- GV: Do tác động của chiến tranh giành độc lập ở Bắc Mĩ và CMTS Pháp, cuộc đấu tranh giành độc lËp cña c¸c d©n téc ë MÜ Latinh d©ng cao?. - HS quan sát lược đồ Mĩ latinh đầu thế kỷ XIX.[r]
Trang 1Ng ày soạn: 15 / 8/ 2011
Ng ày dạy: 22 / 8/ 2011
Tiết 1
Phần I: Lịch sử thế giới cận đại (Từ giữa thế kỷ XVI đến năm 1917)
Chương I: Thời kỳ xác lập của chủ nghĩa tư bản
(Từ thế kỷ XVI đến nửa sau thế kỷ XIX)
bài 1
Những cuộc cách mạng tư sản đầu tiên
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức :
- Những chuyển biến lớn về KT, CT, XH châu Âu trong các thế kỉ XVI – XVIII
- Mâu thuẫn ngày các sâu sắc giữa lực lượng sản xuất mới- TBCN với CĐPK Từ
đó thấy được cuộc đấu tranh giữa TS và quý tộc PK tất yếu nổ ra
- Cách mạng Hà Lan- cuộc CMTS đầu tiên
- Cách mạng TS Anh TK XVII ý nghĩa LS và hạn chế của CMTS Anh
2 Tư tưởng:
- Nhận thức đúng đắn về vai trò của quần chúng nhân dân trong các cuộc cách mạng
- Nhận thấy CNTB có mặt tiến bộ, nhưng vẫn là chế độ bóc lột, thay thế cho chế độ phong kiến
3 Kĩ năng :
- Sử dụng bản đồ, tranh ảnh,
- Độc lập làm việc để giải quyết vấn đề, đặc biệt là câu hỏi và bài tập
II Thiết bị và tài liệu:
- Bản đồ thế giới
- Lược đồ cách mạng tư sản Anh
III Tiến trình tổ chức dạy học
1 ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ: GV kiểm tra SGK và vở ghi, vở bài tập bản đồ của HS
3 bài mới: Giới thiệu SGK và chương trình Lịch sử 8.
Giới thiệu bài
Các em đã tìm hiểu về xã hội phong kiến trong chương trình lịch sử 7 Những mâu thuẫn gay gắt giữa tầng lớp mới (TS và các tầng lớp nhân dân) với chế độ PK trong lòng XHPK đã suy yếu đòi hỏi phải được giải quyết bàng một cuộc CMTS là tất yếu Vậy các cuộc CMTS đầu tiên đã diễn ra như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay:
Trang 2hoạt động của thầy - trò Nội dung kiến thức cơ bản
GV: mốc mở đầu LSTG cận đại bắt đầu từ cuộc
cách mạng tư sản đầu tiên- cách mạng Hà Lan
năm 1566 đến cuộc cách mạng tháng Mười
Nga 1917
? Vào đầu thế kỷ XV, kinh tế Tây Âu có những
biến đổi gì về KT, CT, XH?
GV: Giai cấp TS có thế lực lớn về KT, nhưng
trên thực tế họ vẫn là giai cấp bị trị, bị chế độ
PK kìm hãm, chèn ép Vì vậy, mâu thuẫn giữa
GCTS và nhân dân nói chung với chế độ PK rất
găy gắt Đây là nguyên nhân sâu xa làm bùng
nổ các cuộc CMTS
GV: Chỉ trên bản đồ thế giới vùng Nê-đéc-lan
( Thuộc 2 nước Bỉ và Hà Lan hiện nay) chịu sự
thống trị của vương quốc TBN từ TK XII
GV giới thiệu ranh ảnh 1 thành thị của
Nê-đéc-lan
? Trình bày diễn biến cách mạng Hà Lan?
? Cách mạng Hà Lan diễn ra dưới hình thức
nào?
- Đấu tranh giải phóng dân tộc
? CM có ý nghĩa như thế nào?
? Vì sao cách mạng Hà Lan thế kỷ XVI được
xem là cuộc cách mạng tư sản đầu tiên trên thế
giới?
- đánh đổ chế độ PK (ngoại bang)
- Thành lập nước cộng hoà, xây dựng một xã
1 Sự biến đổi kinh tế, xã hội Tây Âu trong các thế kỷ XV-XVII
a.Kinh tế: KT TBCN phát triển mạnh
+ Xuất hiện các công trường thủ công: dệt vải, luyện kim, nấu đường có thuê mướn nhân công
+Tây Âu là trung tâm sản xuất và buôn bán lớn
b Xã hội: Hình thành 2 giai cấp mới:
TS và VS
2 Cách mạng Hà Lan thế kỷ XVI.
a.Nguyên nhân:
+ Vào đầu TK XVI, nền KTTBCN Nê-
đéc-lan phát triến mạnh nhất châu Âu nhưng lại bị Vương quốc Tây Ban Nha thống trị, ra sức ngăn cản
+ Chính sách cai trị hà khắc của PK TBN ngày càng làm tăng thêm mâu thuẫn dân tộc
b.Diễn biến:
+ Nhiều cuộc đấu tranh của ND Nê-
đéc- lan chống lại chính quyền Pk TBN
đã diễn ra, đỉnh cao là năm 1566 + Năm 1581, các tỉnh MB Nê-đéc-lan
đã thành lập “ Các tỉnh liên hiệp”( Sau
là Cộng hoà Hà Lan) + Năm 1648, chính quyền TBN công nhận nền độc lập của Hà Lan CM kết thúc, Hà Lan được giải phóng
c.ý nghĩa:
Là cuộc CMTS đầu tiên trên thế giới, lật đổ ách thống trị của TD TBN, mở
đường cho CNTB phát triển
Trang 3hội mới tiến bộ hơn => đây là cuộc CMTS đầu
tiên trên thế giới
GV chỉ trên lược đồ nước Anh
? Những nguyên nhân nào làm bùng nổ CM ở
Anh thế kỉ XVII?
GV: Các công trường thủ công như luyện kim,
làm đố sứ, dệt len dạ mọc lên khắp nơi.Trong
đó Luân Đôn trở thành TT CN, thương mại và
tài chính lớn nhất nước Anh
GV: ở nông thôn, nhiều quý tộc PK chuyển
sang kinh doanh theo con đường TB, bằng cách
“ rào đất cướp ruộng”, biến ruộng đất chiếm
được thành những đồng cỏ, thuê nhân công
nuôi cừu để lấy nông cung cấp cho thị trường
Họ trở thành tầng lớp quý tộc mới, còn nông
dân mất đát trở nên nghèo khổ
GV kể chuyện “rào đất cướp ruộng” ở Anh, đây
là thời kỳ cừu ăn thịt người
? Trước sự phát triển đó GCPK có thái độ như
thế nào?
? Theo em việc làm đó sẽ dẫn đến hệ quả gì?
? CM TS Anh diễn ra như thế nào?
GV: Vua triệu tập QH nhằm đặt ra thuế mới,
thực hiện chính sách cai trị độc đoán Nhưng
QH được sự ủng hộ của nhân dân đã phản đối
kịch liệt, vua Sác lơ I liền chuẩn bị lực lượng
chống lại QH
GV: Nhưng từ khi Crôm- oen làm chỉ huy quân
đội QH, XD đội quân có kỉ luật đã liên tiếp
đánh bại quân đội nhà vua Vua Sác- lơ I bị bắt
GV khai thác kênh hình SGK
? Việc xử tử vua Sáclơ I có ý nghĩa như thế
nào?
- Chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế ở Anh
đồng thời đánh dấu sự sụp đổ của chế độ pk,
3 Cách mạng Anh thế kỷ XVII.
a Nguyên nhân + Đến TK XVII, nền KT TBCN ở Anh phát triển mạnh
+ Quý tộc PK chuyển sang kinh doanh theo con đường TB và trở thành tầng lớp quý tộc mới
+ Chế độ PK tiếp tục kìm hãm GCTS
và quý tộc mới, ngăn cản họ phát triển theo con đường TB
-> GCTS và quý tộc mới liên minh lại với nhau nhằm lật đổ chế độ PK, để xác lập quan hệ SX TBCN
b Tiến trình cách mạng
Được chia làm 2 giai đoạn
* Giai đoạn 1 (1642- 1648) + Năm 1640 vua triệu tập QH
+ Năm 1642 nội chiến bùng nổ bước
đầu thắng lợi nghiêng về nhà vua
* Giai đoạn 2 (1649 - 1688)
+ Ngày 30/1/1649 Vua Sáclơ I bị xử tử Anh trở thành nước cộng hoà và cách mạng đạt đến đỉnh cao
Trang 4thắng lợi của CNTB.
? Tại sao vua Sáclơ I bị xử tử, cách mạng Anh
vẫn chưa chấm dứt?
+ GCTS và quý tộc mới được hưởng quyền lợi,
còn nhân dân không có Vì vậy nhân dân tiếp
tục đấu tranh
? Để đối phó với cuộc đấu tranh của nhân dân
GCTS và quý tộc mới đã làm gì?
? Quý tộc mới có vai trò như thế nào đối với
CM Anh?
- Vừa tham gia lãnh đạo CM vừa tìm cách hạn
chế cm cho phù hợp với lợi ích của mình Nó
chi phối tiến trình, kết quả và tính chất của cm,
tầng lớp này tiến hành cm không triệt để
? Vì sao sau cuộc đảo chính 1688, Anh trở
thành nước quân chủ lập hiến?
- Thực chất quân chủ lập hiến vẫn là chế độ TB,
nhưng tư sản chống lại nhân dân, không muốn
cách mạng đi xa hơn nhằm bảo vệ quyền lợi
của tư sản và quý tộc mới
Thảo luận nhóm: Mục tiêu của cách mạng?
Cách mạng đã đem lại quyền lợi cho ai? Ai là
người lãnh đạo cách mạng?Ai là động lực của
cách mạng? Cách mạng có triệt để không?
(Qua đó HS hiểu được tính chất của cuộc cách
mạng TS Anh thế kỷ XVII)
GV kết luận: Cuộc CM do tầng lớp QTM liên
minh với GCTS lãnh đạo, được đông đảo quần
chúng nhân dân ủng hộ đã giành được thắng
lợi, đưa nước Anh phát triển theo con đường
TBCN
? Vì sao CMTS Anh không triệt để?
Vì còn ngôi vua, CM chỉ đáp ứng quyền lợi
cho CGTS và QTM, còn nhân dân không được
hưởng chút quyền lợi gì
+ GCTS và quý tộc mới thoả hiệp với
PK, đưa Vin hem lên ngôi, thiết lập chế
độ quân chủ lập hiến CMTS Anh kết thúc, đây là cuộc CM không triệt để
c.ý nghĩa lịch sử của Cách mạng tư sản
Anh thế kỉ XVII
+ Cuộc CM đã giành được thắng lợi,
đưa nước Anh phát triển theo con
đường TBCN + Là cuộc CMTS không triệt
4 Củng cố:
- Trình bày nguyên nhân- diễn biến CMTS Anh?
- Tại sao nói CMTS Anh là cuộc CMTS không triệt để?
- Làm bài tập : vở bài tập lịch sử 8(bài1.2.3)
Trang 55 Hướng dẫn về nhà học bài và làm bài tập
- Học thuộc bài cũ
- Tìm hiểu mục III
- Làm bài tập trong vở bài tập bản đồ
- Lập niên biểu cách mạng tư sản Anh thế kỷ XVII?
6.1642 1648 30.1.1649 1688
Trang 6Ng ày soạn:16 / 8 / 2011
Ng ày dạy: 24 / 8 / 2011
Tiết 2
bài 1: Những cuộc cách mạng tư sản đầu tiên(tiếp)
I Mục tiêu bài học
1 Kiến thức:
- Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ mang tính chất
là 1 cuộc CMTS
- Sự ra đời của Hợp chúng quốc Mĩ- nhà nước tư sản
2 Tư tưởng:
- Nhận thức đúng đắn về vai trò của quần chúng nhân dân trong các cuộc
cách mạng
- Nhận thấy CNTB có mặt tiến bộ, nhưng vẫn là chế độ bóc lột, thay thế cho chế độ phong kiến
3 Kĩ năng:
- Sử dụng bản đồ, tranh ảnh,
- Độc lập làm việc để giải quyết vấn đề, đặc biệt là câu hỏi và bài tập
II thiết bị và tài liệu:
- Kênh hình SGK
- Lược đồ: Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
III Tiến trình tổ chức dạy học
1 ổn định:
2 Kiểm tra bài cũ:
? Trình bày diễn biến của CMTS Anh?
? Vì sao nói Cách mạng tư sản Anh là cuộc cách mạng không triệt để?
3 bài mới: Giới thiệu bài
Giờ trước các em đã tìm hiểu hai cuộc CMTS diễn ra ở Châu Âu (Nê-đéc-lan và
Anh), tiết này chúng ta sẽ tìm hiểu một cuộc CM diễn ra ở Châu Mĩ, xem các cuộc
CM này có gì giống và khác nhau
3 Hoạt động
HS đọc SGK tr 7
? Nêu vài nét về sự thâm nhập và thành lập các
thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ?
GV sử dụng H3 SGK miêu tả về mặt địa lí tự
nhiên vùng đất Bắc Mĩ
4 Chiến tranh giành độc lập của các thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ.
a Tình hình các thuộc địa Nguyên
nhân của chiến tranh
+Sau khi Cô- lôm –bô tìm ra châu Mĩ người Anh đến Bắc Mĩ ngày 1 nhiều
Đến TK XVIII họ thiết lập được 13 thuộc địa và tiến hành chính sách cai trị, bóc lột ở đây
+ Giữa thế kỷ XVIII, kinh tế TBCN ở 13 thuộc địa Anh phát triển mạnh nhưng
Trang 7? Thực dân Anh ngăn cản, kìm hãm như thế
nào?
- Tăng thuế, độc quyền buôn bán trong và
ngoài nước Vì vậy mâu thuẫn giữa toàn thể
nhân dân Bắc Mĩ và GCTS, chủ nô với TD Anh
trở nên gay gắt
? Để giải quyết mâu thuẫn này nhân dân Bắc
Mĩ dã làm gì?
GV: Đáp lại, TD Anh đã ra lệnh đóng cửa cảng
? Trước việc làm của TD Anh nhân dân tiếp
tục làm gì?
GV: HN yêu cầu vua Anh phải xoá bỏ các luật
cấm vô lí, nhưng không đạt kết quả
GV : Có được thắng lợi trên là nhờ vào sự lãnh
đạo tài giỏi của Oasinhtơn và giới thiệu về
Oasinhtơn H.4(Sgk-trang 8)
? Những điểm chính trong tuyên ngôn độc lập
của Mĩ?
- Mọi người có quyền bình đẳng
GV mở rộng:
- Khẳng định quyền lực của người da trắng
- Khẳng định quyền tư hữu tài sản
- Duy trì chế độ nô lệ và bóc lột công nhân
? ở Mĩ, nhân dân có được hưởng những quyền
nêu trong tuyên ngôn không?
- Quyền đó chỉ áp dụng cho người da trắng
->HS nhận thấy tính chất tiến bộ và điểm hạn
chế của tuyên ngôn
GV:Ngày 4/7 được lấy làm quốc khánh nước
Mĩ
GV: Mặc dù Tuyên ngôn được công bố nhưng
TD Anh vẫn không chấp nhận và cuộc chiến
tranh vẫn tiếp diễn
thực dân Anh tìm cách ngăn cản, kìm hãm
+ GCTS, chủ nô lãnh đạo nhân dân đấu tranh để lật đổ ách thống trị của TD Anh, đồng thời mở đường cho KT TBCN phát triển
b. Diễn biến cuộc chiến tranh.
+ 12- 1773, nhân dân cảng Bô-xtơn tấn công ba tầu chở chè của Anh để phản
đối chế độ thu thuế
+ Năm 1774 đại biểu các thuộc địa Bắc
Mĩ đã họp Hội nghị Philađenphia
+ 4- 1775 cuộc chiến tranh bùng nổ và giành được nhiều thắng lợi quan trọng
+ Ngày 4/7/1776, Tuyên ngôn độc lập
được công bố, xác định quyền con người
và quyền độc lập của các thuộc địa
+10-1777 13 thuộc địa nghĩagiành thắng lợi lớn ở Xa-ra-tô-ga
+1783 Anh ký hiệp ước Véc-xai công nhận độc lập của 13 thuộc địa Chiến tranh kết thúc
c Kết quả và ý nghĩa
* Kết quả
Trang 8? Cuộc chiến tranh giành độc lập đạt được kết
quả như thế nào?
GV: Nội dung chính của Hiến pháp 1787 có
một sự hạn chế rất lớn đó là chỉ người da trắng
và người có tài sản mới có quyền chính trị,
? Vì sao gọi cuộc chiến tranh giành độc lập này
là cuộc cách mạng tư sản?
- Vì nó thực hiện được 2 nhiệm vụ cùng 1 lúc
là lật đổ ách thống trị của thực dân và mở
đường cho CNTB phát triển
GV: Tuy nhiên cũng như CMTS Anh, cuộc CM
này không triệt để vì chỉ có giai cấp TS, chủ nô
được hưởng quyền lợi còn nhân dân lao động
nói chung không được chút quyền lợi gì
+ Anh thừa nhận nền độc lập của 13 thuộc địa và Hợp chúng quốc Mĩ được ra
đời + Năm 1787, Mĩ ban hành Hiến pháp, quy định Mĩ là nước cộng hoà liên bang,
đứng đầu là Tổng thống
* ý nghĩa:
+ Đây là cuộc CMTS lật đổ ách thống trị của thực dân và mở đường cho CNTB phát triển
4 Củng cố:
- Nguyên nhân dẫn đến các cuộc cách mạng tư sản?
- Nhân dân có vai trò như thế nào trong cuộc cách mạng tư sản?
5 Hướng dẫn về nhà làm bài tập và học bài:
- Học thuộc bài cũ- làm vở tập bản đồ.
- Tìm hiểu bài 2: Cách mạng Tư sản Pháp
- Lập bảng niên biểu những sự kiện chính trong chiến tranh giành độc lập
của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ
Niên đại Sự kiện
12 – 1773
1774
4 – 1775
4 – 7 – 1776
17 – 10 – 1777
1783
Trang 9Ngày soạn: 21/8/2011
Ngày dạy: 29/8/2011
Tiết 3 - Bài 2
Cách mạng tư sản Pháp (1789 - 1794)
I Mục tiêu bài học:
1 Kiến thức:
- Tình hình kinh tế và xã hội nước Pháp trước cách mạng
- Nguyên nhân trực tiếp làm bùng nổ CM
2 Tư tưởng:
Nhận thức tính hạn chế trong cuộc cách tư sản
3 Kỹ năng:
Sử dụng bản đồ, phân tích, so sánh các sự kiện, liên hệ kiến thức đang học với cuộc sống
II Thiết bị và đồ dùng dạy học:
- Nội dung các kênh hình trong SGK
- Lược đồ nước Pháp thế kỷ XVIII
- SGK, SGV, TLLS8, CKTKN
III Tiến trình tổ chức dạy học:
1 ổn định
2 Kiểm tra bài cũ:
? Nguyên nhân dẫn đến các cuộc cách mạng tư sản?
? Chiến tranh giành độc lập của 13 thuộc địa Anh ở Bắc Mĩ diễn ra như thế nào? ý nghĩa lịch sử?
3 bài mới: Giới thiệu bài: Cách mạng tư sản đã thành công ở một số nước và
đang tiếp tục nổ ra, trong đó có nước Pháp đạt đến đỉnh cao Vì sao cách mạng nổ
ra và phát triển ở Pháp? Cách mạng đã trải qua những giai đoạn nào? ý nghĩa lịch
sử ra sao? Đó là nội dung bài học ngày hôm nay
? Trước CM kinh tế của Pháp có những nét gì
nổi bật?
GVcông cụ chủ yếu dùng cày, cuốc, đất đai
khô cằn…
GV nước Pháp lúc bấy giờ lại chưa có sự thống
nhất về đơn vị đo lường và tiền tệ
1 Tình hình kinh tế và xã hội nước Pháp trước cách mạng
a Tình hình kinh tế
- Nông nghiệp: Lạc hậu, công cụ canh tác rất thô sơ, nên năng xuất thấp Nạn mất mùa, đói kém thường xuyên xảy ra, đời sống nhân dân rất khổ cực
- Công thương nghiệp: KTTBCN phát triển nhưng bị PK cản trở kìm hãm
Trang 10? Nước Pháp trước CM nhà nước theo chế độ
nào?
? Chế độ quân chủ chuyên chế là chế độ như
thế nào?
- Nhà vua tập trung mọi quyền lực trong tay
mình, bắt nhân dân phải tuyệt đối phục tùng
GV giải thích các khái niệm sau:
+ Đẳng cấp ( SGKT 154)
+ Đẳng cấp thứ 3( SGKT 155)
+ Tăng lữ: Gồm linh mục, giám mục trong
thiên chúa giáo Là 1 đẳng cấp trong xã hội PK
Gv: Đẳng cấp Tăng lữ và Quý tộc có trong tay
mọi quyền lợi, không phải đóng thuế Trong
khi đó, Đẳng cấp thứ 3 gồm TS, nông dân và
dân nghèo thành thị không có quyền lợi gì,
phải đóng nhiều thứ thuế
GV hướng dẫn HS đọc kênh hình “ Tình cảnh
nông dân Pháp trước cách mạng”
GV: Vì vậy dưới sự lãnh đạo của GCTS, nông
dân Pháp hăng hái tham gia CM để lật đổ chế
độ PK
HS xem H6, 7, 8 SGK + phần chữ nhỏ
GV Nêu 1 số nét chính về các nhân vật đó
? Hãy nêu 1 vài điểm chủ yếu trong tư tưởng
của các ông?
GV với quan điểm tiến bộ đó LS gọi trào lưu
triết học ánh sáng và đây là cuộc đấu tranh
trên lĩnh vực tư tưởng thúc đẩy CM bùng nổ
sớm
? Theo em những nghuyên nhân nào trực tiếp
làm bùng nổ cuộc CM?
GV cung cấp hình ảnh ăn chơi hoang phí của
vua(TLLS8 T12)
? Việc ăn chơi và tăng thuế của vua sẽ dẫn tới
hệ quả gì?
b Tình hình chính trị - xã hội
- Chính trị: Là nước quân chủ chuyên chế do vua Lu-I XVI
đứng đầu
- Xã hội tồn tại ba đẳng cấplà tăng lữ, Quý tộc và Đẳng cấp thứ
3
-> Mâu thuẫn giữa Đẳng cấp thứ
3 với đẳng cấp Tăng lữ, Quý tộc ngày càng gay găt
c Đấu tranh tư tưởng
- ủng hộ tư tưởng tiến bộ của GCTS, kịch liệt tố cáo và lên án chế độ quân chủ chuyên chế của Lu-I XVI
2 Cách mạng bùng nổ và sự phát triển của cách mạng.
a Nguyên nhân trực tiếp
- Do ăn chơi xa xỉ vua Lu-I XVI phải vay của TS 5 tỉ livrơ Số nợ này vua không có khả năng trả nên đã liên tiếp tăng thuế
=> Mâu thuẫn giữa nông dân