Bài soạn môn Ngữ văn 7 - Tiết 37 đến tiết 41

Và khi thấy vầng trăng cũng đơn côi, lạnh lẽo như mìnhlập tức nthơ lại cúi đầu.Ko phải nhìn sương hay nhìn ánh trăng 1lần nữa mà để nhớ về qhương, về quê xa.. -->Ngẩng đầu và cúi đầu, ch[r]

G: Tiết 37: Văn bản:

cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh

(Tĩnh dạ tứ)

Lý Bạch

A.Mục tiêu bài học:

*KT:-Tình cảm qh sâu nặg của nt

-NT: Hình ảnh gần gũi, ngôn từ tự nhiên, thể thơ ngũ ngôn Cổ phong, nhịp thơ 3/2

-Một b.h khác của p/c thơ Lý Bạch: Trầm <% sâu lắng

*Kĩ năng: Đọc, pt thơ ngũ ngôn tứ tuyệt A<F luật, so sánh với phiên âm và dịch nghĩa

*Thái độ: Tình yêu qh đnc

B.Phương pháp:Nêu và giải quyết vấn đề,thảo luận trao đổi.

C.Cbị:-G:SGK,G.A

-H:SGK,cbb

D.Tiến trình bài dạy:

I.ổn định:

II.KTBC:

III.Bài mới:

D: “Vọng nguyệt hoài <+S (Trông trăng nhớ quê) là đtài phổ biến trong thơ cổ .<+ Đông cả TQ,VN, NBản Ngay cả với các nthơ đời A<F% ta cũng bắt gặp

ko ít bthơ cảm động, man mác

Biểu <X NT quen thuộc đã trở thành truyền thống Trăng tròn <X ;< cho sự

đoàn tụ Xa quê, trăng càng sáng, càng tròn, càng gợi nhớ quê <+ Bản thân hình

ảnh vầng trăng trên bầu trời cao thẳm trong đêm khuya thanh tĩnh đã đủ gợi nỗi sầu

xa xứ

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh là bthơ chọn đtài ấy < vẫn mang lại cho <F$

đọc cả nghìn năm nay biết bao rung cảm

?Gthiệu vài nét về tgiả?

-Đỗ Phủ đc mệnh danh là “thánh thơ”->

?Gthiệu vài nét về tác phẩm?

I.Tác giả-tác phẩm:

1.Tác giả:

-Đc mệnh danh là “thi tiên”-(tiên thơ)

-Là nthơ nổi tiếng đời A<F

2.Tác phẩm:

-Viết trong thời gian tác giả xa quê

-Chủ đề: Vọng nguyệt hoài <+ (trông trăng

Chậm, buồn, tình cảm, nhịp 2/3.

Y/c 2-3 hs đọc

Hs gthíh từ khó

? Cho biết kiểu loại và PTBĐ?

-Thơ cổ thể: 1thể thơ trong đó mỗi câu <F có 5-7

chữ, song ko bị những quy tắc chặt chẽ và liêm luật ràng

buộc

?Chia bố cục?

-2câu đầu: tả cảnh

-2 câu sau: tả tình

? 2câu đầu có phải chỉ tả cảnh ko?

-Ko đơn thuần chỉ là tả cảnh mà còn tả tình Song tả

cảnh là chính

?Nếu thay từ “Sàng” bằng từ: bàn, sân thì tứ thơ có

thay đổi ko?

-Chữ Sàng khiến <F$ đọc hình dung nthơ đang nằm

trên $<F Nằm mà ko ngủ đc mới nhìn thấy ánh trăng

xuyên qua cửa sổ

Nếu thay bằng các từ khác thì ý thơ sẽ khác

? Trong đêm tha A= Lý Bạch ko ngủ đc và nthơ đã

nhìn thấy cảnh j và ngỡ đó là j?

-Trong đêm trăng tha <+ Lý Bạch trằn trọc ko sao

ngủ đc: Chữ Nghi ( gỡ là, cứ <[U và chữ <+ xuất

hiện tự nhiên, hợp lý Vì trăng sáng quá chuyển thành

màu trắng giống < <+ là điều có thật

-> Rõ ràng đó là khoảnh khắc suy nghĩ of con <F$

Hs đọc 2câu sau

? 2 câu sau có 2h động nào đáng chú ý?

-Ngẩng đầu (cử đầu)

-Cúi đầu (đê đầu)

nhớ quê)

3.Đọc, chú thích:

a)Đọc:

b) Gthích từ khó:

II.PTVB:

1.Kết cấu, bố cục

-Kiểu loại:Thơ ngũ ngôn

cổ phong(ngũ ngôn tứ tuyệt A<F luật)

-PTBĐ: b.c -Bố cục: 2p

2.PT chi tiết:

a) 2câu đầu:

-Trong đêm trăng tha

<+% nthơ trằn trọc ko ngủ nằm nhìn ánh trăng xuyên qua cửa sổ ánh trăng chất chứa đầy tâm trạng

b) 2câu sau:

? Vì sao lại cử đầu và vọng?

-Câu thơ này giống câu trong bài Thu ca:

Ngưỡng đầu khán minh nguyệt

(Ngẩng đầu nhìn trăng sáng)

Từ Khán trong câu thơ này nghìa là: nhìn, trông.

-Từ Vọng trong thơ Lý Bạch: nhìn từ xa và ngóng trông.

->Tài năng của Lý Bạch là ông đã sd tài tình câu thơ của

cố nhân trong 1h/c cảm xúc riêng của mình

Hành động ngẩng đầu < 1động tác tất yếu để kiểm

nghiệm điều mà câu thơ thứ 2đặt ra: xem là sương hay là

trăng?

?Tâm trạng của nthơ ở đây là j?

-ánh mắt nthơ từ trong ra ngoài, từ mặt đất lên btrời Từ

chỗ chỉ thấy ánh trăng đến chỗ thấy đc cả vầng trăng xa

Và khi thấy vầng trăng cũng đơn côi, lạnh lẽo < mình-

lập tức nthơ lại cúi đầu.Ko phải nhìn <+ hay nhìn ánh

trăng 1lần nữa mà để nhớ về <+% về quê xa

>Ngẩng đầu và cúi đầu, chỉ trong khoảnh khắc đã

động mối tình quê.Ta thấy tình cảm đó <F trực, sâu

nặng biết bao

? E có n/x j về biện pháp NT đc sd trong bài?

-Phép đối: Cúi đầu- đê đầu-> tư cố hương

2 h đ thấm đẫm cảm xúc của chủ thể trữ tình

+Cúi đầu lần 1 <I ra ngoại cảnh

+Cúi đầu lần 2 <I vào lòng mình trĩu nặng tâm <

? Thống kê các động từ và tìm các chủ ngữ cho các

động từ ấy? Chúng bị *AT bỏ để làm j?

-Các động từ: +Nghi (ngỡ)

+Cử (cúi)

+Vọng (nhìn-ngắm)

+Đê (cúi)

w< (nhớ)

-Chủ ngữ bị tỉnh =<X < ở đây chỉ có 1chủ thể duy

nhất là chủ thể trữ tình-> Sự thống nhất, liền mạch của

các câu thơ

Rút gọn CN là bpháp quen thuộc trong thơ cổ P.Đ->

tăng tính kquát của ý thơ, của cảm xúc

Đó ko chỉ là tâm trạng của LBạch mà còn là của nhiều

<F$ ở nhiều thời đại khác nhau vẫn tìm thấy sự cộng

<[ đồng cảm với nthơ

?Kquát mạch cảm xúc của bthơ?

-Nhìn cảnh vật và nhớ

<+ da diết của nthơ

=>Mạch cảm xúc của

?ND A AN nthơ?

? Đặc sắc TN của nthơ là j?

Hs đọc ghi nhớ

bthơ:

Nhớ quê-> ko ngủ->thao .Nthức nhìn trăng->nhìn trăng->lại càng nhớ quê

III.Tổng kết:

1.ND:

-Bthơ thể là nỗi nhớ qh

đc thể hiện 1cách nhẹ nhàng thấm thía của 1

<F$ sống xa nhà trong

đêm trăng thanh tĩnh

2.NT:

-Từ ngữ giản dị, tinh luyện

-NT đối jàu tính b.cảm -Cách rút gọn CN-> cảm xúc tăng gấp bội

3.Ghi nhớ

IV.Củng cố: Trọng tâm bài

V.HDVN: hb+bt+xem bài: Ngẫu nhiên viết nhân 1buổi mới về quê.

E.RKN: hs hiểu bài

Phần bình chưa thành công.

S:

G: Tiết 38: Văn bản:

ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê

(Hồi hương ngẫu thƯ )

Hạ Tri A=

A.Mục tiêu bài học:

*KT:Tính độc đáo < rất chân thực trong việc t.h tình cảm qh sâu nặng của nthơ

Củng cố thêm lần nữa cề thể thơ thất ngôn tứ tuyệt

*Kĩ năng : Đọc và pt thể thơ thất ngôn tứ tuyệt A<F luật qua so sánh với bản dịch thơ

*Thái độ: Tình yêu quê <+

B.Phương pháp:Nêu và giải quyết vấn đề,thảo luận trao đổi.

C.Cbị:-G:SGK,G.A

-H:SGK,cbb

D.Tiến trình bài dạy:

I.ổn định:

II.KTBC:? Gthích ý nghĩa chủ đề : Vọng nguyệt hoài

Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh PT ý nghĩa của h đ: cử đầu và đê đầu?

TL: -Vọng nguyệt hoài <+ trông trăng nhớ bạn

-Cử đầu( ngẩng đầu)

Đê đầu(cúi đầu) =>ngắm trăng-nhớ quê.

III.Bài mới:

D: Xa quê nhớ quê, là những chủ đề quen thuộc trong thơ cổ-trung đại P.Đ < mỗi nthơ trong từng h/c riênglại có những cách t.h độc đáo, ko trùng lặp Còn j vui mừng hơn khi xa quê đã lâu nay mới đc về thăm Thế < có khi lại gặp những chuyện bất ngờ rất muốn rơi nc mắt về quê đầu tiên và cũng là lần cuối cùng của lão quan Hạ Tri ,<+ tiên sinh là ;<F hợp nao lòng < thế

?Gthiệu vaì nét về tgiả ?

?Gthiệu vài nét về tphẩm?

Đọc: giọng ngạc nhiên, riêng câu 4 giọng chậm buồn

Hs gthíh từ khó sgk

?Cho biết kiểu loại trong nguyên tác và bản dịch có

j khác?

? PTBĐ là j?

?Bố cục?

?Dựa vào chú thích em hãy nói rõ cách hiểu của

em về chuyến thăm quê của Hạ Tri A=

-Sau >50năm làm quan ở kinh đô ;<F An (thời

A<FU% Hạ Tri ,<+ xin về quê

Lần về thăm quê đầu tiên và cũng là lần cuối cùng, về

hẳn Có thể do tuổi quá già (86tuổi), có thể do ông

chán cảnh quan ;<F

+Khuất Nguyên thời Xuân Thu-Chiến Quốc:

Cáo chết quay về núi cũ

Chim mỏi bay về rừng xưa

I.Tác giả-Tác phẩm:

1.Tác giả: 659-744 -Quê: Chiết Giang

-Từng làm quan >50 năm -Là bạn vong niên của tiên thơ Lý Bạch

2.Tác phẩm:

-Là bài 1 trong số 20 bthơ của ông

-Là bthơ nổi tiếng nhất

3 Đọc, chú thích

a)Đọc:

b)Gthích từ khó:

II.PTVB:

1.Kết cấu, bố cục:

-Kiểu loại:

+Nguyên tác: Ngũ ngôn tứ tuyệt

+Bản dịch: Lục bát

-PTBĐ:B.c, mtả, tự sự

-Bố cục: 4câu (Khai- thừa-chuyển-hợp)

2.PT:

a) Nhan đề:

+VN có các hiền triết ở ẩn: NTraĩ, NBKhiêm,

NKhuyến

?E hiểu tnào là “Ngẫu nhiên viết”?

Thế mà nthơ lại viết hay, xúc động

->Từ Ngẫu ko làm giảm ý nghĩa của bthơ mà còn

nâng ý nghĩa lên bội phần

Hs đọc phiên âm và thơ dịch và so sánh:

?Biện pháp NT nào đc sd ở đây? Hiệu quả của nó?

-Phép đối rất phổ biến trong thơ A<F luật

->Làm nổi bật sự thay đổi ;<I và sau khi xa quê

?Xa quê lâu ngày, ở con Ab nthơ có j thay đổi

theo thời gian? Cái j ko thay đổi? Sự đổi và ko đổi

có ý nghĩa j?

-Sự thay đổi về vóc <F$ và tuổi tác: Maí tóc: bạc

theo thời gian năm tháng

-Sự ko thay đổi: giọng nói <+

->Hình ảnh chân thực, vừa mang tính <X ;<

làm nổi bật tình cảm gắn bó với qh

?So sánh sự thành công trong bản dịch nghĩa và

dịch thơ ?

-Dịch nghĩa:

+ Câu 1: làm rõ phép đối chỉnh, cân 3/3: (Khi đi trẻ,

lúc về già).

+Câu 2: dịch thô (tóc đà khác bao)

-Dịch thơ:

+Câu 1: Đối < chỉnh

+Câu 2 dịch có hồn hơn (sương pha mái đầu)

?Tình huống bất ngờ nào đã xra khi nthơ vừa về

đến làng?

-1 lũ trẻ con ùa ra, tò mò nhìn ông lão mái đầu bạc

phơ, lụ khụ chốg gậy < <F$ xa lạ Ông < kịp

-Tgiả ko có chủ định làm thơ ngay khi mới đặt chân

đến quê nhà

Vì tình huống xảy ra đột ngột < đằng sau đó lại

ẩn chứa tình quê <+ sâu nặg.Đó là duyên cớ thôi thúc ông viết bthơ này

b)Câu khai - thừa (1-2):

-Cảm xúc buồn buồn, bồi hồi về sự trôi chảy của thời gian và tuổi tác

b) 2 câu chuyển- hợp (3-4):

nói thì chúng đã nhanh miệng hỏi: Ông khách từ đâu

đến làng?

?Tại sao lại có chuyện xra đó? Có j vô lý và có lý?

-Với lũ trẻ con điều đó ko có j lạ Vì chúng là <F$

sinh sau, khi nthơ đi có khi đến bố mẹ chúng còn

< ra đời Vậy làm sao mà chúng có thể nhận ra

ông lão đồng <+

Chúg lại vốn là những đứa trẻ tốt bụng, hiếu khách

nên vui mừng chào đón và hỏi han Đó là lẽ tự nhiên

? Việc bọn trẻ hỏi khách có j tác động đến tâm

trạng và tình cảm của nhà thơ?

;<I hết là sự ngạc nhiên, sau là nỗi buồn tủi,

ngậm ngùi, xót xa cùng ập đến

Mình vốn là <F$ ở đây mà khi về chẳng có ai nhận

ra Lũ trẻ con đón mình < <F$ khách lạ Khách lạ

ngay giữa qh mình

Dù biết rằng thời gian trôi chảy những <F$ bạn

cùng trang lứa đã quy tiên (nthơ 86 tuổi) Đỗ Phủ

viết: Nhân sinh thất thập cổ lai hi T<F$ thọ 70 b<

nay hiếm)

-Cho nên trẻ nhỏ càng vui mừng thì nỗi lòng nthơ

càng tủi Tình huống ấy đã tạo nên màu sắc và giọng

điệu bi haì thấp thoáng ẩn hiện sau những lời kể

<[ chừng < khách quan trầm tĩnh

?ND A AN của bthơ?

? Đặc sắc NT?

Hs đọc ghi nhớ

Hs làm btập

-Cảm xúc tủi buồn, ngậm ngùi, xót xa vì tình yêu qh dồn nén tích tụ bấy lâu mà khi trở về lại ngẫu nhiên trở thành <F$ khách lạ giữa quê mình

III.Tổng kết

1.ND:

-Tình cảm chân thực, ngậm ngùi mà hóm hỉnh tình yêu

qh thắm thiết của <F$ xa quê lâu ngày trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân về quê

2.NT:

-Phép đối -Cách kể và mtả

3.Ghi nhớ:

IV.LTập:

3) - Câu 1: tự sự; biểu cảm

qua tự sự

-Câu 2: Mtả; biểu cảm qua mtả

IV.Củng cố: Trọng tâm bài

V.HDVN: học thuộc bthơ +btâp+ soạn bài: Từ trái nghĩa.

E.RKN: hiểu bài

S: 25.10.09

G: Tiết 39: Tiếng Việt

Từ trái nghĩa

A.Mục tiêu bài học:

*KT:

*Kĩ năng :

*Thái độ:

B.Phương pháp:Nêu và giải quyết vấn đề,thảo luận trao đổi.

C.Cbị:-G:SGK,G.A

-H:SGK,cbb

D.Tiến trình bài dạy:

I.ổn định:

II.KTBC:

III.Bài mới:

Hs đọc lại bản dịch thơ: Cảm nghĩ trong

đêm thanh tĩnh và Ngẫu nhiên viết nhân

buổi mới về quê

?Tìm cặp từ trái nghĩa trong 2 bản dịch

thơ?

?Tìm từ trái nghĩa với từ Già trong

?Ab hợp : cau già, rau già?

?Btập nhanh:

1)tìm từ trái nghĩa với từ “xấu”:

-Hình dáng: xấu- xinh

-Hình thức và ND: xấu-đẹp

-Phẩm chất: xấu- tốt

I.Thế nào là từ trái nghĩa:

1.VD:

(1):

-Cảm nghĩ trong đêm thanh tĩnh: Ngẩng-cúi

-Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê: Trẻ- già; đi- về

(2):

-Già-non

2) N/x về 2nhóm từ sau:

-Thật, thật thà, trung thực, ngay thẳng.

-Giả, giả dối, dối trá, *A= lẹo.

=>

a)Nhóm từ đồng nghĩa với nhau

b)Nhóm từ đồng nghĩa với nhau

->+Cả nhóm a) trái nghĩa với cả nhóm b)

+Từng từ trong nhóm a) trái nghĩa với

từng từ trong nhóm b)

+Mỗi từ trong nhóm a) có thể trái

nghĩa với tất cả các từ trong nhóm b) và

<X lại

Hs đọc ghi nhớ

?Tác dụng của từ trái nghĩa trong 2

bthơ dịch trên?

?Tìm 1 số thành ngữ có sd từ trái nghĩa

và nêu t/d của việc sd các từ trái nghĩa

ấy?

Hs đọc ghi nhớ

Y/c hs lên bảng làm bt 1-2

2.N/x: Từ trái nghĩa có nghĩa trái ngc nhau

3 Ghi nhớ:

II.Sử dụng từ trái nghĩa:

1.VD:

(1):

- T/d: Tạo ra các cặp đối trong 1 câu (2):

-Bảy nôỉ ba chìm; đầu xuôi đuôi lọt; lên bổng xuống trầm

->T/d: tạo ra sự đăng đối làm cho lời nói sinh động

2.N/x: Từ trái nghĩa tạo các hình <X

<+ phản, gây ấn <X làm lời nói sinh động

3.Ghi nhớ:

III.Luyện tập:

1.

 Rách – lành

 Giàu – nghèo

 Ngắn- dài

 Đêm- ngày; sáng-tối

2.

<+$ +Cá <+

+Hoa héo -Yếu: +Ăn khoẻ +Học lực giỏi -Xấu: +Chữ đẹp

Hs trả lời tại chỗ

Hs viết đoạn văn

+Đất xấu

3.Điền từ:

 Chân cứng đá mềm

 Có đi có lại

 Gần nhà xa ngõ

 Mắt nhắm mắt mở

 Chạy sấp chạy ngửa

 Vô <[ vô phạt

 Bên trọng bên khinh

 Buổi đực buổi cái

 9<I thấp bc cao

 Chân <I chân ráo

4.Hs viết đoạn văn.

IV.Củng cố : trọng tâm bài

V.HDVN: hb +bt+xem bài

E.RKN: hiểu bài

Bài tập nên làm mẫu 1số câu

S:25.10.09

G: Tiết 40 : Tập làm văn

Luyện nói Văn biểu cảm, sự vật, con người.

A.Mục tiêu bài học:

*KT:

*Kĩ năng :

*Thái độ:

B.Phương pháp:Nêu và giải quyết vấn đề,thảo luận trao đổi.

C.Cbị:-G:SGK,G.A

-H:SGK,cbb

D.Tiến trình bài dạy:

I.ổn định:

II.KTBC:

III.Bài mới:

D:

Gv <I dẫn mẫu chung để hs

chuẩn bị

Yêu cầu mỗi tổ nhóm chuẩn bị 1đề

và cử đại diện trình baỳ-> nhóm

khác bổ sung ->gv n/x

- Mẫu chung:

I.Chuẩn bị:

1.Mở đầu:

Kính < thầy (cô) và các bạn!

Tất cả những ai đã từng cắp sách

đến ;<F đều có những kỉ niệm

sâu sắc về mái ;<F% thầy cô và

bạn bè 1 trong những kỉ niệm sâu

sắc nhất để lại cho em nhiều suy

nghĩ và tình cảm là

2.Nội dung cụ thể của câu chuyện,

kỉ niệm

3.Kthúc: E xin đc ngừng lời ở

đây.Cảm ơn thầy cô và các bạn đã

chú ý lắng nghe!

II.Thực hành trên lớp:

Vd:

-Mọi thiên tài đều bắt đầu từ chữ A Nghĩa là

ai cũng phải bắt đầu sự học của mình bằng việc học đánh vần chữ cái A,B

Em ko bao h quên lời nhắc nhở của cô giáo ngày ấy: Nét chữ nết <F$‡

-Trong những năm qua em đã đc học nhiều thầy cô giáo, mỗi thầy cô 1 vẻ < đều giống nhau ở 1phẩm chất là tận tuỵ với công việc của mình

Kỉ niệm sâu sắc nhất là 1lần em ko thuộc bài

bị cô An cho điểm kém Hết buổi học em cứ lang thang mà < muốn về nhà vì xấu hổ Thế < khi em về nhà thì thấy cô đang nói chuyện với bố mẹ Cô gọi em lại vuốt nhẹ tóc

em nói khẽ:

-Cô ko thể tin nổi là e bị điểm kém < vậy,

< bây h thì cô hiểu rồi Cô xin lỗi em nhé!

Em cứ khóc nấc lên Chả là dạo ấy bố đi công tác xa, mẹ em phải nằm viện, suốt đêm e phải trông mẹ

-Cứ mỗi lần nghĩ lại kỉ niệm ấy em lại bồi hồi nghĩ rằng cô An ko chỉ là <F$ lái đò thầm lặng mà còn là <F$ mẹ thân thiết nhân hậu của em nói riêng và các bạn nói chung

IV.Củng cố: Trọng tâm bài

V.HDVN: hb+bt+xem bài: Bài ca nhà tranh bị gió thu phá.

E.RKN: hs hiểu bài

Có ý thức chuẩn bị bài để trình bày

G: Tiết 41 : Văn bản

Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

(Mao ốc vị thu phong sở phá ca)

Đỗ Phủ

A.Mục tiêu bài học:

*KT:

*Kĩ năng :

*Thái độ:

B.Phương pháp:Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận trao đổi C.Cbị:-G:SGK,G.A

-H:SGK,cbb

D.Tiến trình bài dạy:

I.ổn định:

II.KTBC:

III.Bài mới:

D: