VÒ kiÕn thøc: Giúp HS hiểu được câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộc tình cảm, cảm xúc5. Về tư tưởng: Bồi dưỡng cho các em t[r]
Trang 1Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 77: Quê hương
(Tế Hanh)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS cảm nhận vẻ đẹp tươi sáng, giàu sức sống của một miền quê vùng biển được miêu tả trong bài thơ và tình cảm quê hương đằm thắm của tác giả Thấy được những nét
đặc sắc của bài thơ
- Bồi dưỡng cho HS tình yêu quê hương đất nước
- Rèn cho HS kỹ năng đọc và bước đầu biết phân tích nội dung va giá trị nghệ thuật của bài thơ
B Chuẩn bị:
- GV: Bài giảng,tư liệu tham khảo
- HS: Soạn và tìm hiểu bài
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy học
Hoạt động 1.Khởi động:
1 Tổ chức:
8A:
8B:
2 Kiểm tra:
Câu hỏi:
Đọc thuộc lòng khổ thơ 2, 3 của bài thp[ “Nhớ rừng” của Thế Lữ, phân tích hình ảnh con
hổ trong chốn giang sơn hùng vĩ của nó?
Đáp án:
Hình ảnh con hổ hiện lên với vẻ đẹp ngang tàn, lẫm liệt, oai nghiêm trong cảnh núi rừng hùng vĩ và bí ẩn
3 Giới thiệu
Quê hương là một nguồn đề tài khơi nguồn cảm hứng sáng tác cho các thi nhân Mỗi chúng ta ai cũng có một quê hương – Tế Hanh đã thể hiện nỗi nhớ và tình yêu quê hương sâu sắc qua bài thơ “Quê hương”,
Hoạt động 2 Đọc - hiểu văn bản:
I Tiếp xúc văn bản:
1 Đọc văn bản:
(GV nêu yêu cầu, gọi HS đọc,
nhận xét) Yêu cầu: Đọc chính xác, giọng điệu nhẹ nhàng, sâu
lắng Nhịp thơ 3/2/3 hoặc 3/5
2 Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả:
? Giới thiệu một vài nét về tác
giả, tác phẩm?
- Tế Hanh (1921), quê: Quảng Ngãi
- Thơ ông mang dậm nỗi buồn và tình yêu quê hương
- Ông có mặt trong phong trào tho mới ở trặng cuối
- Sau CM ông sáng tác phục vụ Cách mạng và kháng
Trang 2b Tác phẩm: (SGK)
c Từ khó: (SGK)
3 Bố cục:
? Bài thơ thơ có thể chia làm
mấy phần ? Nội dung của
từng phần?
- Chia làm hai phần:
+ Phần 1: Từ đầu > trong thớ vỏ
Hình ảnh quê hương
+ Phần 2: Đoạn còn lại
Nỗi nhớ quê hương
II Phân tích văn bản:
1 Hình ảnh quê hương:
? Quê hương của tác giả được
giới thiệu qua chi tết, hình
ảnh nào?
* Giới thiệu quê hương:
“Làng tôi nghề chài lưới Nước bao vây cánh biến
? Cảnh dân chài đi đánh cá
được tác giả miêu tả lại qua
hình ảnh nào?
* Cảnh dân chài đi đánh cá:
- Hình ảnh chiếc thuyền và cánh buồm
? Đoàn thuyền đánh cá ra
khơi được miêu tả trong hoàn
cảnh như thế nào?
- Hoàn cảnh (thời điểm)
“Khi trời trong, gió nhẹ, sớm mai hồng”
-> Thời điểm, không gian buổi sáng đẹp, thơ mộng
và thanh bình
? Hình ảnh con thuyền được
miêu tả qua chi tiết nào? - Hình ảnh con thuyền:“Chiếc thuyền như con tuấn mã
Phăng mái chòe vượt trường giang”
-> NT so sánh (nhân hóa), động từ mạnh > Thể hiện sự dũng mãnh, sức sống mãnh liệt, hùng tráng
? Hình ảnh cánh buồm được
miêu tả qua chi tiết nào? - Hình ảnh cánh buồm: “Cánh buồm giương to như manh hồn làng
Rướn thân trắng thâu góp gió”
-> NT so sánh, nhân hóa > Cánh buồm mang linh hồn của làng -> Vẻ đẹp bay bổng, lớn lao và thơ mông
? Em có nhận xét gì về cảm
xúc của tác giả trong đoạn thơ
này? => Cảm xúc của tác giả: Phấn trấn, tin yêu tự hào về quê hương của tác giả
* Cảnh thuyền cá về bến:
? Cảnh đoàn thuyền về bến
trong không khí như thế nào?
- Không khí: ồn ào, tấp nập
-> Không khí đông vui tấp nập
? Niềm vui của những người
dân chài được thể hiện qua
những câu thơ nào? “ biển lặng cá đầy ghe tươi ngon”
? Những hình ảnh đó gợi lên
điều gì? -> Gợi niềm vui, sự ấm no, thắng lợi, bình yên
? Vì sao người dân chài lại
phải “Nhờ ơn trời”? Từ đó em => Cuộc sống lao động phụ thuộc vào thiên nhiên
Trang 3hiểu cuộc sống lao động của
người dân Việt Nam như thế
nào?
rất vất vả, nhiều lo toan
* Hình ảnh người dân chài:
? Hình ảnh người dân chài
được tác giả miêu tả qua chi
tiết nào?
“Dân chài lưới làn da ngăm rám nắng Cả thân hình nồng thở vị xa xăm”
? Nhận xét về nghệ thuật
miêu tả và vẻ đẹp của người
dân chài?
- Bút pháp NT lãng mạn
-> Vẻ đẹp cường tráng, phi thường, khỏe khoắn và
sự sống nồng nhiệt của biển cả
* Hình ảnh con thuyền:
“ thuyền im, mỏi, nằm Nghe chất muối thấm thớ vỏ”
-> Nt nhân hóa => Cảm thận con thuyền như một cơ thể sống, như một phần sự sống của làng, gắn bó mật thiết với con người nơi đây
? Em cảm nhận được vẻ đẹp
nào trong tâm hồn tác giả? -> Tác giả là người có tâm hồn nhậy cảm, tinh tế lắng nghe được sự sống âm thầm trong những sự vật
của quê hương
2 Nỗi nhớ quê hương:
? Trong xa cách tác giả luôn
nhớ tới những gì nơi quê
hương?
- Nhớ:
Màu nước xanh Cá bạc
Chiếc buồm vôi Con thuyền rẽ sóng ra khơi Cái mùi nồng mặn
? Từ đó gợi lên một cuộc
sống như thế nào? -> Gợi cuộc sống giàu đẹp, thanh bình.
? Có thể cảm nhận cái mùi
“Nồng mặn” trong nỗi nhớ
quê hương của tác giả như thế
nào?
-> Mùi nồng mặn đó là mùi riêng của làng biển
được cảm nhận bằng tấm tình trung hiếu của người con xa quê
? Em có nhận xét gì về nỗi
nhớ quê của tác giả? => Nỗi nhớ quê da diết, bền bỉ và sâu đậm
* Tổng kết:
- Nghệ thuật: Sự sáng tạo hình ảnh thơ; sử dụng
có hiệu quả các biện pháp tu từ
- Nội dung:
(Ghi nhớ SGK)
Hoạt động 3 Luyện tập:
Tế hanh đã so sánh “cánh buồm” với hình ảnh nào?
Hoạt động 4.Củng cố, HDVN
4 Củng cố:
- Đọc diễn cảm bài thơ
- Nỗi nhớ quê hương của tác giả thể hiện ntn?
Trang 45 HDVN:
Học thuộc lòng bài thơ, hoàn thiện bài tập SGK, xem trước bài mới “Khi con tu hú”
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 78 Khi con tu hú
(Tố Hữu)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp Hs cảm nhận được lòng yêu sự sống, niềm khao khát tự do cháy bỏng của người chiến sĩ cách mạng trẻ tuổi đang bị giam cầm trong tù ngục được thể hiện bàng những hình ảnh gợi cảm và thể thơ luch bát giản dị mà sâu sắc
Giáo dục cho các em ý thức vượt lên khó khăn để đến với cuộc sống đích thực Rèn kĩ năng đọc diễn cảm và phân tích giá trị nội dung, nghệ thuật của bài thơ
B Chuẩn bị:
- GV: Tập thơ Tố Hữu
- HS: Soạn bài theo phần đọc hiểu văn bản
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học:
Hoạt động 1 Khởi động:
1 Tổ chức:
8A:
8B:
2 Kiểm tra:
Câu hỏi:
Đọc thuộc lòng và diễn cảm bài thơ “Quê hương” của Tế hanh?
Đáp án:
(Nhận xét, ghi điểm)
3.Giới thiệu:
Văn học Việt nam từ năm 1900 ->1945 chia ra các trào lưu văn học> Qua các văn bản
“Nhớ rừng”, “Ông đồ”, “Quê hương” chúng ta đã nắm được đôi nét về trào lưu văn học lãng mạn Bên cạnh đó phải kể tới trào lưu văn học cách mạng, yêu nước qua một số tác phẩm của Tố Hữu, Hồ Chí Minh Đó là những sáng tác của những chiến sỹ CM yêu nước bị xa cơ lỡ bước phải bị giam trong nhà tù của bọn đế quốc “Khi con tu hú” của Tố Hữu là một bài thơ ra đời trong hoàn cảnh như vậy
Hoạt động 2.Đọc - hiểu văn bản:
I Tiếp xúc văn bản:
1 Đọc văn bản:
(GV nêu yêu cầu, gọi HS đọc, Yêu cầu: Đọc 6 câu đầu giọng vui, náo nức, phấn
Trang 5nhận xét) chấn 4 câu cuối giọng bực bội, nhán giọng các động
từ
2 Tìm hiểu chú thích:
a Tác giả:
? Nêu một số hiểu biết về tác
giả, tác phẩm? quê Quảng Điền – Thừa Thiên-Huế Được ggiacs Tố Hữu (1920 – 2002) tên Nguyễn K Thành,
ngộ CM rất sớm đã từng bị TDP bắt giam sau đó vượt ngục và tham gia lãnh đạo CM Tháng 8
b Tác phẩm: (SGK)
(Gọi HS giải thích một số từ
3 Bố cục văn bản:
Gồm hai phần:
+ Phần 1: 8 câu đầu: Cảnh mùa hè
+ Phần 2: 6 câu cuối: Tâm trạng của người trong tù
II Phân tích văn bản:
1 Tâm trạng của con hổ trong cũi sắt ở vườn bách thú:
? Mùa hè được gợi tả bằng
những âm thanh nào? - Âm thanh: tu hú gọi bầy dậy tiếng ve ngân
? Những âm thanh đó gợi tả
một cuộc sỗng như thế nào? -> Cuộc sống rộn rã, tưng bừng
(So sánh tiếng chim tu hú
trong bài với tiengs tu hú ở
bài “Bếp lửa” của Bằng Việt?)
? Mùa hè ở đây còn được gợi
tả qua những dấu hiệu điển
hình nào của âm không gian?
-> Màu sắc:
bắp dây vàng hạt
đầy sân nắng đào trời xanh càng rộng càng cao
? Cuộc sống được gợi tả lên
từ màu sắc ấy ntn? -> Cuộc sống đẹp đẽ, tươi thắm, thanh bình
? Những sản vật điển hình
nào của mùa hạ được gợi
nhắc tới?
- Sản vật:
Lúa chiêm đang chín Trái cây ngọt dần Bắp dây vàng hạt -> Cuộc sống đang sinh sôi, nảy nở, đầy đặn, ngọt ngào
? Không gian mùa hè được
gợi tả qua chi tiết nào? - Không gian:Trời xanh càng rộng, càng cao
Đôi con diều sáo
-> Không gian tự do, phóng khoáng
-> Phương thức miêu tả sinh động, từ ngữ gợi tả, âm thanh, màu sắc, đường nét chọn lọc
? Bức tranh mùa hè hiện lên => Bức tranh mùa hè rộn rã, giàu sinh lực, phóng
Trang 6với vẻ đẹp nào? khoáng và tự do.
? Em cảm nhận được gì từ
tâm hồn nhà thơ?
-> Nồng nàn tình yêu cuộc sống, tha thiết với cuộc sống tự do, nhạy cảm với mọi biến động của cuộc
đời
2 Tâm trạng của người tù:
? Qua câu thơ:
“Ta nghe
hè ôi”
Theo em tác giả cảm nhận
bức tranh mùa hè bằng giác
quan nào?
? Cảm nhận bức tranh mùa hè
tác giả có tâm trạng ntn? “ muốn đập tan phòng, hè ôi!Ngột làm sao chết uất thôi”
? Nhận xét cách bộc lộ cảm
xúc của tác giả? -> Bộc lộ cảm xúc trực tiếp qua các từ ngữ gợi cảm
? Cách diễn đạt đó có ý nghĩa
gì? -> Tâm trạng uất ứu, ngột ngạt => Khát khao cuộc sống, khát khao tự do
? Bài thơ khép lại bằng hình
? Mở đầu và kết thúc bài thơ
đều có tiếng chim tu hú kêu
nhưng tâm trạng người tù ở
đầu và cuối bài thơ rất khác
nhau Được thể hiện ntn?
- Tâm trạng người tù:
+ ở câu đầu: Tâm trạng hòa hợp với cuộc sống mùa hè, biểu hiện niềm say mê cuộc sống
+ ở câu cuối: Tiến tu hhus gợi cảm xúc u uất, nôn nóng, khắc khoải – Tâm trạng của người bị tước đoạt tự do, tác rời cuộc sống
? Vì sao lại có sự khác nhau
đó? -> Gợi lên từ hai không gian khác nhau tự do và mất tự do
=> Tâm trạng thèm khát cao độ cuộc sống tự do, tâm hồn đang cháy len khát vọng sống, khát vọng tự do
? Những đặc sắc về nghệ
thuật và nội dung bài thơ? * Tổng kết:- Nghệ thuật: Thơ lục bát mềm mại, uyển chuyển,
linh hoạt, giọng điệu tự nhiên
- Nội dung: Lòng yêu cuộc sống, niềm khao khát tự
do cháy bỏng của người chiến sĩ Cách mạng
(HS đọc nghi nhớ) * Ghi nhớ: (SGK T20)
Hoạt động 3 Luyện tập:
? Có ý kiến cho rằng: “Thơ là tiếng nói tâm hồn của nhà thơ” Qua bài thơ em cảm nhận được gì qua tâm hồn nhà thơ?
Hoạt động 4 củng cố, HDNV
4 củng cố:
-Đọc diễn cảm bài thơ Tâm trangngj của người tù cách mạng?
5 HDVN:
- Học thuộc lòng bài thơ, hoàn thiện bài tập, đọc trước bài “Câu nghi vấn” Tiếp
Trang 7Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 79. Câu nghi vấn (tiếp theo)
A Mục tiêu cần đạt:
1 Về kiến thức:
Giúp HS hiểu được câu nghi vấn không chỉ dùng để hỏi mà còn dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định, đe dọa, bộc lộc tình cảm, cảm xúc
2 Về tư tưởng:
Bồi dưỡng cho các em tình cảm yêu quý tiếng mẹ đẻ
3 Về kĩ năng:
Giúp các em biết sử dụng câu nghi vấn phù hợp với tình huống giao tiếp
B Chuẩn bị
- GV: Bảng phụ thể hiện ngữ liệu
- HS: Tìm hiểu ngữ liệu và bài tập
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học:
Hoạt động
1 Tổ chức:
8A:
8B:
2 Kiểm tra:
Câu hỏi:
Trong những câu nghi vấn sau, câu nào không có mục đích hỏi?
A Mẹ đi chợ chưa ạ?
B Ai là tác giả ccuar bài thơ này?
C Trời ơi! Sao tôi khổ thế này?
D Bao giờ bạn đi Hà Nội?
Đáp án:
(C)
3 Giới thiệu
Hoạt động 3 hình thành kiến thức mới:
(GV gọi HS đọc ngữ liệu) I Bài học:
1 Ngữ liệu: (SGK T24)
2 Phân tích ngữ liệu:
a Câu nghi vấn:
? Chỉ ra câu nghi vấn trong đoạn
trích trên? a.b Những người / bây giờ?Mày đấy à?
c Có biết không? Lính đâu? Sao thế này? Không còn phép tắc gì nữa à?
d Cả đoạn trích
e Con gái đấy ư? Chả lẽ ấy?
Trang 8b Chức năng:
? Những câu nghi vấn trên dùng
để làm gì? a.b Bộc lộ tình cảm, cảm xúc.Đe dọa
c Đe dọa
d Khẳng định
e Bộc lộ tình cảm cảm xúc (Ngạc nhiên)
?Trong câu nghi vấn có phải bao
giờ cũng dùng dấu chấm hỏi
phải không?
-> Trong câu nghi vấn không phải tất cả các câu nghi vấn đều kết thúc bằng dáu chấm hỏi mà có dùng dấu chấm than
? Em hãy đặt một câu nghi vấn
để bộc lộ cảm xúc? Sự đe dọa?
(HS tự làm)
3 Bài học:
? Từ việc phân tích ngữ liệu trên
em hãy cho biết: Ngoài chức
năng chính là dùng để hỏi, câu
nghi vấn còn có chức năng nào
(HS đọc ghi nhớ)
* Chú ý:
- Trong nhiều trường hợp câu nghi vấn không dùng
để hỏi mà dùng để cầu khiến, khẳng định, phủ định,
đe dọa, bộc lộ cảm xúc, và không yêu cầu người
đối thoại trả lời
- Nếu không dùng để hỏi thì trong một số trường hợp câu nghi vấn có thể kết thúc bằng dấu chấm than (!) hoặc dấu chấm lửng ( )
* Ghi nhớ: SGK T22 Hoạt động 3 Luyện tập II Luyện tập:
1 Bài tập 1: (SGK)
? Chỉ ra các câu nghi vấn và
công dụng của nó? a.cảm cảm xúc.Con người dáng kính ấy ? -> Bộc lộ tình
b Toàn bộ khổ thơ (Riêng câu “Than ôi!” không phải ) -> Phủ định và bộc lộ tình cảm, cảm xúc
c Sao ta không ? -> Cầu khiến, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
d Ôi, nếu thế thì -> Phủ định, bộc lộ tình cảm, cảm xúc
2 Bài tập 2:
? Đặt câu nghi vấn theo yêu cầu? 1 Bạn có thể kể cho tôi nghe nội dung của bộ
phim “Cánh đồng hoang” được không?
2 Lão Hạc ơi, sao đời lão khốn cùng ddeenss thế?
3 Bài tập 4:
(HS đọc bài tập 4 SGK) Gợi ý:
- Trong nhiều trường hợp những câu như vậy
Trang 9dùng để chào Người nghe không nhất thiết phải trả lì mà người nghe có thể đáp lại bằng một câu chào khác (Có thể cũng là một câu nghi vấn)
- Quan hệ giữa người nói và người nghe là quạn
hệ gần gũi, mật thiết
Hoạt động 4: củng cố, HDVN:
4 Củng cố:
- GV hệ thống kiến thức về câu nghi vấn.
5 HDVN:
- Học bài và nắm được chức năng khác của câu nghi vấn
- Hoàn thành các bài tập còn lại
- Xem bài: “Thuyết minh về một phương pháp, cách làm”
Ngày soạn:
Ngày dạy:
(cách làm)
A Mục tiêu cần đạt:
Giúp HS biết cách thuyết minh phương pháp (cách làm) một thí nghiệm, một món ăn thông thường, một đồ dùng học tập, từ mục đích yêu cầu đến việc chuẩn bị, quy trình tiến hành, yêu cầu sản phẩm
-Giáo dục ý thức tự giác, chủ động tích cực cho HS
-Rèn kĩ năng trình bày lại một cách thức, phương pháp làm việc với mục đích nhất định
B Chuẩn bị
- GV: Tài liệu tham khảo và ngữ liệu ngoài SGK
- HS: Chuẩn bị bài ở nhà
C Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy – học:
Hoạt động 1 Khởi động:
1 Tổ chức:
8A:
8B:
2 Kiểm tra:
Câu hỏi:
? Một số lưu ý khi viết đoạn văn thuyết minh?
Đáp án:
(HS trình bày, nhận xét, cho điểm)
3 Bài mới:
Hoạt động 2 Hình thành kiến thức mới
(GV gọi HS đọc ngữ liệu)
I Bài học:
1 Ngữ liệu và phân tích ngữ liệu:
a Ngữ liệu: (SGK T24, 25)
Trang 10b Phân tích ngữ liệu:
* Ngữ liệu:
GV tổ chức cho HS thảo luận
nhóm:
Nhóm 1: Tìm hiểu NL (a)
Cách làm dồ chơi “Em bé đá
bóng” bằng quả khô?
Nhóm 2: Tìm hiểu NL (b)
Cách nấu canh rau ngót với thịt
lợn nạc?
- Xác định đối tượng thuyết minh?
- Bố cục của văn bản? Phần nào quan trọng nhất? Vì sao?
- Thể thuyết minh được dt đó phải theo những yêu cầu nào?
- Nhận xét lời văn trong văn bản
- Gọi các nhóm trình bày kết quả
thảo luận của nhóm mình,nhóm
khác nhận xét, bổ xung, giáo
viên đánh giá, kết luận
2 Bài học:
? Qua kết quả thảo luận trên,
thoe em để thuyết minh một
phương pháp (cách làm) nào đó
người viết phải chú ý điều gì?
- Muốn thuyết minh một phương pháp (cách làm) người viết phải chú ý:
+ Tìm hiểu, nắm vững phương pháp (cách làm)
+ Cần trình bày rõ điều kiện, cách thức, trình tự làm ra sản phẩm và yêu cầu chất lượng
đối với sản phẩm đó
+ Lời văn cần ngắn gọn, rõ ràng
(HS đọc nghi nhớ) * Ghi nhớ: (SGK – T26)
Hoạt động 3.Luyện tập II Luyện tập:
1 Bài tập 1: (SGK – T26)
? Lập dàn ý cho đề bài: “Thuyết
minh một trò chơi thông dụng
của trẻ em”?
- Dàn bài:
+ Mở bài: Giới thiệu khái quát trò chơi
+ Thân bai:
- Số người, dụng cụ chơi
- Cách chơi: Thế nài là thắng, thua, phạm luật
- Yêu cầu đối với trò chơi
+ Kết bài: Khẳng định ý nghĩa của trò chơi
2 Bài tập 2: (SGK – T27)
? Lập dàn ý cho bài văn thuyết
minh: “Phương pháp đọc
nhanh”?
? Số liệu cụ thể trong bài có ý
nghĩa gì?
- Phần 1: Từ đầu đến giải quyết được vấn đề:
Yêu cầu thực tiến phải tìm cách đọc nhaanh
- Phần 2: Tiếp đến phải tập trung cao, có ý trí
Giải thích cách đọc chủ yếu hiện nay Những yêu cầu và hiệu quả của phương pháp đọc nhanh
- Phần 3: Còn lại
Số liệu và dẫn chứng kết quả của phương pháp