Giáo án Lịch sử 5 học kì I

* Hoạt động 1 : Làm việc kết hợp với bản đồ -Mục tiêu :Trương Định là một trong những tấm gương tiêu biểu của phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở Nam Kì.. *Caùch tieán haønh : +Bư[r]

Lịch sử

Bài 1

BÌNH TÂY ĐẠI NGUYÊN SOÁI” TRƯƠNG ĐỊNH

I.MỤC TIÊU :

-Kiến thức : Học xong bài này học sinh biết :

+Trương Định là một trong những tấm gương tiêu biểu của phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở Nam Kì

+Với lòng yêu nước , Trương Định đã không tuân theo lệnh vua , kiên quyết ở lại cùng nhân dân chống quân Pháp xâm lược

-Kỹ năng : +Xác đinh được vị trí 3 tỉnh miền Đông ( Gia Định, Định Tường, Biên Hòa ) và 3 tỉnh mièn Tây Nam Kì ( Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên ) trên bản đồ Việt Nam

+Trình bày được suy nghĩ của Trương Định

-Thái độ : +Giáo dục các em lòng tôn kính các danh nhân và truyền thống yêu nước chống ngoại xâm của dân tộc ta

II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC : -Hình trong SGK

-Bản đồ hành chính Việt Nam -Phiếu học tập

III.CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU :

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1 Ổn định :

2 Kiểm tra bài cũ :

3 Bài mới :

Giới thiệu bài : Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu giai đoạn

lịch sử của dân tộc ta “ Hơn tám mươi năm chống thực dân

Pháp xâm lược và đô hộ ” mà tiêu biểu là cuộc khởi nghĩa

của “ Bình Tây Đại Nguyên Soái ” Trương Định đó cũng là

tên của bài học hôm nay ( Gọi vài HS nhắc lại tựa bài )

* Hoạt động 1 : Làm việc kết hợp với bản đồ

-Mục tiêu :Trương Định là một trong những tấm gương tiêu

biểu của phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở Nam

Kì

*Cách tiến hành :

+Bước 1 : Treo bản đồ và yêu cầu HS lên chỉ vị trí Đà

Nẵng

-Các em đọc thầm đoạn chữ nhỏ trên bài

-Hát vui -Kiểm tra dụng cụ học tập

-Vài HS nhắc lại tựa bài

-Cả lớp -HS lên chỉ -Đọc thầm -….Thực dân Pháp nổ súng mở đầu xâm lược nước ta

? Vào sáng ngày 1- 9 -1858 ở thành phố này đã xảy ra sự

kiện gì ?

-Các em ạ từ phát súng này thực dân Pháp đã từng bước

xâm lược nước ta , biến nước ta thành thuộc địa của chúng

Nhưng nhân dân ta đã đứng lên cùng chống giặc ngoại xâm

-Các em đọc thầm tiếp từ “ Ngay sau khi ……Gia Định (

1859 ) ” và cho biết các cuộc khởi nghĩa tiêu biểu trong

giai đoạn này và tóm tắt sơ lược về ông Trương Định

+Bước 2 : HS trả lời và nhận xét Giáo viên chốt ý Ghi

nội dung chính lên bảng

*….Trương Định, Hồ Huân Nghiệp , Nguyễn Hữu Huân, Võ

Duy Dương, Nguyễn Trung Trực ……trong đó lớn nhất là

phong trào kháng chiến dưới sự chỉ huy của Trương Định

-….Trương Định sinh năm 1820 quê ở Bình Sơn ( Nay thuộc

huyện Sơn Tịnh ), Quãng Ngãi (chỉ bản đồ vị trí tỉnh Quãng

Ngãi ) sau theo cha vào Nam giữa thời Thiệu Trị ( 1841 -

1847 ) và lập nghiệp ở Tân An Khi Trương Cầm làm Lãnh

binh Gia Định Trương Định đã chiêu mộ dân nghèo kai

hoang lập đồn điền , được phong chức Quản cơ , nên còn

được gọi là Quản Định Ông chiêu mộ nghĩa binh đánh

Pháp ngay khi chúng vừa tấn công Gia Định ( 1859 )

*Hoạt động 2 : Lý do khiến Trương Định phải băn khoăn

-Mục tiêu : Hiểu được lý do làm cho Trương Định băn

khoăn

-Cách tiến hành :

-Bước 1 :

-Các em đọc thầm từ “ Năm 1862…….cho phải ” và thảo

luận nhóm đôi theo câu hỏi sau :

? Điều gì khiến Trương Định phải băn khoăn suy nghĩ ?

-Bước 2 :

-Giáo viên chốt ý Ghi nội dung chính lên bảng

*Năm 1862 giữa lúc quân Pháp đang lúng túng vì gặp phải

sự chóng trả quyết liệt của nhân dân ta thì triều đình nhà

nguyễn với tư tưởng cầu hòa vội kí hòa ước , nhường ba tỉnh

miền Đông Nam Kì cho thực dân Pháp : Gia Định, Định

Tường, Biên Hòa ( Chỉ bản đồ ) cho thực dân Pháp Để

tách ông ra khỏi cuộc khởi nghĩa này nhà vua đã thăng chức

cho ông làm lãnh binh An Giang ( 1 trong 3 tỉnh mièn Tây

-Đọc thầm và trả lời -Nhận xét

-Nhóm đôi

-HS trả lời và nhận xét

Nam Kì : Vĩnh Long, An Giang, Hà Tiên ) ( chỉ bản đồ ) và

yêu cầu ông đi nhận chức ngay Nhưng dân chúng và nghĩa

quân quyết tiếp tục kháng chiến Giữa lệnh vua và lòng

dân , Ông không biết hành động như thế nào cho phải lẽ

* Hoạt động 3 : Thái độ của Trương Định

-Mục tiêu :Với lòng yêu nước , Trương Định đã không tuân

theo lệnh vua , kiên quyết ở lại cùng nhân dân chống quân

Pháp xâm lược

*Cách tiến hành :

-Bước 1 : Các em thảo luận theo nhóm 4 đọc thầm đoạn “

Trong khi đó… chống thực dân Pháp ” với phiếu học tập :

? Trước những băn khoăn đó ngghĩa quân và dân chúng đã

làm gì ?

? Trương Định đã làm gì để đáp lại lòng tin yêu của nhân

dân ?

-Bước 2 : -Giáo viên nhận xét và chốt ý

*Nghĩa quân và nhân dân suy tôn Trương Định làm “ Bình

Tây Đại nguyên soái ”.

*Cảm kích trước tấm lòng của nghĩa quân và dân chúng,

Trương Định đã không tuân lệnh vua , ở lại cùng nhân dân

chống giặc Pháp.

4 Củng cố :

? Cuộc khởi nghĩa mà các em vừa học là do ai lãnh đạo ?

? Trong lúc phong trào đang thắng lợi thì triều đình nhà

Nguyễn đã làm gì ?

* Năm 1862, triều đình nhà Nguyễn ký hòa ước , nhường

ba tỉnh miền Đông Nam Kì cho thực dân Pháp Triều đình

ra lệnh cho Trương Định phải giải tán lực lượng kháng

chiến

? Thái độ của Trương Định ra sao ?

*Trương Định cương quyết cùng nhân dân chống quân xâm

lược

-Gọi HS đọc nội dung bài học

-Gọi HS lên bản chỉ bản đồ vị rí tỉnh Quãng Ngãi, 3 tỉnh

miền Đông và 3 tỉnh miền Tây Nam Kì

5 Nhận xét , dặn dò :-Nhận xét tiết học

-Về nhà viết bài vào tập và nắm nội dung bài Sưu tầm

tranh ảnh tư liệu nói về Nguyễn Trường Tộ để tiết sau trình

bày trước lớp

-Làm việc nhóm 4

-Trình bày , nhận xét

-Trương Định -Trả lời ở nội dung bài học -Nhận xét

-Trả lời  Nhận xét -Đọc lại nội dung bài -HS lên chỉ bản đồ

Bài 2 :

NGUYỄN TRƯỜNG TỘ MONG MUỐN

CANH TÂN ĐẤT NƯỚC

I.MỤC TIÊU : Học xong bài này, HS biết :

-Kiến thức : +Những đề nghị chủ yếu để canh tân đất nước của Nguyễn Trường Tộ

+Nhân dân đánh giá về lòng yêu nước của Nguyễn trường Tộ như thế nào

-Kỹ năng : Biết nêu những đề nghị canh tân đất nước của nguyễn trường Tộ

-Thái độ : Giáo dục ở các em lòng yêu kính các bậc tiền nhân

II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC : Hình ở SGK và bản đồ hành chính Việt Nam

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU :

1.Kiểm tra bài cũ : Gọi 3 HS trả lời 3 câu hỏi ở SGK ở bài Bình

Tây Đại nguyên soái Trương Định

-Nhận xét và cho điểm

2.Bài mới :

-Giới thiệu bài : Đất nước ta ở nửa sau thế kỷ XIX trước sự xâm

lược của thực dân Pháp , bên cạnh những cuộc khởi nghĩa còn có

một số nhà nho yêu nước trong đó có Nguyễn Trường Tộ chủ

trương canh tân đất nước để đủ sức tự lập tự cường nhằm tránh họa

xâm lăng Để biết được ông đã làm những gì để thực hiện ý muốn

của mình Chúng ta cùng tìm hiểu qua bài “ Nguyễn trường tộ

mong muốn canh tân đất nước ”

*Hoạt động 1 : Những đề nghị của Nguyễn Trường Tộ

-Mục tiêu : HS biết được những đề nghị để canh tân đất nước của

Nguyễn Trường Tộ

-Cách tiến hành :

+Bước 1 : Cho HS đọc thầm đoạn “ Năm 1860… sử dụng máy móc

”

? Nêu những đề nghị canh tân của Nguyễn Trường Tộ ?

+Bước 2 : Thảo luận và đại diện nhóm trình bày

-Nhận xét chốt ý :

*-Mở rộng quan hệ ngoại giao , buôn bán với nhiều nước

-Thuê chuyên gia nước ngoài giúp ta phát triển kinh tế

-Mở trường dạy cách đóng tàu , đúc súng, sử dụng máy móc

? Canh tân là gì ?

-Trả lời và nhận xét

-Nghe giới thiệu

-Nhắc lại tựa bài -Thảo luận nhóm đôi

-Thảo luận -Đại diện trình bày -Nhận xét

-Vài HS nhắc lại -HS đọc chú giải tr

? Theo em, qua những đề nghị nêu trên , Nguyễn Trường Tộ mong

muốn điều gì ? (… làm cho đất nước giàu mạnh )

? Bản điều trần ?

*Hoạt động 2 : Vì sao Nguyễn Trường Tộ không thực hiện

-Mục tiêu : Biết được vì sao những đề nghị của Nguyễn Trường Tộ

không thực hiện

-Cách tiến hành :

+Bước 1 : Cho HS đọc thầm đoạn “ Vua quan nhà Nguyễn … thực

hiện ”

? Những đề nghị đó có được triều đình thực hiện không ? Vì sao ?

+Bước 2 : Thảo luận và đại diện nhóm trình bày

-Nhận xét chốt ý :

*Triều đình bàn luận không thống nhất , vua Tự Đức cho rằng

không cần nghe theo Nguyễn Trường Tộ

-Vì vua quan nhà Nguyễn lạc hậu , không hiểu được những thay đổi

ở các nước trên thế giới Ngay cả những sự việc như : đèn treo

ngược , không có dầu vẫn sáng ( đèn điện ); xe đạp 2 bánh chuyển

động rất nhanh mà không bị đổ … vua quan nhà Nguyễn vẫn không

tin điều đó là sự thật Triều đình nhà Nguyễn bảo thủ , không muốn

có một sự thay đổi Vua Tự Đức cho rằng : “ Không cần nghe theo

Nguyễn Trường Tộ , những phương pháp cũ đã đủ để điều khiển

quốc gia rồi

*Hoạt động 3 : Nhận xét về Nguyễn Trường Tộ của nhân dân

-Mục tiêu : Nhân dân đánh giá về lòng yêu nước của Nguyễn

trường Tộ như thế nào

-Cách tiến hành :

+Bước 1 : Cho HS đọc thầm đoạn “ Mặc dù vậy ….nước mạnh ” và

trả lời câu hỏi :

? Tại sao Nguyễn Trường Tộ lại được người đời sau kính trọng ?

+Bước 2 : Cả lớp đọc thầm và trả lời câu hỏi

*Trước họa xâm lăng , bên cạnh những người Việt Nam yêu nước

cầm vũ khí đứng lên chống Pháp như : Trương Định , Nguyễn Trung

Trực, Nguyễn Hữu Huân … còn có những người đề nghị canh tân

đất nước , mong muốn dân giàu , nước mạnh như Nguyễn Trường Tộ

.

3 Củng cố :

? Hãy nêu những đề nghị canh tân đất nước của Nguyễn Trường Tộ

?

? Những đề nghị đó có được vua quan nhà Nguyễn nghe theo và

7

-Trả lời , nhận xét -HS đọc chú giải tr7

-Nhóm 4

-Thảo luận , trình bày và nhận xét

-Làm việc cả lớp

-Trình bày và nhận xét

-Trả lời và nhận xét

thực hiện không

? Nêu cảm nghĩ của em về Nguyễn Trường Tộ ?

*Nguyễn Trường Tộ có lòng yêu nước , muốn canh tân để đất nước

phát triển Khâm phục tinh thần yêu nước của Nguyễn Trường Tộ

-Gọi vài HS đọc lại nội dung bài học

-Giáo viên có thể đọc cho các em nghe tài liệu tham khảo ở SGV

trang 13

4 Nhận xét và dặn dò :

-Nhận xét tiết học

-Về nhà các em chép bài vào tập và nắm nội dung bài .Sưu tầm

hình ảnh về cố đô Huế để giờ lịch sử sau chúng ta cùng tham khảo

-Trả lời và nhận xét

-Vài HS đọc

Rút kinh nghiệm:

………

………

Bài 3 :

CUỘC PHẢN CÔNG Ở KINH THÀNH HUẾ

I.MỤC TIÊU : Học xong bài này, HS biết :

*Kiến thức :Cuộc phản công quân Pháp ở kinh thành Huế do Tôn Thất Thuyết và một số quan lại yêu nước tổ chức, đã mở đầu cho phong trào Cần vương ( 1885 - 1896 )

*Kỹ năng : -Biết xác định vị trí của kinh thành Huế trên lược đồ và bản đồ

-Biết cùng các bạn thuật lại cuộc phản công ở kinh thành Huế

*Thái độ : Biết trân trọng , tự hào về truyền thống yêu nước , bất khuất của dân tộc

II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :

-Lược đồ kinh thành Huế năm 1885

-Bản đồ Hành chính Việt Nam -Hình ở SGK

-Các hình của Phạm Bành, Đinh Công Tráng , Nguyễn Thiện Thuật, Phan Đình Phùng -Phiếu học tập

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU :

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh

1.Kiểm tra bài cũ : Gọi 2 HS trả lời 2 câu hỏi cuối bài

Nguyễn Trường Tộ mong muốn canh tân đất nước ( trang 7 )

-Nhận xét và cho điểm

2.Bài mới :

*Giới thiệu bài : Những đề nghị của Nguyễn Trường Tộ đã

không được vua quan nhà Nguyễn đồng ý mà triều đình còn ký

với Pháp hiệp ước Pa-tơ-nốt ( 1885 ) công nhận quyền đô hộ

của thực dân Pháp trên toàn đất nước ta Tuy triều đình đã đầu

hàng nhưng nhân dân ta không chịu khuất phục quyết đứng

lên chống giặc thể hiện ở “ Cuộc phản công ở kinh thành Huế

”

*Hoạt động 1 : Sự khác nhau giữa 2 phái “ Chủ chiến - chủ

hòa ”

-Mục tiêu : Nắm được sự khác nhau về chủ trương của phái chủ

chiến và phái chủ hòa trong triều đình nhà Nguyễn ,

-Cách tiến hành :

+Bước 1 : HS đọc thầm đoạn “Năm 1884 ….sẵn sàng đánh

Pháp ” và trả lời câu hỏi :

? Phân biệt điểm khác nhau về chủ trương của phái chủ chiến

và phái chủ hòa trong triều đình nhà Nguyễn

?Đại diện phái chủ chiến là ai ? Họ đã làm gì để chuẩn bị

-Trả lời và nhận xét

-Nghe giới thiệu

-Nhắc lại tựa bài -Làm việc nhóm đôi

-Nghe giáo viên giao nhiệm vụ

-Đọc thầm và trình bày -Nhận xét

chống Pháp ?

+Bước 2 :

*Phái chủ hòa chủ trương hòa với Pháp

Phái chủ chiến chủ trương chống Pháp

*Tôn Thất Thuyết …Cho lập căn cứ kháng chiến

*Hoạt động 2 : Phong trào Cần Vương

-Mục tiêu :Cuộc phản công quân Pháp ở kinh thành Huế do

Tôn Thất Thuyết và một số quan lại yêu nước tổ chức, đã mở

đầu cho phong trào Cần vương ( 1885 - 1896 )

-Cách tiến hành :

+Bước 1 : Cho HS đọc thầm “ Khi biết tin……giúp vua cứu nước

”

và trả lời theo phiếu học tập

? Tường thuật lại cuộc phản công ở kinh thành Huế theo các ý :

Thời gian, hành động của Pháp , tinh thần quyết tâm chống

Pháp của phái chủ chiến

? Ý nghĩa của cuộc phản công ở kinh thành Huế ?

+Bước 2 : (Treo lược đồ và bản đồ ) HS trình bày theo lược đồ

và GV chốt ý.

*+Đêm mồng 4 rạng sáng mồng 5-7-1885 nổ súng thần công

tấn công vào đồn mang cá và tòa Khâm sứ Pháp

+Bị đánh bất ngờ , quân Pháp vô cùng bối rối , chúng cố thủ

đến sáng mới đánh trả lại , tiến vào kinh thành, giết người ,

cướp của và tàn phá

+Tuy yếu thế nhưng quân dân ta không đầu hàng Tôn Thất

Thuyết đưa vua Hàm Nghi và đoàn tùy tùng lên rừng núi Quảng

Trị để tiếp tục kháng chiến Ông lắy danh ngiã vua Hàm Nghi ,

ra chiếu cần vương kêu gọi nhân dân cả nước đứng lên giúp vua

cứu nước

*Điều này thể hiện lòng yêu nước của một bộ phận quan lại

trong triều đình Nguyễn , khích lệ nhân dân đấu tranh chống

Pháp

(Tôn Thất Thuyết quyết định đưa vua Hàm Nghi và đoàn tùy

tùng lên rừng núi Quảng Trị là một sự kiện hết sức hệ trọng

trong xã hội phong kiến )

*Hoạt động 3 : Một số cuộc khởi nghĩa

-Mục tiêu : Biết được một số cuộc khởi nghĩa tiêu biểu ở giai

đoạn này

-Làm việc nhóm 4

-Nghe giao nhiệm vụ và nhận phiếu học tập

-Thảo luận và dại diện nhóm trình bày kết hợp chỉ lược đồ và bản đồ cho các nhóm khác nghe và nhận xét

-Kết hợp đọc chú giải ở SGK trang 9

-Làm việc cả lớp

-Nhận nhiệm vụ -Trả lời  nhận xét

-Cách tiến hành :

+Bước 1 : cả lớp đọc thầm đoạn “ Từ đó…….lãnh đạo ” và trả

lời câu hỏi

? Chiếu Cần Vương có tác dụng gì ?

? Em biết gì thêm về phong trào Cần Vương ?

+Bước 2 : Khi GV chốt ý giới thiệu với HS hình của các vị

lãnh đạo các cuộc khởi nghĩa

*…kêu gọi mọi người giúp vua cứu nước

*Các cuộc khởi nghĩa hưởng ứng phong trào cần Vương :

+Phạm Bành-Đinh Công Tráng : Ba Đình ( Thanh Hóa ).

+Nguyễn Thiện Thuật :Bãi Sậy ( Hưng Yên )

+Phan Đình Phùng : Hương Khê ( Hà Tĩnh )

3 Củng cố :

-Gọi HS đọc nội dung ở SGK trang 9

-Đọc cho HS nghe tham khảo ở SGV trang 16

4 Nhận xét - dặn dò :

-Nhận xét tiết học

-Về nhà viết bài vào tập và xem lại bài , xem trước bài 4 để

chuẩn bị cho tiết lịch sử tuần tới

-Vài HS đọc

Rút kinh nghiệm:

………

………

Bài 4 :

XÃ HỘI VIỆT NAM CUỐI THẾ KỶ XIX - ĐẦU THẾ KỈ XX

I.MỤC TIÊU : Học xong bài này , HS biết :

*Kiến thức :-Cuối thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX, nền kinh tế- xã hội nước ta có nhiều biến

đổi do chính sách khai thác thuộc địa của Pháp -Bước đầu nhận biết về mối quan hệ giữa kinh tế và xã hội ( kinh tế thay đổi , đồng thời xã hội cũng thay đổi theo )

*Kỹ năng : -Nhận biết được sự thay đổi của xã hội Việt Nam lúc bấy giờ

-Nêu được các thành phần xã hội

*Thái độ : -HS nhận biết giá trị thực tiễn của sự biến đổi kinh tế xã hội ở nước ta đầu thế kỷ XX

-Bồi dưỡng tình yêu quê hương đất nước

II.ĐỒ DÙNG DẠY HỌC :

-Hình ở SGK -Bản đồ hành chính Việt Nam -Phiếu học tập

III.HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC CHỦ YẾU :

1.Ổn điịnh :

2.Kiểm tra bài cũ : Cuộc phản công ở kinh thành Huế

? Nguyên nhân dẫn đến phong trào Cần Vương ?

-Nhận xét và cho điểm

3.Bài mới :

*Giới thiệu bài : Hưởng ứng chiếu Cần Vương nhân dân

ta đứng lên chống thực dân Pháp rất mạnh mẽ nhưng đều

thất bại Sau khi dập tắt phong trào đấu tranh vũ trang

của nhân dân ta, thực dân Pháp dã làm gì ? Việc đó đã

tác động như thế nào đến tình hình kinh tế xã hội nước ta

? Đó là điều mà chúng ta cùng tìm hiểu qua bài học hôm

nay “Xã hội việt nam cuối thế kỷ XIX - đầu thế kỉ XX ”

*Hoạt động 1 : Sự biến đổi của nền kinh tế Việt Nam

-Mục tiêu : Cuối thế kỷ XIX- đầu thế kỷ XX, nền kinh tế

- xã

hội nước ta có nhiều biến đổi do chính sách khai thác

thuộc địa của Pháp

-Cách tiến hành :

-Hát vui -Trả lời  Nhận xét

-Thảo luận nhóm đôi