Thể hiện sự cảm thông trước những cảm xúc đẹp của tuổi học trò,
những kỉ niệm đáng nhớ
+ Suy nghĩ sáng tạo: Phát hiện, phân tích diễn biến tâm trạng n/vật trong tp’ tự sự
( dòng hồi tưởng của nhân vật “tôi’’ theo trình tự thồi gian của buổi tựu trường)
+ Tự nhận thức: Biết trân trọng những cảm xúc chân thành, những kỉ niệm đẹp của
tuổi học trò (cuộc đời mỗi người)
3 Thái độ:
Giáo dục tình cảm gắn bó với trường, lớp; trân trọng , yêu kính mẹ
B Chuẩn bị
- Tập truyện: Quê mẹ; chân dung tác giả Thanh Tịnh
- Tranh ảnh ngày khai trường
C Phương pháp:
Đọc - hiểu văn bản, nêu vấn đề, thảo luận nhóm, phân tích, giảng bình,
D Tiến trình giờ dạy:
I ổn định tổ chức :( 1p )
II kiểm tra bài cũ : (3p )
Kiểm tra sách vở, việc chuẩn bị bài của học sinh
III Bài mới: (’ )
Trong cuộc đời, mỗi con người có rất nhiều niềm vui, hạnh phúc và một
trong những niềm vui đó là được cắp sách tới trường Do vậy kỉ niệm về ngày
đầu tiên đến trường luôn ở trong tâm trí mỗi chúng ta Hôm nay cô và các em sẽ
cúng nhau gợi nhớ lại những kỉ niệm ấy cùng nhà văn Thanh Tinh qua văn bản
“Tôi đi học”.
Trang 2Hoạt động của thầy và trò Nội dung kiến thức
* Hoạt động 1:Tìm hiểu tác giả, tác
phẩm.( 8p )
? Đọc thầm chú thích */T8 ?
? Trình bày ngắn gọn những hiểu biết
của em về tác giả và tác phẩm?
- GV có thể bổ sung theo TLTK
? Nêu xuất xứ của văn bản này?
- GV nêu yêu cầu đọc: Giọng chậm ,
hơi buồn , lắng sâu; chú ý giọng nói
của nhân vật '' tôi '' , người mẹ và ông
đốc
- GV đọc mẫu - Gọi h/s đọc tiếp
? Yêu cầu h/s nhận xét cách đọc của
bạn ?
? "Ông đốc" trong văn bản là ai ?
? Lớp 5 trong văn bản có phải là lớp
cuối cấp tiểu học của em không ?
* Hoạt động 2: Phân tích văn bản.
B1.(5p )
? Văn bản thuộc thể loại nào?
? Truyện có những NV nào ? Nhân vật
nào là chính
Vì sao?
- NV" tôi"- Được kể nhiều nhất, mọi sự
việc đều được kể từ cảm nhận của
"tôi"
? Văn bản được viết với những phương
thức biểu đạt nào? PTBĐ nào là chính?
? Truyện được viết theo trình tự nào?
? Tìm bố cục của văn bản?
B 2 ( 25p )
? Kỉ niệm về buổi tựu trường được diễn
tả theo trình tự nào ?
- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu (hàng
năm ) - ngày khai trường
- Cảnh thiên nhiên lá rụng nhiều , mây
bàng bạc
- Cảnh sinh hoạt: mấy em bé rụt rè
cùng mẹ đến trường
? Tâm trạng của NV "tôi" khi nhớ lại kỉ
niệm được miêu tả như thế nào ?
I Giới thiệu chung.
1 Tác giả: Thanh Tịnh (1911-1988 ).
2 Tác phẩm:
- Truyện ngắn in trong tập"Quê mẹ"- 1941
II Đọc - tìm hiểu tác phẩm:
1 Đọc, tìm hiểu chú thích:
2 Kết cấu, bố cục:
- Thể loại: Truyện ngắn
- PTBĐ chính: Biểu cảm
- Kết cấu: Theo trình tự từ hiện tại nhớ
về quá khứ
- Bố cục: 4 phần
3 Phân tích:
a Khơi nguồn kỉ niệm:
Trang 3- Diễn tả theo trình tự thời gian : Từ
hiện tại mà nhớ về quá khứ
- Các từ láy diễn tả tâm trạng, cảm xúc
: nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã
> Đó là những cảm giác trong sáng
nảy nở trong lòng > Góp phần rút
ngắn khoảng cách thời gian giữa quá
khứ và hiện tại Chuyện đã xảy ra từ
bao năm rồi mà dường như vừa mới
xảy ra hôm qua
? Nhận xét về giá trị của H/a' so sánh ở
đoạn này ?
- H/ a' so sánh > Giàu sức gợi cảm,
gắn với cảnh sắc TN tươi đẹp trong
sáng, trữ tình
? Khi cùng mẹ tới trường,nhân vật
"tôi"có sự cảm nhận như thế nào ?
- Con đường đã quen- thấy lạ
- Cảnh vật thay đổi- lòng tôi có sự thay
đổi lớn
- Thấy mình trang trọng và đứng đắn-
trưởng thành
? Theo em tại sao NV tôi có những cảm
nhận đó ?
GV: Đó là cảm giác mới mẻ, ngỡ
ngàng của nhân vật tôi khi được mẹ dắt
tới trường Mọi vật dường như đều thay
đổi, phải chăng đó chính là thay đổi
trong lòng của chú bé Chú bé cảm
thấy mình có sự thay đổi lớn: Hôm nay
tôi đi học đối với một chú bé mới chỉ
biết chơi đùa, qua sông thả diều, ra
đồng chạy nhẩy với bạn thì đi học
quả là một sự kiện lớn, một thay đổi
quan trọng, đánh dấu bước ngoặt quan
trọng trong cuộc đời chú bé tôi
? Những cử chỉ, HĐ, ý nghĩ nào của
NV khiến em chú ý ? Vì sao ?
- Bặm tay ghì thật chặt > Lúng túng,
vụng về đáng yêu
Thời điểm, cảnh sắc, con người mùa khai trường được đánh thức bao kỉ niệm tuổi thơ trong buổi tựu trường đầu tiên
b Tâm trạng của NV tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:
+ Khi cùng mẹ tới trường:
Trang 4- Xin mẹ cho cầm bút, thước > Thử
sức, tự khẳng định mình
- Nghĩ chỉ có người thạo mới > non
nớt, ngây thơ
? Những chi tiết trên bộc lộ tâm trạng
nào của NV tôi khi cùng mẹ tới
trường?
* Củng cố T1: ( 2p )
? Em cảm nhận như thế nào về NV tôi
qua 2 phần được phân tích ?
* HDVN: (1p ) - Học bài, phân tích
kiến thức
- Tiếp tục soạn bài
Tiết 2: B3 (30p ) Giảng:
16.8.2011
* ổn định tổ chức:
* KTBC:
? Tâm trạng của nhân vật "tôi"khi cùng
mẹ tới trường ? - Trả lời theo vở ghi
* Bài mới:
? Cảnh sân trường làng Mĩ Lí có gì
giống với trường em?
- Sân trường: dày đặc người, quần áo
sạch sẽ, gương mặt tươi vui sáng sủa
+ Không khí đặc biệt của ngày khai
trường
? Ngôi trường đối với nhân vật tôi ở lần
trước và lần này có gì khác nhau ?
- Ngôi trường: xinh xắn, oai nghiêm-
lòng lo sợ, vẩn vơ
? Vì sao cậu bé lại lo sợ ?
- Vì mọi điều đều mới mẻ, xa lạ-
cảm thấy mình nhỏ bé so với nó; sợ vì
sẽ phải rời mẹ để bước vào nơi xa lạ đó
và không phải chỉ riêng cậu mà những
cậu bạn mới đến cũng như vậy
Tâm trạng hồi hộp, cảm giác ngỡ ngàng, cảm nhận rõ sự thay đôỉ trưởng thành khi lần đầu được cắp sách đến trường
+ Lúc ở sân trường:
Trang 5? Khi miêu tả những cậu học trò nhỏ đó
tác giả đã sử dụng những hình ảnh so
sánh nào? Sự ngập ngừng e sợ đó được
miêu tả cụ thể như thế nào ?
- Họ như con chim muốn bay ngập
ngừng e sợ
- Thèm ao ước như những học trò cũ
BH: chơ vơ, vụng về, lúng túng, giật
mình khóc
GV: Từ "lúng túng" điệp 4 lần để diễn
tả chân thực cử chỉ, ánh mắt, ý nghĩ
cảm giác
? Tại sao NV "tôi" bất giác quay lưng
lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc
theo ?
? Qua phần tìm hiểu em có nhận xét gì
về tâm trạng trên sân trường ?
GV: Lưu ý học sinh chú ý phần 3 của
truyện
? Vì sao khi sắp vào lớp ,"Tôi" lại cảm
thấy chưa lần nào xa mẹ như lần này ?
- Đây là lần đầu tiên cậu bé phải tự lập
với nhiệm vụ học tập chứ không phải đi
chơi như mọi khi
? Cảm giác lần đầu bước vào lớp học
của cậu bé là
gì ?
- Mùi hương lạ
- Làm nhận bàn ghế là của riêng mình
- Người bạn mới : không thấy xa lạ
Tự tin gắn bó, sự quyến luyến tự
nhiên, bất ngờ
? Hình ảnh "một con chim hót mấy
tiếng rụt rè rồi vỗ cánh bay cao" gợi
cho em suy nghĩ gì ?
Tâm trạng lo sợ vẩn vơ, hồi hộp, lúng túng, cảm thấy mình bé nhỏ khi bước vào một thế giới mới khác lạ đầy hấp dẫn
+ Khi ở trong lớp học:
Trang 6- Hình ảnh liên tưởng rất gần gũi-
những cậu học trò nhỏ lần đầu tiên cắp
sách tới trường vơí biết bao rụt rè, bỡ
ngỡ rồi sẽ quyết tâm tạm biệt thế giới
ấu thơ chỉ biết nô đùa, nghịch ngợm để
bước vào thế giới của học trò, của tri
thức đầy khó khăn mà hấp dẫn
? Em có nhận xét gì về thái độ của
NV"Tôi" trong những phút đầu của giờ
học ?
- Thái độ chăm chỉ, nghiêm túc
? Em có cảm nhận gì về thái độ, cử chỉ
của những người lớn đối với các em bé
lần đầu tiên đi học ?
- Các bậc phụ huynh : Chu đáo, hồi
hộp, cùng con em trong buổi đầu đến
trường
- Ông đốc: Từ tốn, bao dung đáng kính
trọng
- Thầy giáo: Tươi cười ,đầy tình yêu trẻ
Có tình thương và trách nhiệm
GV bình:
* Hoạt động 3: Tổng kết.(5p )
? Nhận xét những PTBĐ của truyện
ngắn ?
GV: Ngôn ngữ trong sáng,giàu hình
ảnh
Thảo luận nhóm:
? Theo em sức cuốn hút của T.P' được
tạo nên từ đâu?
- Tình huống truyện: Buổi tựu trường
đầu tiên trong đời bao giờ cũng chứa
chan cảm xúc, kỉ niệm
- Tình cảm ấm áp, trìu mến (đặc biệt
của người lớn đối với những em nhỏ)
Cảm xúc vừa xa lạ vừa gần gũi, ngỡ ngàng nhưng cũng đầy tự tin NV "Tôi"
nghiêm trang bước vào giờ học đầu tiên
4 Tổng kết:
4.1 Nghệ thuật:
- Sự kết hợp hài hoà giữa kể và bộc lộ cảm xúc
- Bố cục truyện theo dòng hồi tưởng và cảm nghĩ của NV theo trình tự thời gian
4.2 Nội dung:
Là kỉ niệm, cảm xúc của NV "Tôi"
trong buổi tựu trường đầu tiên
4.3 Ghi nhớ:
Trang 7- Hình ảnh thiên nhiên, ngôi trường,các
so sánh gợi cảm của tác giả
Toát lên chất trữ tình thiết tha, êm
dịu
? Nội dung của truyện ngắn là gì ?
? Đọc ghi nhớ ?
* Hoạt động 4: Luyện tập.( 5p )
? Tìm và phân tích các hình ảnh so
sánh được nhà văn sử dụng trong
truyện ngắn này?
- Có nhiều hình ảnh so sánh - có ba
hình ảnh tiêu biểu:
+ Tôi quên thế nào được những cảm
giác trong sáng quang đãng
+ ý nghĩ ấy thoáng qua ngọn núi
+ Họ như con chim trong cảnh lạ
- Các hình ảnh so sánh xuất hiện ở các
thời điểm khác nhau để diễn tả nổi bật
tâm tạng, cảm xúc của NV tôi
- Các hình ảnh so sánh giàu hình ảnh,
giàu sức gợi cảm gắn với cảnh sắc TN
tươi sáng, trữ tình
- Giúp cảm giác, ý nghĩ của NV được
cảm nhận cụ thể rõ ràng
III Luyện tập:
IV Củng cố: (3p )
? Cảm nhận của em về truyện ngắn?
? PBCN của em về dòng cảm xúc của NV "tôi'' trong truyện ngắn
V HDVN: (2p )
- Học bài và làm bài tập
- Soạn "Trong lòng mẹ": Chia bố cục VB, trả lời theo câu hỏi SGK, tìm đọc Tp
" Những ngày thơ ấu " - Nguyên Hồng.
E Rút kinh nghiệm:
Trang 8
Ngày soạn 16/8/2011
Ngày giảng : 19/8/2011
Tiết 3 – Tập làm văn
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức:
- Nắm được chủ đề của văn bản, tính thống nhất về chủ đề của văn bản
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài dạy:
Biết viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất về chủ đề, biết xác định và
duy trì đối tượng trình bày, chọn lựa, sắp xếp các phần sao cho văn bản tập trung
nêu bật ý kiến, cảm xúc của mình
- Kĩ năng sống:
Trong giao tiếp, khi trình bày biết tư duy để trình bày 1 vấn đề có tính
thống nhất về chủ đề
3 Thái độ:
- Giáo dục ý thức xây dựng văn bản đảm bảo tính thống nhất
B Chuẩn bị:
GV: SGK, SGV, TLTK, …
HS: Tìm hiểu trước nội dung bài học
C Phương pháp:
Phân tích, quy nạp, HĐ cá nhân ,thảo luận nhóm …
D Tiến trình giờ dạy:
I ổn định tổ chức : (1p )
II KTBC: (5p )
Mạch lạc của văn bản là gì ? Các điều kiện để văn bản có tính mạch lạc ?
- Là sự tiếp nối của các câu, các ý theo 1 trình tự hợp lí
- ĐK: + Nội dung VB bám sát đề tài, xoay quanh sự việc, NV chính
+ ND các phần, đoạn của VB tập trung thể hiện chủ đề VB
II Bài mới: (35p )
Hoạt động của thay và trò
Hoạt động 1: (7p)
? HS đọc thầm lại văn bản "Tôi đi học" ?
? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc nào trong thời
thơ ấu của mình ?
- Kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên
? Sự hồi tưởng ấy gợi lên những ấn tượng gì trong lòng
tác giả ?
Nội dung kiến thức
A Lý thuyết
I Chủ đề của văn bản:
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu.
- "Tôi đi học ":
Trang 9- Tâm trạng hồi hộp , cảm giác bỡ ngỡ.
? Các nội dung đó xuyên suốt tác phẩm và được coi là
chủ đề của văn bản Vậy em hãy phát biểu chủ đề của
văn bản này ?
? Em hiểu thế nào là chủ đề văn bản ?
Hoạt động 2: (15p )
? Quan sát lại VB "Tôi đi học " ?
? Căn cứ vào đâu mà em biết VB Tôi đi học "nói lên
những kỉ niệm của tác giả về buổi tựu trường đầu tiên ?
? Hãy tìm các từ ngữ chứng tỏ tâm trạng đó in sâu
trong lòng "tôi" suốt cuộc đời ?
- Lòng tôi lại náo nức…
- Tôi quên thế nào được …
? Câu hỏi b - T12 ?
- Tâm trạng , cảm nhận về sự vật đều có những thay
đổi : trên đường, trong sân trường , trong lớp học
.(SGV-11, 12.)
các chi tiết , ngôn ngữ trong văn bản đều tập trung
khắc hoạ tô đậm cảm giác này và việc chúng ta có thể
cảm nhận được nội dung , chủ đề của văn bản thông
qua hình ảnh, câu, từ , … thể hiện tính thống nhất của
văn bản
? Vậy em hiểu như thế nào là tính thống nhất về chủ đề
của văn bản ?
- Tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật trong buổi tựu trường đầu tiên
2 Ghi nhớ 1:
Chủ đề văn bản là đối tượng và vấn đề chính
được tác giả nêu lên, đặt
ra trong văn bản
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản:
1 Khảo sát và phân tích ngữ liệu:
Văn bản "Tôi đi học"
- Nhan đề văn bản cho phép dự đoán VB nói về chuyện "Tôi đi học"
- Đó là những kỉ niệm về buổi đầu đi học của "tôi"
nên đại từ "tôi ", các từ ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được lặp lại nhiều lần
- Các câu văn đều nhắc
đến kỉ niệm của buổi tựu trường đầu tiên
- Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là
sự nhất quán về chủ đề
đã được xác định
- Tính thống nhất được thể hiện ở 2 phương
Trang 10? HS đọc ghi nhớ ?
* Hoạt động 3: Hướng dẫn luyện tập (15p )
? Nêu yêu cầu cuả bài tập 1 ?
- Cho học sinh thảo luận nhóm theo câu hỏi cuối bài -
các nhóm trình bày - nhận xét
- GV nhận xét, chốt ý
- HS thảo luận
- GV hướng dẫn theo SGV
diện : + Hình thức : Nhan đề văn bản , tính mạch lạc qua các phần , đoạn, câu, từ …Tập trung nổi bật chủ đề
+ Nội dung : Xác định
đối tượng và mục đích của văn bản
2 Ghi nhớ2 : SGK -
T12
B Luyện tập :
Bài tập 1 : Văn bản
"Rừng cọ quê tôi "
- ND : Viết về tình cảm gắn bó của người dân sông Thao với rừng cọ quê hương
- Các đoạn trình bày : Giới thịêu rừng cọ , tác dụng của cây cọ , t/ c gắn bó với cây cọ
Được sắp xếp hợp lí, không nên thay đổi
Bài tập 2:
- a và d
Bài tập 3:
- c, h xa với chủ đề
- b diễn đạt chưa tốt, chưa tập trung TH C.đề
4 Củng cố : (1p )
? Em hiểu như thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản ?
? Để văn bản đảm bảo tính thống nhất ,cần phải chú ý điều gì ?
5 HDVN : ( 2p )
_ Học ghi nhớ, nắm được nội dung bài
Trang 11 Hoàn chỉnh bài tập
Tìm hiểu trước bài : Bố cục văn bản - KN, nhiệm vụ mỗi phần trong bố cục; Đọc VB: Người thầy đạo cao đức trọng
E Rút kinh nghiệm :
………
Tiết 3 – Tiếng việt
Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ.
A Mục tiêu cần đạt: Giúp học sinh:
1, Kiến thức:
- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái
quát của nghĩa từ ngữ
2 Kĩ năng:
- Kĩ năng bài học:
Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ
giữa cái chung và cái riêng
- Kĩ năng sống:
Biết vận dụng các từ ngữ theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp,
3 Thái độ:
GD ý thức tìm hiểu , sử dụng từ ngữ cho đúng
B Chuẩn bị:
- GV: SGK, SGV, TLTK, bảng phụ
- HS: Tìm hiểu trước nội dung bài
C Phương pháp:
Phân tích, quy nạp, làm việc cá nhân, thảo luận nhóm
D Tiến trình giờ dạy:
1 ổn định : (1p )
2 KTBC:
3 Bài mới: (p )
Hoạt động của thày và trò Nội dung kiến thức