Mục tiêu cần đạt - Học sinh nắm chắc tính thống nhất về chủ đề của văn bản , là sự liên kết chặt chẽ, gắn bó hoà hợp của các bộ phận của tác phẩm như nhan đề, lời đề từ, từ ngữ, c©u.... [r]
Trang 1Tuần : 1
Tiết : 1
Ngày soạn : 30/ 8/2009 Ngày dạy : 6/9/2009
Chủ đề 1
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Học sinh nắm chắc tính thống nhất về chủ đề của văn bản , là sự liên kết chặt
câu
- Có kỹ năng phát hiện chủ đề văn bản qua tìm hiểu các bộ phận của văn bản
II Chuẩn bị
- SGK, tài liệu tham khảo, giáo án
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 Kiểm tra bài cũ:
GV kiểm tra sự chuẩn bị sách vở của hs.
3.Bài mới:
? Em hãy cho biết chủ đề của
văn bản là gì
? Mỗi tác phẩm có mắy chủ đề
- Một văn bản có nhiều chủ đề
gọi là đa chủ đề
GV lấy ví dụ: “Nhật kí trong tù”
? Những khổ cực đoạ đầy của
thân tù
+ Lòng yêu TN
? Tìm chủ đề của bài thơ “Bánh
Gv đọc bài thơ (ghi bảng phụ)
Gv nhận xét, kết luận
vấn đề chính mà văn bản biểu đạt
Có thể có một hoặc nhiều chủ đề
- Đọc bài thơ
- Thảo luận nhóm
I Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1 Chủ đề của văn bản.
a Bánh trôi
- Lòng tự hào về một
Trang 2? Tìm chủ đề của văn bản.
Có ý kiến cho rằng bài thơ có
một chủ đề:
- Trình bày nhận xét loại bánh ngon của
dân tộc
- Ca ngợi vẻ đẹp của
Tình bạn chân thành,
thuỷ chung Có ý kiến
cho rằng có hai chủ đề:
- Tình bạn đẹp, chân
thành
- Cuộc đời thanh bạch
của một nhà nho
nào ?
Gv nhận xét chốt ý
? Văn bản này có mấy
chủ đề ?
? Tính thống nhất về chủ
đề của văn bản là gì
Nhận xét
? Tính thống nhất về chủ
đề trong “cuộc chia tay
nào ? qua nhan đề, cốt
truyện, tình tiết trong
truyện ?
Bổ sung
2 anh em về chia tay cô
giáo, các bạn -> chia
tay, anh nhìn theo em
khóc
H/s đọc bài thơ
H/s tự do phát biểu
Nhận xét
H/s thảo luận
- Trình bày
- Có hai chủ đề
+ Sự đau khổ của tuổi thơ
PA_ bi kịch gia đình
anh em, bạn bè trong bi kịch đó
H/s nêu
H/s tìm các chi tiết
+ Thuỷ và Thành đau khổ khóc suốt đêm
+ Sáng sớm Thành đau
mình, em gái theo ra
+ Hai anh em chia đồ chơi
+ PA_ lúc lên xe, Thuỷ
đổi lại cho anh hai đồ chơi: 2 con búp bê
- Cảm thông với thân phận
hội cũ
b “Bạn đến chơi nhà”
(Nguyễn Khuyến)
c Văn bản “Cuộc chia tay của những con búp bê”
(Khánh Hoài)
2.Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
- Thể hiện ở nhan đề
- Cốt truyện
- Nhân vật
- Diễn biến
=> gắn bó chặt chẽ, hoà hợp thành một chỉnh thể
- Các phần của văn bản
Trang 3=> chủ đề
4/ Củng cố:
Em hiểu thế nào là chủ đề của văn bản ?
Tính thống nhất về chủ đề của văn bản là gì ?
5 / Hướng dẫn về nhà:
- Nắm vững lí thuyết
- Làm BT – văn bản “Rừng cọ quê tôi” – trang 10,11 Ngữ văn 8
- Tìm hiểu lại “Tôi đi học” – các hình ảnh so sánh trong văn bản
Tuần : 2
Tiết : 2
Ngày soạn : 30/8/2009 Ngày dạy : 6/9/2009
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Tiếp tục có kỹ năng tìm hiểu tính thống nhất về chủ đề của văn bản qua việc tìm phân tích những từ ngữ hình ảnh cụ thể trong văn bản
- Từ đó có kỹ năng triển khai một đề bài thành dàn ý có tính mạch lạc
* TT : Tính thống nhất về chủ đề của văn bản thể hiện ở một số văn bản
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 KTBC
- KT bài tập về nhà
3 Bài mới
Yêu cầu HS đọc lại văn bản H/s đọc văn bản
II Tính thống nhất về chủ đề của văn bản
1 Rừng cọ quê tôi
Trang 4? Phân tích bố cục văn bản.
Nội dung từng phần
Gv nhận xét kết luận
P1: Giới thiệu khẳng định vẻ
đẹp của rừng cọ
P2:Đ2: Tả cây cọ
Đ3: rừng cọ với tuổi thơ tác
giả
Đ4: Lợi ích của nó
P3: Khẳng định tình yêu của
? Chủ đề của văn bản là gì
Gv chốt
? Tìm các từ các câu tiêu biểu
thể hiện chủ đề
Gv bổ sung
? Tìm những hình ảnh so sánh
trong văn bản và nêu tác dụng
của hình ảnh đó đối với chủ đề
của văn bản, nó đã hỗ trợ cho
tính thống nhất về chủ đề của
Gv nhận xét
=> Làm nổi bật hình ảnh cây
cọ -> vẻ đẹp của rừng cọ trong
Nhận xét bổ sung
Gv 0A1 ra các ý -> kết luận
tìm hình ảnh so sánh và nêu
tác dụng
Gọi các nhóm trình bày
Gv nhận xét bổ sung
Chia làm 3 phần
P1 :Đoạn 1
P2: Đoạn 2,3,4
P3: Đoạn 5
- Thảo luận
- Trình bày
- Nhận xét
H/s nêu
Bổ sung
- H/s Thảo luận
- Trình bày
- Nhận xét
H/s tìm
Bổ sung
+Búp cọ – thanh k +Lá cọ -> rừng tay vẫy
- > rừng mặt trời
Thảo luận -> tìm những hình ảnh so sánh
Trình bày
mấy cành hoa A E
mây 5A_ ngang trên ngọn núi
Nguyễn Thái Văn ( Văn 8)
- Chủ đề:
Rừng cọ là vẻ đẹp của vùng sông Thao
Tình yêu mến quê nhà
+ Rừng cọ quê tôi + Rừng cọ trập trùng +
2 “Tôi đi học”
Hình ảnh so sánh -> làm nổi bật tâm trạng, suy nghĩ nhân vật
“Tôi” làm cho những
kỉ niệm rõ rệt, sâu sắc hợn
Trang 5? Có bạn triển khai đề bài theo
a, Chú em cho em một chiếc
cặp khi em sắp vào học lớp 8
Chiếc cặp đã gợi nhớ kỷ niệm
lầm đầu tiên đi học lớp 1
b Các đây 8 năm, ngày đầu
tiên đi học cấp 1, bà nội em
0A1 em đi vì bố mẹ em đi công
tác xa
c, Bà đã già nên không kịp đi
phố mua cặp mới cho em, em
đựng sách trong một cái túi vải
rất to của bà, trông rất ngộ
không chạy nhảy nô nghịch
nghiêm chỉnh
của bạn về đề đã cho có đúng
khai của em ?
=> Đề triển khai có thể chấp
nhận
H/s nêu nhận xét
Trình bày
có thể chấp nhận 0A;E
Theo em có thể kể về kỉ
ngày đầu tiên đi học thì sẽ
3 Triển khai đề bài
“Kể lại kỉ niệm ngày
đầu tiên đi học lớp 1 của em”
Cảm giác, tâm trạng của em, hồi hộp, lo lắng, bỡ ngỡ
4.Củng cố.)
5 Hướng dẫn về nhà
- Lập dàn ý cho bài tập trên lớp
Trang 6
Tuần : 3
Tiết : 3
Ngày soạn : 30/8/2009 Ngày dạy : 6/9/2009
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Hiểu rõ tính thống nhất về chủ đề biểu đạt chủ đề đã xác định không xa rời hay lạc sang chủ đề khác
- Có kỹ năng lựa chọn điều chỉnh các từ, ý cho sát yêu cầu của đề
* TT: Làm bài tập
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
Iii Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức:
2 KTBC
- Kiểm tra cách triển khai đề đã cho “Kể lại kỉ niệm ngày dầu tiên đi học lớp 1”
3 Bài mới:
Gv đọc lại
? Theo em ý nào làm cho bài viết lạc
đề ?
Gv kết luận: b, d
? Tìm những ý lạc chủ đề trong bài
tập ?
? Em hãy sắp xếp điều chỉnh lại ?
Gv nhận xét 0A1 ra đáp án, bảng phụ
1, Cứ mùa thu về, mỗi lần thấy các
em nhỏ núp (A_ nón mẹ lần đầu tiên
xang
thấy lạ cảnh vật thay đổi
H/s đọc bài tập Thảo luận nhóm (3P) Các nhóm trình bày kết quả thảo luận
Thảo luận nhanh
Trình bày, bổ sung
ý lạc chủ đề: (c,g)
Có nhiều ý hợp với chủ
đạt A1 tốt nên thiếu sự
Bài 2(SGK- NV 8 tr14)
Loại ý b, d
Bài 3 (trang 14)
Sắp xếp các ý theo
Trang 73, Muốn thử sức.
thay đổi
mới
? Để chứng minh cho luận điểm:
“sách có lợi ích rất lớn đối với con
sau (Gv sử dụng bảng phụ)
lĩnh vực của đời sống
0A; những vấn đề lớn của đời sống,
nắm bắt 0A; quy luật tự nhiên
hay, sống đẹp
g Sách đem lại sự A giãn thoải mái
động mệt nhọc
? Trong những ý trên ý nào không
đảm bảo tính thống nhất về chủ đề ?
Vì sao ?
+ Kết luận: ý (d) không đảm bảo tính
thống nhất về chủ đề – phục vụ cho
lao động: Nguồn gốc của sách
? Góp ý cho cách triển khai đề: “Kể
lại kỉ niệm ngày dầu tiên đi học lớp 1
của em”
+ Chú ý các ý lôgíc, mạch lạc
b, e H/s sắp xếp lại các ý
H/s thảo luận
Trong các ý trên ý d không đảm bảo tính thống nhất về chủ đề vì
nó giải thích nguồn gốc của sách còn các ý trên nói về lợi ích của sách
Trình bày: ý ds
Giải thích
Nhận xét
Trình bày cách triển khai
đề về nhà
Cả lớp góp ý, hoàn thiện cho bài cá nhân
một A tự hợp lí sẽ là: a, b, c, d, e
Bài tập bổ sung
Kết luận:
ý d không đảm bảo tính thống nhất về chủ đề
Bài tập bổ sung
4 Củng cố:
? Nhấn mạnh các yếu tố thể hiện tính thống nhất về chủ đề của văn bản
5 Hướng dẫn về nhà: ( - Viết bài dựa trên các ý đã sửa
Trang 8
Tuần : 4
Tiết : 4
Ngày soạn : 24/9/2009 Ngày dạy : 27/9/2009
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Học sinh nắm vững bố cục của văn bản, cấu trúc của bố cục văn bản, cách xây dựng đoạn trong văn bản
- Có kỹ năng.tìm, phát hiện bố cục văn bản, biết viết đoạn văn theo các cách khác nhau, xác định 0A; chủ đề, câu chủ đề, từ ngữ chủ đề
*TT : Cách sắp xếp nội dung phần thân bài
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
III.Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức :
2 KTBC
? Bố cục của văn bản là gì
? Thế nào là đoạn văn
3 Bài mới :
? Bố cục văn bản là gì ?
? Một bài thơ tứ tuyệt gồm
4 phần Đó là những phần
nào ?
Gv phân tích bài “Bánh trôi
? Một bài thơ thất ngôn bát
cú gồm mấy phần ?
? Nhiệm vụ của từng phần
Gv kết luận
bản “Dê đen và Dê trắng
cùng qua một chiếc cầu
hẹp Dê đen đi đằng này
Tổ chức sắp xếp các phần các đoạn hợp lí -> thể hiện chủ đề
- Khai – chuyển
- Thừa – hợp
4 phần: đề, thực , luận, kết
3 phần: MB, TB, KB
H/s nêu nhận xét
H/s đọc
I Lí thuyết
1 Bố cục văn bản.
2 Cấu trúc của văn bản.
Văn bản gồm 3 phần
- MB: nêu chủ đề
- TB: Trình bày chủ đề
- KB: Tổng kết
Trang 9lại Dê trắng đi đằng kia
sang Con nào cũng muốn
tranh sang PA_4 không con
Chúng húc nhau cả hai đều
rơi tõm xuống suối ”
? Văn bản có thể chia thành
mấy phần chỉ rõ nội dung
của từng phần ?
Gv nhận xét bổ sung
3 phần: giới thiệu nhân vật,
PT truyện, kết thúc
? Đặt đầu đề cho văn bản?
Gv: Hai con dê trên một cái
cầu
? Nội dung phần TB 0A;
- Chú ý sử dụng;
+ Từ ngữ chỉ mốc thì gian:
PA_ hết, sau đó, cuối
cùng
+ Chú ý sử dụng từ ngữ chỉ
quan hệ nhân quả Từ ngữ
chỉ tầm quan trọng: đ2 quan
trọng đầu tiên, sau đó
? Cho đề văn: Hãy giải
thích câu tục ngữ “Uống
Một bạn H/s triển khai dàn
a Tại sao (phải) “uống
Lí lẽ dẫn chứng
thế nào ? LL – DC
c Nhớ nguồn ta phải làm gì
? LL – DC
H/s thảo luận
Chia làm ba phần MB: Dê đen cầu hẹp
TB: Dê đen con nào
KB: Còn lại H/s đặt Nhận xét
Theo trình tự thời gian
Theo trình tự không gian
H/s thảo luận trình bày nhận xét
Giải thích nghĩa câu tục ngữ nghĩa đen là:
nghĩa bóng: Khi ta
phải biết ơn và nhớ đến công lao của những
quả
Nhớ nguồn là phải nhớ
ơn tổ tiên
3 Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài.
+ Theo thứ tự thời gian + Theo tâm lí cảm xúc
+ Theo quan hệ khách quan
đt
+ Theo lôgíc chủ quan của BT: Giải thích câu tục ngữ
ý
a Nên hiểu câu tục ngữ ntn
? nguồn
c Nhớ nguồn ta phải làm gì
Trang 10? Em hãy nêu nhận xét về
trình tự sắp xếp của dàn ý
trên ? Theo em nên sửa ntn
?
Gv nhận xét, kết luận; sắp
xếp: b,a,c
càng dầu đẹp
4 Củng cố:
? Thế nào là bố cục văn bản ?
5 Hướng dẫn về nhà:)
- Học nắm chắc kiến thức bài học
- Tập viết đoạn văn cho dàn ý ở trên lớp
Tuần : 5
Tiết : 5
Ngày soạn : 24/ 9/2009 Ngày dạy : 27/ 9/2009
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Học sinh nắm vững bố cục của văn bản, cấu trúc của bố cục văn bản, cách xây dựng đoạn trong văn bản
- Có kỹ năng.tìm, phát hiện bố cục văn bản, biết viết đoạn văn theo các cách khác nhau, xác định 0A; chủ đề, câu chủ đề, từ ngữ chủ đề
* TT : Cách trình bày nội dung đoạn văn
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức :
2 KTBC :
? Bố cục của văn bản là gì
? Thế nào là đoạn văn
3 Bài mới
Trang 11? Thế nào là đoạn văn.
Gv nhấn mạnh: Là đơn vị
trực tiếp tạo nên văn bản bắt
đầu từ chỗ viết hoa lùi đầu
dòng, kết thúc bằng dấu
hoàn chỉnh
Đoạn văn có thể gồm một
câu
Từ ngữ chủ đề là gì ?
Các chỉ từ, đại từ, các từ
đồng nghĩa
? Thế nào gọi là câu chủ đề
( Câu then chốt)
Nhận xét: Câu chủ đề nêu
rõ đề tài, chủ đề
khác
Cho ví dụ trên bảng phụ
Trần Đăng Khoa rất biết
căng sợi dây thừng” chở vôi
mời bác về nhà mình
ngã, cho nên dân làng bèn
? Xác định câu chủ đề và từ
ngữ chủ đề trong đoạn văn
trên
Gv nhận xét
Có mấy cách trình bày nội
Là bộ phận của văn bản
Do nhiều câu ( 1 câu) tạo thành
đối hoàn chỉnh
Các từ ngữ 0A; lặp lại nhiều lần -> duy trì đối
H/s nêu
Thảo luận nhóm
Trình bày Câu chủ đề: Trần Đăng Khoa rất biết yêu
Từ ngữ chủ đề: Trần
Đăng Khoa, yêu
gặp
I Cách xây dựng đoạn văn trong văn bản
1.Thế nào là đoạn văn
- Là một bộ phận của văn bản là đơn vị trực tiếp tạo nên văn bản
2.Từ ngữ chủ đề và câu chủ
đề của đoạn văn.
- Từ ngữ chủ đề: Từ ngữ 0A; lặp đi lặp lại
- Câu chủ đề: Mang nội dung khái quát đủ chủ vị
đứng đầu hoặc cuối đoạn văn
3 Cách trình bày nội dung
đoạn văn
Trang 12dung trong đoạn văn ?
khái niệm
Gv 0A1 ra 5A; đồ các cách
trình bày đoạn văn (dùng
bảng phụ)
Gv giảng giải
(1) (2) (3)
(2) (3) (1)
(1) (2) (3)
Cho câu chủ đề ( câu mở
đoạn) sau: “Lớp 8 B là một
tập thể đoàn kết”
Gv nhận xét
Chuyển đoạn văn vừa viết
sang đoạn quy nạp
đoạn
Xác định từ ngữ chủ đề, câu
chủ đề
H/s nêu H/s vẽ 5A; đồ Nhận xét
(1) (2) (3)
H/s viết
Đọc PA_ lớp
Nhận xét
H/s viết
Nêu cách chuyển
- Diễn dịch
- Quy nạp
- Song hành
- Móc xích
4 Bài tập
Bài tập 1:
D Củng cố.(3 phút)
? Thế nào là bố cục văn bản ?
? Thế nào là đoạn văn ?
E Hướng dẫn về nhà.(2 phút)
- Học nắm chắc nội dung bài học
- Tập viết đoạn văn
_
Trang 13Tuần : 6
Tiết : 6
Ngày soạn : 24/ 9/2009 Ngày dạy : 27 / 9/2009
Rèn kỹ năng tạo lập văn bản
I Mục tiêu cần đạt
- Học sinh có kỹ năng xây dựng đoạn văn theo các cách, phát hiện các cách trình bày đoạn văn
- Có ý thức xác định câu chủ đề , trình bày đoạn mạch lạc , chặt chẽ, tạo sức thuyết phục
* TT : Làm bài tập
II Chuẩn bị
- SGK, giáo án, bảng phụ
III Các bước lên lớp
1 ổn định tổ chức
2 KTBC
? Thế nào là đoạn văn
? Có mấy cách trình bày nội dung đoạn văn
3 Bài mới
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Nội dung ghi bảng
? Cho các đoạn văn sau, hãy
xác định cách trình bày nội
dung trong đoạn văn đó
sông Thao quê tôi, rừng cọ
trập trùng Thân cọ cao vút
sắc Lá cọ tròn xoè ra nhiều
phiến nhọn dài
b, Rừng của chúng ta có rất
Pơmu ,đinh , lim, táu
,lát lànhững loại cây gỗ có
giá trị xuất khẩu cao Hoặc
tam thất quế, hồi là những
cây (A; liệu quý
c ,Làng xóm ta fA1 kia lam
lũ quanh năm mà vẫn quanh
năm đói rách Làng xóm ta
Thảo luận nhóm
Đoạn a trình bày theo cách diễn dịch
Câu chủ đề là câu 1
Các câu 2 ,3, 4 trình bày rõ về : Thân cọ búp
cọ ,lá cọ.để làm nổi bật rừng cọ trập trùng
Đoạn b: Đoạn diễn dịch
Câu chủ đề câu 1
Đoạn c: Đoạn quy nạp
Đoạn văn gồm 4 câu
Bài tập 2:
Đoạn a trình bày theo cách diễn dịch Đoạn văn gồm có
4 câu
Đoạn b: Đoạn diễn dịch
Đoạn c: Đoạn quy nạp
Đoạn văn gồm 4 câu