Giáo án dạy Ngữ văn 8 cả năm

Bµi míi: 1.Đặt vấn đề: ở nước ta Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu thật cay đắng, khốn khổ, những kĩ niệm ấy đã được nhà văn viết lại trong tập hồi kí " Những ngà[r]

Phòng gD- ĐT

Trường thcs ………



Giáo án ngữ văn 8

Gv : tổ: khoa học xã hội

năm học 2009 - 2010

Tuần 1: Ngày soạn:

Ngày dạy :

Tiết 1, 2:

( Thanh Tịnh )

A Mục tiêu:

1 Kiến thức:

Giúp HS: - Cảm nhận được tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật

"Tôi" ở buổi tựu trường đầu tiên

- Thấy được thái độ, cử chỉ yêu thương và trách nhiệm của người lớn đối với thế hệ tương lai

- Thấy đượcc ngòi bút văn xuôi giàu chất thơ của nhà văn Thanh Tịnh

2 Kĩ năng:

Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, sáng tạo, kĩ năng phân tích, cảm thụ tác phẩm văn xuôi giàu chất trữ tình

3 Thái độ:

Giáo dục HS biết rung động, cảm xúc với những kỉ niệm thời học trò và biết trân trọng, ghi nhớ những kỉ niệm ấy

B Phương pháp:

- Đàm thoại, gợi tìm, phân tích, vấn đáp

C Chuẩn bị:

1/ GV: Nghiên cứu tài liệu, soạn giáo án.

2/ HS: Đọc kĩ văn bản, soạn bài theo SGK.

D Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học

I/ ổn định:(2')

II/Kiểm tra bài cũ : Kiểm tra sự chuẩn bị của HS

III/ Bài mới:(2;)

ĐVĐ: Trong cuộc đời mỗi con người, những kỉ niệm của tuổi học trò thường

được lưu giữ bền lâu trong trí nhớ Đặc biệt là những kỉ niệm về buổi đến trường đầu tiên Tiết học đầu tiên của năm học mới này, cô và các em sẽ tìm hiểu một truyện ngắn rất hay của nhà văn Thanh Tịnh Truyện ngắn " Tôi đi học " Thanh Tịnh đã diễn tả những kỉ niệm mơn man, bâng khuâng của một thời thơ ấy

Hoạt động của thầy và trò

Chú ý đọc giọng chậm, dịu, hơi buồn và

lắng sâu; cố gắng diễn tả được sự thay đổi

tâm trạng của nhân vật " tôi " ở những lời

thoại cần đọc giọng phù hợp

Cho HS đọc kĩ chú thích * và trình bày

ngắn gọn về tác giả Thanh Tịnh?

Nội dung chính:

I Tìm hiểu chung :

1 Tác giả, tác phẩm:

2 Tìm hiểu chú thích:

HS trả lời GV lưu ý thêm

HS đọc kĩ những chú thích

? Bất giác có nghĩa là gì?

? Lạm nhận có phải là nhận bừa nhận vơ

không?

? Lớp 5 ở dây có phải là lớp năm em học

cách đây 3 năm?

Xét về thể loại văn học, đây là một truyện

ngắn và truyện ngắn này có thể xếp vào

kiểu văn bản nào? Vì sao? - Văn bản biểu

cảm - thể hiện cảm xúc, tâm trạng

Mạch truyện được kể theo dòng hồi tưởng

của nhân vật " Tôi ", theo trình tự thời

gian của buổi tựu trường đầu tiên Vậy có

thể tạm ngắt thành những đoạn như thế

nào?

- Đoạn 1: Khơi nguồn kĩ niệm

- Đoạn 2: Tâm trạng trên con đường

cùng mẹ đến trường

- Đoạn 3: Tâm trạng Khi đến trưưòng

- Đoạn 4: Khi nghe gọi tên rời tay mẹ

- Đoạn 5: Khi ngồi vào chổ và đón nhận

tiết học

? Em hãy cho biết nhân vật chính của văn

bản này là ai?

- Nhân vật " Tôi "

? Vì sao em biết đó là nhân vật chính?

? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

? Nỗi nhớ buổi tựu trường được khơi

nguồn từ thời điểm nào?

? Em có nhận xét gì về thời điểm ấy?

? Cảnh thiên nhiên, cảnh sinh hoạt hiện

lên như thế nào?

Tâm trạng của nhân vật tôi khi nhớ lại

những kỉ niệm cũ như thế nào?

? Những từ đó thuộc từ loại gì? tác dụng

của những từ loại đó?

- Từ láy diễn tả cảm xúc, góp phần rút

ngắn khoảng cách thời gian giữa hiện tại

3 Tìm hiểu thể loại và bố cục:

- Thể loại:

- Bố cục:

5 đoạn

II Phân tích

1 Tâm trạng của nhân vật tôi trong buổi tựu trường đầu tiên:

a) Khơi nguồn kỉ niệm:

- Thời điểm gợi nhớ: cuối thu

Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc

Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ rụt rè

=> Liên tưởng tương đồng, tự nhiên giữa hiện tại - quá khứ

- Tâm trạng: Nao nức, mơn man, tưng bừng rộn rã

và quá khứ

IV / Củng cố :

? Tóm tắt văn bản ?

? Những kỉ niệm được khơi nguồn trong tâm trạng nhân vật tôi như thế nào ?

V/ Hướng dẫn về nhà

Học bài và tiếp tục chuẩn bị bài

*******************************************************************

Ngày soạn :

Ngày dạy :

( Thanh Tịnh )

A Mục tiêu:

1 Kiến thức: Giúp HS cảm nhận đượctâm trạng hồi hộp, lo lắng của nhân vật

tôi qua các thời điểm

2 Kĩ năng: Rèn kĩ năng đọc, phân tích, cảm thụ tác phẩm.

3 Thái độ: Giáo dục HS tình cảm nâng niu trân trọng những kĩ niệm đẹp.

B Phương pháp:

Nêu vấn đề, đàm thoại, phân tích

C Chuẩn bị:

- GV: Bài soạn, tư liệu

- HS: Hiểu nội dung tác phẩm, chuẩn bị theo hướng dẫn của GV

D Tiến trình lên lớp:

I ổn định lớp: (1')

II Kiểm tra bài cũ: (2')

Nêu bố cục của văn bản?

III Bài mới: (2') GV Giới thiệu bài

Vậy trên con đường cùng mẹ đến trường,

nhân vật tôi có tâm trạng như thế nào?

Chúng ta sẽ tìm hiểu tiếp ở đoạn 2

HS đọc diễn cảm toàn đoạn

? Thanh Tịnh viết: " Con đường này tôi đã

quen đi lại lắm lần hôm nay, tôi đi học "

Điều này thể hiện như thế nào trong Đ2?

Theo em những từ " thèm, bặm, ghì, xệch,

chúi, muốn " là những từ loại gì? -

Động từ được sử dụng đúng chổ -> Hình

dung dễ dàng tư thế và cử chỉ ngộ nghĩnh,

ngây thơ và đáng yêu

HS đọc diễn cảm đoạn 3

Nhân vật có tâm trạng và cảm giác như

thế nào khi nhìn ngôi trường ngày khai

giảng, khi nhìn mọi người và các bạn?

? Em có nhận xét gì về cách kễ và tả đó?

tinh tế, hay

? Ngày đầu đến trường em có những cảm

giác và tâm trạng như nhân vật " Tôi "

không? Em có thể kễ lại cho các bạn nghe

về kĩ niệm ngày đầu đến trường của em?

? Qua 3 đoạn văn trên em thấy tác giả đã

sử dụng nghệ thuật gì?

- Vit: So sánh

? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó? -

Gợi cảm, làm nỗi bật tâm trạng của nhân

vật " tôi " cũng như của những đứa trẻ

ngày đầu đến trường

HS đọc đoạn 4:

Tâm trạng của nhân vật " Tôi " Khi nghe

ông Đốc đọc bản danh sách học sinh mới

như thế nào? Theo em tại sao " tôi " lúng

túng?

? Vì sao tôi bất giác giúi đầu vào lòng mẹ

nức nỡ khóc khi chuẩn bị vào lớp

( Cảm giác lạ lùng, thấy xa mẹ, xa nhà,

b).Trên con đường cùng mẹ tới trường:

- Cảm thấy trang trọng, đứng đắn

- Cẩn thận, nâng niu mấy quyển vỡ, lúng túng muốn thử sức, muốn khẳng

định mình khi xin mẹ cầm bút, thước

c) Khi đến trường:

- Lo sợ vẩn vơ

- Bỡ ngỡ, ước ao thầm vụng -Chơ vơ, vụng về, lúng túng

d) Khi nghe ông Đốc gọi tên và rời tay mẹ vào lớp:

- Lúng túng càng lúng túng hơn

khác hẳn những lúc chơi với chúng bạn)

? Có thể nói chú bé này có tinh thần yếu

đuối hay không?

HS đọc đoạn cuối:

Tâm trạng của nhân vật " tôi" khi bước

vào chổ ngồi lạ lùng như thế nào?

Dòng chử " tôi đi học " kết thúc truyện có

ý nghĩa gì?

Dòng chử trắng tinh, thơm tho, tinh khiết

như niềm tự hào hồn nhiên trong sáng của

" tôi "

Thái độ, cử chỉ của những người lớn ( Ông

Đốc, thầy giáo trẻ, người mẹ ) như thế

nào? Điều đó nói lên điều gì?

Em đã học những văn bản nào có tình cảm

ấm áp, yêu thương của những người mẹ

đối với con? ( Cổng trường mở ra, mẹ

tôi )

- Bất giác bật khóc

e) Khi ngồi vào chỗ của mình

đón nhận tiết học đầu tiên:

- Cảm giác lạm nhận

- Kết thúc tự nhiên, bất ngờ -> Thể hiện chủ đề của truyện

2 Thái độ, tình cảm của người lớn:

- Chăm lo ân cần, nhẫn nại, động viên

- Nhân hậu thương yêu và bao dung

III/- Tổng kết

IV Củng cố:(2')

- Em hãy trình bày những cảm xúc, tâm trạng của nhân vật tôi trong ngày

đầu đến trường?

- Thử kể cho các bạn nghe tâm trạng của em ngày khai giảng đầu tiên?

V Dặn dò:(3')

Bài cũ: - Nắm kĩ nội dung bài học.

- Viết một đoạn văn ngắn phát biểu cảm nghĩ của bản thân ngày

đầu đến trường

Bài mới: Xem trước bài: Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

***************************************************

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Tiết 3:

Cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ

A Mục tiêu:

1 Kiến thức- Hiểu rõ cấp độ khái quát của nghĩa từ ngữ và mối quan hệ về cấp độ khái quát của nghĩa từ

2 Kĩ năng:- Thông qua bài học, rèn luyện tư duy trong việc nhận thức mối quan hệ giữa cái chung và cái riêng

3 Thái độ: Giáo dục HS ý thức tự học

B Phương pháp:

- Gợi tìm, thảo luận, trực quan

C Chuẩn bị:

1/ GV: Bảng phụ, soạn giáo án.

2/ HS:Xem trước bài mới.

D Tiến trình tổ chức hoạt động dạv và học:

I ổn định:(1')

II Bài Cũ:(3')

ở lớp 7 các em đã học về từ đồng nghĩa, trái nghĩa, hãy lấy một số ví dụ về 2 loại từ nay

III.Bài mới:(1')

1 Đặt vấn đề

2 Triển khai bài dạy

Hoạt động 1: (20')I/ - Từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp:

GV cho HS quan sát sơ đồ trong SGK

Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ thú, chim, cá? Tại sao?

Nghĩa của từ động vật rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ voi, hươu? Từ chim rộng

hơn từ tu hú, sáo?

Nghĩa của các từ thú, chim, cá rộng hơn

đồng thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?

Thế nào là một từ ngữ có nghĩa rộng? Thế

nào là một từ ngữ có nghĩa hẹp?

Một từ ngữ có thể vùa có nghĩa rộng và

nghĩa hẹp được không? Tại sao?

Em hãy lấy một từ ngữ vừa có nghĩa rộng

1.Tìm hiểu:

a Quan sát sơ đồ:

b. Nhận xét:

- Nghĩa của từ động vật rộng hơn nghĩa của từ thú, chim, cá

- Vì: Phạm vi nghĩa của từ động vật bao hàm nghĩa của 3 từ thú, chim, cá

- Các từ thú, chim, cá có phạm vi nghĩa rông hơn các từ voi, hươu, tu hú có phạm vi nghĩa hẹp hơn động vật

Vì tính chất rộng hẹp của nghĩa từ ngữ chỉ là tương đối

2 Ghi nhớ: SGK

và nghĩa hẹp?

HS đọc ghi nhớ: SGK

Hoạt động 2:(15') II/ - Luyện tập:

Cho HS lập sơ đồ, có thể theo mẫu bài học

hoặc HS tự sáng tạo

Cho HS thảo luận 1 nhóm làm một câu

Cho 4 nhóm lên bảng ghi những từ ngữ có

nghĩa hẹp của các từ ở BT3 trong thời gian

3 phút? ( Câu a, b, c, d)

Làm ở nhà

Bài tập 1:

Bài Tập 2:

a Chất đốt

b Nghệ thuật

c Thức ăn

d Nhìn

e Đánh

Bài tập 3:

a Xe cộ: Xe đạp, xe máy, xe hơi

b Kim loại: Sắt, đồng, nhôm

c: Hoa quả: Chanh, cam

d Mang: Xách, khiêng, gánh

Bài tập 4:

Bài tập 5:

- Động từ nghĩa rông: Khóc

- Động từ nghĩa hẹp: Nức nỡ, sụt sùi

IV.-Củng cố(2')

- HS nhắc lại thế nào là từ ngữ nghĩa rộng, từ ngữ nghĩa hẹp?

V.- Hướng dẫn ,dặn dò:(3') Bài cũ: - Học kĩ nội dung

- Làm bài tập 4

Bài mới: Chuẩn bị bài " Tính thống nhất về chủ đề của văn bản "

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Tiết 4:

Tính thống nhất về chủ đề của văn bản

A Mục tiêu:

1/ Kiến thức:

- Nắm được chủ đề của văn bản

- Nắm được tính thống nhất về chủ đề của văn bản trên hai phương diện nội dung và hình thức

2/ Kĩ năng:

- Kĩ năng vận dụng kiến thức vào việc xây dựng các văn bản nói, viết

đảm bảo tính thống nhất về chủ đề

3 Thái độ:

- H S có ý thức xác định chủ đề và có tính nhất quán khi xác định chủ đề của văn bản

B Phương pháp:

- Gợi tìm, thảo luận, giải quyết vấn đề

C Chuẩn bị:

1/ GV: Soạn giáo án.

2/ HS:Học bài cũ và xem trước bài mới.

D Tiến trình tổ chức hoạt động dạy:

1/ ổn định:(1')

2/ Bài Cũ:(3') Nêu nội dung chính của văn bản " Tôi đi học"

3/ Bài mới:(1')

Hoạt động 1: (10')I/ - Chủ đề của văn bản:

Đọc thầm lại văn bản "Tôi đi học" của

Thanh Tịnh

? Tác giả nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc

nào trong thơi thơ ấu của mình?

Tác giả viết văn bản nhằm mục đích gì?

Nội dung trên chính là chủ đề của văn bản,

vậy chủ đề của văn bản là gì?

1 Tìm hiểu:

- Nhớ lại những kỉ niệm buổi đầu đi học

- " Tôi " Phát biểu ý kiến và bộc lộ cảm xúc của mình về một kỉ niệm sâu sắc về thuở thiếu thời

2 Kết luận: Chủ đề: Đối tượng và vấn

đề chính mà văn bản biểu đạt

Hoạt động 2:(10") II/ - Tính thống nhất về chủ đề của văn

bản:

Để tái hiện được những kỉ niệm về ngày

đầu tiên đi học, tác giả đã đặt nhan đề của 1 Tìm hiểu: 1/ Nhan đề: Có ý nghĩa tường minh

văn bản và sử dụng những câu, những từ

ngữ như thế nào?

Để tô đậm cảm giác trong sáng nảy nở

trong lòng nhân vật " Tôi " trong ngày đầu

đi học, tác giả đã sử dụng các từ ngữ, chi

tiết như thế nào?

Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của

văn bản?

Tính thống nhất này thể hiện ở những

phương diện nào?

giúp ta hiểu ngay nội dung của văn bản

là nói về chuyện đi học

- Các từ: Những kỉ niệm mơn mang của buổi tựu trường, lần đầu tiên đi đến trường, đi học, 2 quyển vở và động từ " Tôi "

- Câu: Hằng năm .tựu trường, Hôm nay tôi đi học, hai quyển vở nặng 2/

+ Trên đường đi học:

- Con đường quen bổng đổi khác, mới mẽ

- Hoạt động lội qua sông đổi thành việc đi học thật thiêng liêng, tự hào + Trên sân trường:

- Ngôi trưưòng cao ráo, xinh xắn -> lo sợ

- Đứng nép bên những người thân

+ Trong lớp học:

- Bâng khuâng, thấy xa mẹ, nhợ nhà 3/

-> Là sự nhất quán về ý đồ, ý kiến cảm xúc của tác giả thể hiện trong văn bản

- Thể hiện: + Nhan đề

+Quan hệ giữa các phần, từ ngữ chi tiết

+ Đối tượng

2 Kết luận:

Hoạt động 3: (5') III/- Tổng kết

Bài học cần ghi nhớ điều gì?

GV cho HS đọc to phần ghi nhớ * Ghi nhớ SGK

Hoạt động 4: (15') IV/ Luyện tập

HS đọc kĩ văn bản " Rừng cọ quê tôi " và

trả lời các câu hỏi SGK

HS đọc kĩ bài tập 2, thảo luận nhóm sau đó

1/

- Đối tượng: Rừng cọ

- Các đoạn: Gthiệu rừng cọ, tả cây cọ, tác dụng của nó, tình cảm gắn bó của con người với cât cọ

-> Trật tự sắp xếp hợp lý không nên

đổi

2/

- Nên bỏ câu b, d 3/

- ý lạc chủ đề: c, g, h

- Diễn đạt chưa tốt: Câu b, e-> thiếu tập

trung vào chủ đề

IV.Củng cố:(2')

- Chủ đề là gi? thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản?

V Dặn dò:(3') Bài cũ: - Làm bài tập 3, chú ý diễn đạt câu b, e cho sát ( tập trung ) với chủ đề

- Viết một đoạn văn về chủ đề: Mùa thu với những ấn tượng sâu sắc nhất

Bài mới: Chuẩn bị bài " Trong lòng mẹ "

*******************************************************

Tuần 2

Ngày soạn:

Ngày dạy :

Tiết 5, 6

Bài 2:

A Mục tiêu:

1 Kiến thức:

Giúp HS: - Hiểu được tình cảnh đáng thương và nỗi đau tinh thần của nhân vật bé

Hồng, cảm nhận được tình thương mãnh liệt của chú đối với mẹ.

- Bước đầu hiểu được văn hồi kí và đặc sắc của thể văn này qua ngòi bút Nguyên Hồng: Đậm chất trữ tình lời văn chân thành, truyền cảm.

2 Kĩ năng:

Rèn cho HS kĩ năng đọc diễn cảm, phân tích đặc điểm nhân vật.

3 Thái độ:

Giáo dục HS đồng cảm với nỗi đâu tinh thần, tình yêu thương mẹ mãnh liệt của bé Hồng.

B.Phương pháp:

- Đàm thoại, gợi tìm, giải quyết vấn đề, vấn đáp.

C Chuẩn bị:

1/ GV: Soạn giáo án.

2/ HS: Học bài cũ, trả lời câu hỏi bài mới SGK.

D Tiến trình tổ chức hoạt động dạy học:

I ổn định:(1')

II Bài Cũ: (2')- Bài " Tôi đi học " được viết theo thể loại nào? nội dung chính của

văn bản đó là gì?

- Nêu thành công về mặt nt thể hiện trong tác phẩm?

III Bài mới:

1.Đặt vấn đề: ở nước ta Nguyên Hồng là một trong những nhà văn có một thời thơ ấu

thật cay đắng, khốn khổ, những kĩ niệm ấy đã được nhà văn viết lại trong tập hồi kí " Những ngày thơ ấu " kĩ niệm về người mẹ đáng thương qua cuộc trò chuyện với bà Cô và qua cuộc gặp gỡ bất ngờ là một trong những chương truyện cảm động nhất.

2 Triễn khai bài dạy:

Hoạt động 1: I/ Tìm hiểu chung

GV Hướng dẫn HS với giọng chậm, tình cảm,

chú ý ngôn ngữ của Hồng khi đối thoại với bà

cô và giọng cay nghiệt, châm biếm của bà cô

Cho HS đọc kĩ chú thích * và Em hãy trình

bày ngắn gọn về Nguyên Hồng và tác phẩm "

Những ngày thơ ấu "

Tác phẩm được viết theo thể loại gì?

Vị trí đoạn trích trong tác phẩm?

1.Tác giả, tác phẩm:

- Nhà văn lớn của nền văn học VN hiện đại tập trung viết về lớp người cùng khổ, dưới

đáy của xã hội với tình yêu sâu sắc, mãnh liệt.

Tác phẩm: Hồi kí gồm 9 chương - viết về tuổi thơ cay đắng của tác giả.

Là tập văn xuôi giàu chất trữ tình, cảm xúc dào dạt, tha thiết chân thành.

- Trong lòng mẹ là chương 4.

2 Đọcvà tìm hiểu chú thích: