Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến là một bài thơ thuộc loại hay nhất trong đề tài tình bạn và cũng là thuộc loại hay nhất trong thơ Nguyễn Khuyến nói riêng, th¬ N«m §êng luËt ViÖt Nam [r]
Trang 1Ngày soạn : 24/10/2006 Văn Bản
Ngày dạy : 25/10/2006 Bạn đến chơi nhà
( Nguyễn Khuyến)
Tiết 30 Đọc - Hiểu văn bản
A Mục tiêu cần đạt:
1 Kiến thức: Giúp học sinh
hẹp Đó là nét đẹp trong nhân cách của nhà thơ Nguyễn Khuyến
2 Kĩ năng:
- Củng cố thêm hiểu biết về thể thơ thất ngôn bát cú
3 Thái độ:
- Giáo dục học sinh tình bạn trong sáng, chân thành, tình yêu quê / $ gắn với những sự vật bình dị
B Chuẩn bị:
- Giáo viên : Soạn bài, G1 tầm bài thơ ''Khóc I/ $ Khuê'' của tác giả
- Học sinh: Soạn bài theo câu hỏi
C.Tiến trình tổ chức các hoạt động
Hoạt động1:Kiểm tra bài cũ
- Đọc thuộc lòng bài thơ " Qua Đèo Ngang "của bà Huyện Thanh Quan Nêu cảm nhận của em sau khi học song bài thơ
Hoạt động 2: Giới thiệu bài
Tình bạn là một trong số những đề tài có truyền thống lâu đời của lịch sử văn học
Việt Nam Bạn đến chơi nhà của Nguyễn Khuyến là một bài thơ thuộc loại hay nhất
trong đề tài tình bạn và cũng là thuộc loại hay nhất trong thơ Nguyễn Khuyến nói riêng, thơ Nôm (; $ luật Việt Nam nói chung
- Gọi học sinh đọc chú thích dấu
sao SGK
? Nêu hiểu biết của em về tác giả
Nguyễn Khuyến ?
- Đọc chú thích dấu sao
- Dựa vào SGK để trả
lời
I Đọc - Tiếp xúc văn bản
* Tác giả :
Nguyễn Khuyến là 1 nhà thơ lớn của dân tộc, nhà thơ của làng cảnh Nguyên Yên Đổ
Trang 2- GV nêu yêu cầu đọc : Giọng đọc
chậm rãi, ung dung, hóm hỉnh
- GV đọc bài thơ
- Gọi học sinh đọc bài thơ
- Gọi học sinh nhận xét bạn đọc
? Bài thơ " Bạn đến chơi nhà "
sao em biết ?
Văn bản ''Bạn đến chơi nhà'' là
một văn bản biểu cảm diễn tả
cảm xúc của tác giả khi có bạn
đến thăm Diễn biến cảm xúc đó
sau:
- Mở đầu là cảm xúc bạn đến
chơi
- Tiếp đó là cảm xúc về gia cảnh
- Cuối cùng là cảm xúc về tình
bạn
? Hãy sắp xếp các câu thơ theo
diễn biến cảm xúc trên?
- GV: Thơ thất ngôn bát cú ; $
luật ; $ có bố cục 4 phần đề,
thực , luận, kết $ ở bài thơ
này Nguyễn khuyến đã có sáng
tạo, ở phần đề gồm câu phá đề,
thừa đề $ Nguyễn khuyến
chỉ sử dụng một câu còn câu thứ
2 chuyển sang phần thực , câu kết
chỉ là 1 câu thứ 8 , còn câu thứ 7
vẫn thuộc phần luận do vậy bài
thơ có kết cấu 1/6/1
- Gọi học sinh đọc câu 1
? Câu thơ thứ nhất giới thệu điều
gì với $; đọc
- GV : Vậy khi có bạn đến thăm
tâm trạng của nhà thơ thế
nào chúng ta cùng tìm hiểu
- HS nghe
- Đọc bài thơ
- Xác định thể thơ
- Suy nghĩ, trả
lời
- Trình bày ý kiến
- HS Lắng nghe
- HS Đọc câu 1
- Trả lời độc lập
* Đọc
* Tìm hiểu cấu trúc văn bản
- Thể thơ thất ngôn bát cú ; $ luật Bài thơ có 8 câu, mỗi câu 7 tiếng, bố cục Đề - Thực - luận - Kết, gieo vần 1,2,4,6,8 ( Chữ cuối nhịp 4/3, câu 6 : 4/1/2
-> Câu 1 -> Câu 2,3,4,5,6,7 -> Câu 8
II Đọc - Hiểu văn bản
1 Câu thứ nhất
- Giới thiệu bạn đến thăm
Trang 3? Khi nghe đọc câu thơ thứ nhất
em cảm thấy giọng điệu thế
nào ?
? Với giọng thơ thế giúp
trạng của chủ nhân ra sao ?
? Trong câu thơ thứ nhất ta thấy
tác giả gọi bạn là ''Bác'' Theo em
cách \ $ hô thế cho thấy
tình cảm của hai $; thế
nào ?
? Vậy qua câu thơ thứ nhất $;
- GV : Sau lời chào của chủ nhân
tiếp tục giãi bầy điều gì ?
- Gọi học sinh đọc 6 câu tiếp
? Qua tình cảm của nhà thơ với
nhất thì Nguyễn Khuyến phải
tiếp bạn thế nào?
- 0 $ ở đây nhà thơ tiếp đãi
bạn ra sao, các em theo dõi vào 6
câu thơ
? Sáu câu thơ tập trung nói về
điều gì
? Trong 6 câu thơ $; đọc thấy
thứ gà, cá trong ; nhà , tác
- Trình bày suy nghĩ
- Trả lời độc lập
- Nêu nhận xét
- Thảo luận
- Đại diện trình bày
- Đọc 6 câu thơ
- Độc lập trả
lời
- Phát hiện trả
lời
- Thảo luận
- Đại diện trình bày
- Giọng hồ hởi , phấn khởi
- Tâm trạng nhà thơ vui mừng, phấn khởi vì lâu ngày nay mới có bạn
đến chơi
- i $ hô Bác
- Tình cảm thân mật gắn bó giữa nhà thơ và bạn
=> Niềm vui của nhà thơ khi có bạn đến chơi
- Tình bạn gắn bó thân mật
2 Sáu câu thơ tiếp
- Nguyến Khuyến phải tiếp bạn bằng những thứ sang trọng nhất vì lâu ngày 2 $; mới gặp nhau
- Mong muốn tiếp bạn và khả năng tiếp bạn
rau, cà
Trang 4giả nhắc đến chợ
? ý định tiếp đãi bạn thật sang
Vì sao?
? 0 vậy sau lời chào vồn vã
nhà thơ đã đặt bạn vào 1 tình
huống oái oăm theo em đó là tình
huống nào ?
- GV: ý định tiếp bạn sang trọng
không thành nhà thơ chọn cách
tiếp bạn bằng những thứ cây nhà
lá ; ' Chúng ta hãy theo chân
Nguyễn Khuyến ra ; '
? Các sản vật cây nhà lá ; của
tác giả có gồm những gì ?
? Có gì đặc biệt trong cách miêu
tả các sản phẩm trên ? Em hãy lý
giải
? Em có nhận xét gì về cách nói
của nhà thơ qua 6 câu thơ trên ?
Tại sao lại nhận xét vậy ?
? Qua cách nói của nhà thơ
trên em hiểu thế nào về gia
cảnh và tính cách của nhà thơ
? Khi nhà thơ nói đến cái khó của
mình trong việc tiếp đãi bạn có
phải nhà thơ có ý định than
nghèo với bạn không ? Vì sao ?
- GV: Tình cảm của Nguyễn
Khuyến với bạn ra sao tìm hiểu
- Nêu ý kiến
- Nhận xét
- Độc lập trả
lời
- Nêu chi tiết
- Độc lập trả
lời
- Nhận xét
- Nêu ý hiểu
- Suy nghĩ trả
lời
- Nhắc đến chợ, nhà thơ mong muốn đãi bạn thật đàng hoàng nên phải mua ở chợ
- ý định đó không thực hiện vì chợ
xa trẻ con để sai bảo không có nhà
=> Mong muốn tiếp bạn đàng hoàng không thành
- Không có $; để sai bảo hầu hạ
và tiếp khách
=> Chọn cách tiếp bạn bằng những thứ cây nhà lá vườn.
- Có gà , cá , rau , cà, bầu, B
- Miêu tả đều có đầy đủ
đều ở dạng tiềm ẩn
- Cách nói lấp lửng có mà lại không
=> Cách nói quá sự thật
=> Khả năng tiếp bạn là không có của Nguyễn Khuyến
- Không phải nhà thơ muốn than nghèo với bạn mà nhà thơ muốn bầy tỏ một cái có lớn lao hơn đó là tình cảm
Trang 5câu thơ cuối
- Gọi học sinh đọc câu thơ cuối
? Câu thơ cuối tập trung vào vấn
đề gì ?
? Nếu 6 câu thơ trên nói đến
sự thiếu thốn về vật chất thì câu
thơ thứ 8 nói về vấn đề gì ? ở đây
đã xuất hiện sự đối lập theo em
đó là sự đối lập nào ?
- GV: 0 vậy ta thấy mọi thứ vật
chất ở trên đều không có để rồi
nhà thơ khẳng định có 1 cái vô
cùng lớn đó là tinh thần, tình
cảm
tình bạn của Nguyễn Khuyến
thế nào ?
? Cụm từ " Ta với ta " có nghĩa
gì?
? So sánh cụm từ " Ta với ta"
trong bài thơ với cụm từ " Ta với
ta" trong bài " Qua Đèo Ngang"?
? Vì sao nói đây là bài thơ hay
nhất về tình bạn ?
- Đọc câu thơ
cuối
- Trả lời
- Độc lập trả
lời
- HS lắng nghe
- Nêu cảm nhận
- Trả lời độc lập
- So sánh, nhận xét
- Thảo luận nhóm
- Đại diện trình bày
3 Câu thơ kết
- Tình cảm bạn bè
- Vấn đề tinh thần
- Đối lập giữa vật chất và tinh thần
=>Tình cảm bạn bè đậm đà thắm thiết Vượt lên trên hết mọi lễ nghi vật chất thông thường.
- Tôi với bạn tuy hai mà một
- Bài qua Đèo Ngang- 2 từ ta $ chỉ 1 $; một tâm trạng Đó là
bà Huyện Thanh Quan với cái bóng của bà với nỗi cô đơn thăm thẳm không biết chia sẻ cùng ai
- ở bài thơ này "Ta với ta " có nghĩa là tôi với bác 2 $; có tình bạn đầm ấm, chí ít là giữa cõi đời này nhà thơ còn có 1 $; tri âm, tri kỉ
- Ca ngợi tình bạn chân thành, thắm thiết bất chấp hoàn cảnh lên trên vật chất
- Tạo tình huống bất ngờ thú vị có
mà lại không có tất cả không có tất
Trang 6? Có ý kiến cho rằng bài thơ
không chỉ là ngợi ca tình bạn mà
nhận xét đó có đúng không? Vì
sao?
- GV : Khái quát chuyển ý
? Nêu những nét tiêu biểu về
nghệ thuật trong bài thơ?
/ $ thức biểu đạt nào?
Cảm xúc bao trùm bài thơ là gì?
- Gọi học sinh đọc ghi nhớ
- GV: JB $ dẫn học sinh làm
bài
- Thảo luận
- Trình bày
- Khái quát nghệ thuật
- Trả lời độc lập
- Đọc ghi nhớ
cả
- Giọng vui buồn dí dỏm
- Nhận xét đó hoàn toàn đúng vì trong bài thơ có đầyđủ các sản vật gần gũi với đời sống $; dân quê
III Tổng kết.
* Nghệ thuật:
- Ngôn ngữ giản dị
- Tình huống oái oăm
- Cách nói quá, dí dỏm
- s/ $ thức biểu cảm
- Tình bạn chân thành và thắm thiết
* Ghi nhớ: SGK
IV Luyện tập 1.Ngôn ngữ ở bài '' Bạn đến chơi
nhà'' có gì khác với đoạn thơ ''Sau phút chia li'' đã học?
- Sự khác nhau giữa hai phong cách ngôn ngữ: Một bên là ngôn ngữ đời
; $ một bên là ngôn ngữ bác học, $ đều đạt đến độ kết tinh, hấp dẫn
2 Học thuộc lòng bài thơ
* Hoạt động 4: JB $ dẫn học ở nhà
? Vì sao nói đây là một bài thơ hay nhất về tình bạn?
- Vì nó ca ngợi tình bạn chân thành, bất chấp mọi hoàn cảnh, điều kiện
bài thơ đậm đà,mộc mạc $ vẫn trọn niềm vui dân dã vì nó tạo ra một tình huống bất + Về nhà: Học thuộc lòng bài thơ
Soạn: Chuẩn bị viết bài số 2
... Gọi học sinh nhận xét bạn đọc? Bài thơ " Bạn đến chơi nhà "
sao em biết ?
Văn '' ''Bạn đến chơi nhà'' ''
một văn biểu cảm diễn tả
cảm xúc tác giả có bạn. ..
đến chơi
- i $ hơ Bác
- Tình cảm thân mật gắn bó nhà thơ bạn
=> Niềm vui nhà thơ có bạn đến chơi
- Tình bạn gắn bó thân mật ... xét
- Độc lập trả
lời
- Nêu chi tiết
- Độc lập trả
lời
- Nhận xét
- Nêu ý hiểu
- Suy nghĩ trả
lời
- Nhắc đến chợ, nhà thơ mong