Để diễn tả được tâm trạng của người bố, -> Phương thức biểu cảm được diễn đạt tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn nào.. Phương thức biểu cảm được[r]
Trang 1Ngày soạn: 23/08/2012 Ngày dạy: 24/08/2012
Bài 1 Tiết 1: Văn bản: CỔNG TRƯỜNG MỞ RA
(Theo Lý Lan)
A - MỤC TIÊU CẦN ĐẠT :
1 Kiến thức : Giúp HS :
- Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng liêng , đẹp đẽ của cha mẹ đối với
con cái
- Thấy được ý nghĩa lớn lao của nhà trường đối với cuộc đời mỗi con người
- Tích hợp : Văn bản biểu cảm , văn bản nhật dụng , Câu ghép
2 Kĩ năng : đọc sáng tạo , tìm hiểu nghệ thuật biểu cảm
3 Thái độ : HS hiểu được tình cảm của cha mẹ đối với con cái , có ý thức giữ gìn ,
nâng niu những tình cảm cao quý đó
B - CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên : Soạn GA, nghiên cứu SGK và những tư liệu có liên quan, giới thiệu tập
truyện “ Những tấm lòng cao cả ” của nhà văn Ý Ét - môn - đơ A - mi - xi
- Đồ dùng : Tranh ảnh về ngày khai trường
2 Học sinh : Soạn bài
C- TIẾN TRÌNH DẠY – HỌC:
1.Ổn định tổ chức :
2 Kiểm tra bài cũ :
? Ở lớp 6 các em đã được học những văn bản nhật dụng nào?
(Động Phong Nha, Cầu Long Biên- Chứng nhân lịch sử )
3 Bài mới :
Ngày khai trường hàng năm đã trở thành ngày hội của toàn dân Bởi ngày đó bắt
đầu một năm học mới với bao mơ ước, bao điều mong đợi trước mắt các em Không khí
ngày khai trường thật náo nức với tuổi thơ của chúng ta Còn các bậc làm cha làm mẹ
thì sao ? Họ có những tâm trạng gì trong ngày ấy ? Bài Cổng trường mở ra mà chúng ta
học hôm nay sẽ giúp chúng ta hiểu được điều đó
Trang 2Hoạt động GVvà HS Nội dung kiến thức
? Em hãy nêu xuất xứ của văn bản Cổng
trường mở ra ?
GV : Hướng dẫn đọc : Giọng nhỏ nhẹ,
thiết tha, chậm rãi
GV đọc văn bản - HS đọc- GV nhận xét
- Trong 10 chú thích, có từ nào là từ HV?
Từ đó được giải nghĩa như thế nào? ( can
đảm: có tinh thần mạnh mẽ, không sợ gian
khổ, nguy hiểm, khó khăn )
? Văn bản này thuộc kiểu văn bản gì ?
Phương thức biểu đạt chính ?
GV: Hướng dẫn tóm tắt văn bản : Em hãy
tóm tắt nội dung của văn bản Cổng trường
mở ra bằng 1 vài câu ngắn gọn? (văn bản
viết về cái gì ? việc gì ? )
- Truyện có những nhân vật nào ? Ai là
nhân vật chính? ( người mẹ và đứa con-
người mẹ là nhân vật chính ) - Vì sao?
? Em có thể chia văn bản này thành mấy
phần? ý của từng phần?
I Giới thiệu chung :
- Là văn bản nhật dụng viết về nhà trường
- Đây là bài kí của tác giả Lý Lan trích từ báo “Yêu trẻ số 166 Thành phố Hồ Chí Minh 1.9.2000”
II - Đọc và tìm hiểu chung về văn bản :
1 Đọc
2 Chú thích :(sgk)
3.Thể loại:Bút kí
- Kiểu văn bản :Nhật dụng
- Phương thức biểu đạt chính : biểu cảm ( VB bộc lộ trực tiếp cảm xúc , suy nghĩ của người mẹ )
-Tóm tắt : Bài văn viết về tâm trạng của người mẹ trong đêm không ngủ trước ngày khai trường lần đầu tiên của con
- Bố cục: 2 phần + Từ đầu -> “ bước vào” : Nỗi lòng của
mẹ +Còn lại : Cảm nghĩ của mẹ về Giáo dục
Trang 3- HS đọc đoạn 1 Đoạn văn em vừa đọc
diễn tả điều gì ?
? Theo dõi phần đầu văn bản, em thấy
người mẹ nghĩ đến con trong thời điểm
nào ?
? Đêm trước ngày khai trường tâm trạng
của người mẹ và đứa con có gì khác nhau
? Điều đó được biểu hiện bằng những chi
tiết nào trong bài ? (Con thanh thản, nhẹ
nhàng, vô tư : Đêm nay con cũng có niềm
vui háo hức Giấc ngủ đến với con dễ
dàng như uống 1 li sữa, ăn 1 cái kẹo.- Mẹ
thao thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên :
)
?Em có nhận xét gì về tâm trạng của 2 mẹ
con ?
(Đây là tâm trạng khác thường không
giống nhau)
? Để diễn tả được tâm trạng của 2 mẹ con,
tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt
nào ?
? Theo em vì sao người mẹ lại trằn trọc
không ngủ được ? ( Vừa trăn trở suy nghĩ
về con , vừa bâng khuâng nhớ về ngày
khai trường năm xưa của mình
? Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường
năm xưa đã để lại ấn tượng sâu đậm trong
tâm hồn người mẹ ? ( Dấu ấn sâu đậm :
III Đọc -hiểu văn bản :
1/ Nỗi lòng của mẹ:
- Đêm trước ngày con vào lớp 1
* Tâm trạng của mẹ :
- Mẹ không ngủ được
- Hôm nay mẹ không tập trung được vào việc gì cả
- Mẹ lên giường trằn trọc
- Mẹ tin đứa con của mẹ lớn rồi
->Tự sự kết hợp với miêu tả để biểu cảm
- làm nổi rõ tâm trạng thao thức, hồi hộp, suy nghĩ triền miên của người mẹ
Trang 4Cứ nhắm mắt lại là dường như vang bên
tai tiếng đọc bài trầm bổng : ‘‘Hằng năm
cứ vào cuối thu Mẹ tôi âu yếm nắm tay
tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp
” )
? Trong đêm không ngủ, người mẹ đã làm
gì cho con ?
? Qua những việc làm đó em cảm nhận
được điều gì về người mẹ ?
GV: Người mẹ nào mà chẳng yêu con, quên
mình vì con, chỉ mong con khôn lớn thành
đạt Đó là đức hi sinh, là vẻ đẹp giản dị mà
lớn lao của tình mẫu tử trong cách sống của
người mẹ Việt Nam
? Trong đêm không ngủ người mẹ đã sống
lại những kỉ niệm quá khứ nào ?
(ngày đầu tiên bà ngoại đưa mẹ đến
trường)
?Tìm những chi tiết nói về kỉ niệm quá
khứ đó ?
? Em có nhận xét gì về cách dùng từ của
tác giả ? Tác dụng của cách dùng từ đó ?
Những tình cảm quá khứ ấy đã nói lên
được tình cảm sâu nặng nào của lòng mẹ ?
( Nhớ thương bà ngoại và nhớ mái trường
xưa )
? Trong đêm không ngủ, người mẹ đã
chăm sóc giấc ngủ của con, nhớ tới những
* Những việc làm của mẹ :
- Đắp mền, buông mùng, ém chăn cẩn thận, Lượm đồ chơi, nhìn con ngủ,xem lại những thứ đã chuẩn bị cho con
->Yêu thương con, hết lòng vì con
* Kỉ niệm quá khứ :
- Nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng, khi cổng trường đóng lại
-> Sử dụng một loạt từ láy gợi cảm xúc vừa phức tạp, vừa vui sướng, vừa lo sợ
=> Là người mẹ biết yêu thương người
Trang 5kỷ niệm thân thương về bà ngoại và mái
trường xưa Tất cả những điều đó đã cho
em hình dung về một người mẹ như thế
nào ?
Thảo luận :
? Có phải người mẹ đang nói trực tiếp với
con không? hay người mẹ đang tâm sự
với ai? ( Đang nói với chính mình ) –
Cách viết này có tác dụng gì?
Gv : Qua tâm trạng của người mẹ trong
bài văn chúng ta hiểu rằng người mẹ ấy
nhớ những kỷ niệm xưa, không chỉ để
sống lại tuổi thơ đẹp đẽ của mình mà còn
muốn ghi vào lòng con những kỷ niệm
đẹp ấy Để rồi bất cứ 1 ngày nào đó trong
đời, khi nhớ lại, lòng con lại rạo rực
những cảm giác bâng khuâng, xao xuyến
của ngày đầu tiên cắp sách tới trường
? Ngoài những cảm xúc tâm trạng ấy,
trong đêm không ngủ người mẹ còn nghĩ
đến điều gì ?
? Câu văn nào trong bài nói lên tầm quan
trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ ?
( ‘‘Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong
giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả 1 thế hệ mai
sau và sai lầm 1 li có thể đưa thế hệ ấy đi
chệch cả hàng dặm sau này.” )
? Câu văn này có ý nghĩa gì ? Vì sao ?
( Không được phép sai lầm trong giáo
thân, biết ơn trường học, tin tưởng ở tương lai của con
-> Dùng ngôn ngữ độc thoại
Làm nổi bật tâm trạng, tình cảm và những điều sâu thẳm khó nói bằng những lời trực tiếp
2 / Cảm nghĩ của mẹ:
-“ Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra.”
=>Khẳng định vai trò to lớn của giáo dục
và tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục của
Trang 6dục Vì giáo dục quyết định tương lai của
đất nước )
Thảo luận:
? Trong đoạn kết người mẹ đã nói với con
: ‘‘Đi đi con, hãy can đảm lên, thế giới
này là của con, bước qua cánh cổng
trường là 1 thế giới kì diệu sẽ mở ra.’’ Em
hiểu thế giới kì diệu đó là gì ? ( Tri thức,
tình cảm, tư tưởng, đạo lí, tình bạn, tình
thầy trò )
? Câu nói này có ý nghĩa gì ?
GV: Một thế giới kì diệu mà nhà trường
đã mở ra cho chúng ta là bao điều mới mẻ
rộng lớn về tri thức văn hoá, tri thức cuộc
sống, dạy dỗ bồi đắp cho chúng ta những
tư tưởng, Tình cảm đẹp về đạo lí làm
người, về tình bạn, tình thầy trò, về tấm
lòng yêu thương con người để không
ngừng vươn lên, để phát triển thể lực,
phẩm chất toàn diện của con người, chuẩn
bị cho ngày mai lập nghiệp
? Văn bản Cổng trường mở ra được biểu
đạt bằng những phương thức nào?
? Phương thức nào là chính ? – Sự kết hợp
này có tác dụng gì ?
? Nghệ thuật miêu tả diễn biến tâm trạng
nhân vật có gì đáng chú ý ?
nước nhà
IV.Tổng kết:
1.Nghệ thuật:
- Kết hợp hài hoà giữa tự sự, miêu tả và biểu cảm làm nổi bật vẻ đẹp trong sáng, đôn hậu trong tâm hồn người mẹ
- Miêu tả diễn biến tâm trạng nhân vật với nhiều hình thức khác nhau : miêu tả
Trang 7? Bài văn cho em hiểu thêm gì về người
mẹ và nhà trường ? ( ghi nhớ- sgk-9 )
? Văn bản này đã cho em bài học gì ?
- Quan sát tranh ( SGK) - Bức tranh minh
họa cảnh gì ? Em hãy miêu tả lại cảnh đó?
* Dặn dò : Học bài cũ và chuẩn bị bài
: VB “ Mẹ tôi”
trực tiếp, miêu tả qua so sánh, miêu tả hồi ức, sử dụng ngôn ngữ độc thoại bộc
lộ chất trữ tình
2.Nội dung:
- Tấm lòng yêu thương sâu nặng của người mẹ đối với con
- Vai trò to lớn của nhà trường đối với con người
- Chúng ta phải có trách nhiệm với gia đình và nhà trường
* Luyện tập:
- Hãy nhớ và viết thành đoạn văn về kỉ niệm đáng nhớ nhất trong ngày khai trường đầu tiên của mình ?
Trang 8
Ngày soạn: 26/08/2012 Ngày dạy: 27/08/2012
Tiết 2: Văn bản : MẸ TÔI
_( Ét- môn-đô-đơ A-mi-xi)_
A- MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
Giúp HS :
1 Kiến thức: Cảm nhận và hiểu được những tình cảm thiêng, đẹp đẽ của cha, mẹ đối
với con cái
- Khai thác nghệ thuật biểu cảm qua hình thức viết thư mang tính văn học
- Tích hợp : VB “ Cổng trường mở ra” + Từ ghép + Liên kết trong văn bản
2 Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng cảm nhận tác phẩm
3 Thái độ: Giáo dục tình cảm kính yêu của con cái đối với cha mẹ
B- CHUẨN BỊ:
1 Giáo viên : Soạn GA, giới thiệu tập truyện “ Những tấm lòng cao cả ”
2 Học sinh : Soạn bài
C - TIẾN TRÌNH DẠY - HỌC:
1 Ổn định tổ chức
2 Kiểm tra bài cũ:
? Bài học sâu sắc nhất mà em rút ra từ văn bản Cổng trường mở ra là gì ?
3 Bài mới:
Trong cuộc đời mỗi chúng ta, người mẹ có một vị trí và ý nghĩa hết sức lớn lao,
thiêng liêng và cao cả Nhưng không phải khi nào ta cũng ý thức hết được điều đó
Chỉ đến khi mắc những lỗi lầm, ta mới nhận ra tất cả Văn bản “ Mẹ tôi”sẽ cho ta một
bài học như thế
Hoạt động của GV và HS Nội dung kiến thức
? Em hãy giới thiệu 1 vài nét về tác giả?
I Giới thiệu chung :
1 Tác giả: Et- môn-đô-đơ A-mi-xi
( 1846- 1908 )
Trang 9? Em hãy nêu xuất xuất xứ của văn bản Mẹ
tôi ?
GV: Hướng dẫn đọc : Nhẹ nhàng, tha thiết,
thể hiện được những tâm tư tình cảm buồn
khổ của người cha trước lỗi lầm của con và
sự trân trọng của ông với vợ mình Khi đọc
lời khuyên: Dứt khoát, mạnh mẽ thể hiện
thái độ nghiêm khắc
GV đọc - HS đọc - Nhận xét
GV gọi hs đọc chú thích
- Trong 10 điều chú thích, từ nào là từ láy,
từ nào là từ Hán Việt ? ( Từ láy:3,4-Từ
HV: những từ còn lại )
?Ta có thể chia văn bản làm mấy phần ?
Mỗi phần từ đâu đến đâu ? ý nghĩa của
từng phần ?
Thảo luận :
? Văn bản là 1 bức thư của người bố gửi
cho con nhưng tại sao tác giả lại lấy nhan
đề “Mẹ tôi” ? ( Nhan đề là của tác giả đặt
cho đoạn trích Tuy người mẹ không xuất
hiện trực tiếp trong câu chuyện, nhưng lại
- Là nhà văn lỗilạc của nước Ý.
- Thường viết về đề tài thiếu nhi và nhà trường về những tấm lòng nhân hậu
2 / Tác phẩm:
- Là văn bản nhật dụng viết về người mẹ
- In trong tập truyện : Những tấm lòng cao cả
II - Đọc – Hiểu văn bản:
1 Đọc :
2 Chú thích
3 Kiểu văn bản: nhật dụng
- Bố cục : 2 phần + Đoạn đầu : Lí do bố viết thư +Còn lại : Nội dung bức thư
Trang 10là tiêu điểm mà các nhân vật và chi tiết đều
hướng tới để làm sáng tỏ )
? Theo dõi phần đầu văn bản , em thấy En
ri cô đã mắc lỗi gì ?
? Em có suy nghĩ gì về lỗi lầm của En ri cô?
? Tìm những chi tiết nói về thái độ của
người bố đối với En ri cô ?
? Để diễn tả được tâm trạng của người bố,
tác giả đã sử dụng phương thức biểu đạt
nào? Phương thức biểu cảm được diễn đạt
thông qua những kiểu câu nào? Tác dụng
của các biện pháp nghệ thuật đó?
? Những chi tiết trên đã thể hiện được thái
độ gì của người bố ?
? Em có đồng tình với người bố không ?(
hs tự bộc lộ )
? Trong thư người bố đã gợi lại những việc
làm, những tình cảm của mẹ dành cho En
ri cô Em hãy tìm những chi tiết, hình ảnh
1 / Lỗi lầm của En ri cô :
- Vô lễ với mẹ trước mặt cô giáo
=> Đây là việc làm sai trái, xúc phạm tới mẹ
2 / Thái độ của bố:
- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy !
- Bố không nén được cơn tức giận đối với con
- Con mà xúc phạm đến mẹ con ư ? -> Phương thức biểu cảm được diễn đạt bằng các kiểu câu cảm thán, nghi vấn làm cho lời văn trở nên linh hoạt, sinh động, dễ đi vào lòng người
=>Thể hiện thái độ nghiêm khắc,kiên quyết,đầy giận dữ và rất đau đớn trước lỗi lầm của con
- Ngưòi bố bày tỏ tâm trạng đau đớn xót
xa của mình cho con thấy qua một tình huống giả định khốc liệt “nhát dao đâm vào tim bố vậy”
-Người bố vô cùng thất vọng
3/ Hình ảnh người mẹ:
- Mẹ đã phải thức suốt đêm , quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con
Trang 11nói về người mẹ ?
? Khi nói về hình ảnh người mẹ tác giả đã
sử dụng phương thức biểu đạt nào?
Phương thức đó có tác dụng gì ?
? Qua lời kể của người cha, em cảm nhận
được điều gì về người mẹ ?
GV : Người mẹ của En ri cô cũng như bao
người mẹ khác trên thế gian này đã yêu
thương, chăm sóc nuôi dạy con cái bằng tất
cả tấm lòng, sức lực, sẵn sàng hi sinh tất cả
hạnh phúc và cuộc sống của mình cho con
cái Tình mẫu tử của con người thật thiêng
liêng, cao cả
- Tiếp sau những lời ngợi ca về người mẹ,
tác giả đã phân tích mối quan hệ ruột thịt,
gắn bó sâu nặng giữa 2 mẹ con En ri cô
(hs đọc đoạn văn 3,4-sgk-10 )
? Người bố đã khuyên En ri cô những gì ?
? Em có nhận xét gì về cách sử dụng câu
văn ở đoạn này ? Tác dụng của cách dùng
đó ?
- Người mẹ sẵn sàng bỏ một năm hạnh phúc để tránh cho con 1 giờ đau đớn, người mẹ có thể đi xin ăn để nuôi con,
có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con
-> Phương thức tự sự kết hợp với miêu
tả làm nổi bật tình cảm của người mẹ .=> Là người mẹ hết lòng yêu thương con, sẵn sàng quên mình vì con
4 / Lời khuyên của bố:
- Không bao giờ được thốt ra những lời nói nặng với mẹ Con phải xin lỗi mẹ,
- Con hãy cầu xin mẹ hôn con, để cho chiếc hôn ấy xoá đi cái dấu vết vong ân bội nghĩa trên trán con
-> Sử dụng câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên rõ ràng, dứt khoát
Trang 12? Qua bức thư, em thấy bố của En ri cô là
người như thế nào ?
? Tại sao người cha không nói trực tiếp với
con mà lại viết thư ? ( tình cảm sâu sắc
thường tế nhị và kín đáo, nhiều khi không
nói trực tiếp được Viết thư tức là chỉ nói
riêng cho người mắc lỗi biết, vừa giữ được
kín đáo, vừa không làm người mắc lỗi mất
lòng tự trọng Đây chính là bài học về cách
ứng xử trong gia đình, ở trường và ngoài
xã hội )
- Thảo luận :
?Theo em, điều gì đã khiến En ri cô “ xúc
động vô cùng ” khi đọc thư bố ?
Hãy tìm hiểu và lựa chọn những lí do mà
em cho là đúng trong các lí do
sau:(9sgk-12.)
Văn bản này được biểu đạt bằng những
phương thức nào ?
Phương thức nào là chính ?
? Em có nhận xét gì về cách diễn đạt câu
văn của tác giả ?
? Sau khi học xong văn bản này, em rút ra
được bài học gì ? Liên hệ với bản thân xem
em đã có lần nào lỡ gây chuyện gì đó khiến
=> Là người bố nghiêm khắc nhưng đầy tình thương yêu sâu sắc
- Viết thư để biểu cảm ( tự sự- miêu tả- biểu cảm )
- Diễn đạt bằng nhiều kiểu câu linh hoạt: câu trần thuật, câu nghi vấn, câu cảm thán, câu cầu khiến làm cho lời văn trở nên trở nên linh hoạt, dễ đi vào lòng người
III Tổng kết :
1 Nghệ thuật:
- Chọn hình thức viết thư
- Lời lẽ giản dị mà không khô khan,vô cùng xúc động thấm thía, sâu xa
- Dùng những câu văn biểu cảm trực tiếp để biểu hiện rõ cảm xúc của người viết
2.Nội dung:
Người bố đề cao tình cảm gia đình, gia đình là nền tảng để phát triển nhân cách con người