năng thu nhận sóng âm -sóng âm-> màng nhĩ-> chuỗi xương tai-> cửa bầu-> chuyển động ngoại dịch và nội dịch-> làm rung màng cơ sở-> kích thích cơ quan coocti xuất [r]
Trang 1Trường: CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM
Người soạn: Đổng Tthị Kiều Độc lập – Tự do – Hạnh phúc
Bài 51: CƠ QUAN PHÂN TÍCH THÍNH GIÁC
I Mục tiêu
1 Kiến thức
- Năm được các thành phần của cơ quan phân tích thính giác.
- Trình bày được quá trình thu nhận sóng âm.
2 Kỹ năng
- Biết phân tích một loại cơ quan qua tranh ảnh.
3 Thái độ
- Yêu thích và hứng thú với bài học.
- Biết cách bảo vệ tai.
II Phương pháp
- Quan sát, tìm tòi, đàm thoại.
- Nghiên cứu tài liệu mới.
III Phương tiện
1 Giáo viên: chuẩn bị các tranh ảnh về bài cơ quan phân tích thính giác
2 Học sinh: coi lại bài sóng âm và đọc bài mới
IV Tiến trình bài giảng
1 ổn định tổ chức lớp (1’)
2 kiểm tra bài cũ (5’)
- phân biệt tật cận thị và tật viễn thị (Cận thị là tật mà mắt có khả năng
nhìn gần, người cận thị nhìn rõ vật ở xa cần phải đeo mắt kính lõm hay kính phân kỳ Viễn thị là tật mà mắt có khả năng nhìn vật ở xa, người viễn thị nhìn rõ vật ở gần cần phải đeo mắt kính lồi (kính hội tụ - kính lão)
- Em đã làm gì để bảo vệ mắt của mình:
+ không đọc sách ở những nơi thiếu ánh sáng + Rửa mắt bằng nước muối sinh lý
+ ko dùng chung khăn + Ko coi ti vi quá gần + ko chơi game nhiều
3 Bài mới
Các bạn có biết con người có ban nhiêu cơ quan giác quan ko? (5 giác quan: thị giác, thính giác, khứu giác, vị giác, xúc giác) Các bạn có thể nghe
Trang 2được những âm thanh khác nhau là nhờ vào giác quan nào ( giác quan thính giác) Vậy tai có cấu tạo như thế nào và hoạt động thu nhận sóng âm ra sao thì hôm nay chung ta cùng tìm hiểu bài “ Cơ quan phân tích Thính giác”
Thời
gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung
+ GV cho HS động thông sgk và trả
lời câu hỏi:
-Cơ quan phân tích thính giác gồm
những bộ phận chính nào?
+ GV treo tranh hoặc cho hs quan
sát hình 51.1 sgk/162
+ GV cho Hs nhận xét sơ bộ về cấu
tạo của tai, sau đó GV nhận xét lại
+ Gv cho hs làm bài tập điền khuyết
sgk/162
+ Gv mời hs đọc hoàn chỉnh phần
bài tập điền khuyết
+ Gv đặt câu hỏi cho hs trl:
*Tai được chia ra làm mấy phần
*Tai ngoài có các bộ phận nào và
mỗi bộ phận có chức năng gì?
* Tai giữa có các bộ phận nào và
mỗi bộ phận có chức năng gì?
*Tai trong có những bộ phận nào và
+ Hs độc lập đọc thông tin sgk và trl câu hỏi:
-cơ quan phân tích thính giác gồm:
* các tế bào thụ cảm thính giác ( Cơ quan coocti)
* Dây thần kinh thính giác ( dây não VIII)
* Vùng thính giác ở thùy thái dương
+ hs quan sát hình ảnh
+ hs nhận xét sơ bộ: tai có tai ngoài, tai giữa và tai trong, có vành tai, ống tai, màng nhĩ, vòi nhĩ, ốc tai, chuỗi xương tai,ống bán khuyên, dây thần kinh số VIII
+ hs làm bài tập điền khuyết
+ Hs trl câu hỏi
*Tai được chia ra làm 3 phần: tai ngoài, tai trong và tai giữa
* tai ngoài:
** vành tai: có nhiệm vụ hứng sóng âm
** Ống tai: hướng sóng âm
** Màng nhĩ: truyền và khuếc đại âm
*Tai giữa:
** chuỗi xương tai: có xương búa, xương đe và xương bàn đạp có chức năng là truyền sóng âm
** Vòi nhĩ: cân bằng áp suất hai bên vòi nhĩ
*Tai trong:
I Cấu tạo
của tai -cơ quan phân tích thính giác gồm:
* các tế bào thụ cảm thính giác ( Cơ quan coocti)
* Dây thần kinh thính giác ( dây não VIII)
* Vùng thính giác
ở thùy thái dương
*Tai được chia ra làm 3 phần: tai ngoài, tai trong và tai giữa
* tai ngoài:
** vành tai: có nhiệm vụ hứng sóng âm
** Ống tai: hướng sóng âm
** Màng nhĩ: truyền và khuếc đại âm
*Tai giữa:
** chuỗi xương tai: có xương búa, xương đe và xương bàn đạp có chức năng là truyền sóng âm
** Vòi nhĩ: cân bằng áp suất hai bên vòi nhĩ
*Tai trong:
Trang 3chức năng của chúng
+ Gv đặt câu hỏi cho hs: các bạn có
biết mối liên quan giữ tai, mũi, họng
với nhau hay ko? Và chung liên
quan với nhau ntn?
+ Gv gợi ý cho Hs trl câu hỏi
Ví dụ: khi bị nghẹt mũi các bạn
thường thở bằng đường miệng, nếu
các bạn ăn cơm hay uống nước nếu
bị sặc thường hay sặc ra đường
mũi?
+ Gv nhận xét và bổ sung: tai, mũi,
họng có mối quan hệ mật thiết với
nhau Họng là ngã tư của đường ăn
và đường thở, mũi thông với họng
qua vòm họng, tai thông với họng ở
lỗ vòi nhĩ ở thành bên của họng
mũi 1 cơ quan bị bệnh có thể dẫn
theo sự nhiễm bệnh của các cơ quan
khác Ví dụ như là bị viêm họng,
viêm amidan nặng lâu ngày sẽ dẫn
đến viêm mũi và viêm tai giữa Vì
thế nếu bạn nào bị viêm họng và
viêm amidan hãy đi khám bệnh để
giữa cho sức khỏe của mình được
tốt
**Bộ phận tiền đình và các ống bán khuyên chức năng thu nhận các thông tin về vị trí và sự chuyển động cơ thể trong không gian
** Ốc tai gồm: ốc tai xương ở ngoài, ốc tai màng ở trong có chức năng thu nhận kích thích sóng âm
**Ốc tai màng gồm: màng tiền đình, màng cơ sở, màng bên Trên màng có cơ sở có cơ quang coocti chứa tế bào đệmvà tế bào thụ cảm thính giác chức năng thu nhận kích thích tiếng động
+ Hs trl câu hỏi Nếu hs trl ko dc thì Gv gợi ý
+ HS trl
Vì chúng thông với nhau
**Bộ phận tiền đình và các ống bán khuyên chức năng thu nhận các thông tin về vị trí
và sự chuyển động
cơ thể trong không gian
** Ốc tai gồm: ốc tai xương ở ngoài,
ốc tai màng ở trong có chức năng thu nhận kích thích sóng âm
**Ốc tai màng gồm: màng tiền đình, màng cơ sở, màng bên Trên màng có cơ sở có
cơ quang coocti chứa tế bào đệmvà
tế bào thụ cảm thính giác chức năng thu nhận kích thích tiếng động
MĐ: chúng ta đã tìm hiểu xong mục Cấu tạo của tai, vậy nó có chức năng thu nhận sóng âm như thế nào thì chúng ta vào tìm hiểu mục 2
Hoạt động 2: Chức năng thu nhận sóng âm
Trang 4có thể nghe được các tần số âm
thanh trong khoảng 20Hz –
20000Hz Âm thanh nghe được ở
tần số lớn gọi là siêu âm còn nghe ở
tần số nhỏ thì là hạ âm loài dơi có
khả năng nghe được những siêu âm
với tần số lên đến 110.000Hz loài
chó có thể nghe thấy các tần số âm
thanh lớn hơn chúng ta gấp hai lần
vì thế tai cho rất thính
+ Gv cho Hs đọc thông tin sgk và trl
câu hỏi:
*Quá trình thu nhận sóng âm diễn ra
như thế nào?
*Tại sao tai có thể nhận biết được
âm thanh phát ra từ hướng nào
-> Khi một vật dao động và phát ra
âm, chúng sẽ tác động lên không
khí, làm không khí chuyển động
dưới dạng sóng Sóng lan truyền
trong không khí và đến tai của ta,
hai lỗ tai có hai màn nhĩ và hai màn
nhĩ này tiếp nhận sóng từ không khí
lan truyền tới Nếu vật phát ra âm ở
phía nào thì nó sẽ tác động lên tai ở
phía đó Tác động này sẽ được các
noron thần kinh cảm nhận và truyền
đến thần kinh trung ương Ở đây sẽ
phân tích âm truyền đến và phát lại
phản xạ cho các bô phận cơ thể Vì
thế tai cũng có thể phân biệt được
giọng nói của những người mà
chúng ta đã tững tiếp xúc
Hs trl câu hỏi
*Sóng âm vào tai làm rung màng nhĩ, truyền qua chỗ xương tai vào tai trong gây sự chuyển động ngoại dịch và nội dịch trong ốc tai màng lên cơ quan coocti
*hs trl nếu ko đc thì Gv gợi ý và
bổ sung
năng thu nhận sóng âm -sóng âm-> màng nhĩ-> chuỗi xương tai-> cửa bầu-> chuyển động ngoại dịch và nội dịch-> làm rung màng cơ sở-> kích thích cơ quan coocti xuất hiện xung thần kinh->vùng thính giác phân tích âm thanh đã phát ra
MĐ: chúng ta đã có cách để bảo vệ đôi tai của mình chưa? Và những cách đó là gì thì chúng ta cùng tìm hiểu mục 3
Hoạt động 3: Vệ sinh tai
Gv cho hs đọc thông tin sgk và trả
lời câu hỏi:
*Tại sao không nên lấy ráy tai
GV nhận xét và bổ sung: ráy tai là
Hs trl
*Tại vì ráy tai có tác dụng giữ bụi
Trang 5một tác nhân có khả năng tự làm
sạch, với đặc tính kháng khuẩn, bôi
trơn và bảo vệ
*để tai hoạt động tốt cần lưu ý điều
gì? không dùng que nhọn hoặc vật sắcđể lấy ráy tai
Giữa gìn vệ sinh để tránh bị viêm họng->làm ảnh hưởng đến tai Tránh những nơi có tiếng ồn mạnh
Không nghe tai phone quá nhiều
4 Củng cố
5 Kiểm tra, đánh giá
- Để tai hoạt động tốt cần lưu ý điều gì:
a Không dùng que nhọn hoặc vật sắc để lấy ráy tai
b Để tình trạng bị viêm họng kéo dài
c Đến những nơi có tiếng ồn mạnh
d Lấy ráy tai thường xuyên
- Tai ngoài gồm các bộ phận:
a Ốc tai
b Vòi nhĩ
c Chuỗi xương tai
d Vành tai
6 Dặn dò
- Đọc mục em có biết
- Học bài cũ và đọc bài mới