BTHK CÔNG PHÁP 9 điểm đề số 11

Quan hệ quốc tế ngày càng phát triển, việc cử các phái đoàn đại diện ngoại giao ra nước ngoài trở thành việc làm thường xuyên giữa các quốc gia. Ngày nay, không một quốc gia nào đứng riêng rẽ, tách biệt không có quan hệ với thế giới bên ngoài, với các quốc gia khác. Phân tích nội dung quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao theo quy định của công ước viên 1961 và thực tiễn bảo đảm các quyền này tại các quốc gia (chọn 2 3 vụ việc để phân tích)

BỘ TƯ PHÁP TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI

BÀI TẬP HỌC KỲ

MÔN: LUẬT QUỐC TẾ

ĐỀ BÀI: 11

“Phân tích nội dung quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao theo quy định của công ước viên 1961 và thực tiễn bảo đảm các quyền này tại các quốc gia( lựa chọn 2-3 vụ việc thực tế

để phân tích)”

Hà Nội, 2020

MỞ ĐẦU

Quan hệ quốc tế ngày càng phát triển, việc cử các phái đoàn đại diện ngoại giao ra nước ngoài trở thành việc làm thường xuyên giữa các quốc gia Ngày nay, không một quốc gia nào đứng riêng rẽ, tách biệt không có quan hệ với thế giới bên ngoài, với các quốc gia khác

Quyền miễn trừ ngoại giao là một trong những quy định xuất hiện sớm nhất của luật quốc tế Ngay từ khi các quốc gia độc lập hình thành, một số tập quán đã phát triển quy định cách thức đối xử của một quốc gia với sứ thần của nước khác Quyền miễn trừ ngoại giao cũng là một trong những ngành luật được chấp nhận nhất và ít gây tranh cãi nhất trong luật quốc tế, mặc dù không phải mọi lúc các quốc gia cũng tuân thủ Quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao được ghi nhận trong nhiều điều ước quốc tế song phương và đa phương mà quan trọng nhất là Công ước Viena năm 1961 về quan hệ ngoại giao được thông qua tại Hội nghị Viena (Áo) ngày 14/6/1961 Vậy quyền miễn trừ ngoại giao được quy định trong Công ước viên năm 1961 về quan hệ ngoại giao như thế nào và việc bảo đảm các quyền này tại các quốc gia, em xin chọn đề số 11

với nội dung: “Phân tích nội dung quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao theo

quy định của công ước viên 1961 và thực tiễn bảo đảm các quyền này tại các quốc gia( lựa chọn 2-3 vụ việc thực tế để phân tích)” làm đề tài cho bài tập

lớn của mình

NỘI DUNG

I, Các khái niệm liên quan đến quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao

1, Quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao theo công ước viên 1961

Quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao là những thuận lợi và ưu tiên mà nước tiếp nhận dành cho cơ quan đại diện ngoại giao và thành viên của cơ quan đó cũng như thành viên gia đình họ nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các

cơ quan và thành viên của cơ quan trên thực hiện có hiệu quả chức năng, nhiệm vụ chính thức với tư cách đại diện tại nước tiếp nhận

2, Cơ quan đại diện ngoại giao

Cơ quan đại diện ngoại giao là cơ quan đối ngoại của một quốc gia, có trụ

sở trên lãnh thổ của một quốc gia khác, nhằm thực hiện chức năng đại diện chính thức của Nhà nước trong quan hệ với quốc gia tiếp nhận

Theo công ước viên 1961 về quan hệ ngoại giao, cơ quan đại diện ngoại giao có ba cấp là: Đại sứ quán, Công sứ quán và Đại biện quán

3, Thành viên cơ quan đại diện ngoại giao

Thành viên cơ quan đại diện ngoại giao là viên chức ngoại giao, nhân viên hành chính kỹ thuật và nhân viên phục vụ của cơ quan đó

II, Các quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao của cơ quan đại diện ngoại giao và thành viên cơ quan đại diện ngoại giao

1, Vụ việc thực tế 1: Khủng hoảng con tin Iran (nội dung vụ việc xem phụ

lục 1.1) Vào ngày 4/11/1979, một nhóm sinh viên Iran đã xông vào Đại sứ quán Mỹ (ĐSQ) tại Tehran, bắt giữ hơn 60 nhà ngoại giao và công dân Mỹ làm con tin Hành vi trên đã vi phạm quy định về quyền ưu đãi miễn trừ ngoại giao trong Công ước viên năm 1961 đó là các quy định:

Bất khả xâm phạm về trụ sở, tài sản Theo điều 22 “1.Trụ sở của cơ quan

đại diện là bất khả xâm phạm Chính quyền Nước tiếp nhận không được vào nơi đó nếu không có sự đồng ý của người đứng đầu cơ quan đại diện, 2 Nước tiếp nhận có nghĩa vụ đặc biệt thi hành mọi biện pháp thích đáng để ngăn

chặn việc xâm nhập hoặc làm hư hại trụ sở của cơ quan đại diện, việc phá rối

sự yên tĩnh hoặc làm tổn hại đến phẩm cách của cơ quan đại diện”

Như vậy theo quy định trên nhóm sinh viên Iran đã xông vào Đại sứ quán

Mỹ tại Tehran vi phạm nghiêm trọng quyền bất khả xâm phạm của cơ quan đại diện là không một ai có quyền xâm phạm tới trụ sở của cơ quan đại diện Bất kỳ người nước ngoài nào đều không được vào đây nếu không được sự đồng ý của người đứng đầu cơ quan đại diện Iran đã vi phạm nghĩa vụ bảo đảm quyền bất khả xâm phạm của Đại sứ quán Mỹ tại Tehran khi để cho những người biểu tình xâm nhập và chiếm đóng trụ sở này, bắt giữ làm con tin các viên chức ngoại giao Mỹ Nghĩa vụ này là một nghĩa vụ chủ động buộc quốc gia sở tại phải có hành động để bảo vệ Trong vụ việc trên, Iran đã không có hành động để bảo vệ Đại sứ quán Mỹ, viên chức ngoại giao và lãnh

sự của Mỹ tại Tehran khi biết rằng người biểu tình đang tấn công và chiếm đóng Đại sứ quán Mỹ

Quyền bất khả xâm phạm về thân thể: Công ước Viên năm 1961 quy định

về quyền bất khả xâm phạm về thân thể của viên chức ngoại giao theo Điều

29: “Thân thể của một viên chức ngoại giao là bất khả xâm phạm Người này

sẽ không bị bất kỳ hình thức bắt giữ hay tạm giữ nào Quốc gia tiếp nhận phải đối xử người này với sự tôn trọng thích đáng và phải thực thi mọi biện pháp thích hợp để ngăn chặn bất kỳ cuộc tấn công nào vào thân thể, tự do hay danh dự của người này.” Đây là quyền hoàn toàn tuyệt đối luật này quy

định rằng viên chức ngoại giao có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, không bị bắt giữ hay tạm giữ và quốc gia tiếp nhận có nghĩa vụ phải thực thi mọi biện pháp thích hợp để ngăn chặn…lời văn có thể hiểu hàm ý rằng quốc gia tiếp nhận có nghĩa vụ nỗ lực hết sức có thể để bảo đảm quyền bất khả xâm phạm thân thể – đây là một nghĩa vụ về hành vi, tuy vậy trong vụ việc trên phía Iran mặc dù nhận được nhiều cuộc gọi yêu cầu trợ giúp khẩn cấp, Chính

phủ Iran đã không có bất kỳ bước đi nào rõ ràng nào để ngăn chặn cuộc tấn công vào thân thể, tự do hay danh dự của các nhà ngoại giao và công dân Mỹ

Quyền bất khả xâm phạm về hồ sơ, tài liệu, thư tín , vali ngoại giao và quyền tự do liên lạc: Điều 24 Công ước viên 1961 quy định “hồ sơ và tài liệu

của cơ quan đại diện là bất khả xâm phạm bất cứ vào lúc nào và bất kỳ để ở đâu” và Khoản 1,2,3 Điều 27 (Nội dung điều luật được ghi trong phụ lục 1.2) Như vậy việc bắt giữ trái phép các nhà ngoại giao Mỹ làm con tim đã vi phạm đến quyền của nhà ngoại giao và viên chức này đó là quyền tự do thông tin liên lạc và thư tín với Chính phủ và các cơ quan đại diện khác, chính thức

ép họ thành những “tù nhân” và với việc xông vào đại sứ quán sự -xâm nhập bất hợp pháp không tránh khỏi gây ảnh hưởng đến việc thực hiện chức năng ngoại giao của họ Vấn đề thư tín, túi ngoại giao và các tài sản liên quan bị ảnh hưởng, hỏng hóc và mất mát là không thể tránh khỏi

2, Vụ việc thực tế 2: Một nhà ngoại giao Nga tại Ottawa, Canada đã lái

chiếc xe của mình đâm vào hai người đi bộ trên một con phố vắng vẻ tháng 1 năm 2001, làm thiệt mạng một người và làm bị thương nghiêm trọng người kia Andrey Knyazev trước đó đã bị cảnh sát Ottawa chặn lại ở hai lần khác nhau vì nghi ngờ không biết lái xe Chính phủ Canada đã yêu cầu Nga khước

từ quyền miễn trừ ngoại giao của người này, dù nó bị từ chối Knyazev sau đó

bị truy tố tại Nga vì ngộ sát, và bị kết án bốn năm tù Đơn kháng án của ông

bị bác bỏ và ông đã thụ án tại một nhà tù hình sự

Quyền được hưởng miễn trừ xét xử và thi hành án về hình sự, dân sự và xử phạt hành chính Trong vụ việc trên nhà ngoại giao Nga được miễn trừ xét xử

hình sự tại Canada vì Nga đã từ chối yêu cầu của Canada là khước từ quyền miễn trừ ngoại giao của người này, Vì vậy chiếu theo Điều 31 của Công ước Viên 1961 “Viên chức ngoại giao được hưởng quyền miễn trừ xét xử về hình

sự của Nước tiếp nhận Họ cũng được hưởng quyền miễn trừ xét xử về dân sự

và hành chính.” Tuy không bị xét xử tại Canada nhưng với hành vi của mình Knyazev sau đó bị truy tố tại Nga vì ngộ sát, và bị kết án bốn năm tù

3, Vụ việc thực tế 3: Ngày 27.08.2019, tại Northamshire (Anh) xảy ra một

vụ tai nạn giao thông dẫn đến Harry Dunn (19 tuổi) tử vong Nghi phạm được xác định là Anne Sacoolas – được cho là vợ của một nhà ngoại giao Mỹ thuộc Đại sứ quán Mỹ tại Anh Mặc dù cam kết với phía cảnh sát Anh rằng sẽ không rời khỏi nước này trong khi quá trình điều tra đang diễn ra, Anne Sacoolas đã rời Anh về Mỹ

Quyền miễn trừ của người thân của viên chức ngoại giao: Quyền miễn trừ

mà Anne Sacoolas (nếu được xác định đúng là vợ của nhà ngoại giao Mỹ) được hưởng theo quy định của Công ước Viên về Quan hệ ngoại giao năm

1961 và quy định liên quan đến việc từ bỏ quyền miễn trừ khoản 1 Điều 37 của Công ước Viên Trong các quyền miễn trừ và ưu đãi đó, thành viên gia đình của viên chức ngoại giao được hưởng quyền miễn trừ tài phán hình sự, dân sự và hành chính theo Điều 31 Quyền miễn trừ này tương tự và giống với quyền của viên chức ngoại giao và thành viên gia đình được hưởng Trong vụ việc này, gần như không có nghi ngờ pháp lý về quy chế pháp lý của cô Anne Sacoolas là thành viên gia đình của một viên chức ngoại giao, và theo khoản 1 Điều 37 Công ước Viên năm 1961, cô này được hưởng quyền miễn trừ tài phán hình sự, dân sự và hành chính Khi một người được hưởng quyền miễn trừ tài phán có hành vi vi phạm pháp luật của nước sở tại, nước sở tại có thể yêu cầu nước cử từ bỏ quyền miễn trừ tài phán của người liên quan Khoản 1 Điều 32 Công ước Viên năm 1961 quy định rằng: “Quyền miễn trừ tài phán của viên chức ngoại giao và những người được hưởng quyền miễn trừ theo Điều 37 có thể bị nước cử từ bỏ.” Đây là quy định mà Anh đang sử dụng để

đề nghị Mỹ từ bỏ quyền miễn trừ của Anne Sacoolas Nếu Mỹ không từ bỏ quyền miễn trừ của Anne Sacoolas thì kể cả khi cô trở về Anh, chính quyền Anh cũng không thể tiến hành thủ tục xử lý tài phán với cô

Ngoài ra theo công ước viên 1961, thành viên của cơ quan đại diện ngoại giao còn có các quyền:

Quyền ưu đãi và miễn trừ của nhân viên kỹ thuật hành chính và nhân viên phục vụ: Đối với nhân viên kỹ thuật: về cơ bản được hưởng các quyền ưu đãi

và miễn trừ như viên chức ngoại giao như quyền bất khả xâm phạm về thân thể, nơi ở; quyền miễn trừ xét xử về hình sự, quyền được miễn thuế và lệ phí đối với thu nhập cá nhân và một số quyền ưu đãi hải quan nhất định Tuy nhiên, nhân viên kỹ thuật hành chính chỉ được hưởng quyền miễn trừ xét xử dân sự và hành chính trong khi thi hành công vụ, quyền tự do đi lại cũng bị hạn chế hơn Đối với nhân viên phục vụ: được hưởng các quyền tương tự như viên chức ngoại giao tuy nhiên chỉ được hưởng khi đang thừa hành công vụ,

Quyền bất khả xâm phạm về nhà ở đồ đạc thư tín và quyền miễn trừ khám xét vali hành lý : Nhà riêng của viên chức ngoại giao cũng được hưởng quyền

bất khả xâm phạm và được bảo vệ như trụ sở của cơ quan đại diện Tài liệu, thư tín và, trừ những trường hợp nêu ở Đoạn 3 của Điều 31, tài sản của họ cũng được hưởng quyền bất khả xâm phạm

Quyền được tôn trọng treo quốc kỳ, quốc huy: Cơ quan đại diện và người

đứng đầu cơ quan đại diện có quyền treo quốc kỳ và quốc huy của Nước cử đi trên các trụ sở của cơ quan đại diện, kể cả trên nhà ở và các phương tiện đi lại của người đứng đầu cơ quan đại diện.”

Quyền tự do đi lại và các quyền miễn trừ khác ( miễn trừ bảo hiểm, thuế

và lệ phí, lao động, hải quan): quy định lần lượt tại điều các 26, Điều 33, điều

34, điều 35 và 36 ( Nội dung các điều được ghi trong phụ lục 1.2)

III, Thực tiễn bảo đảm các quyền này tại các quốc gia

Công ước Viên về quan hệ ngoại giao năm 1961 là một hiệp ước quốc tế xác định khuôn khổ cho quan hệ ngoại giao giữa các nước độc lập Chỉ định các đặc quyền của các nhà ngoại giao thực hiện chức năng của họ mà không

sợ bị ép buộc hoặc quấy rối bởi nước sở tại Đây là cơ sở pháp lý cho miễn trừ

ngoại giao Công ước này được coi là nền tảng của quan hệ quốc tế hiện đại Tính đến tháng 10 năm 2018, đã được phê chuẩn bởi 192 quốc gia

Trong suốt lịch sử của các quốc gia có chủ quyền, các nhà ngoại giao đã được hưởng một vị thế đặc biệt Chức năng đàm phán các thỏa thuận giữa các quốc gia đòi hỏi một số đặc quyền đặc biệt Một phái viên từ một quốc gia khác được coi là khách mời, thông tin liên lạc của họ với đất nước của họ được coi là bí mật, và sự tự do của họ được quốc gia chủ nhà bảo vệ được coi

là cần thiết Công ước đã được thông qua vào ngày 18 tháng 4 năm 1961, do Hội nghị Liên Hợp Quốc về Quan hệ ngoại giao và miễn trừ được tổ chức tại Vienna, Áo, và được thực hiện lần đầu tiên vào ngày 24 tháng 4 năm 1964 Phần mở đầu Công ước Vienna 1961 có đoạn viết "Các quốc gia tham gia Công ước này nhận thức rằng mục đích của các quyền ưu đãi và miễn trừ không phải để làm lợi cho cá nhân mà để bảo đảm cho các Cơ quan đại diện ngoại giao thực hiện có hiệu quả các chức năng của họ, với tư cách họ là đại diện của quốc gia" Các quốc gia tham gia công ước phải thực hiện đúng theo những gì đã đưa ra và cơ sở của đặc quyền ưu đãi và miễn trừ ngoại giao vừa

là sự cần thiết bảo đảm một cách có hiệu quả sự hoạt động của các Cơ quan ngoại giao, vừa là sự cần thiết phải đảm báo tính chất đại diện quốc gia của các cơ quan đó Tất nhiên, quan niệm sự cần thiết phải bảo đảm sự hoạt động

có hiệu quả của Cơ quan ngoại giao là điều xuất phát để thừa nhận những đặc quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao nhưng quan niệm này không nói lên một cách đầy đủ tính chất đặc biệt của Cơ quan ngoại giao là một cơ quan Nhà nước của một quốc gia ở nước ngoài để tiến hành công tác trong lĩnh vực đối ngoại, vì vậy cần phải nêu bật tính chất đại diện của Cơ quan đại diện ngoại giao

KẾT LUẬN

Công ước Viên về quan hệ ngoại giao (1961) là Công ước quốc tế quy định đầy đủ nhất các quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao Công ước Viên khẳng định mục đích của việc ưu đãi, miễn trừ không để làm lợi cho các cá nhân mà tạo điều kiện thuận lợi để cho các cơ quan đại diện ngoại giao và các nhà ngoại giao thực hiện có hiệu quả các chức năng của họ với tư cách là đại diện Qua bài làm trên cùng với những vụ việc thực tế có thể làm rõ được quyền ưu đãi, miễn trừ ngoại giao theo công ước viên 1961, thực trạng vấn đề miễn trừ ngoại giao của các nước, từ đó đưa ra cái nhìn đúng đắn hơn đối với quy định của Công ước viên về quan hệ ngoại giao Trong quá trình tìm hiểu và làm bài không tránh khỏi những sai sót kính mong Thầy/Cô bỏ qua và góp ý cho em được hiểu rõ hơn về vấn đề và rút kinh nghiệm cho những phần sau Em xin chân thành cảm ơn!

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

1, Công ước viên của Bộ ngoại giao ngày 18 tháng 04 năm 1961 về quan

hệ ngoại giao

2, Giáo trình luật Quốc tế, trường Đại học Luật Hà Nội, NXB Công an nhân dân

3, Giáo trình luật Quốc tế (dung trong các trường Đại học chuyên ngành Luật, Ngoại giao); Ths Nguyễn Thị Kim Ngân- Ths Chu Mạnh Hùng( đồng chủ biên), Ts Nguyễn Toàn Thắng- Phạm Hồng Hạnh- Nguyễn Thị Hồng Yến; NXB Giáo dục Việt Nam

4, Luật pháp quốc tế; quyền miễn trừ, ưu đãi ngoại giao và lãnh sự; Tran H.D Minh- Nghiên cứu sinh (2017) tại Viện Luật Biển Hà Lan (NILOS), Trường Luật, Đại học Utrecht, Hà Lan Giảng viên Khoa Luật Quốc tế, Học viện Ngoại giao (2011).https://iuscogens-vie.org/2018/10/21/104/

5, Luật pháp quốc tế; Vụ tai nạn tại Northamshire; Tran H.D Minh-Nghiên cứu sinh (2017) tại Viện Luật Biển Hà Lan (NILOS), Trường Luật, Đại học Utrecht, Hà Lan Giảng viên Khoa Luật Quốc tế, Học viện Ngoại giao (2011)

6, Sở Ngoại vụ tỉnh Gia Lai, quyền ưu đãi miễn trừ; các nội dung ưu đãi, miễn trừ ngoại giao

7,https://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA

%A3ng_con_tin_Iran

8, https://thegioiluat.vn/bai-viet-hoc-thuat/Slide-Bai-Giang Cong-Phap-Quoc-Te NGOAI-GIAO-%E2%80%93-LANH-SU-9738/

9,https://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BB%85n_tr%E1%BB%AB_ngo

%E1%BA%A1i_giao

10,https://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_%C6%B0%E1%BB

%9Bc_Vi%C3%AAn_v%E1%BB%81_quan_h%E1%BB%87_ngo%E1%BA

%A1i_giao