Giáo án Ngữ văn 7 - Tuần học 17

* Tự ôn tập theo nội dung vừa ôn nắm được tác giả, thể loại, nội dung tư tưởng, tình cảm biểu đạt của các văn bản đã học: văn bản nhật dụng, ca dao-dân ca, thơ trữ tình trung đại - Viết [r]

Tuần :17 Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết : 64.

SÀI GÒN TÔI YÊU

- Minh

Hương-I Mục tiêu :

-Th

 " Sài Gịn.

-

II kiến thức chuẩn:

1/ Kiến thức :

-cách con &

-2/ Kĩ năng:

- 78 – + : * tùy bút cĩ = >? các @ 1 miêu  và *+ &

- A+ ) tình   xúc B C D ) qua E + *@ ? +&

III Hướng dẫn thực hiện

* Ổn định :

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra :

(?) Đọc thuộc lòng 1 đoạn ngắn

nào đó trong bài: “ Một thứ quà

của lúa non: Cốm” hoặc những

câu thơ, ca dao nói về cốm (sưu

tầm)?

(?) Giới thiệu tác giả Thạch Lam

và nêu giá trị nội dung, nghệ

thuật của bài tuỳ bút này?

* Giới thiệu bài:

** Sài Gòn – “ Hòn ngọc Viễn

Đông” nay đã trở thành thành phố

mang tên Bác nhưng cái tên Sài

Gòn vẫn còn in đậm trong trái tim

những người dân thành phố Đã

có nhiều tác phẩm viết về Sài

Gòn với bao tình cảm thân

thương, Trong tiết học hôm nay,

chúng ta những người dân thành

phố hãy cùng với tác giả Minh

Hương nói về thành phố của mình

* Lớp trưởng báo cáo

- Học sinh trả bài

-Nghe và ghi tựa bài vào tập

HĐ 1: Khởi động :

qua văn bản: Sài Gòn tôi yêu

* Hướng dẫn đọc: Giọng hồ hởi,

tự nhiên, vui tươi, hăm hở, sôi

động

-Đọc mẫu đoạn đầu, cho HS đọc

các phần còn lại

-Kiểm tra việc đọc chú thích

(?) Tìm hiểu tác giả, thể loại, đại

ý và bố cục của bài:

(?) Qua bài văn, tác giả cảm nhận

Sài Gòn qua những phương diện

nào?

-Cho HS đọc đoạn 1

(?) Tóm tắt ý chính của đoạn.

(?) Trong đoạn mở đầu, tác giả

đã bày tỏ những tình cảm gì với

Sài Gòn và có những cảm nhận

ntn về thiên nhiên và cuộc sống ở

nơi ấy ?

** Bình, chốt: Chính tình yêu

thành phố mà tác giả đã cảm

nhận được nhiều vẻ đẹp và nét

* Nghe

* Đọc tiếp văn bản, tìm hiểu chú thích

* Cá nhân: Bài văn thể hiện

những tình cảm yêu mến và những ấn tượng bao quát của tác giả về Sài Gòn trên các phương diện chính: Thiên nhiên, khí hậu, thời tiết, cuộc sống, sinh hoạt của thành phố, cư dân và phong cách con người Sài Gòn

Bố cục: 3 đoạn.

1/“… họ hàng” : Những ấn tượng

chung về Sài gòn và tình yêu của tác giả với thành phố ấy

2/“… 5 triệu” : Cảm nhận và

bình luận về phong cách con người Sài Gòn

3/“ Đoạn cuối”: Khẳng định tình

yêu của tác giả với thành phố ấy

-Đọc

-Tóm tắt

-Cánhân:

- Nhà văn yêu Sài Gòn như đối với người yêu: nồng nhiệt, tha thiết

- Cảm nhận:

+ Thời tiết với những nét riêng (nắng sớm, gió lộng, cây mưa nhiệt đới bất ngờ, mau dứt) + Sự thay đổi nhanh chóng và đột ngột của thời tiết

+ Không khí, nhịp sống đa dạng của thành phố trong những thời khắc khác nhau

-Nghe

HĐ 2: Đọc- Hiểu văn bản :

I /Tìm hiểu chung:

1)Tác giả :

Minh Hương quê Quãng Nam (Đà Nẵng) vào Nam sống ở Sài Gòn trên 50 năm

2) Thể loại: Tuỳ bút.

II./Tìm hiểu văn bản: A/ Nội dung:

1)Sự cảm nhận về thiên nhiên, khí hậu và tình cảm của tác giả với thành phố Sài Gòn.

- Cảm nhận tinh tế sự thay đổi nhanh chóng, đột ngột của thời tiết, nhịp sống đa dạng của Sài Gòn  Tình yêu nồng nhiệt tha thiết đối với Sài Gòn

của thành phố Thậm chí cả

những điều không mấy dễ chịu

như sự “ trái chứng”, sự thay đổi

đột ngột của thời tiết, những cơn

mưa nhiệt đới ào ạt, sự ồn ào

đông đúc trong những giờ cao

điểm với tác giả trở thành cái

đáng yêu, đáng nhớ

(?) Trong đoạn 1, tác giả đã dùng

những biện pháp ngôn ngữ nào để

biểu hiện tình cảm của mình ?

-Cho HS đọc đoạn 2

(?) Tóm tắt các ý chính ?

(?) Qua sự trình bày của tác giả,

em hãy cho biết nét nổi bật trong

phong cách của người Sài Gòn là gì

?

(?) Thái độ tình cảm đối với người

Sài Gòn được biểu hiện ntn?

** Chốt: Cả đoạn văn thể hiện tình

cảm sâu đậm và niềm trân trọng

của tác giả dành cho con người Sài

Gòn Tình cảm ấy được duy trì và

phát triển trong lòng mỗi người dân

thành phố chúng ta

(?) Dựa vào tìm hiểu trên, em hãy

trình bày những giá trị nội dung,

nghệ thuật của bài văn ?

-Cho HS đọc ghi nhớ

(?) Qua bài văn, em có tình cảm,

suy nghĩ gì khi là người dân thành

phố Sài Gòn, thành phố mang tên

Bác?

-Thảo luận, trình bày:

+ Điệp ngữ: “Tôi yêu”

+ Điệp cấu trúc câu

 Tạo hiệu quả nhấn mạnh tình cảm của mình và thể hiện sự phong phú của thiên nhiên, khí hậu Sài Gòn

-Đọc -Tóm tắt : Sự cảm nhận và bình luận của tác giả về phong cách con người Sài Gòn

-Cá nhân:

Cởi mở, bộc trực, chân thành, tự nhiên dễ gần mà ý nhị

- Biểu hiện qua việc trình bày những hiểu biết tường tận của mình về con người Sài Gòn với những 50 năm được gần gũi họ

-Nghe

-Cá nhân:

+ Nội dung: ghi nhớ

+ Nghệ thuật: Lời văn gợi cảm, sinh động

* Đọc to ghi nhớ và tự ghi bài

-Cá nhân

- Nghệ thuật: Điệp ngữ, điệp cấu trúc câu

2)Phong cách con người Sài Gòn:

Cởi mở, bộc trực, chân thành, tự nhiên. Tạo sức sống và nét đẹp của thành phố Sài Gòn

B/ Nghệ thuật:

FG *1 ? VB theo G

 xúc B thành 1 Sài Gịn

- #= >? ngơn E 

 màu  Nam AC&

- K1 @ ) tình, cĩ L hĩm

C/ Ý nghĩa VB

Ghi nhớ SGK/ Tr173

- VBlà l bày N tình yêu tha

1 " thành 1 Sài

Gịn

(?) Hãy trình bày tình cảm của

mình với vùng quê mà mình gắn

bó

-Học bài ghi, ghi nhớ

-Sưu tầm những bài viết về vẻ đẹp

và những đặc sắc của quê hương

-Làm tiếp phần luyện tập 2 (viết

đoạn)

-Soạn bài:Mùa xuân của tôi.

* Nghe và tự ghi nhận HĐ4:Củng cố- Dặn dò :

a/ C b/ Q" >R D 8

Tuần : 17 Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết : 65

LUYỆN TẬP SỬ DỤNG TỪ

I Mục tiêu :

-T

- ( *@ và = E  E KT B = >? S&

- Cĩ ý W dùng S -  X D&

II kiến thức chuẩn:

1/ Kiến thức :

U X D = >? S&

- [C 1 KT dùng S  O và cách E

2/ Kĩ năng:

H >? các 3@ W \ 8 B S + KD 8 = >? S -  X D&

III Hướng dẫn thực hiện

* Ổn định :

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra :

(?) Em hãy nêu chuẩn mực cần

phải có khi sử dụng từ trong

Tiếng Việt ?

* Giới thiệu bài:

* Ở tiết Tiếng Việt tuần trước,

các em đã học về chuẩn mực sử

dụng từ Tiết học hôm nay, các

em sẽ vận dụng kiến thức đã học

để tự đánh giá, tự rút kinh nghiệm

qua các bài làm của chính mình

để có thể sử dụng thật chính xác

ngôn từ của TV

* Lớp trưởng báo cáo

- Học sinh trả bài

-Nghe và ghi tựa bài vào tập

HĐ 1: Khởi động :

(?) Em nào có thể nhắc lại các

chuẩn mực sử dụng từ?

* Treo bảng phụ, cho HS đọc:

5 chuẩn mực sử dụng từ

1.Đúng âm, đúng chính tả

2.Đúng nghĩa

3.Đúng sắc thái biểu cảm, hợp

với tình huống giao tiếp

4.Đúng tính chất ngữ pháp của từ

5.Không lạm dụng từ địa

* Cá nhân trả lời

* Đọc

HĐ 2 Hình thành kiến thức:

1) Ôn lại kiến thức đã học, làm bài tập 1:

phương, từ Hán Việt.

(?) Các em đã nắm được các

chuẩn mực sử dụng từ Từ đầu

năm đến nay, các em đã làm 2

bài TLV Hãy lấy các bài TLV đã

viết ghi lại các từ em đã sử dụng

sai về âm và chính tả ?

- Gọi HS lần lượt lên bảng điền

vào mẫu có sẵn, ghi lỗi và tự sửa

chữa ( chủ yếu là sai chính tả

chủ yếu do ảnh hưởng tiếng địa

phương, do liên tưởng sai…)

* Nhận xét

-Chia lớp làm 4 nhóm, trao đổi bài

tập làm văn với nhau, đọc bài làm

của bạn, thảo luận, cử đại diện lên

sửa bài và nhận xét các lỗi dùng từ

+ Nhóm 1: Lỗi dùng từ không

đúng nghĩa

+ Nhóm 2: Dùng từ sai tính chất

ngữ pháp

+ Nhóm 3: Dùng sai sắc thái biểu

cảm

+ Nhóm 4: Sai tình huống giao tiếp

-Nhận xét, góp ý và cho điểm

động viên tinh thần học tập của

HS

* Cá nhân lần lượt lên bảng

* Nhận xét

* Thảo luận nhóm, trình bày

* Các nhóm còn lại nhận xét về cách sửa chữa của nhóm bạn

- Tre trở  che chở

- Kích lệ  khích lệ … …

2/ Làm bài tập 2

+ Em rất quý trọng ( yêu quý) cây tre  Sai sắc

thái biểu cảm

+ Em cùng gia đình về

tham quan ( thăm)  Lạm dụng từ Hán Việt

+ Tôi chen lấn (len lỏi)

vào giữa đám cỏ  Từ sai nghĩa (đồng nghĩa)

(?) Em nào có thể nhắc lại các

chuẩn mực sử dụng từ?

* Nắm được 5 chuẩn mực sử dụng

từ

* Làm lại theo yêu cầu BT ( trên

bài làm văn của chính mình)

* Soạn bài: Ôn tập thơ trữ tình

+ Trả lời các câu hỏi vào tập.

+ Học thuộc theo yêu cầu câu hỏi

Tự phát hiện và sửa các lỗi sai

trong bài viết số 3 của mình

* Nghe và tự ghi nhận

HĐ 3:Củng cố- Dặn dò : a/ Củng cố

b/ Hướng dẫn tự học

Tuần :18 Ngày soạn: Ngày dạy:

Tiết :,67

ÔN

I Mục tiêu :

-H) 1 hĩa E tác X 0E tình dân gian, trung G ) G \ 8 trong HKI K" 7,

II kiến thức chuẩn:

1/ Kiến thức :

- Khái ) tác X 0E tình, ` 0E tình.

[C 1 + ` \ 8

- Giá

2/ Kĩ năng:

- Rèn các 3Z : ghi " ) 1 hĩa, L  phân tích, W minh

- U  phân tích tác X 0E tình.

III Hướng dẫn thực hiện

* Ổn định :

Kiểm diện, trật tự

* Kiểm tra :

Kiểm tra việc chuẩn bị bài soạn của

học sinh

* Giới thiệu bài:

Vừa qua, chúng ta đã học VHDG văn

học bác học, văn chương trong nước,

nước ngoài, trung đại, hiện đại… Các

vấn đề nêu trên rất rộng lớn và tương

đối phức tạp nên để giúp các em hệ

thống hoá lại các kiến thức cơ bản đã

học cũng như duyệt lại 1 số kĩ năng

đơn giản đã học, đã được cung cấp và

rèn luyện Đặc biệt là cách tiếp cận 1

tác phẩm trữ tình, chúng ta sẽ cùng

nhau Ôn tập thơ trữ tình.

-Lớp trưởng báo cáo

-HS đem tập bài soạn cho GV kiểm tra

-Nghe

HĐ 1: Khởi động :

-Chia lớp làm 2 nhóm:

+ Nhóm 1: Nêu tên tác phẩm

+ Nhóm 2: Nêu tên tác giả

* Treo bảng phụ ( bảng hệ thống 1)

-Thi đua giữa 2 nhóm

-HS làm trọng tài -Tự ghi nhận

HĐ 2: Ôn lại các kiến thức : 1)Xác định tác giả, tác phẩm:

Tên tác phẩm Tác giả

- Tĩnh dạ tứ - Lí Bạch.

- Phò giá về kinh - T.Q Khải

(?) Tại sao người ta gọi Lí Bạch là thi

tiên- thi tửu và Đỗ Phủ là thi thánh-

thi sử ?

(?) Hạ Tri Chương về thăm quê khi

ông đã bao nhiêu tuổi?

(?) Nguyễn Trãi và Nguyễn Khuyến

viết bài Côn Sơn ca và Bạn đến chơi

nhà đều trong hoàn cảnh nào?

(?) Giới thiệu vài nét về các tác giả

HCM, Trần Nhân Tông, Trần Quang

Khải, Xuân Quỳnh?

(?) Hãy sắp xếp lại để tên tác phẩm

khớp với nội dung tư tưởng, tình cảm

được biểu hiện ?

* Treo bảng phụ

( Bảng hệ thống 2)

-Cá nhân

-Thảo luân, trình bày

-Nhận xét, bổ sung

- Hồi hương ngẫu thư - HạTChương

- Thiên Trường… - T N Tông -Bạn đến chơi nhà - N Khuyến -Bài ca nhà tranh… - Đỗ Phủ.

- Rằm tháng Giêng - Hồ C Minh

- Cảnh Khuya - Hồ C Minh

- Tiếng gà trưa - Xuân Quỳnh

2)Sắp xếp nội dung tư tưởng, tình cảm của tác phẩm:

- Tinh thần nhân đạo và lòng vị tha cao cả. - Bài ca nhà tranh bị gió thu phá

- Nỗi thương nhớ quá khứ đi đôi với nỗi buồn

đơn lẽ, thầm lặng giữa núi đèo hoang sơ.

- Qua Đèo Ngang.

- Tình cảm quê hương chân thành pha chút xót

xa lúc mới trở về quê.

- Hồi hương ngẫu thư

- Ý thức độc lập tự chủ và quyết tâm tiêu diệt

địch.

- Sông núi nước Nam.

- Tình cảm gia đình, quê hương qua kỉ niệm đẹp

tuổi thơ

- Tiếng gà trưa

- Nhân cách thanh cao và sự giao hoà tuyệt đối

với thiên nhiên.

- Bài ca Côn Sơn

- Tình cảm quê hương sâu sắc qua khoảnh khắc

đêm vắng

- Tĩnh dạ tứ

- Tình yêu thiên nhiên lòng yêu nước sâu nặng

và phong thái ung dung lạc quan.

* Tự ghi nhận

- Cảnh khuya, Rằm tháng Giêng

(?) Như vậy, về nội dung tư tưởng

những tác phẩm thơ nào thấm đượm

tình cảm với thiên nhiên gắn liền

với tình yêu quê hương đất nước?

(?) Có thể nói, 1 trong những tình

cảm quan trọng cơ bản nhất được

thể hiện trong tác phẩm trữ tình từ

trung đại đến hiện đại là tình cảm

* Cá nhân: Cảnh khuya, Rằm tháng Giêng

* Cá nhân: Tình yêu quê hương đất nước

(?) Bút pháp tả cảnh, tả tình không

tách rời mà quyến quyện, thống

nhất trong thơ cổ gọi là bút pháp gì?

Cho một vài ví dụ cụ thể?

(?) Cho biết đặc điểm nổi bật của

các tác phẩm trên ?

- Nêu yêu cầu,chia lớp làm 2 đội

chơi trò chơi hỏi-đáp thể loại

- Treo bảng phụ 3

* Cá nhân: Tả cảnh ngụ tình

* Cá nhân:

+ Nam quốc sơn hà:

Biểu cảm trong trạng thái ẩn kín vào bên trong ý tưởng

+ Bài ca Côn Sơn:

Dùng hình ảnh liên tưởng, gợi tả, điệp

+ Qua Đèo Ngang: Lời

thơ trang nhã, từ láy, phép đối, đảo ngữ, chơi chữ …

+ Tĩnh dạ tứ: Bố cục

chặt chẽ, từ ngữ đơn giản, chắt lọc, phép đối

+ Bài ca nhà tranh …:

Kết hợp nhiều phương thức biểu đạt

* Hai đội thi nhau trả lời

3)Sắp xếp cho khớp tác phẩm và thể thơ:

- Song thất lục bát.

- Thất ngôn bát cú Đường Luật.

- Lục bát

- Ngũ ngôn tứ tuyệt

- Năm tiếng

- Thất ngôn tứ tuyệt

…

* Tự ghi nhận

- Sau phút chia ly

- Qua Đèo Ngang.

- Bài ca Côn Sơn.

- Tĩnh dạ tứ.

- Tiếng gà trưa.

- Sông núi nước Nam.

…

(?) Thử trình bày số câu, số tiếng,

vần, nhịp của các thể thơ thất ngôn

tứ tuyệt, thất ngôn bát cú, song thất

lục bát?

(?) Thử so sánh điểm giống nhau,

khác nhau giữa:

+ Thất ngôn tứ tuyệt và thất ngôn

bát cú

+ Lục bát và song thất lục bát

+ Thất ngôn tứ tuyệt và ngũ ngôn tứ

tuyệt

-Thảo luận trả lời

-Cá nhân

+ Lục bát và lục bát biến thể.

(?) Hãy đánh dấu chéo vào những ý

kiến mà em cho là không chính xác?

(?) Có ý kiến cho rằng ca dao châm

biếm, trào phún không thuộc thể

loại trữ tình Ý kiến của em?

(?) Ca dao và thơ trữ tình khác nhau

ở những điểm nào?

- Cho HS đọc các câu a, b, c SGK,

điền vào chỗ trống

-Thuyết giảng

(?) Chuẩn để phân biệt ca dao và

thơ là gì ? Trữ tình và tự sự là gì?

Gợi ý câu hỏi bổ sung:

+ Mục 1:

(?) Thơ là gì?

(?) Văn xuôi là gì?

(?) Thơ trữ tình là gì?

(?) Thơ tự sự, truyện thơ là gì?

(?) Văn xuôi trữ tình, tuỳ bút là gì?

+ Mục 2:

(?) Ca dao trữ tình là gì?

(?) Ca dao và thơ khác nhau và có

điểm chung là gì?

(?) Tình cảm trong thơ chân chính,

có giá trị là những tình cảm gì?

+ Muc 3:

(?) Tình cảm trong thơ được biểu

hiện theo những cách nào?

(?) Thưởng thức tác phẩm trữ tình

phải theo con đường nào? Có biện

pháp gì?

-Cho HS đọc lại ghi nhớ

-Cá nhân

- Cá nhân: Ý kiến đó sai

vì ca dao châm biếm, trào phún cũng bộc lộ thái độ, tình cảm khen, chê…

- Thơ do cá nhân sáng tác

- Ca dao do tập thể truyền miệng

-Đọc và điền trống từng câu

-Nhận xét, bổ sung

-Nghe -Cá nhân:

+ Ca dao: Được lưu hành trong dân gian mang tính tập thể

+ Thơ: Có tính chất hiện đại và biểu hiện tình cảm cá nhân + Trữ tình: là biểu hiện tình cảm, cảm xúc chứ không phải là thơ hay văn xuôi

-Đọc mục 2, trả lời

-Đọc muc 3, trả lời

-Đọc toàn bộ ghi nhớ

4/Chỉ ra ý kiến chính xác bàn về thơ trữ tình và văn xuôi biểu cảm

- Không chính xác: a, e, i, k

- Chính xác: b, c, d, g, h

4/ Điền vào chỗ trống a)Tập thể, truyền miệng.

b)Lục bát c)So sánh, điệp ngữ, ẩn dụ, nhân hoá, tiểu đối, chơi chữ, …

5/ Ghi nhớ: SGK/tr 182

(?) Em hãy nói rõ nội dung trữ tình

và hình thức thể hiện ở những câu

thơ đó?

(?) So sánh tình huống thể hiện tình

yêu quê và cách thể hiện tình cảm

đó qua 2 bài thơ: Tĩnh dạ tứ và Hồi

hương ngẫu thư ?

* Cho HS đọc bài: Đêm đỗ thuyền

ở Phong Kiều (Đọc thêm, bài 9 –

T112-113)

(?) So sánh bài thơ trên với bài Rằm

tháng Giêng về 2 vấn đề: cảnh vật

được miêu tả và tình cảm được thể

hiện?

(?) Qua 3 bài tuỳ bút đã học, hãy

* Đọc, thảo luận câu hỏi trả lời

-Thảo luận, trả lời

-Đọc

-Thảo luận trả lời

* Đọc các ví dụ: a, b, c,

6/ Luyện tập : BT1 :Nội dung trữ tình:

Tấm lòng ưu ái lo nước, thương dân của tác giả

Hình thức thể hiện:

+ Ở 2 câu : Dòng 1: Biểu cảm trực tiếp Dòng 2: Biểu cảm gián tiếp + Câu 1: Tả-kể

+ Câu 2: Aån dụ tô đậm tình cảm biểu hiện ở dòng thứ nhất

BT2:Tình huống thể hiện

tình yêu quê hương:

* Tĩnh dạ tứ: Ở xa xứ trông

trăng nhớ quê Cách thể hiện:

Trực tiếp, nhẹ nhàng sâu lắng

* Hồi hương ngẫu thư: Về lại quê nhà đau xót trước thay đổi

Cách thể hiện: Gián tiếp, đượm màu sắc hóm hỉnh mà ngậm ngùi

BT3 :Cảnh vật có những yếu

tố giống nhau (đêm khuya, trăng, thuyền, dòng sông …) Nhưng màu sắc khác nhau (một bên là yên tĩnh và chìm trong u tối, một bên sống động, tuy có nét huyền ảo nhưng cơ bản là trong sáng)

Tình cảm:

+Phong Kiều …: Tâm tình của lữ khách xa quê thao thức + Rằm tháng Giêng: Tâm tình người chiến sĩ vừa hoàn thành

1 công việc trọng đại với sự nghiệp cách mạng

Dù cảnh vật, tình cảm ở hai bài có nhiều điểm khác nhau song ở cả hai bài mối quan hệ giữa cảnh và tình đều rất hoà quyện

BT4 :Đáp án đúng: b, c, e

chọn lựa những câu mà em cho là

đúng ?

d, e

-Cá nhân

-Thảo luân, trình bày

-Nhận xét, bổ sung

- Hồi hương ngẫu thư - HạTChương

- Thiên Trường… - T N Tông -Bạn đến chơi nhà - N Khuyến... N Khuyến -Bài ca nhà tranh… - Đỗ Phủ.

- Rằm tháng Giêng - Hồ C Minh

- Cảnh Khuya - Hồ C Minh

- Tiếng gà trưa - Xuân Quỳnh... class="page_container" data-page="8">

- Phị giá kinh - T.Q Khải

(?) Tại người ta gọi Lí Bạch thi

tiên- thi tửu Đỗ Phủ thi thánh-

thi sử