Giáo án môn Ngữ văn 9 - Tuần học 5

I/ Muïc tieâu baøi hoïc: Giuùp hoïc sinh hieåu: - Ngoài việc phát triển nghĩa của từ, từ vựng của một ngôn ngữ có thể phát triển bằng cách tăng thêm số lượng và các từ ngữ nhờ: + Cấu tạo[r]

TUẦN 5

TIẾT 21 SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG.

I/ Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

- Hiểu từ vựng của ngôn ngữ không ngừng phát triển.

- Sự phát triển của từ vựng trước hết ở hệ thống một từ ngữ phát triển thành nhiều nghĩa dựa trên cơ sở nghĩa gốc.

II/ Chuẩn bị: GV: Từ điển tiếng Việt, bảng phụ ghi ngữ liệu mẫu

HS: Soạn câu hỏi trong sgk

III/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học.

1 Kiểm tra bài cũ: (5') Phân biệt cách dẫn trực tiếp, cách dẫn gián tiếp, lấy ví dụ.

2 Giới thiệu bài mới: Từ vựng của ngôn ngữ không ngừng phát triển, sự phát triển đó như

thế nào? Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu

3 Hoạt động dạy – học:

Hoạt động của thầy - trị Nội dung

* Hoạt động 1:Tìm hiểu sự phát triển của từ

vựng.

GV: Mời HS đọc thuộc bài thơ “Vào nhà

ngục Quảng Đông cảm tác”.

(?) Từ "Kinh tế" trong bài thơ cĩ nghĩa là gì?

(?) Ngày nay có được hiểu theo nghĩa đó nữa

không?

(?) Qua đó em rút ra nhận xét gì về sự thay

đổi nghỉa của từ?.

GV: Hướng dẫn HS đọc kĩ các câu thơ trong

mục I.2 (SGK).

(?) Xác định nghĩa của từ Xuân, Tay, cho biết

nghĩa nào là nghĩa gốc? nghĩa nào là nghĩa

chuyển?

HS: Thảo luận (2'), đại diện trình bày.

GV: Giải thích thêm từ “xuân, tay”.

HS: Nhận xét về sự phát triển của từ vựng?

Cĩ những phương thức chủ yếu nào để phát

I/ Sự biến đổi và phát triển nghĩa của từ ngữ.

1 Ví dụ:

* Nhận xét:

1 Từ “Kinh tế” (Vào nhà ngục -Phan Bội Châu): Kinh bang tế thế, trị nước cứu đời > tác giả ơm ấp hồi bão trơng coi việc nước, cứu giúp việc đời

- Kinh tế (ngày nay): Được hiểu là toàn bộ hoạt động của con người trong lao động sản xuất, trao đổi, phân phối và sử dụng của cải vật chất làm ra.

* Kết luận: Nghĩa của từ không phải bất

biến Nó có thể thay đổi theo thời gian

Cĩ nghĩa cũ mất đi, cĩ nghĩa mới hình thành.

2 Đoạn trích “Truyện Kiều’

a)- Xuân(1): Mùa chuển tiếp từ đơng sang

hạ, thời tiết ấm dần lên, thường được coi là

mở đầu của một năm (nghĩa gốc)

- Xuân(2): Tuổi trẻ ( Nghĩa chuyển –

theo phương thức ẩn dụ)

b)- Tay(1):Bộ phận cơ thể.

- Tay(2): người chuyên hoạt động hay

giỏi về một môn, một nghề nào đĩ (Phương thức hốn dụ - Lấy tên một bộ

triển nghĩa của từ?

* Hoạt động 2:Hướng dẫn luyện tập.

GV: Yêu cầu hs đọc bài tập 1.

(?) Xác định nghĩa gốc, nghĩa chuyển và

phương thức chuyển nghĩa của từ chân?

HS: Xác định, hs khác nhận xét.

GV: Chốt lại vấn đề.

GV: Từ “trà” trong các tên gọi được dùng

theo nghĩa nào?

GV:Cho hs đọc bài tập 4.

GV: Tìm những ví dụ chứng minh các từ đã

dẫn là từ nhiều nghĩa ?

HS: Tìm, trả lời, Gv chốt lại vấn đề.

HS: Đọc hai câu thơ.

GV: Từ mặt trời trong thơ thứ hai được sử

dụng theo phép tu từ từ vựng nào? Cĩ thể coi

đây là hiện tượng một nghĩa gốc của từ phát

triển thành nhiều nghĩa được khơng? Vì sao?

phận để chỉ tồn bộ)

* Ghi nhớ (SGK tr.56)

II/ Luyện tập.

Bài1: Xác định nghĩa của từ chân

a) Chân(1): Nghĩa gốc.

b) Chân(2): Nghĩa chuyển (hoán dụ) c) Chân(3): Nghĩa chuyển (ẩn dụ).

d) Chân (4): Nghĩa chuyển (ẩn dụ).

Bài 2: Trà trong các tên gọi là nghĩa

chuyển (ẩn dụ).

Bài 3: Từ "đồng hồ": nghĩa chuyển (ẩn dụ)

Bài 4:

a) - Hội chứng(1):Tập hợp nhiều triệu

chứng xuất hiện của bệnh.

Ví dụ: Hội chứng viêm đường hơ hấp

cấp rất phức tạp

- Hội chứng(2): Tập hợp nhiều sự kiện,

biểu hiện một tình trạng, một vấn đề, cùng xuất hiện nhiều nơi.

b) Ngân hàng (1): tổ chức kinh tế hoạt

động trong lĩnh vực kinh doanh và quản lí cac nghiệp vụ tiền tệ, tín dụng.

Ví dụ: Ngân hàng nơng nghiệp và phát

triển nơng thơn Việt Nam.

- Ngân hàng (2): Kho lưu trữ những thành

phần, bộ phận của cơ thể để sử dụng khi cần (ngân hàng máu), hay tập hợp các dữ liệu liên quan đến một lĩnh vực, một tổ chức dể tiện tra cứu, sử dụng (ngân hàng

dữ liệu, ngân hàng đề thi)

c)- Sốt (1): tăng nhiệt độ cơ thể lên quá

mức bình thường do bị bệnh

Ví dụ: Anh ấy bị sốt đến 40 độ

- Sốt (2): Trạng thái tăng đột ngột về nhu

cầu, khiến hàng trở lên khan hiếm, gíatăng nhanh.

Ví dụ: Cơn sốt đất, cơn sốt hàng điện tử.

Bài 5: Mặt trời (2): Sử dụng theo phép ẩn

dụ tu từ Tác giả gọi Bác là mặt trời dựa trên mối quan hệ tương đồng giữa hai đối tượng được hình thành theo cảm nhận của nhà thơ (Sự chuyển nghĩa của từ trong câu thơ chỉ cĩ tính chất lâm thời)

4 Hướng dẫn học ở nhà: (2'): - HS học bài, làm bài tập còn lại.

- Chuẩn bị: Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh.

Tuần 5- Tiết 22 CHUYỆN CŨ TRONG PHỦ CHÚA TRỊNH

I/ Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

Thấy được cuộc sống xa hoa nơi cung đình, sự nhũng nhiễu của quan lại thời Lê-Trịnh và thái độ phê phán của tác giả

Bước đầu nhận biết đặc trưng cơ bản của thể loại tuỳ bút đời xưa và đánh giá giá trị nghệ thuật của những dòng ghi chép mang tính hiện thực này

Rèn kỹ năng đọc cảm thụ tác phẩm

II/ Chuẩn bị của giáo viên- học sinh.

GV:Giáo án, sgk

HS:Chuẩn bị bài

III/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học

1- Ổn định tổ chức: Kiểm tra sĩ số, việc chuẩn bị của học sinh

2 - Kiểm tra bài cũ:

Vẻ đẹp của Vũ Nương được thẻ hiện qua những cảnh nào? Qua đó em có nhận xét gì về người phụ nữ trong xã hội phong kiến?

2- Giới thiệu bài mới:

Trịnh Sâm khi mới lên ngôi là người thông minh sáng suốt, trí tuệ hơn người Sau khi đã dẹp xong các phe phái chống đối, lập lại kỉ cương, lo ăn chơi xa xỉ…Hôm nay chúng ta cùng tìm hiểu văn bản viết về phủ chúa dưới con mắt của Phạm Đình Hổ

GV: Ghi tựa lên bảng

Hoạt động 1:Hướng dẫn tìm hiểu chung.

GV: Cho học sinh đọc chú thích sgk

HS: Đọc đúng ngữ pháp

GV?Em hãy giới thiệu về tác giả, tác

phẩm

GV: Hướng dẫn học sinh đọc văn bản

HS: Đọc đúng giọng điệu

GV: Giải thích các từ khó để học sinh

nắm

I/ Tìm hiểu chung

1- Tác giả:

Phạm Đình Hổ (1768- 1893), là một nho sĩ sống trong thời chế độ phong kiến khủng hoảng trầm trọng, nên có những tư tưởng ẩn cư và sáng tác tác phẩm văn chương

2- Tác phẩm:

Trích “Vũ trung tuỳ bút”- Tác phẩm đặc sắc đầu thế kỉ 19

Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu thói ăn

chơi xa xỉ của chúa Trịnh và bọn quan lại

GV: Cho hs đọc lại đoạn văn đầu

HS: Đọc chú ý đúng ngữ pháp

GV? Thói ăn chơi xa xỉ của chúa Trịnh và

các quan hầu cận được miêu tả như thế

nào?Thông qua chi tiết nào?

HS: Thảo luận, trình bày kết quả

GV:Chốt lại vấn đề HS: Ghi vào tập

GV?Quan lại và các đại thần được miêu

tả tỉ mỉ như thế nào?

HS:Tìm những chi tiết miêu tả bọn quan

lại

GV?Em có nhận xét gì về lời văn ghi

chép sự việc của tác giả?

HS: Nhận xét, Gv chốt lại vấn đề

GV? Tại sao kết thúc đoạn văn miêu tả

tác giả nói “Kẻ thất giả biết đó là triệu

bất tường”?

HS:thảo luận, Gv chốt lại nội dung chính

Hoạt động 3:Hướng dẫn tìm hiểu thái độ

của tác giả

GV? Em có nhận xét gì về thái độ của tác

giả qua bài văn?

HS:Nhận xét, Gv chốt lại vấn đề

GV:Cho vài hs đọc ghi nhớ: sgk

3- Đọc và tìm hiểu chú thích

II/ Phân tích

1- Thói ăn chơi của chúa Trịnh và sự sách nhiễu nhân dân của bọn quan lại a- Chúa Trịnh

- Xây cung điện, đền đài các nơi để vui chơi thoả ý (hao tiền tốn của)

- Những cuộc dạo chơi giải trí lố lăng tốn kém, được tác giả miêu tả tỉ mỉ: Thần ăn mặc giả đàn bà, bày bán quanh hồ, thuyền ngự dạo trên hồ , chốc chốc lại ghé vào bờ mua bán,

dàn nhạc bố trí khắp nơi cho vui b- Bọn quan lại:

-Tìm thu mà thực chất là cướp đoạt những của quý trong thiên hạ (chim quý, thú lạ, cây cổ thụ…),lại được tiếng là mẫn cán

-Dẫn chứng cụ thể khách quan không lời bình của tác giả, có liệt kê và cũng có miêu tả vài sự kiện để khắc hoạ ấn tượng

2-Thái độ của tác giả

-Qua miêu tả tỉ mỉ sự việc trong phủ chúa, thái độ của tác giả là tố cáo, khinh bỉ quan lại trong phủ chúa (phê phán kín đáo)

-Ông xem đó là điều không lành Ghi nhớ: sgk

4-Củng cố:

HS: đọc ghi nhớ, nhận xét về thói xa hoa trong phủ chúa

5-Dặn dò:

HS: Học bài, nhận xét thái độ của tác giả

Chuẩn bị: Hoàng Lê nhất thống chí

Tuần 5- Tiết 23-24 HOÀNG LÊ NHẤT THỐNG CHÍ.

I/ Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh:

Cảm nhận được vẻ đẹp hào hùng của người anh hùng dân tộc Nguyễn Huệ trong chiến công đại phá quân Thanh

Sự thảm bại của bọn xâm lược và số phận của lũ quan phản dân hại nước

Hiểu sơ bộ về thể loại và đánh giá giá trị nghệ thuật của lối văn trần thuật kết hợp với miêu tả chân thực, sinh động

II/ Chuẩn bị của giáo viên- học sinh:

GV:Giáo án, sgk

HS:Chuẩn bị bài

III/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học:

1- Ổn định tổ chức: Kiểûm tra sĩ số, việc chuẩn bị của học sinh.

2- Kiểm tra bài cũ:

Bức tranh miêu tả cảnh sống của phủ chúa Trịnh gợi cho em suy nghĩ gì về hiện thực đất nước?

3- Giới thiệu bài mới:

Thế kỷ 16-18- Chế độ phong kiến suy vong- Các tập đoàn phong kiến tranh giành quyền bính Khởi nghĩa nông dân Tây Sơn nổ ra là một tất yếu Tác phẩm ca ngợi người anh hùng Nguyễn Huệ.

GV: Ghi tựa lên bảng.

Hoạt động 1:Hướng dẫn tìm hiểu chung.

GV?Em hiểu gì về tác giả?

HS:Đọc chú thích, giới thiệu tác giả

GV:Bổ sung:Ngô Thì Chí (1753-1788) em

ruột Ngô Thì Nhậm

Ngô Thì Du (1772-1840) anh em chú bác với

Ngô Thì Chí

GV? Em có nhận xét gì về đặc điểm thể loại?

I/ Tìm hiểu chung

1-Tác giả:

Tập thể các tác giả họ Ngô Thì, quê ở Hà Tây

Hai tác giả chính: Ngô thì Chí, Ngô Thì Du

2- Tác phẩm:

Chí: Là thể văn có tính chất văn, có tính

HS: Nhận xét, Gv chốt lại vấn đề.

GV: Hướng dẫn hs đọc, tìm bố cục hồi thứ 14

HS: Đọc to, rõ, đúng ngữ pháp

HS: Chia đoạn văn bản

HS: Tìm ý chính của từng đoạn

GV: Yêu cầu hs giải thích các chú thích

(4,8,13,20,27)

HS: Dựa vào chú thích sgk trả lời

GV? Em hãy nêu đại ý đoạn trích hồi thứ 14?

HS: Nêu đại ý, Gv chốt lại vấn đề

GV: Hồi thứ 14 có thể chia làm 3 phần

Phần1 :Từ đầu đến 1788

ND: Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, cầm

quân dẹp giặc

Phần 2: TT…kéo quân vào thành

HS: Nêu nội dung

Phần 3: Còn lại

HS: Nêu nội dung

Hoạt động 2: Phân tích nhân vật Nguyễn

Huệ

GV?Nêu cảm nhận của em sau khi đọc đoạn

trích về người anh hùng Nguyễn Huệ?

HS: Nêu cảm nhận của bản thân

GV? Em thấy tính cách anh hùng thể hiện ở

hành động nào của nhân vật

HS:Chỉ ra những việc lớn mà Nguyễn Huệ đã

làm trong vòng một tháng (từ ngày 24-11 đến

30-12)

Tiết 2:

GV: Kiểm tra bài cũ:

Em có nhận xét gì về người anh hùng

Nguyễn Huệ?

Hoạt động 3:Tiếp tục tìm hiểu nhân vật

Nguyễn Huệ

GV? Ngoài những biểu hiện con người hành

động nhanh gọn, Quang Trung còn thể hiện trí

tuệ sáng suốt, sâu rộng nhạy bén Em hãy tìm

dẫn chứng chứng minh?

HS: Phát hiện những chi tiết thể hiện trí tuệ

của Quang Trung

GV?Em cho biết ý nghĩa của lời phủ dụ trước

khi lên đường?

HS: Thảo luận, trình bày kết quả, Gv chốt lại

vấn đề

chất sử

Hoàng Lê nhất thống chí: Tiểu thuyết lịch sử bằng chữ Hán (thế kỷ 18-19)

3- Hướng dẫn đọc và tìm hiểu chú thích, bố cục

Ba đoạn

- Đ1: Từ đầu…1788

ND:Nguyễn Huệ lên ngôi hoàng đế, cầm quân dẹp giặc

- Đ2: Tt… kéo quân vào thành

ND:Cuộc hành quân thần tốc và chiến thắng lẫy lừng của vua Quang Trung

- Đ3: Còn lại

ND:Sự đại bại của quân tướng nhà Thanh và vua tôi Lê Chiêu Thống

Đại ý:Đoạn trích nêu bức tranh chân thực và sinh động, hình ảnh người anh hùng Nguyễn Huệ, sự đại bại của vua tôi Lê Chiêu Thống

II/ Phân tích

1- Hình ảnh Nguyễn Huệ

- Hành động mạnh mẽ, quyết đoán, xông xáo, nhanh gọn, có chủ định và quả quyết trong một tháng

+ Tế cáo trời đất lên ngôi hoàng đế + Xuất binh ra Bắc

+ Tuyển mộ quân lính

+ Mở cuộc duyệt binh ở Nghệ An

+ Phủ dụ tướng sĩ, định kế hoạch đối phó với quân Thanh sau chiến thắng

Nguyễn Huệ là người lo xa, có hành động mạnh mẽ

- Trí tuệ sáng suốt, sâu xa, nhạy bén + Trong việc phân tích tình hình, thời cuộc và thế tương quan lực lượng giữa ta và địch

+ Phủ dụ quân lính( khẳng định chủ quyền, lợi thế trung quân) kích thích lòng yêu nước và truyền thống quật cường của dân tộc

+ Sáng suốt trong việc xét đoán và dùng người (Sở, Lân)

- Ý chí quyết thắng và tầm nhìn xa trông rộng

+ Mới khởi binh đã khẳng định sẽ chiến thắng

GV?Việc Quang Trung tuyển quân nhanh và

gấp, tiến quân thần tốc gợi cho em suy nghĩ gì

về hình ảnh người anh hùng?

HS: Nêu suy nghĩ, Gv nhận xét

GV?Hình ảnh vua trong trận đánh tả đột hữu

xông được miêu tả cụ thể ở những chi tiết

nào?

HS:Chú ý cuộc tiến quân thần tốc

GV?Tại sao các tác giả họ Ngô vốn rất trung

thành với nhà Lê lại viết rất hay về người anh

hùng Nguyễn Huệ như thế?

HS: Tác giả tôn trọng sự thật lịch sử

HS:Nêu nhận xét về hình tượng Nguyễn Huệ

GV:Nhận xét, chốt lại vấn đề

Hoạt động 4:Tìm hiểu sự thất bại của kẻ thù.

GV:Cho hs đọc lại đoạn cuối

HS:Đọc, chú ý đúng ngữ pháp

GV? Em có nhận xét gì về Tôn Sĩ Nghị?

HS: Là tên tướng bất tài, vô dụng

GV? Số phận của bọn xâm lược như thế nào?

HS: Nhận xét,Gv chốt lại vấn đề

GV?Giọng văn có gì khác trước?

HS:Thảo luận, trình bày kết quả

GV: Chốt lại vấn đề

GV? Tình cảnh của vua tôi nhà Lê được miêu

tả như thế nào?

HS: Bỏ chạy, chịu nỗi sỉ nhục của kẻ đi cầu

cạnh

GV? Em thấy thái độ của tác giả như thế nào,

giọng điệu và cảm xúc có gì đáng chú ý?

HS: thảo luận

GV: Chốt lại vấn đề

Hoạt động 5:Hướng dẫn luyện tập.

GV:Cho hs miêu tả chiến công thần tốc của

vua Quang Trung

HS: Làm việc cá nhân

+ Tính kế hoạch ngoại giao sau khi chiến thắng đối với một nước lớn gấp mười nước mình

- Tài dụng binh như thần 4 ngày vượt đèo núi đi 350 km tới Nghệ An, vừa tuyển quân, vừa duyệt binh, tổ chức đội ngũ trong vòng một ngày, tiến quân thần tốc, hẹn 7-1 ăn tết ở Thăng Long, đi xa nhưng quân luôn chỉnh tề

- Hình ảnh lẫm liệt trong chiến trận qua kể tả, thuật…Quang Trung hiện lên như người anh hùng mang tính sử thi

2- Sự thất bại của bọn xâm lược và bè lũ tay sai bán nước

a- Bọn quân tướng nhà Thanh

- Tôn Sĩ Nghị: tên tướng bất tài kêu căng, tự mãn, chủ quan khinh địch, cho quân lính mặc sức ăn chơi

- Khi quân Tây Sơn đánh đến nơi, bọn chúng sợ xấu mặt xin hàng

b- Bọn phản nước hại dân

- Cõng rắn cắn gà nhà mưu cầu lợi ích riêng

- Chịu nỗi sỉ nhục của kẻ đi cầu cạnh, van xin, mất tư cách là quân vương

Tình cảnh khốn quẩn của vua Lê…

- Tác giả ngậm ngùi thương cảm

* Ghi nhớ: sgk

III/ Luyện tập

Hs miêu tả chiến công thần tốc đại phá quân Thanh

4- Củng cố:

HS đọc ghi nhớ, nêu suy nghĩ về người anh hùng Nguyễn Huệ

5- Dặn dò:

HS: Học bài, làm phần luyện tập

Chuẩn bị: Sự phát triển của từ vựng (tt)

TUẦN 5

TIẾT 25

SỰ PHÁT TRIỂN CỦA TỪ VỰNG (tiếp theo).

I/ Mục tiêu bài học:

Giúp học sinh hiểu:

- Ngoài việc phát triển nghĩa của từ, từ vựng của một ngôn ngữ có thể phát triển bằng cách tăng thêm số lượng và các từ ngữ nhờ:

+ Cấu tạo từ mới

+ Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài

- Rèn kỹ năng sử dụng và tạo từ mới

II/ Chuẩn bị:

GV: bảng phụ ghi ngữ liệu mẫu sgk

HS: nắm vững bài cũ, soạn trước bài mới sgk

III/ Tiến trình tổ chức các hoạt động dạy- học.

1 Kiểm tra bài cũ: (5')

Em hãy tìm ba từ có sự phát triển nghĩa? Nêu những nét nghĩa đã phát triển?

2 Giới thiệu bài mới:(1')

Ở tiết trước em được tìm hiểu sự phát triển của từ vựng, tiết này chúng ta tìm hiểu sự phát triển về số lượng từ vựng

3 Hoạt động dạy – học:

Hoạt động của thầy- trò Nội dung.

* Hoạt động 1: (11')Tìm hiểu việc tạo từ ngữ

mới

GV: Cho hs đọc các ví dụ sgk

GV ghi từ đĩ lên bảng và yêu cầu HS: Từ từ

ngữ đã có sẵn em hãy tạo từ ngữ mới?

HS: Điện thoại + di động

Đặc khu + kinh tế

Kinh tế + tri thức

Sở hữu + trí tuệ

GV: Em hãy giải thích nghĩa các từ trên?

HS: Thảo luận, trình bày kết quả

GV: Tìm những từ có cấu tạo theo mô hình x+

tặc?

HS: Lâm tặc, hải tặc…

GV: Có những cách nào để phát triển từ

I/ Tạo từ ngữ mới (Tham khảo vd 1 sgk tr.73)

1 Tạo từ mới:

- Điện thoại di động: Điện thoại vô tuyến

nhỏ, mang theo người, được sử dụng trong vùng phủ sóng của cơ sở thuê bao

- Đặc khu kinh tế: Khu vực dành thu hút

vốn và công nghệ nước ngoài

- Sở hữu trí tuệ: Quyền sở hữu đối với sản

phẩm do hoạt động trí tuệ mang lại

- Kinh tế tri thức: Nền kinh tế chủ yếu dựa

vào việc sản xuất, lưu thông phân phối các sản phẩm có hàm lượng tri thức cao

- Điện thoại nóng: Dành riêng cho việc tiếp

nhận, giải quyết các vấn đề khẩn cấp

2 Từ cĩ cấu tạo: x+ tặc

- Lâm tặc: Kẻ cướp tài nguyên rừng.

- Tin tặc: Kẻ dùng kỹ thuật thâm nhập trái

phép vào dữ liệu trên máy tính của người khác để khai thác hoặc phá hại

* Ghi nhớ sgk tr 73

HS: Dựa vào ghi nhớ sgk trả lời

* Hoạt động 2:(10') Tìm hiểu việc mượn từ

ngữ của tiếng nước ngoài

GV: Cho hs đọc ví dụ sgk

GV? Tìm những từ ngữ Hán Việt có trong

đoạn trích

HS: Tìm hiểu, phát biểu, hs khác nhận xét

GV: Tiếng Việt dùng từ nào để biểu thị khái

niệm sau?

(?) Bệnh mất khả năng miễn dịch gây tử

vong?

HS: Tìm hiểu trả lời

GV: Ở câu b tạo nên từ ngữ mới bằng cách

nào?

* Hoạt động 3:(16') Hướng dẫn luyện tập.

GV: Cho hs đọc bài tập 1

GV: Em hãy tạo ra mô hình có thể tạo từ ngữ

mới

HS: Tạo mô hình, tạo từ ngữ mới,

HS: Nêu yêu cầu bài tập 2:

GV: Chia nhĩm trong 3' lên bảng , đội nào

nhanh nhất, đúng nhiều nhất > hạng nhất

HS: Thảo luận, trình bày kết quả

GV: Nhận xét, chốt lại vấn đề

Bài 3: chia 2 cột gọ 2 HS lên điền thơng tin

Bài 4: Cho HS thảo luận, cho ý kiến nhĩm

GV chốt

II/ Mượn từ ngữ của tiếng nước ngoài.

1 Các từ Hán – Việt:

a) Thanh minh, tiết, lễ, tảo mộ, hội đạp thanh, yến anh, bộ hành, xuân, tài tử, giai nhân

b) Bạc mệnh, duyên phận, thần linh, chứng giám, thiếp, đoan trang, tiết, trinh bạch, ngọc

2 Từ chỉ khái niệm mới:

a) AIDS

b) Ma- két-ting(thơng thường) Maketing(chuuyển dạng quốc ngữ)

3 Kết luận:

Mượn từ ngữ nước ngoài để phát triển từ vựng

* Ghi nhớ: sgk tr 73,74.

III/ Luyện tập.

Bài 1:

- X+ trường: Lâm trường, chiến trường, cơng, nơng , ngư

- X+ hoá: Lão hoá, cơ giới hoá, điện khí hĩa, cơng nghiệp, …

Bài 2:

- Cơm bụi: Cơm giá rẻ, bán ở cửa hàng nhỏ.

- Cầu truyền hình: Hệ thống truyền hình tại

chỗ cuộc giao lưu, điện thoại trực tiếp với nhau qua hệ thống ca- mơ- ra

- Công viên nước: Công viên trong đó chủ yếu

là những trò chơi dưới nước

- Thương hiệu: Nhãn hiệu thương mại.

- Bàn tay vàng: Bàn tay tài giỏi hiếm có.

Bài 3:

- Hán: Mãng xà, bien phịng, tham ơ, nơ lệ, tơ thuế, phê bình, phê phán

- Ngơn ngữ Âu: Các từ cịn lại

Bài 4:

- Từ vựng của một ngơn ngữ cần thay đổi để phù hợp với sự phát triển của xã hội

- Cách phát triển: Về nghĩa, về số lượng ( tạo từ mới và mượn từ ngữ)

4 Hướng dẫn học ở nhà:(2')

- Học bài, làm các bài tập còn lại

- Chuẩn bị “Truyện Kiều”

-Kí duyệt tuần 5 Ngày 21 tháng 9 năm 2009