Bài soạn môn Ngữ văn 7 - Tuần 20 (chuẩn)

Giáo viên :8 câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm về các hiện tượng thời tiết : nắng, mưa, bão, lụt và hoạt động trồng trọt chăn nuôi như: giá trị của đất, giá trị của chăn nu«i, c¸c yªu tè q[r]

Trang 1

Bài 18

* Kết quả cần đạt:

1, Kiến thức:

- Thế nào là tục ngữ? Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật ( kết cấu, nhịp

điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài học

Nắm được yêu cầu và cách thức sưu tầm ca dao tục ngữ, tục ngữ địa phương

- Hiểu rõ nhu cầu nghị luận trong đời sống và đặc điểm chung của văn nghị luận

2, Kĩ năng: Từng bước rèn kĩ năng phân tích tìm hiểu ý nghĩa của các câu tục ngữ Việt Nam Hình thành kĩ năng làm văn nghị luận

3, Thái độ: Học sinh có thái độ kính trọng , bảo tồn, giữ gìn những câu tục ngữ của dân tộc

Ngày soạn : / 2010

Ngày dạy : 7A 11 / 2010

7B: 11 / 2010

Tiết 73 Tục ngữ

về thiên nhiên và lao động sản xuất

A, Mục tiêu bài học:

Kiến thức:

- Thế nào là tục ngữ? Nội dung, ý nghĩa và một số hình thức nghệ thuật ( kết cấu, nhịp điệu, cách lập luận) của những câu tục ngữ trong bài học

Nắm được yêu cầu và cách thức sưu tầm ca dao tục ngữ, tục ngữ địa phương

Kĩ năng: Từng bước rèn kĩ năng phân tích tìm hiểu ý nghĩa của các câu tục ngữ Việt

Nam

Thái độ: Học sinh có thái độ kính trọng , bảo tồn, giữ gìn những câu tục ngữ của dân tộc

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Bảng phụ

- Học sinh : Soạn bài theo hướng dẫn SGK

C- Tiến trỡnh tổ chức cỏc hoạt động dạy học:

1- Ổn định tổ chức: : 7A: ……….……….

7B: ……….……….

2, Kiểm tra bài cũ:

- Không kiểm tra

3, Tổ chức dạy và học bài mới

Trang 2

- Học sinh đọc chú thích * ( trang 3)

H: Thế nào là tục ngữ?

- Giáo viên : Phân biệt tục ngữ với thành ngữ và ca

dao:

+giống nhau:Tục ngữ và thành ngữ đều là những

đơn vị có sẵn trong ngôn ngữ và lời nói, đều dùng hình

ảnh để diễn đạt, đều được sử dụng ở nhiều hoàn cảnh

khác nhau của cuộc sống

+Khác nhau: Thành ngữ thường là đơn vị tương

đương như từ, mang hình thức cụm từ cố định( VD: Đắt

như tôm tươi, cao như sếu…) còn tục ngữ là những câu

nói hoàn chỉnh

Thành ngữ có chức năng định danh gọi tên sự vật,

tính chất trạng thái, hoạt động của sự vật, hiện tượng

Còn tục ngữ diễn ddatj trọn ven một phán đoán, một kết

luận, một lời khuyên

- Ca dao là lời thơ của dân ca Ca dao thiên về biểu

đạt thế giới nội tâm thuộc thể trữ tình Còn tục ngữ thiên

về dạy đạo lý thuộc thể nghị luận

- Giáo viên nêu yêu cầu đọc:Chú ý ngắt nhịp theo

từng vế câu Giọng đọc rõ ràng rành mạch

- Gọi 2 học sinh đọc bài

H: Văn bản gồm 8 câu tục ngữ, có thể xếp thành

mấy nhóm? là những nhóm nào?

- Từ câu 1->4:Tục ngữ về thiên nhiên

- Từ câu 5-> câu 8:Tục ngữ về lao động sản xuất

- Học sinh đọc câu 1

H: Câu tục ngữ nói gì?

- Tháng năm đêm ngắn, tháng mười ngày ngắn

H:Câu tục ngữ sử dụng nghệ thuật gì? Tác dụng

của nghệ thuật đó?

- Nghệ thuật nói quá-> Nhấn mạnh đặc điểm ngắn

của đêm tháng năm và ngày tháng mười, gây ấn tượng

I, Khái niệm về tục ngữ: SGK(3)

II,Phân tích:

1, Tục ngữ về thiên nhiên:

a, Câu 1:

Trang 3

Hoạt động của thầy và trò Nội dung

độc đáo, khó quên

- Nghệ thuật đối làm nổi bật tính chất trái ngược

giữatháng năm và tháng mười, giúp dễ thuộc dễ nhớ

Giáo viên :ở nước ta, tháng năm thuộc mùa hạ,

tháng mười thuộc mùa đông

H:Từ đó suy ra câu tục ngữ này có ý nghĩa gì?

-Học sinh đọc câu 2

H: Em hãy giải thích nghĩa của câu tục ngữ?

Mau:Dày, nhiều Mau sao:Trời đêm dày sao thì

ngày hôm sau trời nắng

-Vắng:ít, không có.Trời ít sao hoặc không có thì

ngày hôm sau dễ mưa

của nghệ thuật ấy?

-Đối xứng -> nhấn mạnh sự khác biệt về sao sẽ

dẫn đến sự khác nhau về thời tiết mưa, nắng, khiến câu

tục ngữ dễ nhớ dễ thuộc

H: Câu tục ngữ nêu ra kinh nghiệm gì? Kinh

nghiệm đó có ý nghĩa gì trong cuộc sống?

-Học sinh đọc câu tục ngữ 3

H: “Ráng mỡ gà” nghĩa là thế nào?

-Nền trời có màu vàng như màu mỡ gà

H:Tại sao khi nền trời có màu mỡ gà thì “ ai có

nhà thì giữ”?

-Vì đó là dấu hiệu báo trời sắp có bão

H: Câu tục ngữ nêu ra kinh nghiệm gì? có ý nghĩa

gì trong cuộc sống?

Giáo viên :Dân gian không chỉ xem ráng mỡ gà để

đoán bão mà còn xem chuồn chuồn để đoán mưa,

- Nêu ra một bài họcvề cách sử dụng thời gian trong cuộc sống con người sao cho hợp lý với thời gian mỗi mùa, giúp con người chủ động trong công việc, giao thông, đi lại( nhất là

đi xa)

b, Câu 2:

- Nêu ra kinh nghiệm trông sao

đoán thời tiết mưa nắng để từ

đó chủ động trong công việc hôm sau

c,Câu 3:

- Nêu ra kinh nghiệm dự đoán bão để từ đó chủ động phòng

Trang 4

bão.Em hãy đọc câu tục ngữ nói về kinh nghiệm đó?

-Chuồn chuồn bay thấp thì mưa…

-Tháng bẩy heo may, chuồn chuồn bay thì bão

H: Hiện nay câu tục ngữ còn có tác dụng không?

vì sao?

- Học sinh đọc câu tục ngưc thứ 4

H:Câu tục ngữ có mấy vế? Em hãy giải thích nghĩa

của từng vế?

-2 vế: Tháng 7 âm lịch kiến ra nhiều( rời khỏi tổ

từng đàn) thì sẽ lại lụt hoặc có lụt vào tháng 8

H: Câu tục ngữ này nêu ra bài học gì? có ý nghĩa

gì?

Giáo viên : Câu tục ngữ này còn một dị bản khác

là: Tháng 7 kiến đàn, đại hàn hồng thủy

- Học sinh đọc 3 cau tục ngữ còn lại

-1 học sinh đọc câu tục ngữ 5

H: Em hãy giải thích nghĩa của câu tục ngữ?

-Tấc: Đơn vị đo lường trong dân gian bằng 1/10

thước Tấc đất: mảnh đất rất nhỏ

-Vàng: Kim loại quí thường được đo bằng cân tiểu

li Tấc vàng: Một lượng vàng rất lớn

=>Mảnh đất nhỏ bằng một lượng vàng lớn

H: Kinh nghiệm nào được đúc kết từ câu tục ngữ?

- Đât ta quí hơn vàng

H:Bài học thực tế từ kinh nghiệm này là gì?

-Đất là của cải, cần sử dụng có hiệu quả nhất

H:Hiện tượng bán đất đang diễn ra có nằm trong ý

nghĩa câu tục ngữ này không?

chống bão,giảm bớt thiệt hại

d, Câu4:

- Nêu ra kinh nghiệm dự đoán

lũ lụt để từ đó chủ động phòng chống lũ lụt sau tháng 7 âm lịch, giảm bớt thiệt hại

2,Tục ngữ về lao động sản xuất:

a,Câu 5:

- Giá trị của đất đai trong đời sống lao động sản xuất của con người

Trang 5

- không vì đó là hiện tượng kinh doanh đất

- học sinh đọc câu tục ngữ 6

H: Em hãy chuyển câu tục ngữ này sang tiếng

Việt?

H: ở đây,thứ tự nhất, nhị, tam xác định tầm quan

trọng hay lợi ích của nuôi các, làm vườn, trồng lúa?

H:Nếu thế kinh nghiệm sản xuất được rút ra ở đây

là gì?

- Nuôi các có lãi nhất rồi mới đến làm vườn và

trồng lúa

H:Bài học kinh nghiệm rút ra từ câu tục ngữ trên là

gì?

H:Trong thực tế bài học này được áp dụng như thế

nào?

-Học sinh đọc câu 7

H:Em hãy giải thích nghĩa của câu tục ngữ?Nghiã

đó chứng tỏ câu tục ngữ nói về vấn đề gì?

H:Câu tục ngữ sử dụng biện pháp nghệ thuật gì?

Tác dụng của nghệ thuật đó?

-Nghệ thuật liệt kê nhấn mạnh vai trò của từng yếu

tố trong nghề trồng lúa

H:Em hãy tìm những câu tục ngữ gần gũi với kinh

nghiệm này?

-Một lượt tát một bát cơm

-Người đẹp vì lụa lúa tốt vì phân

-Công cấy là công bỏ công làm cỏ là công ăn

H:Bài học kinh nghiệm được rút ra từ kinh nghiệm

này là gì?

-Học sinh đọc câu tục ngữ thứ 8

H:Em hãy giải nghĩa của các từ “ thì” và “ thục”?

-Thì:Thời vụ thích hợp nhất cho trồng từng loại

cây

- Chỉ thứ tự lợi ích của các nghề.Nhắc nhở muốn làm giàu cần phải phát triển thủy sản

c,Câu 7:

-Vai trò của 4 yếu tố trong nghề trồng lúa

d,Câu 8:

Trang 6

-Thục:Đất canh tác đã hợp với trồng trọt.

của nghệ thuật đối xứng?

H:Kinh nghiệm được đúc kết trong câu tục ngữ

này là gì?

-Trồng trọt cần đảm bảo hai yếu tố là thời vụ và

đất đai trong đó yếu tố thời vụ là quan trọng hàng đầu

H:Kinh nghiệm này đi vào thực tế sản xuất nông

nghiệp ở nước ta như thế nào?

-Lịch gieo cấy đúng thời vụ

-Cải tạo đất sau mỗi vụ

Giáo viên :8 câu tục ngữ đúc kết kinh nghiệm về

các hiện tượng thời tiết : nắng, mưa, bão, lụt và hoạt động

trồng trọt chăn nuôi như: giá trị của đất, giá trị của chăn

nuôi, các yêu tố quan trọng trong nghề trồng trọt

H:Tại sao các câu tục ngữ này nói về hai chủ đề

khác nhau nhưng lại được sắp xếp trong cùng một văn

bản?

-H:Các câu tục ngữ sử dụng những nghệ thuật gì?

Biểu đạt những nội dung nào?

-Học sinh đọc ghi nhớ(5)

-Giáo viên hướng dẫn->học sinh về nhà sưu tầm

tục ngữ theo chủ đề bài học

- Khẳng định tầm quan trọng của thời vụ và đất đai đối với nghề trồng trọt

*Ghi nhớ:SGK(5)

III,Luyện tập:

4, Củng cố:

-Học sinh đọc lại toàn bài tục ngữ

5, Hướng dẫn học ở nhà:

-Học thuộc lòng các câu tục ngữ trong bài

-Sưu tầm các câu tục ngữ theo nội dung bài học

D, Tự rút kinh nghiệm giờ dạy:

………

……….

Trang 7

Ngày dạy : 7A 11 / 2010

7B: 11 / 2010

Tiết 74 Chương trình Ngữ Văn địa phươ

Ca dao ở đại từ, phú lương, phú

bình, định hoá

Giúp học sinh :

1, Đọc và tìm hiểu những bài ca dao viết về quê hương Đại Từ Nắm được nội dung và nghệ thuật tiêu biểu của những bài ca dao đó Sưu tầm một số bài ca dao cùng viết về quê hương Đại Từ, Võ Nhai

2, Tiếp tục rèn kĩ năng tìm hiểu ca dao cho học sinh

3, Giáo dục, bồi dưỡng cho học sinh tình yêu quê hương đất nước

B, Chuẩn bị:

- Giáo viên : Sưu tầm những bài ca dao ở địa phương

- Học sinh : Đọc trước các bài ca dao trong cuốn “văn học Thái Nguyên”

1- Ổn định tổ chức: : 7A: ……….……….

7B: ……….……….

- Đọc thuộc lòng các bài ca dao về quê hương Đại từ đã học và sưu tầm được

Học sinh đọc các bài ca dao trong văn bản

- 1 học sinh đọc bài ca dao 2

Giáo viên :Bài ca dao mở đầu bằng cụm từ “ ngồi

buồn” một cụm từ quen thuộc trong ca dao

H: Em hãy đọc các câu ca dao cùng có cách mở

đầu như thế?

- Ngồi buồn nhớ mẹ ta xưa

Miệng nhai cơm búng lưỡi lừa cá xương

,Bài 2:

Trang 8

H: Hình ảnh “ ra đứng cầu thang” cho thấy bài ca

dao là lời của ai? ở vùng nào?

- Là lời của người con gái (nhân vất trữ tình) ở

vùng núi Việt Bắc(Đại từ, Phú Lương, Định Hóa)

H: Cô gái trong bãy tỏ điều gì?

- Nỗi nhớ người thương

Giáo viên : Đó là nỗi mong nhớ ,bâng khâng nên

cô gái mới cảm nhận được những chuyển động tinh tế

của cảnh vật” gió đưa ngọn cỏ tưởng chàng sang

chơi”.Ca dao ở vùng trung bộ cùng có câu mang nội

dung tương tự như: “ai về trồng dứa qua truông

Gió lay bông sậy bỏ buồn cho em”

- Gọi 1 học sinh đọc 4 lời thơ còn lại

H: “Cổng đào” là cổng như thế nào?

- Cổng đào là mĩ từ làm đẹp ( giống như: yếm

đào) chỉ chiếc cổng của ngôi nhà đang có người mong

nhớ người thương(Cổng nhà cô gái)

H: Bốn lời ca này là lời của ai ? người ấy đang

trong tâm trạng như thế nào?

- Là lời của chàng trai, Chàng trai đang có tâm

trạng buồn đều đó được thể hiện qua bức tranh tâm

cảnh: “Ve sầu nó hót cành cao não nùng”.Tiếng ve

mùa hè vốn không buồn nhưng dưới con mắt của chàng

trai thì nó trở nên não nùng bởi chàng trai đang không

vui

H: Hình ảnh “ nước đầy đổ đĩa khôn bưng” ngầm

chỉ điều gì?

- Hình ảnh ẩn dụ nhằm kín đáo, tế nhị tái hiện

một tình huống éo le:Em về nhà chồng giữ gìn hạnh

phúc cũng khó như bưng đĩa nước đầy ấy

Giáo viên : Dù vậy chàng trai vẫn tha thiết nhắn

nhủ “Nàng về ấm phận xin đừng quên anh”

- Học sinh đọc lại toàn bài ca dao 2

H: Bài ca dao hai lời nhưng có phải là lời đối đáp

Trang 9

không? vì sao?

H: Cái hay ,cái đẹp của bài ca dao là gì?

-Học sinh đọc bài ca dao 4

H: Bài ca dao nói về địa danh Nhã Lộng, Cầu

Mây Vậy bài ca dao nói về huyện nào của tỉnh ta

-Huyện Phú Bình

H: Bài ca dao sử dụng biện pháp tu từ gì đã học?

-Điệp ngữ cách quãng( rồi mai,) và điệp ngữ

chuyển tiếp( chốn này)

H: Những biện pháp nghệ thuật ấy có tác dụng

gì?

- Hình ảnh ẩn dụ tượng trưng thể hiện tình cảm nhân văn cao đẹp của những người yêu nhau mà không lấy được nhau

4,Bài 4:

- Khắc sâu với người đọc những vùng đất của huyện Phú Bình

4, Củng cố:

-Học sinh đọc lại toàn bài ca dao

-Học thuộc lòng 4 bài ca dao đã học

-Tiếp tục sưu tầm ca dao về địa phương mình

………

……….

Ngày dạy : 7A 11 / 2010

7B: 11 / 2010

Tiết 75

Tìm hiểu chung về văn nghị luận

Giúp học sinh :

Trang 10

văn nghị luận Học sinh bước đầu tiếp xúc với văn nghị luận.

2,Thái độ:Học sinh biết trình bày quan điểm của mình trước một vân đề của cuộc sống

3,Kĩ năng:Bước đầu rèn kĩ năng xác định tình huống cần nghị luận cho học sinh và cách làm một bài văn nghị luận

B,Chuẩn bị:

-Giáo viên :Bảng phụ

-Học sinh :Đọc trước bài ở nhà

B- Chuẩn bị : GV : Giáo án, sgk, tranh : Thành phố Hồ Chí Minh

HS : Bài soạn, vở ghi, sgk

1- Ổn định tổ chức: : 7A: ……….……….

7B: ……….……….

- Đọc những bai ca dao về quê hương em mà em biết?

Giáo viên giảng:Trong đời sống , con người

thường gặp nhiều tình huống giao tiếp khác nhau, đòi

hỏi phải sử dụng phương thức tương ứng khác nhau

-Khi cần kể một câu chuyện, người ta dùng

phương thức biểu đạt nào? (tự sự)

-Khi cần giới thiệu hình ảnh một người,một sự

vật, một con người , một cảnh sinh hoạt hoặc một cảnh

thiên nhiên , người ta dùng phương thức biểu đạt nào?

(miêu tả)

-Khi cần bộc lộ cảm xúc, người ta thường dùng

phương thức biểu đạt nào? (biểu cảm)

-Khi trong giao tiếp, con người cần phải bộc lộ

phát biểu thành lời những nhận định suy nghĩ ,quan

niệm, tư tưởng của mình trước một vấn đề nào đó của

cuộc sống Tình huống này có dùng một trong 3

phương thức biểu đạt trên được không? Vì sao? Cần

I,Nhu cầu nghị luận và văn bản nghị luận:

1,Nhu cầu nghị luận:

Trang 11

phải sử dụng phương thức biểu đạt nào? (nghị luận)

-Học sinh đọc các tình huống trong SGK(5)

-Giáo viên treo bảng phụ có ghi nộidung các câu

hỏi:

-Vì sao em đi học?Em học để làm gì?

-Vì sao em cần có bạn bè?

-Theo em như thế nào là sống đẹp?

-Trẻ em hút thuốc lá tốt hay xấu? lợi hay hại?

H:Gặp các câu hỏi như trên em cần dùng phương

thức biểu đạt nào? để làm gì?

-Nghị luận để bày tỏ quan điểm, thái độ của

mình đối với từng vắn đề đó

H:Muốn thuyết phục người nghe tin theo những

điều mình nhận thức em phải nói với người nghe như

thế nào?

-Dùng lí lẽ và dẫn chứng để người nghe hiểu và

làm theo (nghĩa là phải dùng phương thức nghị luận)

H:Em hãy tìm những câu hỏi dạng như trên?

(Học sinh thảo luận theo nhóm, đại diện từng

nhóm trình bày->giáo viên nhận xét)

H:Trên báo chí hoặc đài phát thanh ta thường gặp

những phần nào thường dùng phương thức nghị luận?

-Xã luận, bình luận về sự kiện, nhân vật, vấn đề

H:Như vậy em thấy văn bản nghị luận giữ vai trò

gì trong cuộc sống?

4, Củng cố:

………

Trang 12

……….

Định dạng
Số trang	12
Dung lượng	147,51 KB