Giáo án môn Ngữ văn 8 HK I

KiÓm tra bµi cò:kh«ng III.D¹y bµi míi: Vào bài1’Để viết đợc một bài văn hay cần rất nhiều yếu tố một trong những yếu tố quan trọng là tính thống nhất về chủ đề của văn bản .Vậy tính thốn[r]

Bài 1 : Kết quả cần đạt

- Giúp học sinh hiểu đợc tâm trạng hồi hộp, cảm giác bỡ ngỡ của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trờng đầu tiên qua ngòi bút trữ tình của Thanh Tịnh.

- Phân biệt đợc các cấp độ khái quát khác nhau của nghĩa từ ngữ

- Bớc đầu biết cách viết một văn bản bảo đảm tính thống nhất về chủ đề.

Ngày soạn: Ngày giảng:

Tiết 1: Văn bản: Tôi đi học

(Thanh Tịnh)

A.Phần chuẩn bị:

I Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh cảm nhận đợc từ văn bản Tôi đi học :

1 Kiến thức:

- Những cảm xúc chân thật , trong sáng của tuổi thơ ngày cắp sách tới trờng Đó

là những

- Kỷ niệm đợc nhớ mãi trong cuộc đời mỗi con ngời

- Hiểu đợc tình cảm tha thiết của tác giả với tuổi thơ, với bạn bè và mái trờng thân yêu

2 Kỹ năng:

- Rèn cho học sinh kỹ năng đọc , sử dụng tốt các yếu tố miêu tả ,biểu cảm

3 T tởng tình cảm:

- Giáo dục cho học sinh ý thức tự giác trong học tập ,yêu mến bạn bè thầy cô

II chuẩn bị:

1 Thầy : Soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng dạy học với đặc trng bộ môn

2 Trò : Soạn bài theo hệ thống cau hỏi trong sách giáo khoa

B Phần thể hiện trên lớp:

I ổn định tổ chức: (Sĩ số) 1’

II Kiểm tra bài cũ ( kiểm tra vở soạn của học sinh )

III Dạy bài mới:

Giới thiệu bài(1’) Trong cuộc đời học sinh có lẽ ai cũng có những kỷ niệm của riêng mình và đó phải là những kỷ niệm khó quên , với Thanh Tịnh ông nhớ về những kỷ niệm thật là đẹp của ngày khai trờng đầu tiên , vậy trong mỗi chúng ta có ai chợt thấy những kỷ niệm đó thật gần gũi với mình hay không cô trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài ngày hôm nay.

( Giáo viên ghi đầu bài lên bảng.)

Hoỉ:Nêu những hiểu biết của em về tác giả?

-Thanh Tịnh(1911- 1988) tên thật là Trần văn

Minh.Quê xóm Gia Lạc- Sông Hơng (Huế)

Hỏi:Ông viết văn,làm thơ trong thời điểm nào,

Những sáng tác của ông có đặc sắc gì?

I Đọc và tìm hiểuchung.

* Tác giả(sgk).

Lop8.net

- Ông viết văn, làm thơ(1933).Sáng tác của ông

đều toát lên vể đẹp đằm thắm,tình cảm êm dịu,

trong trẻo.Tác phẩm chính(sgk)

-Tôi đi học in trong tập Quê mẹ(1941)

GV:Hớng dẫn cách đọc:Văn bản mang đậm hồi ức

của tác giả cần đọc diễn cảm thể hiện đợc những

tình cảm cảm xúc của tác giả

GV: Gọi 2 học sinh đọc,nhận xét cách đọc của các

em.

Hỏi: Xác định thể loại,và phơng thức biểu đạt của

văn bản?

Hỏi:Nói rằng tự sự là phơng thức biểu đạt chính

vậy có những nhân vật nào đợc nhắc tới trong

truyện ngắn ?

- Nhân vật đợc nhắc tới bao gồm:Tôi,mẹ

Tôi,Ông đốc,những cậu học trò

Hỏi:Trong đó nhân vật chính là ai,vì sao em xác

định nh vậy?

- Tôi là nhân vật chính (Đợc kể nhiều nhất

mọi sự việc đều xoay quanh nhân vật này)

Hỏi:Cảm nhận về kỷ niệm ngày đầu tiên đi học

Của nhân vật Tôi đợc kể theo trình tự không

gian,thời gian nh thế nào?

- Cảm nhận của Tôi trên đờng tới trờng

- Cảm nhận của Tôi lúc ở sân trờng

- Cảm nhận của Tôi khi ở trong lớp học

Hỏi:Từ đó có thể xác định bố cục của văn bản nh

thế nào?

- Phần 1: Từ đầu đến “trên ngọn núi

- Phần 2: Tiếp đến “đợc nghỉ cả ngày nữa

- Phần 3: Còn lại

Hỏi:Theo dõi phần đầu văn bản và cho biết những

gì đã gợilên trong lòng Tôi kỷ niệm về buổi tựu

tr-ờng đầu tiên?

- có cảm giác nao nức,mơn man

Hỏi:Những kỷ niệm ngày đầu tiên đến trờng đợc

diễn tả theo trình tự nh thế nào?

- Thời gian: Một buổi mai đầy sơng thu và gió

lạnh(một buổi sáng cuối thu)

-Không gian: Trên con đờng làng dài và hẹp.

Hỏi:Vì sao không gian thời gian ấy lại để lại

*Thể loại:

- Truyện ngắn

* Phơng thức biểu đạt:

- Tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm

* Bố cục:Ba phần.

II Phân tích:

1.Cảm nhận của Tôi trên đ-ờng tới trđ-ờng

những kỷ niệm khó quên trong lòng tác giả?

- Đó là thời điểm nơi trốn quê quen thuộc,gần gũi

gắn liền với tuổi thơ của tác giả ở quê hơng.Hơn

nữa đây lại là lần đầu tiên tác giả đợc đến trờng

Hỏi:Vậy trên đờng tới trờng trong lòng Tôi có

những cảm giác gì?

- Con đờng đã quen đi lại lắm lần,nhng lần này tự

nhiên thấy lạ

Hỏi:Cái cảm giác quen mà lạ đó của Tôi có ý

nghĩa gì?

HS- Đó chính là những dấu hiệu đổi khác trong

tình cảm và nhận thức của một cậu bé ngày đầu tới

trờng:tự thấy mình nh đã lớn lên,con đờng làng

không còn dài rộng nh trớc

Hỏi:Ngoài cái cảm giác đó ra trong Tôi còn có

những dấu hiệu nào chứng tỏ sự thay đổi nhận

thức bản thân?

HS:-Tôi không lội qua sông thả diều nh thằng

Quý và không nô đùa nh thằng Sơn nữa

Hỏi:Vậy việc học hành của Tôi đợc gợi nhớ lại nh

thế nào?

- trong chiếc vải dù lớt ngang trên ngọn núi.

Hỏi:Có thể hiểu gì về nhân vật Tôi qua chi tiết:

“Tôi ghì chặt hai quyển vở mới trên tay và muốn

thử sức mình tự cầm bút thớc?

HS:- Có chí học ngay từ đầu,muốn tự mình đảm

nhiệm việchọc tập,muốn đợc chững chạc nh các

bạn,không thua kém bạn

Hỏi:Trong những cảm nhận mới mẻ trên con đờng

làng đén trờng nhân vật Tôi đã tự bộc lộ đức tính

gì của mình?

GV:Khi nhớ lại ý nghĩ chỉ có ngời thạo mới cầm

nổi bút thớc,tác giả viết: “ý nghĩ ấy thoáng qua

trong tâm trí tôi nhẹ nhàng nh một làn mây lớt

ngang trên ngọn núi.”

Hãy phân tích ý nghĩa của biện pháp nghệ thuật

đ-ợc sử dụng tronh câu văn trên?

HS:Thảo luận nhóm(3’)và trả lời giáo viên nhận

xét.Đa kết quả:

- Nghệ thuật so sánh.Kỷ niệm đẹp cao

siêu.Đề cao sự học của con ngời.

- yêu học,yêu bạn bè và mái tr-ờng quê hơng

IV Hớng dẫn về nhà:(3’)

- Học bài,xem tiếp phần còn lại của

Lop8.net

V¨n b¶n.

v

v

v v

:

v

æ

v

j

?

Lop8.net

HS.Quan sát phần văn bản tiếp theo.

GV:Cảnh trớc sân trờng làng Mĩ Lí lu lại

trong tâm trí tác giả có gì nổi bật?

- Trớc sân trờng làng Mĩ Lí dày đặc

ng-ời.(rất đông ngời)

-Ngời nào quần áo cũng sạch ,gơng mặt

t-ơi vui, sáng sủa.(ngời nào cũng đẹp)

GV: Cảnh tợng đợc nhớ lại có ý nghĩa gì?

- Phản ánh không khí đặc biệt của ngày

hội khai trờng thờng gặp ở nớc ta Thể hiện

tinh thần hiếu học của nhân dân ta Đồng thời

bộc lộ tình cảm sâu nặng của tác giả đối với

mái trờng tuổi thơ.

GV:Khi cha đi học và khi đợc đến trờng, mọi

thứ trớc mắt khiến Tôi có những suy nghĩ gì?

- Ngôi trờng Mĩ Lí cao giáo và sạch sẽ hơn

các nhà trong làng.Trờng Mĩ Lí trông vừa

xinh xắn vừa oai nghiêm nh cái đình làng Hoà

ấp,khiến lòng tôi đâm ra lo lắng vẩn vơ

GV: Emcó nhận xét gì về biện pháp nghệ

thuật mà tác giả sử dụng?tác dụng của phép nt

đó?

- Phép so sánh.Diễn tả cảm xúc trang

nghiêmcủa tác giả về mái trờng,đề cao tri

thức của con ngời trong trờng học.

GV:Bên cạnh việc tả mái trờng tác giả còn

miêu tả những gì?

-Những trò nhỏ tuổi : Họ nh con chim non

đứng bên bờ tổ,nhìn quãng trời rộng muốn

bay nhng còn ngập ngừng e sợ.

GV:Em đọc đợc ý nghĩ nào từ hình ảnh so

sánh ấy?

-miêu tả sinh động hình ảnh và tâm trạng

của các em nhỏ lần đầu tới trờng.

- đề cao sức hấp dẫn của nhà trờng.Thể

hiện khát vọng bay bổng của tác giả đối với

trờng học.

GV:Hình ảnh mái trờng không chỉ gắn liền

với những cậu học trò mà còn gắn liền với

hình ảnh của ai?

-Đó là hình ảnh của ông đốc.

GV:Ông đốc đợc nhớ lại qua những chi tiết

2.Cảm nhận của tôi lúc ở sân tr-ờng.

nào?

- Lời nói: Các em phải cố gắng học để thầy

mẹ đợc vui lòng và để thầy dạy các êm đợc

sung sớng.

- Cử chỉ :Nhìn chúng tôi với cặp mắt hiền từ

và cảm động.Tơi cời nhẫn nại chờ chúng tôi.

GV:Từ đó cho thấy tác giả nhớ tới ông đốc

bằng tình cảm nh thế nào?

- Quí trọng tin tởng và biết ơn

GV:TRớc sự động viên của thầy tâm trạng

của các học trò ra sao?

- Lng lẻo nhìn ra sân với cặp mắt lu

luyến.Một cậu đứng ôm mặt khóc.tôi bất giác

quay lng lại dúi đầu vào lòng mẹ tôi nức nở

khóc theo sau lng trong đám học trò mới,vài

tiếng thút thít đang ngập ngừng trong cổ.

GV:Em nghĩ gì về những cảm xúc đó,cảm xúc

lần đầu của riêng em khi tới trờng có nh vậy

không?

- Đó là những giọt nớc măt báo hiệu sự trởng

thành,những giọt nớc mắt ngoan chứ không

phải những giọt nớc mắt vòi vĩnh nh trớc, …

GV: Đến đây em hiểu thêm gì về nhân vật

Tôi?

GV: Vây khi ở trong lớp học Tôi còn có cảm

nhậngì…

GV: Các em theo dõi phần cuối văn bản.

Trong khi sắp hàng đợi vào lớp Tôi đã có cảm

giác gì?

- Trong thời thơ ấu cha lần nào thấy xa \mẹ

nh lần này.

GV:Vì sao Tôi lại có cảm giác đó?

-Bớc vào lớp học là bớc vào một thế giới riêng

của mình,phải tự mình làm tất cả không còn

có mẹ nh ở nhà, … - Vì tôi bắt đầu cảm nhận

đợc sự độc lập của mình khi đi học.Bớc vào

lớp học là bớc vào

GV:Những cảm giác màTôi nhận đợc khi bớc

vào lớp học là gì?

- Một mùi hơg lạ xông lên,trông hình gì treo

- Giàu cảm xúc với trờng lớp,với ngời thân.Trởng thành trong nhận thức và tình cảm ngay từ ngày đầu tiên đi học

3.Cảm nhận của tôi khi ở trong lớp học.

Lop8.net

trên tờng tôi cũng thấy lạ và hay hay; nhìn

bàn ghế chỗ ngồi … lạm nhận là vật riêng của

mình;nhìn ngời bạn cha hề quen biết nhng

lòng vẫn không cảm thấy xa lạ chút nào …

GV:Hãy lí giải những cảm giác đó?

- Đó là những cảm giác lạ vì lần đầu đợc

vào lớp học.Tuy vậy Tôi đã bắt đầu ý thức

đ-ợc những thứ đó sẽ gắn bó thân thiết với mình

bây giờ và mãi mãi.

GV:Những cảm giác đó cho thấy tình cảm nào

của nhân vật ‘Tôi”đối với lớp học?

- Tình cảm trong sáng tha thiết với việc học

của mình

GV:Hai chi tiết cuối văn bản còn nói thêm

điều gì?

Một chút buồn khi từ giã tuổi thơ.Bắt đầu

trởng thành trong nhận thức và việc học của

bản thân.

GV:Qua trên một lần nữa giúp em hiểu

Thêm gì về nhân vật “Tôi”?

GV:Nghệ thuật tạo nên sức truyền cảm của

văn bản là gì?

GV:Từ việc tìm hiểu hãy nêu những nét chính

về nội dung của văn bản?

GV:Gọi học sinh đọc nôi dung phần ghi

nhớ(sgk)

GV:Hớng dẫn học sinh làm bài tập 1,2

HS:Làm theo nhóm và phát biểu-giáo viên

nhận xét cho điểm khuyến khích.

IV Củng cố:(1’)

- GV:yêu cầu hs nhắc lại kiến thức cơ

bản của văn bản

V.Hớng dẫn học sinh học

bài và làm bài tập (1’)

- Yêu thiên nhiên,yêu tuổi thơ nhng yêu hơn hết là sự học hành để trởng thành.

III.Tổng kết:

1.Nghệ thuật:

- Văn bản có sự đan xen của nhiều

ph-ơng thức biểu đạt,hình ảnh so sánh đẹp giàu chất trữ tình.

2.Nội dung:

- Kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò trong buổi tựu trờng đầu tiên.

*Ghi nhớ(sgk)

IV.Luyện tập:

- Học nội dung phần ghi nhớ (sgk)

- Đọc trớc bài:Cấp độ khái quát nghĩa

của từ

Ngày soạn: Ngày giảng:

Tiết3.Tiếng việt:Cấp độ khái quát nghĩa

Của từ.

A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu bài dạy:

1.Kiến thức:Giúp học sinh hiểu rõ :

- Cấp độ khái quát nghĩa của từ và mối quan hệvề cấp độ khái quát nghĩa của từ

2.Kỹ năng:

- Thông qua bài học, rèn luyện t duy trong việc nhận thức giữa cái chung và cái riêng

3.T tởng tình cảm:

- Giáo dục cho các em có ý thức sử dụng từ ngữ một cách đúng mực

II.Chuẩn bị:

1.Thầy: Soạn giáo án, chuẩn bị bảng phụ -

2.TRò: Học bài cũ,chuẩn bị bài theo yêu cầu.

B.Phần thể hiện trên lớp:

I ổn định tổ chức(ktss) 1’

II Kiểm tra bài cũ:(Không)

III.Dạy bài mới:

Vào bài(1’):Nghĩa của từ bao giờ cũng có tính chất khái quát,nhng trong một ngôn ngữ phạm vi khái quát nghĩa của từ không giống nhau,có những từ có phạm vi khái quát rộng ,có những từ có phạm vi khái quát hẹp hơn vậy phạm vi khái quát đó

đ-ợc thể hiện nh thế nào Cô trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài ngày hôm nay

GV:Treo bảng phụ cho học sinh quan sát

sơ đồ:

Động vật:

Thú Chim Cá

(voi,hơu) (tu hú,sáo) (cá rô,cá chép)

Hỏi:Nghĩa của từ “động vật”rộng hơn

hay hẹp hơn nghĩa của các từ “chim”,

“thú”,

“cá”,vì sao?

- Nghĩa của từ “động vật” rộng hơn nghĩa

của từ “chim”, “thú”, “cá”

-Vì:Bản thân từ động vật nó đã bao hàm cả

chim,thú ,cá(những sinh vật cử động đợc

đều là động vật)

I.Từ ngữ nghĩa rộng,từ ngữ

nghĩa hẹp.

Lop8.net

Hỏi:Nghĩa của từ “thú”rông hơn hay

hẹp hơn nghĩa của từ “voi,hơu”,vì sao?

- vật có Nghĩa của từ “ thú”rộng hơn

nghĩa của từ “voi hơu”

- Vì: Thú là loài kích thớc

lớn(mà voi,hơu nằm trong bộ thú).

Hỏi:Nghĩa của từ “chim” rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ “tu hú,sáo”?

-Nghĩa của từ “chim” rộng hơn nghĩa của

từ “tu hú,sáo”.Vì: “tu hú, sáo” đều thuộc

họ chim

Hỏi:Nghĩa của từ “cá”rộng hơn hay hẹp

hơn nghĩa của từ “cá rô,cá thu”?

-Cá:rộng hơn nghĩa của từ “cá rô,cá thu”.

-Vì:cá cũng bao gồm rất nhiều loại cá:cá

chép ,mè,trắmcỏ…

Hỏi:Vậy nghĩa của từ “cá,thú

chim”rộng hơn nghĩa của từ nào?đồng

thời hẹp hơn nghĩa của từ nào?

-Thú,cá,chim”:rộng hơn của tu“voi,hơu;tu

hú, sáo;cá rô,cá thu”

“Thú,chim,cá”:Hẹp hơn nghĩa của từ

“động vật”.

Hỏi:Từ ví dụ trên emm có nhận xét gì về

cấp độ khái quát nghĩa của từ?

Hỏi:Khi nào một từ ngữ đợc coi là có

nghĩa rộng?

Hỏi:Khi nào một từ ngữ đợc coi là có

nghĩa hẹp?

Gvgọi học sinh đọc ghi nhớ(sgk)

GV :Khái quát lại trên sơ đồ hình tròn

(Bảng phụ)

GV:Lập sơ đồ thể hiện cấp độ khái quát

nghĩa của từ ngữ trong mỗi nhóm từ ngữ ở

ví dụ(a,b)theo sơ đồ trong bài học?

-Nghĩa của 1 từ có thể rộng hơn hoặc hẹp hơn nghĩa của từ ngữ khác

- Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa rộng khi phạm vi nghĩa của từ ngữ đó bao hàm phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

- Một từ ngữ đợc coi là có nghĩa hẹp khi phạm vi nghĩa của từ ngữ

đó đợc bao hàm trong phạm vi nghĩa của một số từ ngữ khác

*Ghi nhớ(sgk)./ 10

II.Luyện tập:

1.Bài tập 1/

a - y phục:

- quần - áo

(quần đùi,quần dài) (áo dài,áo sơ mi)

b vũ khí

Súng bom

GV:Tìm từ ngữ nghĩa rộng?

GV:Tìm từ ngữ nghĩa hẹp?

GV:Yêu cầu học sinh thảo luận trả lời theo

nhóm.(bài 4,5)

(súng trờng,đại (bom bacàng, bác) bom bi)

2.Bài tâp2/

a Chất đốt b Nghệ thuật

c Thức ăn d Nhìn e Đánh

3.Bài tập 3./

a xe cộ: (xe đạp,xe máy,xích

lô)

b kim loại:(nhôm ,đồng,chì …)

c hoa quả:(na,lựu,chuối…)

d mang:(xách,khiêng,gánh…)

4 Bài tập 4./

a thuốc lào b thủ quỹ

c bút điện d hoa tai

5 Bài tập 5./

- động từ có nghĩa rộng: khóc.

- động từ có nghĩa hẹp: nức nở,sụt sùi

IV.Củng cố:(2’)

- Học sinh đọc lại phần ghi nhớ(sgk)

V Hớng dẫn học sinh học bài và làm bàitập(1’)

- Học thuộc phần ghi nhớ(sgk)

Bài 2 Kết quả cần đạt:

- Hiểu đợc nỗi đau cảu chú bé mồ côi cha phải sống xa mẹ,và tình yêu thơng vô bờ của chú đối với ngời mẹ bất hạnh đợc thể hiện cảm động trong đoạn trích hồi ký

“Những ngày thơ ấu”của Nguyên Hồng

- Nắm đợc thế nào là trờng từ vựng ;bớc đầu biết vận dụng kiến thức về trờng từ vựng để nâng cao hiệu quả diễn đạt.

- Biết cách xắp xếp các nội dung trong phần thân bài của văn bản.

Ngày soạn: Ngày giảng:

Tiết 4.Tập làm văn:Tính thống nhất về chủ đề

của văn bản

Lop8.net

A.Phần chuẩn bị:

I.Mục tiêu cần đạt:

1.Kiến thức: Giúp học sinh nắm đợc chủ đề của văn bản,tính thống nhất về chủ

đề của văn bản.

2.Kỹ năng: Rèn cho học sinh kỹ năng viết một văn bản đảm bảo tính thống nhất

về chủ đề,biết xác định và duy trì đối tợng trình bày,lựa chọn xắp xếp các

phần sao cho văn bản tập chung nêu bật ý kiến,cảm xúc của mình.

3.T tởng tình cảm: Giáo dục học sinh có ý thức trau dồi khả năng viết văn hay.

II.Chuẩn bị:

1.Thầy:Soạn giáo án, chuẩn bị đồ dùng dạy.

2.Trò: Học bài cũ,đọc trớc bài mới

B.Phần thể hiện trên lớp:

I.ổn định tổ chức:Sĩ số(1’)

II Kiểm tra bài cũ:(không)

III.Dạy bài mới:

Vào bài(1’)Để viết đợc một bài văn hay cần rất nhiều yếu tố một trong những yếu tố

quan trọng là tính thống nhất về chủ đề của văn bản Vậy tính thống nhất trong chủ đề của văn bản đợc thể hiện nh thế nào cô trò chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài ngày hôm nay (Giáo viên ghi đầu bài lên bảng)

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò.

GV:Yêu cầu học sinh đọc tầm lại văn bản

“Tôi đi học”của Thanh Tịnh.Và cho biết tác

giả nhớ lại kỷ niệm sâu sắc nào trong thời thơ

ấu của mình?

- Đó là kỷ niệm đầu tiên của buổi trờng.

Hỏi:sự hồi tởng ấy gợi lên những ấn tợng gì

trong lòng tác giả?

-Nhớ trờng nhớ lớp,nhớ thầy cô ban bè,đặc

biệt hơn cả là tìm lại những cảm giác trớc

đây khi tác giả chập chững bớc vào trờng.

GV:vậy nội dung mà chúnh ta vừa tìm hiểu

trên chính là chủ đề của văn bản “Tôi đi học”

Hỏi:Vậy theo em chủ đề của văn bản là gì?

Hỏi:vậy chủ đề của văn bản cần đảm bảo về

tính thống nhất nh thế nào…

GV:Căn cứ vào đâu em biết văn bản “Tôi đi

học”nói lên những kỷ niệm của tác giả về

buổi tựu trờng đầu tiên?(chú ý nhan đề,các từ

ngữ,các câu trong văn bản )

-Nhan đề văn bản: “Tôi đi học”.

I.Chủ đề của văn bản.

- Chủ đề là đối tợng và vấn đề chính mà văn bản biểu đạt.

II Tính thống nhất về chủ

đề của văn bản