Một số biện pháp nhằm nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp

+ Tập huấn cho đội ngũ cán bộ lớp để triển khai xuống lớp những qui định của giáo viên, của lớp… * Lớp trưởng: Có nhiệm vụ thay mặt cô giáo chủ nhiệm quản lý và tổ chức lớp, kiểm tra bài[r]

MỘT SỐ BIỆN PHÁP NHẰM NÂNG CAO CHẤT LƯỢNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM LỚP

I ĐẶT VẤN ĐỀ :

Trong công cuộc đổi mới đất nước hiện nay Đảng và Nhà nước rất quan tâm đến vai trò của giáo dục Đảng ta khẳng định mục tiêu của giáo

dục là : “ Nâng cao dân trí, đào tạo nhân lực, bồi dưỡng nhân tài.” để

mục tiêu đó được thực hiện có hiệu quả thì việc cải tiến phương pháp dạy học nhằm:

“ Phát huy tính tích cực cho học sinh ” “ Lấy học sinh làm trung tâm ”

là rất quan trọng và rất cần thiết trong giai đoạn hiện nay

Sự nghiệp giáo dục rất cần đổi mới về mục tiêu và phương pháp đào tạo Đào tạo thế hệ trẻ sau này có chất lượng cao và sáng tạo, có khả năng

tự học, tự nghiên cứu cho tương lai và đáp ứng được yêu cầu phát triển của đất nước trong giai đoạn đổi mới Một vấn đề đặt ra để thực hiện mục tiêu

giáo dục và đào tạo con người Việt Nam phát triển toàn diện có:“Đức,

trí,thể, mỹ ”

Để có con người toàn diện đòi hỏi người giáo viên không những dạy chữ mà còn dạy người.Vì thế người giáo viên chủ nhiệm lớp đóng một vai trò rất quan trọng Biết vận dụng phương châm, nguyên lý giáo dục, đồng thời hình thành và bồi dưỡng nhân cách, phẩm chất và năng lực công dân, đáp ứng yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc

Với lứa tuổi học sinh ở bậc tiểu học nói chung, lớp một nói riêng là lứa tuổi ngây thơ và trong trắng hay giận hờn, thích đùa giỡn, thích được khen, được yêu thương Chính vì thế các em rất dễ bắt chước những cái xấu, nhưng cũng dễ dàng tiếp thu cái hay, cái đẹp, để trở thành con ngoan trò giỏi, cháu ngoan Bác Hồ

Qua nhiều năm giảng dạy, tôi được phân công phụ trách lớp một Trong quá trình giảng dạy tôi thấy đa số các em chưa có tính tự giác, tự

quản khi không có giáo viên, còn hay chọc ghẹo bạn, hay nói leo trong giờ học, tình trạng không viết bài, làm bài ở nhà còn khá nhiều, chữ viết nguệch ngoạc chưa đẹp, mép vở còn quăn, nhiều em chưa bao vở hoặc bao rồi không biết bảo quản, làm rách bìa , sách vở rách nát…

Do đó là một giáo viên trực tiếp giảng dạy đứng lớp tôi đã xác định được vai trò của mình Đó là giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống và truyền thụ kiến thức cho học sinh, bên cạnh đó giáo viên còn phải quản lý việc học tập và rèn luyện của học sinh ở lớp cũng như ở nhà…

Vì vậy: Giáo dục đạo đức, giáo dục kỹ năng sống để đưa các em đi vào nề nếp là vấn đề quan trọng mà mỗi chúng ta không những dạy cho các

em kiến thức mà còn phải dạy cho các em đạo đức làm người, rèn luyện cho các em lối sống lành mạnh, lễ phép, tính kỷ luật , ý thức tốt trong các

hoạt động Vì thế tôi mạnh dạn chon đề tài: “ Một số biện pháp nhằm

nâng cao chất lượng công tác chủ nhiệm lớp ”

II NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN :

Lớp một rất quan trọng, là nền tảng trang bị kiến thức, kỹ năng, bước đầu hình thành động cơ thái độ học tập đúng đắn để các em có điều kiện tốt nhất sẽ học lên các lớp trên Muốn học tốt ở lớp trên yêu cầu cuối năm lớp

một các em phải“ Đọc thông, viết thạo ” và “ Có kỹ năng sống ”

Để có nhiều trò ngoan, mỗi giáo viên không những rèn đạo đức cho các em mà còn phải rèn tính cẩn thận, độc lập suy nghĩ, linh hoạt trong mọi tình huống

1 Vai trò của giáo viên chủ nhiệm lớp :

Đối với học sinh lớp một, tính tư duy của các em còn nặng nề về tư duy cụ thể, thích tham gia vào mọi hoạt động, thích chứng tỏ mình trước đám đông, Các em có khả năng tự điều khiển mọi hoạt động tâm lý của bản thân, thể hiện ở chỗ: Lắng nghe cô giáo giảng bài, không tự do chạy nhảy Các em có tính tò mò, ham hiểu biết, ham học hỏi, muốn biết nhiều thứ, các

em còn có khả năng kiềm chế được tính hiếu động, tính đột phá và có khả năng chuyển chúng thành những thói quen tốt như : Kỉ cương nề nếp, các qui định về nội qui của trường, của lớp, thực hiện tốt năm nhiệm vụ của người học sinh Tiểu học, năm điều Bác Hồ dạy …

Nói chung tư duy của các em còn là tư duy cụ thể, đúng vậy ở lớp một các em tư duy và tri giác thường gắn liền với hành động, để các em tư duy, tiếp thu bài tốt thì cũng cần rất nhiều trực quan sinh động, làm cho các

em dễ nhớ, dễ gây ấn tượng tích cực, vì thế giáo viên cần nắm bắt đặc điểm này mà truyền thụ kiến thức, hình thành thói quen cho các em

- Công tác chủ nhiệm là công việc xuyên suốt cả năm học Đầu tiên nhận lớp, tôi tìm hiểu hoàn cảnh gia đình, theo dõi diễn biến của từng học sinh có hoàn cảnh đặc biệt

- Giáo viên thấy được mục đích chính của việc dạy học là: Dạy dỗ, không những dạy chữ mà còn dạy người Muốn làm được việc này người giáo

viên không quản ngại khó khăn, gương mẫu, luôn có tinh thần trách nhiệm cao trong mọi công việc, phải nổ lực lớn và có tâm huyết với nghề dạy học, yêu thương học sinh như chính con mình

a Tình hình học sinh của lớp :

- Sĩ số học sinh : 37 em

- Nữ : 17 em

- Học sinh lưu ban : 1 em

b Phân loại học sinh :

- Con cán bộ CNVCNN : 12 em

- Con gia đình làm nghề mua bán : 13 em

- Con gia đình làm nghề tự do : 5 em

- Con gia đình làm nông : 7 em

* Trong đó :

- Học sinh có hoàn cảnh đặc biệt : 3 em

- Học sinh nói ngọng chưa tròn môi : 3 em

- Học sinh chưa tiếp xúc với chữ và số : 5 em

2 Duy trì sĩ số học sinh:

- Việc duy trì sĩ số học sinh là cần thiết Vì vậy ngay từ đầu năm học, họp phụ huynh học sinh, tôi làm công tác tư tưởng với cha mẹ học sinh, xác định: Lớp đầu cấp là nền tảng, việc học là quan trọng, không chấp thuận học sinh nghỉ học không lý do Đi học chuyên cần, đúng giờ, nghỉ học phải

có phép, trong giờ học không xin phép ra ngoài trừ trường hợp đặc biệt

3.Xây dựng nề nếp:

Việc xây dựng nề nếp cho học sinh là một điều không thể thiếu được

vì vậy tôi đã chú ý đến biện pháp xây dựng nề nếp học tập cho học sinh, để làm

tiền đề cho việc nâng cao chất lượng học tập của lớp

3.1 Kiện toàn tổ chức lớp:

Qua tuần đầu theo dõi, bên cạnh việc nắm sĩ số, lý lịch tôi nắm rõ từng

đối tượng học sinh trong lớp, để sắp xếp chỗ ngồi cho các em theo vị trí tổ, các em nhỏ được xếp ngồi trên, em cao hơn được xếp ngồi dưới và qui định ranh giới từng chỗ ngồi cho các em thật hợp lý, mỗi tổ, mỗi nhóm phải có

đủ các đối tượng học sinh: Giỏi, khá, trung bình, yếu Mỗi tháng tổ chức cho các em luân phiên nhau làm nhiệm vụ tổ trưởng để các em có điều kiện giao tiếp và thể hiện vai trò tổ trưởng của mình với tất cả các bạn trong lớp Mục đích tập cho các em có tính mạnh dạn, tự tin vào chính mình

a) Bầu cán bộ lớp: Công tác bầu cán bộ lớp đóng một vai trò hết

sức quan trọng.Tôi tiến hành bầu lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng, tổ phó và phân chia tổ, giao nhiệm vụ và nói rõ chức năng của từng cán bộ lớp

+ Chọn đội ngũ các bộ lớp nhanh nhẹn, hoạt bát, hăng hái với nhiệm

vụ của mình được giao

+ Tập huấn cho đội ngũ cán bộ lớp để triển khai xuống lớp những qui định của giáo viên, của lớp…

* Lớp trưởng: Có nhiệm vụ thay mặt cô giáo chủ nhiệm quản lý và tổ chức lớp, kiểm tra bài học, bài làm của các bạn trong tổ, thể dục giữa giờ, giờ sinh hoạt sao nhi, giờ chào cờ, giờ múa hát tập thể và điều hành công việc ra, vào của lớp Thu thập kết quả của các tổ báo cáo với cô giáo

* Lớp phó học tập: Có nhiệm vụ hỗ trợ lớp trưởng và làm thay khi lớp trưởng vắng mặt

* Lớp phó văn thể (Quản ca): Phụ trách văn nghệ của lớp, điều hành văn nghệ đầu giờ, giữa giờ, cuối giờ, giải lao giữa tiết

* Các tổ trưởng: Điều hành tổ mình, đôn đốc các bạn trong tổ làm bài tập, kiểm tra bài học, bài làm về nhà, quản lý việc thảo luận, trình bày kết quả thảo luận của nhóm, tham gia các trò chơi học tập, thi đua luyện nói giữa các tổ, thu bài, phát vở cho bạn tránh tình trạng lộn xộn, nói chuyện, làm việc riêng…

+ Tất cả hệ thống cán bộ lớp phải gương mẫu điều hành công việc dưới sự chỉ đạo của giáo viên chủ nhiệm

b) Qui định nề nếp: Lớp trưởng, lớp phó điều khiển nề nếp sinh

hoạt 15’ đầu giờ, giữa giờ, cuối giờ Trong mỗi tiết học các em được giải lao (2’) giữa tiết , sau mỗi tiết học giải lao (5’) các em thư giãn , thoải mái bằng một trò chơi vui, múa hát tập thể hoặc tập thể dục chống mệt mỏi…đồng thời chuẩn bị sách vở , đồ dùng học tập cho tiết học sau tốt hơn Điều hành việc nghe đọc báo, nghe kể chuyện ở giai đoạn cuối năm học, giữ trật tự khi có các anh chị phụ trách đến sinh hoạt sao nhi vào ngày thứ

ba, thứ năm hằng tuần…

+ Tập cho các em đọc thuộc các bài thơ mang tính giáo dục như:

“Chân để trên thang Tay khoanh lên bàn

Mắt nhìn lên bảng

Tai nghe cô giảng Không nói chuyện riêng

Mới là trò ngoan.”

Đầu buổi học, các em đọc bài thơ trên để nhắc nhở tư thế ngồi học Đọc bài thơ dùng để tập thể dục như:

“Ngồi mãi mỏi lưng Cúi mãi mỏi đầu Viết mãi mỏi tay Thể dục thế này

Là hết mệt mỏi !”

Học sinh đọc bài thơ này để tập thể dục, giải lao giữa tiết học tránh mệt mỏi, mất tập trung Ngoài ra còn dạy cho các em nhiều bài hát múa, bài

ca

dao để thay đổi không khí học tập hằng ngày

Đặc điểm tâm sinh lý của học sinh tiểu học là rất hiếu động, việc tổ chức các hoạt động vui chơi là rất cần thiết, song trong thực tế nhiều lúc các em vẫn chưa ý thức được những hành động của mình Do vậy cần có sự hướng dẫn, tổ chức của giáo viên trong các hoạt động này đi vào nề nếp

3.2 Sử dụng kí hiệu :

- ( VBT ) Làm vở bài tập in

- ( VT ) Làm bài tập vào vở trắng

- ( G ) Thực hành ghép chữ

- ( N ) Sinh hoạt nhóm

- ( B ) Lấy bảng con, lấy phấn, khăn xóa bảng để trên bàn

- ( S GK 6 ) Lấy SGK trang 6 Bài : … que chỉ sách để trên bàn

3.3 Sử dụng bảng con :

- Dùng que chỉ bảng (nhẹ nhàng )

- Một nhịp úp bảng xuống

- Hai nhịp đưa bảng lên

- Ba nhịp hạ bảng xuống (đọc nội dung trên bảng, xóa bảng )

3.4 Về học tập :

+ Tư thế ngồi học trong lớp cũng không kém phần quan trọng, tôi thường nhắc nhở học sinh ngồi ngay ngắn lưng thẳng, không tì ngực vào bàn, không nằm rạp xuống bàn để học, Tuy nhiên cũng cần chú ý về tư thế ngồi viết đúng ba điểm tựa, cầm viết đúng, cách xê dịch vở Tai lắng nghe

cô

giáo giảng bài

+ Rèn nề nếp phát biểu bài: bằng tay trái cùi chỏ tay trái đặt trên bàn,

tay phải cầm bút để trên bàn Khi được cô giáo“ mời ” tư thể đứng nghiêm

và trả lời đủ ý, thành câu không nói leo hoặc trả lời vút đuôi Rèn cách trả

lời ngắn gọn, đủ ý (Không dùng từ:“Thưa cô em đọc”) vừa chiếm thời

gian của tiết học, số lượng học sinh đọc bài, trả lời câu hỏi lại ít Khi đọc bài giáo viên xây dựng nề nếp đọc nối tiếp theo tổ, theo dãy bàn…

+ Trong khi giảng bài, tôi không quên quan sát giúp học sinh chú ý vào bài, uốn nắn sửa chữa kịp thời thì tiết dạy mới đạt hiệu quả cao

+ Nề nếp ghi bài của học sinh được qui định rõ ràng, đối với các em học sinh lớp một chưa quen ghi bài vào vở trắng, cách trình bày một bài làm, tôi hướng dẫn một cách cụ thể như: Thứ ngày viết sát lề đỏ, đầu bài được viết hoa cách vào 4 ô, đầu dòng cũng được viết hoa cách vào 1 ô, hết bài dùng thước gạch ngang từ lề đỏ cách vào 3 ô, gạch hết bài và để lại 3 ô Sau mỗi buổi học gạch từ lề đỏ đến hết trang giấy vở Tuyệt đối không bỏ giấy trắng Tập cho học sinh chấm chữa bài (Bằng bút chì)môn chính tả, tập chép, toán

+ Từ tuần 1 đến tuần 19 rèn học sinh viết cỡ chữ nhỡ, vì vậy tôi hướng dẫn các em viết cách dòng, từ tuần 19 trở đi các em viết cỡ chữ nhỏ, bắt đầu làm quen với bút mực, đến tuần 25 các em viết thành thạo cỡ chữ nhỏ, để tiếp cận lên lớp trên nên không viết cách dòng nữa

+ Qui định bìa bao nhãn vở ghi tên rõ ràng, đầy đủ, nếu bìa bao bị hỏng cần bao lại để bảo quản sách, vở không vẽ bậy vào bìa và vở

+ Nề nếp đồng phục hóa luôn được duy trì,quần áo chỉnh tề khi đến lớp

+ Tuyên dương khen thưởng kịp thời cá nhân, tổ có nhiều cố gắng trong việc học tập, giữ gìn nề nếp lớp tốt, để nhân ra diện rộng và cũng thật nhẹ nhàng nhắc nhở, động viên, phân tích việc nên và không nên làm đối với những em còn mắc phải sai phạm ảnh hưởng đến nề nếp chung của lớp

Tóm lại :

Lớp học có nề nếp tốt chắc chắn lớp học đem lại hiệu quả tiết dạy cao Vì vậy học sinh phải trật tự lắng nghe cô giáo giảng bài, phải biết tự sửa chữa

và giúp bạn sửa sai, nhắc nhở bạn cùng nhau học tập tiến bộ

4 Hỗ trợ kiến thức và kỹ năng cho học sinh:

Trong giảng dạy và học tập, trình độ của các em không đồng nhất, không phải em nào cũng tiếp thu bài nhanh Vì vậy việc hỗ trợ kiến thức

và kỹ năng cho học sinh là rất cần thiết

Để làm tốt việc này ngay từ đầu năm học tôi nhận lớp, kiểm tra trình

độ học sinh bằng cách kiểm tra các chữ cái, chữ số các em đã nhận dạng được bao nhiêu em, bao nhiêu em lưu ban, em nào có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn, con mồ côi, con dân tộc… Đối với học sinh lưu ban, học sinh có khó khăn về mặt học tập, tôi điều tra để nắm rõ nguyên nhân khiến học sinh lưu ban, tiếp thu chậm có khó khăn về mặt học tập để có biện pháp giáo dục tốt nhất

- Đối với học sinh này, thì giáo viên sắp xếp thời gian đến thăm hỏi gia đình, trao đổi trực tiếp hoặc thông tin qua sổ liên lạc về tình hình học tập, đồng thời hỗ trợ phụ huynh cách giáo dục con em mình Về phía giáo viên tôi đầu tư công tác soạn giảng sao cho phù hợp với những em này, giảm số lượng bài tập để các em có thể làm được Thường xuyên sử dụng trực quan, liên hệ thực tế dẫn dắt học sinh vào bài một cách chính xác, ghi nhớ bài học lâu hơn.Tuy nhiên với học sinh cả lớp giáo viên vẫn lấy chuẩn kiến thức và kỹ năng để làm thước đo và mục tiêu phấn đấu

- Để có tác dụng thúc đẩy các em học tập tốt, tôi tăng cường hỗ trợ

và ưu tiên cho các em này học bài, trả lời câu hỏi nhỏ, ngắn gọn, dễ hiểu mặc dù câu trả lời còn sai sót, chưa hoàn chỉnh

- Trường hợp các em có khó khăn trong việc trả lời câu hỏi của bài học,tôi đề cập bạn hỗ trợ, để các em được học tập từ bạn như: Tập đọc theo bạn, nhắc lại câu trả lời của bạn Với hình thức này giúp các em mạnh dạn dần dần và tự tin hơn Nói chung việc tổ chức dạy học sao cho các em này luôn cảm thấy thoải mái nhẹ nhàng, thích thú và tự tin Nội dung kiến thức tôi chỉ dạy cho các em một lượng kiến thức phù hợp như: Môn Tập viết chỉ viết một số dòng còn học sinh khá, giỏi có thể viết hết số dòng Môn toán cũng được giảm số lượng bài làm…

5 Xây dựng đôi bạn học tập:

Tôi sắp xếp chỗ ngồi cho học sinh khá, giỏi giúp đỡ học sinh trung bình, yếu và ngồi ở vị trí thuận tiện nhất cho việc quan sát, dễ kiểm soát và uốn nắn, tránh cho các em cùng học chậm ngồi với nhau và ngồi ở bàn cuối lớp Đôi bạn này giúp nhau trong học tập, 15’ đầu giờ, giờ ra chơi hoặc trong giờ sinh hoạt mục đích nhắc nhở việc học bài, làm bài, kiểm tra bài tập về nhà, đổi vở cho nhau để tự kiểm tra…Thông báo cho cô giáo kịp thời giúp đỡ

Tuy nhiên cũng cần sự hỗ trợ từ phía gia đình học sinh để giúp đỡ các em học bài, làm bài ở nhà khi cô giáo yêu cầu, bài viết đúng qui trình, đúng cỡ chữ, đúng ly, soạn sách vở, đồ dùng học tập như: Bảng con, phấn, khăn xóa bảng hộp chữ thực hành toán và Tiếng việt, kéo, hồ dán, thủ công, bút chì, bút mực, tẩy, màu tô… được sắp xếp theo thời khóa biểu tránh tình trạng mang sách vở thiếu hoặc quá tải ảnh hưởng đến việc học tập hằng ngày cũng như sức khỏe: Cong vẹo cột sống, gù lưng, đi khập khiễng, lệch vai

Trong quá trình học tập, khi phát hiện sự tiến bộ của học sinh, tôi kịp thời tuyên dương bằng nhiều hình thức như: Ghi điểm vào sổ, khen ngợi bằng một tràng pháo tay, tặng bông hoa điểm chín, điểm mười Giữa và cuối mỗi kỳ tôi ghi nhận sự tiến bộ của học sinh vào sổ liên lạc để gia đình thấy được sự tiến bộ của con em mình…Tạo sự phấn khởi cho phụ huynh,đồng thời giúp các em tự tin hơn

6 Hình thành nhân cách cho học sinh:

“Tiên học lễ, hậu học văn” Vì thế tôi luôn hình thành nhân cách

cho học sinh giúp các em có kỹ năng sống không phải là ngày một, ngày hai mà cả một quá trình đào tạo con người Công việc này còn tùy thuộc

vào ba yếu tố: Nhà trường – Gia đình – Xã hội, trong đó yếu tố gia đình

và xã hội chiếm vị trí ưu thế Vì vậy tôi kết hợp Nhà trường – Gia đình –

Xã hội để giáo dục các em.