Quản lý hoạt động dạy học môn tiếng anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện nậm pồ tỉnh điện biên

Vì thế cần quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong trường Tiểu học trên cơ sở quản lý hoạt động dạy của giáo viên, đảm bảo các hoạt động dạy học tích cực được sử dụng đúng yêu cầu,

ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN

TRƯỜNG ĐẠI HỌC SƯ PHẠM

BÙI XUÂN QUÝ

QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH

Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC

HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN

Ngành: Quản lý giáo dục

Mã số: 8.14.01.14

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Người hướng dẫn khoa học: PGS.TS Phùng Thị Hằng

THÁI NGUYÊN - 2018

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan luận văn này do bản thân tôi thực hiện dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS Phùng Thị Hằng Các kết quả nghiên cứu được trình bày trong luận văn là trung thực và chưa từng được công bố trong bất kỳ công trình nào khác Mọi thông tin trích dẫn trong luận văn đều đã được chỉ rõ nguồn gốc

Thái Nguyên, tháng 12 năm 2018

Tác giả Bùi Xuân Quý

LỜI CẢM ƠN

Tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn Ban chủ nhiệm Khoa Tâm lý giáo dục, các giảng viên Khoa Tâm lý giáo dục trường Đại học Sư phạm - Đại học Thái Nguyên đã tận tình giảng dạy và tạo mọi điều kiện thuận lợi cho tác giả trong suốt quá trình học tập, nghiên cứu và thực hiện luận văn

Với tình cảm chân thành, tác giả xin được bày tỏ lòng biết ơn, cảm ơn sâu sắc tới PGS.TS Phùng Thị Hằng đã tận tình hướng dẫn, giúp đỡ để luận văn được hoàn thành

Tác giả xin được gửi lời cảm ơn tới Ban giám hiệu, lãnh đạo các phòng ban, các giáo viên và học sinh các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm

Pồ, tỉnh Điện Biên đã nhiệt tình giúp đỡ tạo mọi điều kiện thuận lợi để tác giả hoàn thành luận văn

Cuối cùng, tác giả xin được gửi lời cảm ơn tới bạn bè, gia đình và đồng nghiệp

đã luôn động viên, giúp đỡ tác giả hoàn thành khóa học

Thái Nguyên, tháng 12 năm 2018

Tác giả Bùi Xuân Quý

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN i

LỜI CẢM ƠN ii

MỤC LỤC iii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT iv

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ v

MỞ ĐẦU 1

1 Lí do chọn đề tài 1

2 Mục đích nghiên cứu 2

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu 2

4 Giả thuyết khoa học 3

5 Nhiệm vụ nghiên cứu 3

6 Phạm vi nghiên cứu 3

7 Phương pháp nghiên cứu 4

8 Cấu trúc luận văn 5

Chương 1: CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC 6

1.1 Tổng quan nghiên cứu vấn đề 6

1.1.1 Trên thế giới 6

1.1.2 Ở Việt Nam 8

1.2 Các khái niệm cơ bản 10

1.2.1 Quản lý 10

1.2.2 Dạy học, hoạt động dạy học 11

1.2.3 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 12

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 13

1.3 Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học 13

1.3.1 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học 13

1.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông

dân tộc bán trú tiểu học 24

1.3.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh cho học sinh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học 29

Tiểu kết chương 1 32

Chương 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN 33

2.1 Vài nét về các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học được khảo sát 33

2.1.1 Đặc điểm tự nhiên, kinh tế- văn hóa- xã hội của huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 33

2.1.2 Khái quát về các trường PTDTBT tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 34

2.2 Mục đích, nội dung và phương pháp khảo sát 37

2.2.1 Mục đích khảo sát 37

2.2.2 Phạm vi và đối tượng khảo sát 37

2.2.2 Nội dung khảo sát 37

2.2.3 Phương pháp khảo sát và phương thức xử lý số liệu 37

2.3 Kết quả khảo sát 38

2.3.1 Thực trạng hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 38

2.3.2 Thực trạng quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học, huyện Nậm Pồ - tỉnh Điện Biên 48

2.3.3 Thực trạng các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 60

2.3.4 Đánh giá chung về thực trạng 62

Tiểu kết chương 2 65

Chương 3: BIỆN PHÁP QUẢN LÍ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC MÔN TIẾNG ANH Ở CÁC TRƯỜNG PHỔ THÔNG DÂN TỘC BÁN TRÚ TIỂU HỌC HUYỆN NẬM PỒ, TỈNH ĐIỆN BIÊN 66

3.1 Các nguyên tắc đề xuất biện pháp 66

3.1.1 Nguyên tắc đảm bảo tính đồng bộ 66

3.1.2 Nguyên tắc đảm bảo tính thực tiễn 66

3.1.3 Nguyên tắc đảm bảo chất lượng và tính hiệu quả 66

3.1.4 Nguyên tắc đảm bảo tính kế thừa và phát triển 66

3.1.5 Nguyên tắc đảm bảo tính khả thi 67

3.2 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 67

3.2.1 Chỉ đạo xây dựng kế hoạch dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT phù hợp với tình hình thực tiễn 67

3.2.2 Chỉ đạo triển khai sinh hoạt tổ chuyên môn theo hướng phát triển năng lực dạy học môn Tiếng Anh 69

3.2.3 Chỉ đạo đổi mới nội dung và phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học theo hướng phát triển năng lực học sinh 72

3.2.4 Chỉ đạo đổi mới phương thức kiểm tra, đánh giá kết quả học tập môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học 75

3.2.5 Chỉ đạo tăng cường các điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị kỹ thuật phục vụ dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học 77

3.3 Mối quan hệ giữa các biện pháp 79

3.4 Khảo nghiệm mức độ cần thiết và tính khả thi của các biện pháp 80

3.4.1 Mục đích khảo nghiệm 80

3.4.2 Nội dung khảo nghiệm 80

3.4.3 Phương pháp khảo nghiệm 80

3.4.4 Kết quả khảo nghiệm 80

Tiểu kết chương 3 85

KẾT LUẬN VÀ KHUYẾN NGHỊ 86

1 Kết luận 86

2 Khuyến nghị 87

TÀI LIỆU THAM KHẢO 89

PHỤ LỤC 91

DANH MỤC CÁC BẢNG, BIỂU ĐỒ

Bảng 2.1 Mạng lưới trường lớp HS, GV Tiểu học huyện Nậm Pồ năm học

2016 - 2017 35Bảng 2.2 Tình hình CSVC tại các trường PTDTBT tiểu học huyện Nậm Pồ,

tỉnh Điện Biên 36Bảng 2.3 Bảng tổng hợp đối tượng và số lượng phiếu khảo sát 37Bảng 2.4 Nhận thức của CBQL, giáo viên, học sinh về tầm quan trọng của

HĐDH môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học 38Bảng 2.5 Đánh giá của CBQL và giáo viên về mức độ thực hiện và kết quả đạt

được đối với nội dung dạy học môn tiếng ở các trường PTDTBT tiểu học 41Bảng 2.6 Đánh giá của CBQL và giáo viên về mức độ thực hiện và hiệu quả

đạt được của việc sử dụng phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học 44Bảng 2.7 Đánh giá học sinh về mức độ thực hiện của việc sử dụng phương

pháp dạy tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học 45Bảng 2.8 Kết quả học tập môn Tiếng Anh của học sinh các trường PTDTBT

tiểu học 47Bảng 2.9 Đánh giá của khách thể điều tra về biện pháp xây dựng kế hoạch

quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh 49Bảng 2.10 Ý kiến đánh giá của CBQL và giáo viên về việc tổ chức thực hiện

hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học 52Bảng 2.11 Ý kiến đánh giá của CBQL và giáo viên về thực trạng chỉ đạo hoạt

động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học 55Bảng 2.12 Ý kiến đánh giá của CBQL và giáo viên về kiểm tra, đánh giá kết

quả dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học 58

Bảng 2.13 Ý kiến đánh giá của CBQL và giáo viên về các yếu tố ảnh hưởng đến

quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên 60Bảng 3.1 Kết quả khảo sát mức độ cần thiết của các biện pháp quản lí hoạt

động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học 81Bảng 3.2 Kết quả khảo sát tính khả thi của các biện pháp quản lí hoạt động dạy

học môn Tiếng Anh của các trường PTDTBT tiểu học 83

MỞ ĐẦU

1 Lí do chọn đề tài

Ở Việt Nam trong những năm gần đây, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, môn ngoại ngữ đã được đưa vào giảng dạy cho người học ở các cấp học và chương trình đào tạo nghề Tuy nhiên, những đánh giá về chất lượng dạy học chưa được nghiên cứu có hệ thống, đặc biệt là năng lực sử dụng ngoại ngữ nói chung và Tiếng Anh nói riêng của người học chưa được khẳng định trong thực tiễn

Vậy làm thế nào để quản lý tốt việc dạy tiếng Anh nói chung và dạy tiếng Anh nói riêng trong các trường Tiểu học? Đây là câu hỏi không dễ trả lời cho các nhà quản lý giáo dục Vì thế cần quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong trường Tiểu học trên cơ sở quản lý hoạt động dạy của giáo viên, đảm bảo các hoạt động dạy học tích cực được sử dụng đúng yêu cầu, quy trình đề ra và đạt hiệu quả cao nhất; quản lý việc học của học sinh sao cho các em được tạo hứng thú và các điều kiện học tập tốt nhất Song song với quản lý giáo viên và học sinh thì việc quản lý tốt chương trình, sách giáo khoa, cơ sở vật chất phục vụ cho dạy học tiếng Anh cũng là yếu tố giúp cho việc dạy tiếng Anh ở trường Tiểu học đạt hiệu quả cao

Hiện nay, đổi mới quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh trong trường Tiểu học

là một xu thế tất yếu nhằm đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của xã hội về chất lượng đào tạo tiếng Anh, góp phần cho sự thành công về đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo

Sự nghiệp giáo dục và đào tạo của huyện Nậm Pồ tỉnh Điện Biên những năm qua được các cấp uỷ Đảng, chính quyền lãnh đạo, chỉ đạo và nhân dân các dân tộc trong huyện chăm lo phát triển đồng bộ cả về quy mô và chất lượng Hệ thống trường lớp học được củng cố, xây dựng ở các cấp học; cơ sở vật chất nhà trường ngày càng được cải thiện, số phòng học kiên cố ngày càng tăng Đội ngũ giáo viên từng bước được ổn định về số lượng và nâng cao dần về chất lượng Công tác xã hội hoá giáo dục được quan tâm Chất lượng dạy và học từng bước đã được nâng lên Qua thực tế

dự giờ tại đơn vị trường tiểu học trên địa bàn huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên, tôi nhận thấy học sinh người dân tộc thiểu số khi học Tiếng Anh gặp một số khó khăn sau:

Thứ nhất, học sinh trường Tiểu học trên địa bàn huyện, đa số là con em dân tộc thiểu

số, việc được tiếp cận với công nghệ thông tin là một vấn đề khó khăn Chính vì vậy

mà vốn từ, kiến thức, kĩ năng của các em rất hạn chế, ảnh hưởng đến quá trình học tiếng Anh mới Thứ hai, đa số học sinh là dân tộc thiểu số, sự tiếp xúc với môi trường

xã hội còn hạn chế, nên rất nhút nhát, sự hiểu biết cũng nhiều hạn chế, đặc biệt vốn từ tiếng Việt còn hạn chế, với các em Tiếng Việt đã là ngôn ngữ thứ hai do vậy kỹ năng giao tiếp và lĩnh hội thông tin chưa được tốt, nên việc dạy - học tiếng Anh đối với giáo viên và học sinh còn nhiều khó khăn Thứ ba, các chủ đề trong sách giáo khoa tiếng Anh mới tuy rất phù hợp với lứa tuổi học sinh nhưng có một số kiến thức còn khá xa lạ với học sinh dân tộc thiểu số nên việc giao tiếp còn gặp khó khăn Một tiết học bao gồm nhiều lượng kiến thức khác nhau nên giáo viên khá vất vả để truyền tải được hết, học sinh cũng khó tiếp thu hơn Thứ tư, để học tốt môn Tiếng Anh người học phải thường xuyên trau dồi kiến thức kết hợp với thực hành giao tiếp Nhưng đa số học sinh chỉ học tại các tiết học trên lớp, chưa có ý thức tự học ngoài giờ, chưa có ý thức thực hành giao tiếp Tiếng Anh với các bạn Điều này ảnh hưởng không nhỏ tới các tiết dạy Thứ 5, đội ngũ giáo viên tiếng Anh hiện nay còn chưa đồng đều về trình độ; khả năng giao tiếp, sử dụng tiếng Anh, phương pháp giảng dạy của một bộ phận giáo viên chưa đáp ứng các tiêu chuẩn do Bộ GD&ĐT yêu cầu dẫn đến hiệu quả dạy học chưa cao

Xuất phát từ những điều nêu trên, chúng tôi lựa chọn vấn đề: “Quản lý hoạt

động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên” làm đề tài luận văn để nghiên cứu

2 Mục đích nghiên cứu

Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực tiễn, luận văn đề xuất một số biện pháp quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên, góp phần nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng

Anh ở các trường tiểu học, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục hiện nay

3 Khách thể và đối tượng nghiên cứu

3.1 Khách thể nghiên cứu

Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

3.2 Đối tượng nghiên cứu

Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

4 Giả thuyết khoa học

Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên còn có những hạn chế, bất cập, chưa đáp ứng được yêu cầu về đổi mới giáo dục hiện nay, chưa phát huy được tính tích cực, độc lập, sáng tạo của học sinh…Nếu đề xuất và thực hiện đồng bộ các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình thực tiễn thì sẽ nâng cao được hiệu quả của hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

5 Nhiệm vụ nghiên cứu

5.1 Nghiên cứu cơ sở lý luận về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

5.2 Khảo sát và đánh giá thực trạng về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

5.3 Đề xuất một số biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

6 Phạm vi nghiên cứu

6.1 Về nội dung

Luận văn chỉ đi sâu nghiên cứu và đề xuất một số biện pháp quản lý của Hiệu trưởng đối với hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

6.2 Về Khách thể điều tra và địa bàn khảo sát

- Khách thể điều tra: Gồm 325 khách thể, trong đó có 125 cán bộ quản lý và

giáo viên dạy học môn tiếng Anh, 200 học sinh tiểu học thuộc 11 trường được khảo sát

- Địa bàn khảo sát: Việc khảo sát, đánh giá thực trạng quản lý hoạt động dạy

học môn Tiếng Anh được tiến hành tại 11 trường Tiểu học trên địa bàn huyện Nậm Pồ: trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nà Khoa, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Tân Phong, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nà Hỳ số 2,

trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Phìn Hồ, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nà Bủng, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Vàng Đán, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Nậm Tin, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Na

Cô Sa, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Pa Tần, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Chà Tở, trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Chà Nưa

7 Phương pháp nghiên cứu

7.1 Các phương pháp nghiên cứu lí luận

Phân tích, tổng hợp, hệ thống hóa và khái quát hóa các tài liệu lí luận, sách, báo có liên quan đến vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường tiểu học và trường PTDTBT tiểu học… để xây dựng khung lí thuyết cho đề tài

7.2 Các phương pháp nghiên cứu thực tiễn

7.2.1 Phương pháp quan sát

Tiến hành dự giờ, quan sát hoạt động dạy học của giáo viên và học sinh; quan sát cách thức quản lý hoạt động dạy học nhằm thu thập các thông tin cần thiết để đánh giá thực trạng hoạt động dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường Phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

7.2.2 Phương pháp phỏng vấn

Tiến hành phỏng vấn, trao đổi với một số cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh tại các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học được khảo sát để làm rõ hơn những kết quả thu được qua phiếu hỏi, đồng thời bổ sung thêm những thông tin cần thiết phục vụ cho việc nghiên cứu đề tài

7.2.3 Phương pháp điều tra bằng bảng hỏi

Tiến hành xây dựng phiếu hỏi dành cho đối tượng là cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh nhằm thu thập những thông tin cần thiết phục vụ cho việc phân tích, đánh giá thực trạng dạy học và quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

7.2.4 Phương pháp chuyên gia

Xin ý kiến chuyên gia trong việc đề xuất các biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

7.3 Phương pháp xử lý số liệu bằng thống kê toán học

Sử dụng các phương pháp thống kê toán học như tính giữ nguyên, tính phần

trăm để tính toán, xử lý số liệu thu được qua quá trình khảo sát

8 Cấu trúc luận văn

Ngoài phần Mở đầu; Kết luận và Khuyến nghị; Tài liệu tham khảo; Phụ lục, luận văn gồm 3 chương:

Chương 1 Cơ sở lí luận về quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Chương 2 Thực trạng quản lí hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

Chương 3 Biện pháp quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học huyện Nậm Pồ, tỉnh Điện Biên

Chương 1

CƠ SỞ LÍ LUẬN VỀ QUẢN LÝ HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC

MÔN TIẾNG ANH Ở TRƯỜNG PHỔ THÔNG

và vùng lãnh thổ Tiếng Anh là một trong 6 ngôn ngữ chính thức được Tổ chức liên hợp quốc công nhận, cũng là ngôn ngữ chính thức của nhiều tổ chức quốc tế như Liên minh châu Âu EU, Tổ chức hiệp ước Bắc Đại Tây Dương NATO, Tổ chức Thương mại Quốc tế WTO, Tổ chức Tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á ASEAN… và được sử dụng như ngôn ngữ giao tiếp chung trong các sự kiện văn hóa, thể thao, chính trị, kinh tế quốc tế

Hiện nay quá trình toàn cầu hóa đang diễn ra một cách mạnh mẽ ở tất cả các quốc gia, các lĩnh vực và mọi ngành nghề Trong quá trình hội nhập quốc tế, việc trao đổi giữa các quốc gia khác nhau đẩy yêu cầu giao tiếp, vốn là điều kiện bắt buộc để thực hiện mọi hoạt động giao lưu trong xã hội lên tầm quan trọng mới Với nhiều đặc điểm ưu việt về ngôn ngữ và tầm ảnh hưởng của các nước có tiếng mẹ đẻ là tiếng Anh, nhiều quốc gia đã lựa chọn tiếng Anh là ngôn ngữ chung, đưa tiếng Anh trở thành ngôn ngữ thông dụng nhất hiện nay Để đáp ứng nhu cầu từ xu hướng quốc tế, tiếng Anh đã trở thành nội dung bắt buộc trong nền giáo dục phổ thông của hầu hết các nước trên thế giới

Các nước nói tiếng Anh, hay chi tiết hơn, các nước sử dụng tiếng Anh là ngôn ngữ chính thức (ngôn ngữ duy nhất hoặc cùng các loại ngôn ngữ khác) và các nước

sử dụng chung thống nhất là tiếng anh, giáo dục tiếng anh được thực hiện bắt buộc trong các nhà trường phổ thông từ cấp tiểu học Tiếng Anh đã thay đổi đáng kể do ảnh hưởng của các ngôn ngữ khác, người dân bản địa đã có sự “địa phương hóa”

tiếng Anh theo các đặc điểm của tiếng mẹ đẻ Trong tác phẩm “Language Myths and the History of English” [22] và “Language Contact, Creolization, and Genetic Linguistics” [21], các tác giả cho rằng tiếng Anh có thể được xem là một ngôn ngữ hỗn hợp hoặc ngôn ngữ “Creole” - thuật ngữ nói về loại ngôn ngữ được sử dụng bởi một cộng đồng nhất định, được sinh ra do sự tiếp xúc của hai hay nhiều ngôn ngữ khác của những cá thể trong cộng đồng ấy Các ảnh hưởng to lớn của các ngôn ngữ khác, đặc biệt là tiếng Bắc Âu cổ và tiếng Pháp Norman, lên từ vựng và ngữ pháp tiếng Anh là điều hiển nhiên, tuy nhiên đa số các chuyên gia không xem tiếng Anh là ngôn ngữ hỗn hợp thực sự [23]; [24] Do mỗi quốc gia có sự khác biệt riêng trong ngôn ngữ tiếng anh của mình, phương pháp và nội dung chương trình giáo dục tiếng anh ở mỗi nước cũng có điểm khác nhau

Ý thức được tầm quan trọng của dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh, nhiều nước nói tiếng anh đã thành lập các viện nghiên cứu để nghiên cứu tìm hiểu về phương pháp giảng dạy và nội dung chương trình học tiếng anh phù hợp cho nền giáo dục quốc gia, đặc biệt là cho cấp học đầu tiên - cấp tiểu học Nhiều trường đại học của nước Anh đã phát hành các giáo trình giảng dạy cho cấp tiểu học như

“Kids Box” của Đại học Cambridge [27], giáo trình “Family and Friends” và “Let’s Go” của Đại học Oxford [22], giáo trình “Gogo loves English” và “Academy stars” của Nhà xuất bản Macmillan [28] và nhiều tài liệu khác Các giáo trình này đều được xây dựng cùng tài liệu đào tạo, hướng dẫn giáo viên trên cùng một chương trình dạy tiếng anh hoàn chỉnh Các tổ chức trên luôn thực hiện nghiên cứu thêm, cập nhật và thay đổi nội dung bài học, phương pháp dạy trong các giáo trình để nâng cao chất lượng giáo dục tiếng Anh

Cùng với các giáo trình giảng dạy được đầu tư công phu, các nhà nghiên cứu còn đi sâu vào các phương pháp giảng dạy cho giáo viên từ rất sớm Trong cuốn

“Teaching English in the Primary Classroom”, tác giả Susan Halliwell đã phân tích cách dạy học với học sinh tiểu học và đưa ra các đề nghị về phương pháp giảng dạy phù hợp Trong đó bà đã đưa ra một số hướng dẫn về cách xây dựng bài giảng và nhấn mạnh việc giải thích nghĩa, cách dùng từ vựng mới thông qua các hoạt động trong lớp [24]

Vấn đề kinh nghiệm dạy học ngoại ngữ ở một số nước trên thế giới và trong khu

vực trong đó có công tác quản lý đã được đề cập đến khá chi tiết trong “Đề án dạy và

học ngoại ngữ trong hệ thống giáo dục quốc dân giai đoạn 2008-2020” Hà Nội, 2008

[3] Các vấn đề về quản lý, quản lý giáo dục, quản lý nhà trường, phương pháp giảng dạy tiếng Anh đã được nhiều nhà nghiên cứu khoa học nghiên cứu và tổng hợp thành các lí luận liên quan tới quản lý và giảng dạy tiếng Anh Có thể kể đến một số công trình tiêu biểu như: “Teaching English Cambridge University Press, 1995” của Adrian Doff [23];

"English Brainstormers" của Jack Umstatter, "The Learner Centered Curriculum" của Nunan D [20], "Approaches and Methods in Language Teaching" của Richards, J.C an Rogers [19],…

Các công trình nghiên cứu trên mặc dù đề cập đến các cách tiếp cận khác nhau

về phương án tổ chức lớp học tiếng Anh ở cấp tiểu học nhưng đều dựa trên quan điểm lấy học sinh là trung tâm, áp dụng phương pháp tổ chức các hoạt động trực tiếp trong lớp để học sinh hiểu được nghĩa và thực hành, đồng thời xây dựng các hoạt động sáng tạo, phong phú để học sinh hứng thú tham gia học tập

Nhìn chung, các công trình nghiên cứu đã đạt được những thành tựu nhất định

về lý luận cũng như thực tiễn Tuy nhiên, việc áp dụng kết quả nghiên cứu sẽ còn phụ thuộc nhiều vào điều kiện thực tế của các trường tiểu học đặc biệt là các trường PTDTBT tiểu học ở Việt Nam

1.1.2 Ở Việt Nam

Học sinh tiểu học Việt Nam bắt đầu tiếp xúc với tiếng Anh từ những năm 1990 tại các trung tâm ngoại ngữ hoặc các CLB ở các thành phố lớn như Hà Nội, Hồ Chí Minh (Theo Bộ GD&ĐT, 2000) Đến năm 2003, Bộ Giáo dục - Đào tạo ban hành chương trình môn Tiếng Anh tiểu học bắt đầu từ lớp 3, mỗi tuần 2 tiết cho các trường lớp 2 buổi/ngày [3]

Do nhiều nguyên nhân tác động, chất lượng dạy học tiếng anh ở nước ta chưa đạt hiệu quả như mong muốn Nội dung, phương pháp dạy và học chưa toàn diện, chưa đáp ứng được các kỹ năng (nghe, nói, đọc, viết) sử dụng tiếng Anh như một ngôn ngữ công cụ giao tiếp Trong nghiên cứu khảo sát năng lực Anh ngữ năm 2017,

Tổ chức Giáo dục quốc tế Education Fist (EF) đánh giá trình độ tiếng Anh của học

sinh, sinh viên, người lao động Việt Nam chưa đạt chuẩn tương ứng với năng lực ngoại ngữ [3] Việc học và kiểm tra, đánh giá chủ yếu qua lý thuyết, quá chú trọng vào hình thức viết không thực hành nghe nói nhiều, đa số HS có trình độ ngoại ngữ không thể giao tiếp và không thể sử dụng thông thạo tiếng Anh Chất lượng và hiệu quả của việc dạy và học tiếng Anh hiện rất thấp so với yêu cầu của xã hội Hiệu quả thấp này thể hiện ở khả năng đáp ứng đòi hỏi của công việc, giao dịch, nghiên cứu và học tập bằng tiếng Anh của đa số người Việt Nam còn hạn chế

Để thay đổi tình trạng này, nhiều nhà giáo dục học và nghiên cứu đã tiến hành các công trình nghiên cứu về việc quản lý giáo dục nói chung và hoạt động dạy học

bộ môn Tiếng Anh nói riêng

Các công trình nghiên của các tác giả như “Những vấn đề cơ bản của khoa học quản lý giáo dục” của tác giả Trần Kiểm [9]; “Một số vấn đề lí luận và thực tiễn” của Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc [2]; “Đại cương khoa học quản lý” của Đặng Xuân Hải [6], đã đưa ra các lý luận về quản lý giáo dục trong nhà trường, các nội dung

về quản lý nói chung và quản lý dạy học nói riêng được đề cập đến như thành tố quyết định phương hướng và quá trình thực hiện giảng dạy tiếng anh ở nhà trường

Vấn đề quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh đã được đề cập đến trong một số công trình nghiên cứu của các tác giả như “Quản lý quá trình sư phạm” của tác giả Vũ Trọng Rỹ [15], “Các biện pháp quản lý hoạt động dạy học cấp Trung học

cơ sở ở huyện Giao Thuỷ tỉnh Nam Định đáp ứng nhu cầu đổi mới giáo dục trong giai

đoạn hiện nay” của tác giả Phùng Văn Hà [5], “Quản lý hoạt động dạy học môn

Tiếng Anh ở trường THCS thành phố Uông Bí tỉnh Quảng Ninh” của tác giả Bùi Thị Thanh Huyền [8] … Những công trình này đã phân tích chi tiết về các hoạt động dạy học tiếng Anh trong nhà trường phổ thông ở Việt Nam, đưa ra các vấn đề cần giải quyết và đề xuất các hướng giải quyết

Các nghiên cứu trên tuy được thực hiện với nhiều cách tiếp cận khác nhau nhưng đều quan tâm đến vai trò của các biện pháp quản lý hoạt động dạy học nhằm đạt đến mục tiêu giáo dục Có nhiều đề tài luận văn thạc sỹ quản lý giáo dục nghiên cứu về các biện pháp quản lý hoạt động dạy học trong nhà trường tiểu học nói chung

và hoạt động dạy học môn Tiếng Anh nói riêng Các nghiên cứu của các tác giả trên

đều đã đạt được những thành tựu nhất định về lý luận và thực tiễn Tuy nhiên, việc áp dụng kết quả nghiên cứu còn phụ thuộc vào điều kiện thực tế của các nhà trường tiểu học ở từng địa bàn cụ thể

Ở nước ta, việc đổi mới, nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh tại các trường tiểu học còn nhiều khó khăn, đặc biệt ở tại các trường phổ thông dân tộc bán trú việc thực hiện dạy học tiếng Anh còn rất nhiều vấn đề cần giải quyết Các yếu tố xã hội, nhận thức và văn hóa địa phương đã tạo một rào cản không nhỏ cho công tác thực hiện dạy học và quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh tại nhà trường Với các đặc điểm riêng, việc dạy học tiếng Anh tại nhà trường phổ thông dân tộc bán trú cần được nghiên cứu riêng, đưa ra các biện pháp quản lý phù hợp với tình hình nhà trường và đặc điểm kinh tế, văn hóa, xã hội tại địa phương nhằm nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh, đáp ứng được mục tiêu chung của giáo dục tiểu học trong nước và bắt kịp với tiêu chuẩn quốc tế

Tuy nhiên cho đến nay, có rất ít công trình nghiên cứu đề cập đến vấn đề quản

lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường tiểu học, đặc biệt là các trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học Chúng tôi nhận thấy, vấn đề này cần được nghiên cứu một cách đầy đủ hơn

1.2 Các khái niệm cơ bản

1.2.1 Quản lý

Harold Koontz, Cyril Odonnell và Heinz Weihrich cho rằng: “Quản lý là hoạt động đảm bảo sự phối hợp giữa nỗ lực các cá nhân nhằm đảm bảo mục tiêu quản lý trong điều kiện chi phí thời gian, công sức, tài lực, vật lực ít nhất đạt được kết quả cao nhất” [7]

Theo tác giả Phạm Minh Châu - Trần Thị Sinh thì “Quản lý là sự tác động có mục đích, có kế hoạch của chủ thể quản lý đến khách thể quản lý (tập thể người lao động) nhằm thực hiện mục tiêu đề ra [1]

Trong giáo trình: Khoa học quản lý (Tập 1 NXB Khoa học kỹ thuật - Hà nội, 1999) đã ghi rõ: "Quản lý là các hoạt động thực hiện nhằm bảo đảm sự hoàn thành công việc qua những nỗ lực của người khác Quản lý là công tác phối hợp có hiệu quả các hoạt động của những người cộng sự khác cùng chung một nhóm quản lý là một

hoạt động thiết yếu đảm bảo phối hợp những nỗ lực cá nhân nhằm đạt được các mục đích của tổ chức”[4]

Vậy có thể hiểu: Quản lý là sự tác động một cách có hệ thống, có tính hướng

đích của chủ thể quản lý lên các đối tượng được quản lý trong tổ chức, giúp cho tổ chức vận hành hiệu quả và đạt được các mục tiêu đã đề ra

1.2.2 Dạy học, hoạt động dạy học

Như vậy, có thể hiểu: Dạy học là một quá trình, trong đó dưới sự lãnh đạo, tổ

chức, điều khiển của người giáo viên, người học tự giác tích cực, chủ động tự tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức - học tập của mình nhằm thực hiện những nhiệm vụ học tập

Như vậy, để đạt được được mục tiêu của Giáo dục - Đào tạo thì HĐDH cần diễn ra một cách khoa học, các thành tố cấu trúc của DH được thực hiện nghiêm túc

và phối hợp chặt chẽ

Hoạt động dạy học có thể tách thành hai hoạt động đó là hoạt động dạy và hoạt động học Hai hoạt động này luôn gắn bó mật thiết với nhau, tồn tại cùng nhau để tạo nên hiệu quả cho quá trình dạy học

Để thực hiện vai trò của người hướng dẫn, giáo viên cần phải có sự chuẩn bị chu đáo, kỹ lưỡng về nội dung, phương pháp, phương tiện, hình thức tổ chức dạy học

và dự kiến cả “Kịch bản dạy học” Sự chuẩn bị càng chu đáo thì HĐDH càng đạt hiệu quả cao Còn học sinh không thể thụ động mà các em phải suy nghĩ và thực hiện các nhiệm vụ thực tiễn được giáo viên giao sao cho đạt hiệu quả cao nhất Quá trình thực hiện nhiệm vụ chính là quá trình khám phá và rèn luyện kỹ năng cần thiết, kết quả học tập ở đây không chỉ là kiến thức và kỹ năng học tập mà còn cả sự vận dụng hiệu quả kiến thức và kỹ năng vào cuộc sống

1.2.3 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

* Môn Tiếng Anh:

Đối với cấp Trung học cơ sở và Trung học phổ thông, môn Tiếng Anh là một môn học bắt buộc

Năm 2003, Bộ GD&ĐT chính thức ban hành quyết định về môn Tiếng Anh ở trường tiểu học [3] Trong đó ghi rõ môn Tiếng Anh với tư cách là môn học tự chọn ở trường tiểu học nhằm:

- Bước đầu hình thành cho học sinh các kỹ năng giao tiếp cơ bản, đơn giản bằng tiếng Anh trong giao tiếp hàng ngày ở nhà trường và gia đình: kỹ năng nghe, nói, đọc, viết; trong đó nhấn mạnh hai kỹ năng nghe và nói

- Cung cấp cho học sinh những kiến thức cơ bản, đơn giản về tiếng Anh, giúp học sinh bước đầu có những hiểu biết về đất nước, con người, nền văn hóa của một số nước nói tiếng Anh

- Góp phần hình thành cho học sinh thái độ tích cực đối với tiếng Anh, thông qua việc học tiếng Anh học sinh có thêm hiểu biết và tình yêu đối với tiếng Việt Việc dạy học môn Tiếng Anh cũng góp phần hình thành phương pháp học tập và phát triển nhân cách, trí tuệ của học sinh

Như vậy, đối với bậc tiểu học, môn Tiếng Anh là một môn học tự chọn trong chương trình giáo dục tiểu học Môn học này cung cấp cho học sinh tiểu học những kiến thức và kỹ năng giao tiếp cơ bản, đơn giản bằng ngôn ngữ tiếng Anh

* Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh bao gồm hoạt động dạy môn Tiếng Anh của giáo viên và hoạt động học môn Tiếng Anh của học sinh Với bậc Tiểu học, hoạt động dạy học môn Tiếng Anh là quá trình tương tác giữa giáo viên và học sinh trong

nhà trường tiểu học nhằm giúp học sinh lĩnh hội những kiến thức, kĩ năng cơ bản, đơn giản ban đầu về ngôn ngữ tiếng Anh

Hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh ở trường tiểu học là một phần trong chương trình giáo dục tiểu học, bám sát mục tiêu chung của tiểu học, thực hiện giảng dạy theo quy định phân bố nội dung Bộ GD&ĐT, nhằm giúp HS đạt được các kiến thức, kỹ năng trong mục tiêu đã đề ra

1.2.4 Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Từ các khái niệm: Quản lý, hoạt động dạy học, hoạt động dạy học môn Tiếng

Anh đã nêu ở trên, có thể hiểu: Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh là những

tác động có mục đích của hiệu trưởng đến hoạt động dạy học môn Tiếng Anh (gồm hoạt động dạy môn Tiếng Anh của giáo viên và hoạt động học môn Tiếng Anh của học sinh) nhằm làm cho hoạt động này diễn ra có hiệu quả, đạt được mục đích của quá trình dạy học

Quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh được thể hiện qua việc thực hiện 4 chức năng của Hiệu trưởng: Lập kế hoạch quản lý việc dạy học môn Tiếng Anh, tổ chức việc thực hiện dạy học môn Tiếng Anh, chỉ đạo việc dạy học môn Tiếng Anh và kiểm tra đánh giá kết quả dạy học môn Tiếng Anh

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường TH là những tác động có mục đích, hợp quy luật khách quan của hiệu trưởng nhằm điều khiển quá trình dạy học tiếng Anh của giáo viên và học sinh thực hiện có hiệu quả các mục tiêu dạy học tiếng Anh đề ra đó là hình thành ở học sinh kiến thức, kĩ năng nghe, nói, đọc viết bằng tiếng Anh và có thái độ tích cực sử dụng tiếng Anh trong học tập, giao tiếp

1.3 Một số vấn đề cơ bản về quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

1.3.1 Hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

1.3.1.1 Trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

a, Khái niệm trường phổ thông dân tộc bán trú

Theo Thông tư số 24/2010/TT-BGDĐT về Quy chế tổ chức và hoạt động của trường phổ thông dân tộc bán trú [18] được ban hành năm 2010, khái niệm trường PTDTBT được nêu rõ như sau:

(1) Trường PTDTBT là trường chuyên biệt, được Nhà nước thành lập cho con

em các dân tộc thiểu số, con em gia đình các dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn nhằm góp phần tạo nguồn đào tạo cán bộ cho các vùng này Trường PTDTBT có số lượng học sinh bán trú theo quy định

(2) Học sinh bán trú là học sinh ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn, được cấp có thẩm quyền cho phép ở lại trường để học tập trong tuần, do không thể đi đến trường và trở về nhà trong ngày

b, Nhiệm vụ trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

* Ngoài nhiệm vụ chung của nhà trường tiểu học được nêu trong điều 3, chương 1 của Điều lệ trường tiểu học [17], trường PTDTBT tiểu học còn có các nhiệm vụ riêng được quy định ở Điều 3 của Thông tư số 24/2010/TT-BGDĐT [21], như sau:

Trường PTDTBT thực hiện các nhiệm vụ quy định tại Điều lệ trường phổ thông và các nhiệm vụ sau:

1 Hằng năm đề xuất chỉ tiêu, lập kế hoạch và tham gia xét duyệt học sinh bán trú;

2 Giáo dục học sinh về chủ trương, chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, bản sắc văn hoá và truyền thống tốt đẹp của các dân tộc;

3 Tổ chức các hoạt động dạy học, giáo dục, lao động, văn hóa thể thao và tổ chức nuôi dưỡng phù hợp với học sinh bán trú

* Nhiệm vụ của Hiệu trưởng và giáo viên trường PTDTBT tiểu học

- Nhiệm vụ của Hiệu trưởng

Hiệu trưởng trường PTDTBT thực hiện các nhiệm vụ quy định tại Điều lệ trường phổ thông, ngoài ra còn có các nhiệm vụ sau:

(1) Nắm vững chính sách dân tộc của Đảng và Nhà nước, có hiểu biết về phong tục, tập quán các dân tộc thiểu số và đặc điểm tâm lý học sinh dân tộc của địa phương;

(2) Biết sử dụng ít nhất một tiếng dân tộc thiểu số ở địa phương để giao tiếp với học sinh và cộng đồng;

(3) Phối hợp với chính quyền, các cơ quan đoàn thể, tổ chức xã hội ở địa phương trong quản lí, chăm sóc học sinh bán trú

- Nhiệm vụ của giáo viên

Giáo viên trường PTDTBT thực hiện các nhiệm vụ và quyền hạn quy định tại Điều lệ trường phổ thông và các nhiệm vụ sau:

(1) Biết sử dụng ít nhất một tiếng dân tộc thiểu số ở địa phương để giao tiếp với học sinh và cộng đồng;

(2) Tìm hiểu, nắm vững phong tục tập quán và đặc điểm tâm lý học sinh các dân tộc nơi công tác;

(3) Vận dụng phương pháp dạy học phù hợp đối tượng học sinh dân tộc; tham gia quản lý, giáo dục học sinh ngoài giờ lên lớp

c Đặc điểm của trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

* Về học sinh

Học sinh trường PTDTBT tiểu học chiếm trên 90% là con em các dân tộc thiểu số, con em gia đình các dân tộc định cư lâu dài tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn Đa số các các em học sinh người dân tộc thiểu số đều là con

em thuộc những hộ gia đình nghèo, việc lo cái ăn, cái mặc đã rất vất vả nên ít nhiều ảnh hưởng tới việc học tập của các em

Khác với học sinh người Kinh, trước khi đến trường, đa số học sinh người dân tộc thiểu số còn rất hạn chế về kĩ năng sử dụng tiếng Việt Tuy được trải qua sự chăm sóc của vườn trẻ, nhưng những kỹ năng cơ bản như nghe, nói mà trường Mầm non trang bị cho các em lại chưa thực sự phát huy tác dụng khi vào lớp 1 Do trong sinh hoạt gia đình, cộng đồng chủ yếu các em chỉ sử dụng tiếng mẹ đẻ nên khi bước vào môi trường giáo dục phổ thông, tiếng Việt trở thành là ngôn ngữ thứ hai của các em Việc giao tiếp thông thường với thầy cô đã khó khăn, việc nghe giảng các kiến thức của các môn học khác nhau bằng tiếng Việt càng khó khăn bội phần với các em học sinh người dân tộc thiểu số trong trường PTDTBT tiểu học

Học sinh người dân tộc thiểu số nói chung sống gần gũi, hòa đồng với thiên nhiên nên tư duy của các em thường mang tính hình tượng, cụ thể; tư duy trừu tượng, khả năng lập luận, óc phê phán của các em đa phần còn hạn chế

Trong trường PTDTBT tiểu học, học sinh còn có hoạt động rất đặc thù đó là hoạt động tự quản Sau giờ học chính khóa và các hoạt động ngoại khóa dưới sự

hướng dẫn của giáo viên thì các em lại tham gia vào các hoạt động tự quản trong việc

tự học và sinh hoạt ở khu vực nội trú của nhà trường Vì vậy cần giáo dục cho các em khả năng tự quản và tinh thần tập thể cao để các em có thể kiểm tra, nhắc nhở nhau cùng nhau thi đua thực hiện tốt các nhiệm vụ mà nhà trường đã đề ra

Những khác biệt về ngôn ngữ trong giao tiếp, lối sống, tập quán sinh hoạt đã tạo ra những khoảng cách nhất định giữa học sinh người dân tộc thiểu số với học sinh người kinh, giữa học sinh người dân tộc thiểu số với thầy cô giáo mà một phần là người Kinh Điều này góp phần làm hạn chế khả năng tiếp thu kiến thức văn hóa, gây

ra mặc cảm, tự ti cho học sinh người dân tộc thiểu số

* Về hoạt động dạy học

Trường PTDTBT tổ chức hoạt động dạy và học theo quy định tại Điều lệ trường phổ thông Nội dung chương trình sách giáo khoa là nội dung chương trình sách giáo khoa dùng chung cho các trường tiểu học trong cả nước Hoạt động dạy và học của trường PTDTBT tiểu học phải hướng vào việc cải tiến nội dung và phương pháp giảng dạy phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lý học sinh người dân tộc thiểu số

Trường PTDTBT tiểu học sử dụng quỹ thời gian ngoài giờ lên lớp để tổ chức ôn tập, củng cố, hệ thống hoá kiến thức, bổ sung và mở rộng kiến thức cho học sinh kết hợp lồng ghép giáo dục kỹ năng sống cho các em Giáo viên phụ trách lớp căn cứ vào hướng dẫn thực hiện chương trình các cấp lên kế hoạch sử dụng thời gian ngoài giờ lên lớp để tổ chức cho học sinh học tập, ôn tập dưới sự hướng dẫn của giáo viên Trong thời gian ngoài giờ lên lớp trường PTDTBT tiểu học còn tổ chức lao động công ích và lao động sản xuất để cải thiện điều kiện ăn, ở, học tập của học sinh

Ngoài ra, trong hoạt động tự quản trường PTDTBT tiểu học rất chú trọng các hoạt động văn nghệ, thể dục thể thao, khai thác vốn văn nghệ truyền thống của các dân tộc, tổ chức cho học sinh người dân tộc thiểu số sinh hoạt văn nghệ, tham gia các hoạt động thể dục thể thao; tham quan, lễ hội, tết dân tộc, giao lưu văn hóa khác nhằm góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hoá của các dân tộc, xoá bỏ các tập tục lạc hậu

1.3.1.2 Vai trò của môn Tiếng Anh trong chương trình dạy học ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Nhận thức được vị trí và vai trò quan trọng của môn Tiếng Anh trong giáo dục phổ thông ở giai đoạn hiện nay, Bộ GD&ĐT đang dần đưa Tiếng Anh trở thành môn học bắt buộc thay vì học tự chọn ở bậc Tiểu học như trước đây Năm 2010, Bộ GD&ĐT đã ban hành chương trình thí điểm tiếng Anh tiểu học [13] với mục tiêu đưa tiếng Anh thành môn học bắt buộc trong tiểu học từ HS lớp 3 Đồng thời, Đảng và Nhà nước đã có nhiều Nghị quyết, Chỉ thị, Thông tư về việc đổi mới và không ngừng nâng cao chất lượng dạy học ngoại ngữ trong các cấp học

Trong quyết định số 3321/QĐ-BGDĐT của bộ GD&ĐT đã nêu rõ vị trí, vai trò và ý nghĩa quan trọng của môn Tiếng Anh ở trường tiểu học

- Học tiếng Anh ở tiểu học giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp thông qua các kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, đồng thời là một trong những điểm khởi đầu quan trọng góp phần vào việc hình thành và phát triển kĩ năng học tập suốt đời, năng lực làm việc trong tương lai và khả năng tham gia các hoạt động văn hóa - xã hội

- Học tiếng Anh ở tiểu học còn tạo nền tảng cho việc tiếp tục học tiếng Anh ở các cấp học tiếp theo cũng như trang bị những kĩ năng học ngoại ngữ cơ bản để học các ngôn ngữ khác trong tương lai

- Ngoài ra, việc học tiếng Anh còn giúp học sinh hình thành năng lực diễn đạt

ý tưởng cá nhân một cách tự tin, độc lập và sáng tạo Chương trình tiếng Anh tiểu học được xây dựng dựa vào nhu cầu của xã hội Việt Nam và đặc điểm tâm sinh lí của học sinh tiểu học

Tiếng Anh là một trong những ngôn ngữ quốc tế thông dụng nhất trên thế giới hiện nay Việc học tiếng Anh là hình thành một công cụ giao tiếp mới để trao đổi những tri thức khoa học kĩ thuật tiên tiến, tìm hiểu các nền văn hóa, qua đó góp phần tạo dựng sự hiểu biết lẫn nhau, hình thành ý thức công dân toàn cầu, góp phần vào việc phát triển phẩm chất và năng lực cá nhân Thông qua việc học ngôn ngữ và tìm hiểu nền văn hóa khác nhau, chúng ta có thể hiểu rõ hơn về ngôn ngữ và nền văn hóa của dân tộc mình

1.3.1.3 Đặc điểm của dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

a Mục tiêu của dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

- Mục tiêu cụ thể

Sau khi kết thúc chương trình tiếng Anh tiểu học, học sinh có thể:

• Giao tiếp đơn giản bằng tiếng Anh thông qua bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, trong đó chủ yếu là hai kĩ năng nghe và nói Đối với học sinh người dân tộc thiểu số cần đặc biệt tập trung vào khả năng phát âm của các em

• Có kiến thức cơ bản và tối thiểu về ngôn ngữ tiếng Anh bao gồm ngữ âm, từ vựng, ngữ pháp, và thông qua tiếng Anh có những hiểu biết ban đầu về đất nước, con người và nền văn hóa của các nước nói tiếng Anh

• Có thái độ tích cực đối với việc học tiếng Anh, từ đó tăng thêm sự hiểu biết

và tình cảm trân trọng đối với ngôn ngữ và văn hóa của dân tộc mình

• Hình thành các cách học tiếng Anh một cách có hiệu quả, tạo cơ sở cho việc học các ngoại ngữ khác trong tương lai

Về tổng thể, sau khi học xong Chương trình tiếng Anh tiểu học, học sinh có thể đạt được trình độ tiếng Anh tương đương Cấp độ A1 của Khung Tham chiếu Chung Châu Âu về Ngôn ngữ Cụ thể là:

“Có thể hiểu và sử dụng các kiểu diễn đạt quen thuộc hằng ngày và những cụm

từ đơn giản nhằm thỏa mãn nhu cầu giao tiếp cụ thể Có thể tự giới thiệu mình hoặc

người khác, có thể hỏi và trả lời các câu hỏi về thông tin cá nhân như nơi ở, những người mà mình biết và những thứ mình có Có thể giao tiếp một cách đơn giản với điều kiện người cùng giao tiếp nói chậm, rõ ràng và sẵn sàng trợ giúp.” [18]

b Nội dung dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

* Về chương trình:

Chương trình dạy học tiếng anh tiểu học bao gồm 4 chủ điểm (Themes): Me and My Friends, Me and My School, Me and My Family, Me and the World Around được lặp lại qua mỗi lớp với các chủ đề nội dung (Topics) mở rộng và nhiều kiến thức hơn ở các lớp sau Chương trình được thiết kế với các yêu cầu chi tiết về 2 nội dung năng lực giao tiếp (Communicative Competences) và kiến thức ngôn ngữ (Linguistic Knowledge), với mục tiêu học sinh sẽ đạt chuẩn A1 theo khung tham chiếu châu Âu (theo 4 kỹ năng nghe, nói, đọc, viết) sau khi hoàn thành chương trình tiểu học

- Nội dung dạy học tiếng Anh lớp 3,4,5:

Bộ sách tiếng Anh lớp 3,4,5 Unit do Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam biên soạn, mỗi lớp gồm hai cuốn tập một và tập hai Ở mỗi lớp mỗi tập gồm 10 Unit với 3 Lesson mỗi Unit Như vậy học sinh sẽ được học 60 tiết tiếng Anh trong một năm học

ở từng lớp 3,4,5 cùng với một số tiết ôn tập

Sách giáo khoa tiếng Anh lớp 3,4,5 tập một gồm 10 Unit, từ Unit 1 đến Unit

10 Tập hai gồm 10 Unit, từ Unit 11 đến Unit 20 Mỗi Unit đều có cấu trúc chung là 3 Lesson/Unit và kiến thức gồm 4 phần: Competences (Năng lực), Sentence patterns (mẫu câu), Vocabulary (từ vựng) và Phonics (ngữ âm) Tại mỗi Lesson học sinh đều được rèn luyện các kỹ năng nghe - nói - đọc - viết

* Về nội dung dạy học cụ thể:

- Năng lực giao tiếp (Communicative Competences)

Năng lực giao tiếp là khả năng sử dụng kiến thức ngôn ngữ để tham gia vào quá trình giao tiếp một cách phù hợp trong tình huống giao tiếp cụ thể Năng lực giao tiếp trong chương trình tiếng Anh tiểu học được thiết kế theo các chức năng và nhiệm

vụ giao tiếp và là cơ sở để xây dựng các đơn vị bài học Năng lực giao tiếp được thể hiện thông qua bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết, cụ thể là:

• Nghe (Listening): nghe hiểu các từ/cụm từ, các câu ngắn, đơn giản; nội dung

chính các đoạn hội thoại, đoạn văn ngắn, đơn giản trong phạm vi các chủ điểm và chủ

đề đã học

• Nói (Speaking): hỏi và trả lời các câu ngắn, đơn giản về các chủ điểm và chủ

đề đã học; sử dụng các từ, cụm từ, câu cơ bản đã học để nói về bản thân, gia đình, bạn

bè và các hoạt động học tập, vui chơi

• Đọc (Reading): đọc hiểu nội dung chính các bài đọc liên quan đến các chủ điểm

và chủ đề đã học; đọc và nhận biết một số thông tin cụ thể của nội dung bài đọc

• Viết (Writing): viết các câu, đoạn văn ngắn liên quan đến chủ điểm và chủ đề

và tình huống giao tiếp trong phạm vi ngôn ngữ đã học; điền các phiếu đơn giản về thông tin cá nhân, bưu thiếp, thời khoá biểu, …

- Kiến thức ngôn ngữ (Linguistic Knowledge)

Kiến thức ngôn ngữ có vai trò như một phương tiện để giúp học sinh hình thành và phát triển năng lực giao tiếp thông qua bốn kĩ năng nghe, nói, đọc, viết Kiến thức ngôn ngữ bao gồm:

• Ngữ âm (Pronunciation): Ngữ âm được thể hiện trong cả hai lĩnh vực khẩu

ngữ (nghe và nói) và bút ngữ (đọc và viết)

Trong lĩnh vực khẩu ngữ, ngữ âm bao gồm khả năng phát âm đúng các nguyên

âm, phụ âm (trong đó chú trọng đến các âm khó, không có trong tiếng Việt) và một số

tổ hợp phụ âm; nói đúng trọng âm từ và ngữ điệu câu trong tiếng Anh

Trong lĩnh vực bút ngữ, ngữ âm bao gồm khả năng nhận biết mối quan hệ tương ứng giữa âm thanh và chữ viết để đánh vần, đọc và viết đúng những từ ngữ

• Ngữ pháp (Grammar): Nội dung ngữ pháp tiếng Anh trong chương trình tiểu học bao gồm:

+ Các loại câu giao tiếp chủ yếu như câu trần thuật, câu hỏi, câu mệnh lệnh, câu khẳng định/phủ định; các câu đơn, câu ghép, câu phức; trật tự từ trong câu

+ Động từ ở thì hiện tại đơn giản, hiện tại tiếp diễn, quá khứ đơn giản, tương lai đơn giản, động từ tình thái, danh từ số ít/số nhiều, danh từ đếm được/không đếm được, sở hữu cách của danh từ, dạng so sánh hơn của tính từ, đại từ nhân xưng, chỉ định, nghi vấn, số đếm (cardinal number) và số thứ tự (ordinal number), những giới

từ thông dụng, những liên từ thông dụng, mạo từ, …

c Phương pháp dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Để hình thành và phát triển kỹ năng nghe, nói, đọc, viết thông qua luyện tập các kiến thức ngôn ngữ như ngữ âm, từ vựng ngữ pháp, cần quán triệt các phương pháp dạy - học cơ bản sau:

- Phương pháp dạy học theo nhóm: Trong hoạt động nhóm, giáo viên chia lớp thành các nhóm nhỏ (mỗi nhóm từ 4 đến 5 học sinh) Dưới sự điều tiết của giáo viên tất cả các nhóm cùng làm việc một lúc Tuy nhiên nhiệm vụ của mỗi nhóm có thể khác nhau và các thành viên trong nhóm tương tác để cùng hoàn thành nhiệm vụ học tập đã được giao

- Phương pháp tổ chức trò chơi: Thông qua việc tổ chức các trò chơi giúp học sinh củng cố vốn từ, kỹ năng sử dụng mẫu câu một cách hứng thú, nó giúp cho không khí học tập sôi nổi và học sinh ghi nhớ nội dung bài tốt hơn

- Phương pháp đóng vai: Đóng vai là phương pháp tổ chức cho HS thực hành,

“làm thử” một số cách ứng xử nào đó trong một tình huống giả định Đây là phương pháp nhằm giúp HS suy nghĩ sâu sắc về một vấn đề bằng cách tập trung vào một sự việc cụ thể mà các em vừa thực hiện hoặc quan sát được Việc “diễn” không phải là phần chính của phương pháp này mà điều quan trọng là sự thảo luận sau phần diễn ấy

- Phương pháp xử lý tình huống: là việc dạy học dựa trên tình huống có thật hoặc giống như thật, đòi hỏi người học phải tìm hiểu, suy nghĩ, đề ra được quyết định thích hợp nhất

- Phương pháp sử dụng tiếng mẹ đẻ như là một ngôn ngữ thứ hai: việc sử dụng phương pháp này một cách linh hoạt và hợp lý sẽ giúp học sinh rèn luyện và nâng cao năng lực tiếng Anh của mình

- Phương pháp động não: là hoạt động có chủ định của giáo viên, trong đó giáo viên đưa ra những câu hỏi, vấn đề đòi hỏi học sinh suy nghĩ và thu thập câu trả lời Học sinh tái hiện những kiến thức đã có để giải quyết các vấn đề được đặt ra

- Phương pháp dạy học nêu vấn đề: là việc giáo viên đặt câu hỏi hoặc nêu vấn

đề và bài tập có vấn đề, còn học sinh thì tự lực suy nghĩ, thảo luận, giải đáp dưới sự định hướng của giáo viên Quá trình suy nghĩ, thảo luận, giải đáp là điều kiện tốt để kích thích tính năng động sáng tạo, sự độc lập suy nghĩ, học sinh dần dần tiếp thu kinh nghiệm hoạt động sáng tạo hình thành phong cách học tập và làm việc mới

Có nhiều phương pháp dạy học có thể áp dụng trong dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học, nhưng với đặc thù là trường PTDTBT tiểu học, nơi có trên 90% là học sinh người dân tộc thiểu số thì các phương pháp: phương pháp dạy học theo nhóm, phương pháp tổ chức trò chơi và phương pháp đóng vai lại thực sự phát huy hiệu quả Bởi nó giúp học sinh người dân tộc thiểu số tự tin hơn trong không khí học tập vui vẻ qua đó các em sẽ hòa đồng cùng tập thể và tiếp thu kiến thức mới tốt hơn

Với đặc thù của trường PTDTBT tiểu học, các em học sinh còn nhút nhát, tự ti

vì vậy giáo viên cần để việc học của các em trở lên nhẹ nhàng đừng gây bất kỳ áp lực nào cho các em trong việc học đặc biệt là với môn Tiếng Anh vì đây là ngôn ngữ mới

mà với các em người dân tộc thiểu số thì tiếng Việt đã là ngôn ngữ thứ hai, rất cần thời gian để các em tiếp thu GV tổ chức và hướng dẫn HS tham gia tích cực vào quá trình học tập thông qua các hoạt động cá nhân, theo cặp và nhóm GV cần kết hợp hài hòa các phương pháp và kỹ thuật dạy - học, sử dụng hiệu quả các thiết bị đồ dùng dạy học và các tài liệu hỗ trợ nhằm tạo hứng thú học tập cho học sinh Giáo viên cần sử dụng tiếng mẹ đẻ một cách hợp lý và có hiệu quả trong quá trình dạy học

Học sinh là chủ thể của hoạt động học tập Học sinh tham gia học tập và hoạt động giao tiếp tích cực, chủ động, sáng tạo và với tinh thần hợp tác cao Học sinh cần luyện tập thực hành giao tiếp một cách có ý thức trong hoạt động học tập trên lớp và

tự học

Việc lựa chọn các phương pháp dạy - học cần phù hợp với mục tiêu, nội dung chương trình, đối tượng đào tạo Phải kết hợp nhiều phương pháp và luôn sáng tạo để phù hợp với từng tiết dạy GV phải tìm cách dẫn dắt HS thâm nhập vào môi trường ngôn ngữ, nhận thức các hiện tượng và hành vi ngôn ngữ để từ đó hình thành các kỹ năng nói, nghe, đọc, viết

Xét trong phạm vi môn học tiếng Anh, để nâng cao hiệu quả hoạt động dạy học, giáo viên cần lựa các phương pháp dạy học phù hợp với từng phần nội dung trong môn học, cụ thể:

- Kỹ năng: Khi tiến hành một bài dạy kỹ năng cần tiến hành theo 3 bước: trước khi vào bài (pre- task), trong khi thực hiện bài (while- task) và sau khi thực hiện bài (post- task) Mỗi bước có những mục đích khác nhau giúp học sinh hiểu bài và thực hành các kỹ năng một cách thấu đáo và có suy nghĩ hơn

- Ngữ liệu: Về dạy ngữ liệu mới không đơn giản chỉ là giải thích về nghĩa, quy tắc ngữ pháp mà phải giới thiệu trong ngữ cảnh cụ thể như sử dụng môi trường, đồ vật thật trong lớp, trường, sử dụng các tình huống có thực trong lớp hoặc trong đời sống của học sinh, sử dụng tranh ảnh

- Ngữ pháp: Quy trình dạy cấu trúc ngữ pháp cũng được tuân thủ theo 3 bước: giới thiệu (presentation), luyện tập (practice) và vận dụng (production) Khi thực hiện quy trình này giáo viên cho học sinh liên hệ lại tình huống hay ngữ cảnh đã xuất hiện

ở các đơn vị trước để từ đó học sinh tự làm rõ ngữ liệu và hệ thống hóa kiến thức Lúc này giáo viên cũng có thể làm rõ hơn các đơn vị ngữ pháp, tóm lại và khắc sâu kiến thức cho học sinh

d Các hình thức tổ chức dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học

Có nhiều hình thức tổ chức dạy học khác nhau ở cấp tiểu học, tuy nhiên với đặc thù của trường PTDTBT tiểu học với đa số là học sinh người dân tộc thiểu số thì việc lựa chọn các hình thức tổ chức dạy học phù hợp sẽ đem lại hiệu quả giáo dục cao hơn Có thể kể đến một số hình thức tổ chức dạy học như:

- Hoạt động cả lớp: Giáo viên trực tiếp lãnh đạo tổ chức, điều khiển hoạt động nhận thức của học sinh cả lớp chú ý đến đặc điểm riêng của từng học sinh

- Tổ chức cho học sinh học tập, luyện tập kiến thức thông qua hình thức hoạt

động nhóm: Thông thường khi giới thiệu ngữ liệu việc sử dụng trực quan: tranh ảnh

hoặc tình huống cụ thể rất hữu hiệu Khi tổ chức cho học sinh luyện tập các ngữ liệu mới, ngoài cách tổ chức cho học sinh luyện theo cặp (pair work) thì hình thức hoạt động nhóm (group work) cũng rất hiệu quả

- Tổ chức cho học sinh luyện tập kiến thức thông qua các trò chơi: Ở trường

PTDTBT tiểu học việc hướng dẫn các em luyện tập ngữ liệu mới thông qua các trò chơi là vô cùng hiệu quả Để các em "Học mà chơi - chơi mà học" tạo cho các em thấy thoải mái, nhẹ nhàng khiến các em nhớ kiến thức lâu hơn

- Tổ chức cho học sinh luyện tập kiến thức thông qua hình thức đóng kịch: Bên cạnh các hình thức hoạt động theo cặp, theo nhóm giáo viên còn có thể tổ chức cho học sinh đóng kịch để học sinh nhớ bài lâu hơn, giúp các em được "Học đi đôi với hành"

- Tổ chức cho học sinh luyện tập kiến thức thông qua mô hình "phiếu học tập": Ngoài các bài tập đóng vai như vừa nêu trên giáo viên có thể sáng tạo nhiều hình thức hoạt động giao tiếp khác giúp học sinh vận dụng các kiến thức vừa học trong giao tiếp như mô hình "Phiếu học tập"

1.3.2 Nội dung quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

1.3.2.1 Lập kế hoạch quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Lập kế hoạch là chức năng đầu tiên của quá trình QL Là quá trình xác định các mục tiêu và xác định quy trình, các bước đi, biện pháp thực hiện và đảm bảo nguồn lực để đạt được mục tiêu

Kế hoạch quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh là cơ sở định hướng cho mọi hoạt động của quá trình QL và huy động tối đa các nguồn lực, xác định nhiệm vụ của từng bộ phận trong nhà trường trong từng giai đoạn làm việc cụ thể để phục vụ cho hoạt động dạy học môn Tiếng Anh; đồng thời kế hoạch là căn cứ để kiểm tra đánh giá quá trình thực hiện nhiệm vụ đã đề ra của hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Các nội dung thực hiện:

- Xác định mục tiêu và phân tích mục tiêu của quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Xây dựng kế hoạch để thực hiện mục tiêu của quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Điều chỉnh nếu cần thiết trong quá trình thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Để lập được kế hoạch quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học, Hiệu trưởng là chủ thể quản lý nhà trường phải đánh giá đúng thực trạng của hoạt động dạy học tiếng Anh trong nhà trường, xây dựng các mục tiêu và giải pháp thực hiện để hoàn thành mục tiêu Chủ thể quản lý của nhà trường phải nghiên cứu, tìm hiểu và xác định được các nội dung sau:

- Mục tiêu của dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học

- Thuận lợi và khó khăn khi thực hiện mục tiêu dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học

- Các nguồn lực cần huy động nhằm phục vụ hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học như dự kiến đội ngũ giáo viên tham gia dạy học môn Tiếng Anh, các điều kiện về cơ sở vật chất

- Thời gian thực hiện mục tiêu dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học được cụ thể hóa thông qua tiến trình dạy học, thời khóa biểu dành cho giáo viên, thời gian

sử dụng trang thiết bị dạy học phục vụ cho hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Kết quả/sản phẩm cần đạt được trong hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường PTDTBT tiểu học Nhà trường cần đưa ra các yêu cầu cụ thể đối với việc dạy học môn Tiếng Anh của giáo viên, kết quả học tập cần đạt được của học sinh

Sản phẩm của chức năng lập kế hoạch là một hệ thống các bản kế hoạch bao trùm toàn bộ quản lý, bao gồm các kế hoạch như:

- Kế hoạch chiến lược: Tương đương các kế hoạch dài hạn từ 3-5 năm

- Kế hoạch hành động: Kế hoạch chi tiết các hành động cụ thể trong một thời gian ngắn như: Kế hoạch năm, kế hoạch học kỳ, kế hoạch tháng,…

Trong quá trình thực hiện kế hoạch, nếu cần điều chỉnh thì điều chỉnh như thế nào, xác định lại các yếu tố:

- Mục tiêu: Hạ thấp hay bỏ

- Giải pháp: Cần tăng cường, bổ sung, thay thế

- Nguồn lực: Bổ sung, thay thế

Như vậy, bản kế hoạch quản lý của hiệu trưởng là sự cụ thể hóa toàn bộ quá trình quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh, kế hoạch được lập càng chi tiết và chính xác thì quá trình làm việc của giáo viên và học sinh càng thuận lợi

1.3.2.2 Tổ chức triển khai hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Tổ chức triển khai kế hoạch chính là chức năng tổ chức trong quản lý, là quá trình phân phối, sắp xếp nguồn nhân lực theo một cách thức hợp lý để phát huy tối đa khả năng nhân lực, nhằm thực hiện kế hoạch, đảm bảo hoàn thành mục tiêu đề ra

Các nội dung tổ chức thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT bao gồm:

- Xác định cấu trúc tổ chức của chủ thể QL tương ứng với các đối tượng cần QL trong quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Xây dựng và phát triển đội ngũ nhân sự (GV và công nhân viên) phục vụ công tác dạy học môn Tiếng Anh

- Xác định cơ chế hoạt động và các mối quan hệ của nhà trường PTDTBT trong công tác dạy học môn Tiếng Anh

- Tổ chức một cách khoa học công tác quản lý nhà trường PTDTBT của chủ thể quản lý nhằm nâng cao hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Tổ chức, xây dựng trang thiết bị, sách giáo khoa phục vụ hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

Nội dung quan trọng nhất trong tổ chức quản lý nhà trường là hình thành một cấu trúc tổ chức tối ưu của hệ thống QL và phối hợp tốt nhất các hệ thống QL với hệ thống bị QL Cấu trúc tổ chức là tổng hợp các bộ phận, đơn vị và cá nhân khác nhau,

có mối quan hệ phụ thuộc lẫn nhau được chuyên môn hóa, có quyền hạn và trách nhiệm nhất định được bố trí theo các cấp và các khâu khác nhau, nhưng cùng nhằm đảm bảo thực hiện các chức năng QL và cùng hướng vào mục tiêu chung Trong nhà trường có nhiều cơ cấu tổ chức như Ban giám hiệu, các tổ chuyên môn, đơn vị khối lớp

vì vậy, hiệu trưởng phải xác định chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trong nhà trường và mối quan hệ giữa các đơn vị này, cùng với mối quan hệ giữa nhà trường với các đơn vị khác để xây dựng cấu trúc tổ chức hợp lý với kế hoạch đã đề ra

Sau khi xác định được cấu trúc tổ chức, hiệu trưởng cần xây dựng phát triển đội ngũ giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh, bao gồm các nội dung: Phân công nhiệm vụ giảng dạy, bồi dưỡng năng lực dạy học cho giáo viên giảng dạy môn Tiếng Anh, kiểm tra đánh giá kết quả giảng dạy môn Tiếng Anh Mục tiêu của quá trình này là nhà trường sẽ có một đội ngũ GV đáp ứng yêu cầu về chuyên môn, nghiệp vụ

Trong hoạt động quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở các trường PTDTBT tiểu học cần chú trọng công tác phối kết hợp giữa Phòng Giáo dục và Đào tạo huyện với Ban giám hiệu và Tổ chuyên môn của nhà trường trong việc điều chỉnh nội dung giảng dạy gắn thực tiễn của nhà trường, đồng thời tham mưu điều chỉnh, bổ sung những cơ chế, chính sách phù hợp với đội ngũ GV dạy tiếng Anh cấp Tiểu học theo hướng: tuyển dụng và bố trí đầy đủ về số lượng GV cho vùng đặc biệt khó khăn;

có chính sách phù hợp trong tuyển dụng và bồi dưỡng GV tiếng Anh thực hiện giảng dạy đảm bảo chất lượng (theo chuẩn kiến thức, kĩ năng) và tính ổn định trong giảng dạy tiếng Anh cho đối tượng HS vùng dân tộc thiểu số, vùng đặc biệt khó khăn; tăng cường đầu tư cơ sở vật chất; trang thiết bị phục vụ việc dạy và học tiếng Anh; đáp ứng danh mục tối thiểu phục vụ cho việc dạy và học tiếng Anh

Trong quá trình triển khai kế hoạch, hiệu trưởng cần đảm bảo các mối quan hệ trong tổ chức, giữa các bộ phận trong nhà trường và các bộ phận trong nhà trường với bên ngoài hài hòa và ổn định, đảm bảo phát huy tối đa khả năng khả năng của các bộ phận và cá thể trong nhà trường

1.3.2.3 Chỉ đạo thực hiện hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Chỉ đạo là quá trình tác động ảnh hưởng đến thái độ, hành vi thực hiện công việc của các nhân sự trong tổ chức Chức năng chỉ đạo được xác định từ việc điều hành, hướng dẫn các hoạt động trong nhà trường nhằm thực hiện được các mục tiêu

có chất lượng và hiệu quả

Đối với việc thực hiện kế hoạch quản lý hoạt động giảng dạy môn Tiếng Anh

ở trường tiểu học, chức năng chỉ đạo là quá trình tác động và ảnh hưởng của hiệu

trưởng đến quá trình dạy học và QL dạy học tiếng Anh cùng với các thành phần tham gia nhằm biến những yêu cầu - mục tiêu của hoạt động giảng dạy tiếng Anh của nền giáo dục nói chung và nhà trường nói riêng, thành nhu cầu từng GV, cán bộ nhân viên trong trường Trên cơ sở đó, mọi nhân sự tích cực, tự giác làm việc hết khả năng, phát huy tối đa các động lực nhằm thực hiện việc QL hiệu quả

Các nội dung hiệu trưởng cần thực hiện bao gồm:

- Chỉ đạo triển khai các nhiệm vụ dạy học môn Tiếng Anh theo kế hoạch

- Thường xuyên đôn đốc, động viên và khích lệ giáo viên, học sinh tích cực trong quá trình dạy học để thực hiện mục tiêu chung

- Giám sát, điều chỉnh những sai lệch để vận hành đúng kế hoạch đề ra và nâng cao chất lượng dạy học môn Tiếng Anh trong nhà trường

- Chỉ đạo giáo viên đổi mới phương pháp dạy học môn Tiếng Anh theo hướng phát huy tính tích cực, độc lập của học sinh

Chức năng chỉ đạo của hiệu trưởng được thực hiện xuyên suốt trong quá trình triển khai kế hoạch QL Bắt đầu từ hoạt động thực hiện quyền chỉ huy (giao việc) và hướng dẫn nhiệm vụ cụ thể tới các thành viên khác, đảm bảo nhiệm vụ được phân công phù hợp với khả năng và trình độ của từng thành viên; thực hiện giám sát quá trình thực hiện nhiệm vụ của cấp dưới, thường xuyên đôn đốc, động viên tạo động lực cho

GV và có sự điều chỉnh khi cần thiết; tạo điều kiện về cơ sở vật chất, thiết bị dạy học cũng như các điều kiện khác để hỗ trợ GV phát triển, đổi mới PPDH, nâng cao chất lượng dạy học

1.3.2.4 Kiểm tra, đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

Chức năng kiểm tra, đánh giá có vai trò giúp người quản lý nắm được kết quả thực hiện công việc của đối tượng bị quản lý ở mức độ tốt hay xấu, các kết quả đạt được trong từng giai đoạn hoạt động có phù hợp với mục tiêu đã đề ra và thực tế hoạt động hay không, từ đó có sự điều chỉnh các hoạt động và cấu trúc tổ chức trong nhà trường để đảm bảo đạt được mục tiêu dạy học đã đề ra

Chức năng kiểm tra, đánh giá của Hiệu trưởng không chỉ có vai trò quan trọng trong quá trình quản lý hoạt động trong dạy học môn Tiếng Anh của trường PTDTBT

tiểu học, mà còn là cơ sở cho việc lập kế hoạch và triển khai các quá trình quản lý tiếp theo của nhà trường Hiệu trưởng phải thực hiện kiểm tra, đánh giá các hoạt động giảng dạy tiếng Anh thường xuyên để nắm bắt cụ thể tình hình hoạt động dạy học, đây là căn cứ để Hiệu trưởng thực hiện các chỉ đạo sát sao đến từng đối tượng được quản lý, đưa ra sự hỗ trợ hoặc thúc đẩy phù hợp tới các cá nhân hoặc tập thể GV, đảm bảo quá trình hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của nhà trường đi theo đúng hướng

Các nội dung hiệu trưởng cần quan tâm bao gồm:

- Xác định đúng thực trạng: Thu thập thông tin, so sánh kết quả thực hiện với các chuẩn mực, mục tiêu đề ra

- Đánh giá mức độ thực hiện công việc của các đối tượng được quản lý

- Điều chỉnh: Nhắc nhở, sửa chữa khi có sai lệch, động viên khích lệ khi có nhân sự thực hiện tốt, cảnh cáo hoặc xử phạt nếu có sai phạm

Để kiểm tra, đánh giá có hiệu quả đối với hoạt động dạy học môn Tiếng Anh, hiệu trưởng cần lưu ý các khía cạnh sau đây:

- Xác định nội dung kiểm tra hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Xây dựng các tiêu trí đánh giá hoạt động dạy học môn Tiếng Anh của giáo viên

- Xây dựng và tổ chức lực lượng kiểm tra hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

- Kiểm tra hoạt động dạy của giáo viên (việc lên lớp, nội dung dạy học, phương pháp giảng dạy, kiểm tra hoạt động học của học sinh)

- Đo lường, đánh giá kết quả thực hiện các nhiệm vụ của giáo viên và học sinh

- Quyết định sự điều chỉnh nếu cần thiết trong quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh

1.3.3 Những yếu tố ảnh hưởng tới quản lý hoạt động dạy học môn Tiếng Anh cho học sinh ở trường phổ thông dân tộc bán trú tiểu học

1.3.3.1 Quy định về chương trình môn học

Chương trình giảng dạy tiếng Anh trong nhà trường tiểu học phải tuân theo quy định của bộ GD&ĐT, và kế hoạch dạy học tiếng Anh thì phải được xây dựng phù hợp với chương trình, phù hợp với thực tế từng đối tượng, có thể linh hoạt thay đổi kế hoạch dạy học cho phù hợp với vùng miền và trình độ học sinh Việc tuân thủ đúng chương trình, kế hoạch rất quan trọng trong hoạt động dạy học cũng như quản lý việc

dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học Chương trình, kế hoạch sẽ quy định nội dung dạy của thầy và trò, có vai trò quyết định chất lượng hoạt động dạy học, vì vậy hoạt động dạy tiếng Anh cũng như QL hoạt động giảng dạy tiếng Anh trong nhà trường bị ảnh hưởng rất nhiều bởi chương trình, kế hoạch dạy học tiếng Anh

1.3.3.2 Điều kiện kinh tế - xã hội của địa phương

Môi trường bên trong là bản thân CBQL, GV và các lực lượng bên trong nhà trường cần có sự liên hệ, phối hợp với môi trường bên ngoài là các tổ chức phối kết hợp với nhà trường như trung tâm ngoại ngữ, tổ chức phi chính phủ, đoàn thanh niên

xã, UBND xã, tổ dân cư… để cùng thực hiện các hoạt động dạy học môn Tiếng Anh trong và ngoài nhà trường Nếu tất cả các lực lượng đều nhận thức về tầm quan trọng của tiếng Anh, có sự hỗ trợ, tương tác tốt sẽ góp phần nâng cao chất lượng dạy học tiếng Anh Yếu tố này hỗ trợ việc QL dạy học hiệu quả một cách toàn diện, ngược lại, nếu không có yếu tố này, hoạt động DH cũng như quản lý hoạt động DH môn Tiếng Anh ở trường tiểu học sẽ bị hạn chế rất nhiều

1.3.3.3 Năng lực của giáo viên và học sinh

+ Năng lực của giáo viên

Giáo viên là người trực tiếp tham gia vào các hoạt động dạy học cũng như quản lý hoạt động dạy học, là thành tố trực tiếp quyết định chất lượng của HĐ giáo dục Để HĐ dạy học có hiệu quả, thì người GV phải có kiến thức chuyên môn và nghiệp vụ sư phạm giỏi, tận tâm và cố gắng với nghề

+ Năng lực của học sinh

Tiểu học là cấp học đầu tiên của HS, có sự thay đổi đột ngột từ giai đoạn “chơi

mà học, học mà chơi” ở mầm non sang môi trường học tập chính thức Ở lứa tuổi này

HS chưa hình thành khả năng tư duy và nhận thức chính xác, đồng thời đặc điểm tâm

lý của trẻ trong giai đoạn này cũng rất cần được quan tâm Do vậy, hoạt động dạy học cũng như quản lý việc dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học bị ảnh hưởng rất lớn cả mặt tốt và mặt hạn chế từ yếu tố này Yếu tố này yêu cầu GV cần lựa chọn phương pháp dạy học và có chương trình, nội dung dạy học phù hợp, cũng như những hiểu biết về tâm lý HS để HĐ dạy học có hiệu quả

1.3.3.4 Điều kiện cơ sở vật chất, trang thiết bị dạy học

CSVC và TBDH là một trong những thành tố cấu thành của quá trình dạy học Đặc biệt với môn học ngoại ngữ như tiếng Anh, các thiết bị công nghệ thông tin, hỗ trợ nghe nhìn là một điều kiện rất quan trọng để đổi mới nội dung, chương trình, PPDH nhằm nâng cao chất lượng GD Hiện nay hoạt động giảng dạy tiếng Ạnh trong nhà trường được áp dụng các PPDH tích cực, giảm bớt vai trò của GV, GV chỉ có vai trò hướng dẫn, gợi mở vấn đề, để làm được điều đó, GV cần sự hỗ trợ rất lớn từ các thiết bị hỗ trợ trong lớp học Ngoài ra, việc ứng dụng các thiết bị hỗ trợ trực quan sẽ khơi gợi hứng thú của HS, nâng cao hiệu quả học ngoại ngữ khi HS được tiếp nhận trực tiếp kiến thức nghe, nói, đọc, viết từ nhiều nguồn thông tin

1.3.3.5 Năng lực của Hiệu trưởng và cán bộ quản lý

CBQL là người điều hành và chỉ đạo HĐ dạy học trong nhà trường, quyết định hướng đi và kiểm soát quá trình HĐ của nhà trường CBQL và GV phải có sự kết hợp tốt thì HĐ dạy học mới được vận hành thuận lợi, đảm bảo HĐ dạy học đạt kết quả tốt Với xu hướng đổi mới liên tục của GD hiện nay, CBQL và đội ngũ GV phải luôn học hỏi, tự bồi dưỡng năng lực bản thân và cập nhật các tri thức mới về PP, HĐ dạy học tiếng Anh để đảm bảo chất lượng GD

Tiểu kết chương 1

Trên cơ sở các tài liệu nghiên cứu trong và ngoài nước cũng như tình hình phát triển chung của thế giới hiện nay, dễ dàng nhận thấy tầm quan trọng của tiếng Anh đối với mọi người dân, cũng như giảng dạy tiếng Anh trong giáo dục phổ thông Điều này đã mang đến yêu cầu thay đổi, cập nhật việc dạy học tiếng Anh đối với nền giáo dục, đặc biệt là giáo dục tiểu học

Để nâng cao chất lượng giáo dục tiếng Anh, nhà trường cần tập trung vào các công tác quản lý hoạt động dạy học dưới định hướng chung của Đảng và Nhà nước,

có sự điều chỉnh phù hợp với đặc điểm, tình hình của địa phương và nhà trường để đạt được các mục tiêu trong giáo dục tiếng Anh

QL hoạt động dạy học tiếng Anh trong nhà trường tiểu học là quá trình hành động có chủ đích của CBQL tác động vào GV, HS và các khâu trong quá trình QL nhằm vận hành quá trình dạy học tiếng Anh một cách có kế hoạch, có tổ chức, có điều khiển, điều chỉnh nhằm đạt đến mục tiêu xác định

Quản lý hoạt động dạy học tiếng Anh ở trường tiểu học bao gồm: Lập kế hoạch QL, tổ chức triển khai kế hoạch QL, chỉ đạo thực hiện QL và kiểm tra, đánh giá việc thực hiện QL Để hoàn thành tốt các nội dung này, CBQL mà chủ chốt là Hiệu trưởng, cần nắm vững lý luận về quản lý hoạt động dạy học nói chung và quản

lý hoạt động giảng dạy tiếng Anh ở trường tiểu học nói riêng, từ đó tìm hiểu, nghiên cứu, áp dụng vào thực tiễn nhà trường để đề ra các biện pháp quản lý phù hợp

Đặc biệt với các trường PTDTBT, còn nhiều khó khăn và các đặc trưng riêng mang tính văn hóa, xã hội địa phương, CBQL và các GV nhà trường cần tìm ra các biện pháp quản lý thích hợp với tình hình cụ thể của nhà trường để đạt được mục tiêu

về chất lượng dạy học tiếng Anh đã đặt ra của ngành Giáo dục