Đổi mới phương pháp dạy học ở THCS tập trung theo những định hướng cơ bản: Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; Hình thành vàphát triển khả năng tự học cho học sinh;
Trang 11 M
PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NHƯ THANH
TRƯỜNG THCS XUÂN PHÚC
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
KINH NGHIỆM SOẠN VÀ DẠY BÀI 51 CƠ QUAN PHÂN
TIÊU CHÍ CỦA SỞ GD&ĐT THANH HÓA TẠI LỚP 8
Trang 2MỤC LỤC
1 Mở đầu 1
1.1 Lí do chọn đề tài 1
a Lí do khách quan 1
b Lí do chủ quan 1
1.2 Mục đích nghiên cứu 2
1.3 Đối tượng nghiên cứu 2
1.4 Phương pháp nghiên cứu 2
1.4.1 Đọc tài liệu 2
1.4.2 Điều tra 2
2 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm 3
2.1.1 Quan điểm, đường lối giáo dục: 3
2.1.2 Cơ sở lí thuyết: 3
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm 5
2.2.1 Thực trạng 5
2.2.2 Kết quả thực trạng 6
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề 6
2.3.1 Đổi mới trong soạn giáo án 6
2.3.2 Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hợp lý hỗ trợ dạy học 8
2.3.3 Đổi mới phương pháp dạy học 8
2.3.4 Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh 9
2.3.5 Tổng kết bài học hợp lí 9
2.4 Hiệu quả của sáng kiến kinh nghiệm đối với hoạt động giáo dục, với bản thân, đồng nghiệp và nhà trường 16
3 Kết luận, kiến nghị 17
3.1 Kết luận 17
3.2 Kiến nghị 17
TÀI LIỆU THAM KHẢO 18
Trang 3Mục tiêu giáo dục THCS nhằm giúp học sinh phát triển trí tuệ, thể chất,bồi dưỡng năng khiếu, định hướng nghề nghiệp; Nâng cao chất lượng giáo dụctoàn diện; Phát triển khả năng sáng tạo, tự học, khuyến khích học tập suốt đời.Đây là cơ sở cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí tuệ, thể chất,thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để tiếp tục học lên Trung học phổ thông và cácbậc học cao hơn.
Đổi mới phương pháp dạy học ở THCS tập trung theo những định hướng
cơ bản: Phát huy tính tích cực, chủ động, sáng tạo của học sinh; Hình thành vàphát triển khả năng tự học cho học sinh; Đảm bảo tính phù hợp với đối tượnggiáo dục và đặc điểm vùng, miền; Đảm bảo tính trực quan nhằm khơi dậy hứngthú học tập của học sinh
Đáp ứng mục tiêu và định hướng cơ bản của đổi mới giáo dục cần đổi mớitrong từng bài cụ thể, trong chương trình Sinh học ở từng khối học trong đó cóSinh học 8 Sinh học 8 tiếp nối Sinh học 6,7 là cơ sở học Sinh học 9 có nội dungnói về cơ thể và vệ sinh người, kiến thức rất thực tế nhưng đa số các bài có nộidung dài đặc biệt chương hệ thần kinh không chỉ có nội dung dài mà còn rất khó
và trừu tượng Vì vậy vấn đề đổi mới trong cả 3 nội dung: Kế hoạch và tài liệudạy học, tổ chức hoạt động học cho học sinh và hoạt động học của học sinh(theo công văn 572) là cần thiết nhằm tạo hứng thú giúp học sinh hiểu và say mêhọc tập Đây là vấn đề khó đòi hỏi sự sáng tạo của giáo viên trong soạn và sửdụng kĩ thuật giảng dạy trên lớp
b Lí do chủ quan.
Trong nhiều năm được phân công giảng dạy Sinh học 8 bản thân tôi đã ápdụng nhiều phương pháp để nâng cao chất lượng và hiệu quả giảng dạy các bàitrong Sinh học 8 nói chung và bài “Cơ quan phân tích thính giác” nói riêng.Nhìn lại quá trình giảng dạy, đồng thời áp dụng thành công cách soạn giáo án vàthực hành dạy trên lớp theo hướng đánh giá 12 tiêu chí của công văn 572 của Sởgiáo dục và đào tạo Thanh Hóa tôi ý thức được cần vận dụng sáng tạo cách soạn
và dạy theo mẫu giáo án mới vào thực tiễn để đảm bảo học sinh tích cực nắm bắtđược nội dung kiến thức, đảm bảo phương pháp truyền đạt mang tính tích cực,phù hợp với kiểu bài, phù hợp với đối tượng học sinh đồng thời giúp học sinhhình thành và phát triển khả năng sáng tạo, chủ động trong học tập, rèn luyệncác kĩ năng sống cơ bản để trở thành chủ nhân tương lai của đất nước
Với những lí do trên tôi đã quyết định chọn đề tài: “Kinh nghiệm soạn và
dạy bài 51: Cơ quan phân tích thính giác theo định hướng đánh giá 12 tiêu chí của sở GD&ĐT Thanh Hóa tại lớp 8 trường THCS Xuân Phúc”.
Trang 41.2 Mục đích nghiên cứu.
- Mục đích của đề tài là giúp học sinh chủ động nắm bắt kiến thức về cấutạo và chức năng các bộ phận của tai, quá trình thu nhận sóng âm, các biện pháp
vệ sinh tai trong bài 51 “Cơ quan phân tích thính giác” - Sinh học 8.
1.3 Đối tượng nghiên cứu.
- Bài 51 “Cơ quan phân tích thính giác” SGK Sinh học 8.
1.4 Phương pháp nghiên cứu.
1.4.1 Đọc tài liệu
Để thực hiện tốt và có cơ sở cho việc nghiên cứu bản thân tôi đã đọc rấtnhiều tài liệu: sách giáo khoa Sinh học 8, sách giáo viên, đề thi học sinh giỏimôn Sinh 8, sách tham khảo, sách bồi dưỡng chuyên môn nghiệp vụ cho giáoviên, công văn 572 của sở GD&ĐT Thanh Hoá…Đặc biệt là những tài liệu liên
quan đến bài “Cơ quan phân tích thính giác” Sinh học 8
b Thực nghiệm.
Tôi đã sử dụng phương pháp thực nghiệm bằng cách sử dụng cùng một
bài “Cơ quan phân tích thính giác” nhưng với cách soạn và dạy khác nhau ở 2
tổ trong cùng một lớp: Tổ 1 tôi không áp dụng soạn và dạy theo mẫu giáo ánđánh giá 12 tiêu chí mà soạn và dạy theo mẫu giáo án đánh giá 10 tiêu chí còn tổ
2 tôi áp dụng soạn và dạy theo mẫu giáo án đánh giá 12 tiêu chí Từ đó tôi đốichiếu kết quả học tập của học sinh 2 tổ để biết việc áp dụng sáng kiến kinhnghiệm này có hiệu quả hay không
c Kiểm tra.
Sử dụng hình thức kiểm tra về kiến thức trong bài “Cơ quan phân tích
thính giác” để kiểm tra khả năng tìm tòi phát hiện kiến thức và vận dụng kiến
thức để giải quyết các vấn đề trong thực tiễn của học sinh
d Thống kê.
Bằng việc thống kê số lượng bài kiểm tra đạt điểm giỏi, khá, trung bình,yếu, kém của học sinh tôi đã có căn cứ để so sánh đối chiếu xem vấn đề mìnhnghiên cứu là hiệu quả hay không và hiệu quả đạt đến mức độ nào
e So sánh kết quả.
Thông qua kết quả giảng dạy, kết quả các bài kiểm tra tôi đã so sánh kết
quả học tập của học sinh đối với nội dung kiến thức bài “Cơ quan phân tích
thính giác” Từ việc so sánh kết quả giúp cho giáo viên biết được những ưu
điểm, những chuyển biến tích cực hay hạn chế trong tiết dạy của mình Từ đógiáo viên đề ra hướng giải quyết khắc phục những hạn chế nhằm nâng cao chấtlượng giảng dạy
Trang 52 Nội dung của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1 Cơ sở lý luận của sáng kiến kinh nghiệm.
2.1.1 Quan điểm, đường lối giáo dục:
Giáo dục và đào tạo là quốc sách hàng đầu, là sự nghiệp của Đảng, nhànước và của toàn dân Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục và đào tạo là đổi mớinhững vấn đề lớn, cốt lõi, cấp thiết
Định hướng về đổi mới phương pháp dạy học hiện nay là phải phát huytính tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học, bồi dưỡng nănglực tự học, lòng say mê học tập, đem lại niềm vui, hứng thú cho người học…
Với việc dạy học môn Sinh học ở bậc THCS, người giáo viên cần hìnhthành và rèn luyện cho các em khả năng quan sát, dự đoán, suy luận hợp lý, bồidưỡng phẩm chất tư duy linh hoạt và sáng tạo….Vì vậy đòi hỏi sự linh hoạt,sáng tạo của giáo viên trong quá trình giảng dạy và cần phải có sự phối hợp tốtgiữa hoạt động dạy và hoạt động học trong đó chủ thể của hoạt động học phải làhọc sinh
(1) Nội dung 1: Kế hoạch và tài liệu dạy học Gồm 4 tiêu chí:
- Tiêu chí 1: Mức độ phù hợp của chuỗi hoạt động học với mục tiêu, nội dung
và phương pháp dạy học được sử dụng
- Tiêu chí 2: Mức độ rõ ràng của mục tiêu, nội dung, kĩ thuật tổ chức và sản
phẩm cần đạt được của mỗi nhiệm vụ học tập
- Tiêu chí 3: Mức độ phù hợp của thiết bị dạy học và học liệu được sử dụng để
tổ chức các hoạt động học của học sinh
- Tiêu chí 4: Mức độ hợp lí của phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình tổ
chức hoạt động học của học sinh
(2) Nội dung 2: Tổ chức hoạt động học cho học sinh Gồm 4 tiêu chí:
- Tiêu chí 5: Mức độ sinh động, hấp dẫn học sinh của phương pháp và hình thức
chuyển giao nhiệm vụ học tập.
- Tiêu chí 6: Khả năng theo dõi, quan sát, phát hiện kịp thời những khó khăn
của học sinh
- Tiêu chí 7: Mức độ phù hợp, hiệu quả của các biện pháp hỗ trợ và khuyến
khích học sinh hợp tác, giúp đỡ nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập
- Tiêu chí 8: Mức độ hợp lí của phương án kiểm tra, đánh giá trong quá trình tổ
chức hoạt động học của học sinh
(3) Nội dung 3: Hoạt động học của học sinh Gồm 4 tiêu chí:
- Tiêu chí 9: Khả năng tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ học tập của tất
cả học sinh trong lớp
- Tiêu chí 10: Mức độ tích cực, chủ động, sáng tạo, hợp tác của học sinh trong
việc thực hiện các nhiệm vụ học tập
Trang 6- Tiêu chí 11: Mức độ tham gia tích cực của học sinh trong trình bày, trao đổi,
thảo luận về kết quả thực hiện nhiệm vụ học tập.
- Tiêu chí 12: Mức độ đúng đắn, chính xác, phù hợp của các kết quả thực hiện
nhiệm vụ học tập của học sinh
2.1.2.2 Cấu trúc giáo án theo hướng đánh giá 12 tiêu chí.
Căn cứ vào các tiêu chí đánh giá thì mẫu giáo án cũng thay đổi tương ứng Cụ
thể giáo án theo hướng đánh giá 12 tiêu chí được xây dựng theo các bước sau:
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH.
1.Chuẩn bị của giáo viên
2.Chuẩn bị của học sinh
Trang 72 Hướng dẫn học tập: GV giao bài tập, hướng dẫn học ở nhà, gợi ý đọc thêm…
2.2 Thực trạng vấn đề trước khi áp dụng sáng kiến kinh nghiệm.
2.2.1 Thực trạng.
Qua khảo sát thực trạng dạy học sinh học 8 nói chung và bài “Cơ quan phân
tích thính giác” nói riêng tôi nhận thấy:
- Trường THCS Xuân Phúc đóng trên địa bàn xã còn nhiều khó khăn nên sựquan tâm đến vấn đề học tập của các em còn hạn chế, thời gian học tập của các
em còn ít cho nên khả năng tự phát hiện và vận dụng kiến thức còn rất kém
- Một số học sinh có thời gian học nhưng lười học, không chịu khó tìm tòinghiên cứu tài liệu, học qua loa đại khái phần ghi nhớ sách giáo khoa, khôngchịu tìm hiểu kiến thức liên quan đến bài học
- Nhiều học sinh thụ động trong học tập xem những lời giáo viên giảng là chuẩnmực, đầy đủ nên không hứng thú trong việc tự tìm tòi, khám phá
- Dạy học theo hướng đánh giá 12 tiêu chí là chuyên đề mới, nhiều giáo viêntiếp thu chưa sâu nên còn lúng túng, khó khăn trong việc áp dụng do đó khi dạybài này thường mắc phải một số hạn chế sau:
+ Giáo viên không đặt bài học trong mối quan hệ với bài trước, không tìm ramối liên hệ giữa các phần trong bài nên bài học thiếu tính hệ thống nên khóhiểu
+ Việc hướng dẫn của giáo viên chưa rõ ràng, do đó học sinh chưa được địnhhướng đúng khi khai thác thông tin Mặt khác hệ thống câu hỏi dẫn dắt có khichưa được chọn lọc, thiếu câu hỏi gợi mở từ những câu lệnh của sách giáo khoa,diễn đạt câu hỏi không thoát ý Làm cho bài dạy không logic, thiếu chặt chẽ, cótính áp đặt học sinh khó hiểu ít tham gia xây dựng bài và tiết học nặng nề + Khâu kiểm tra đánh giá vừa ôm đồm vừa phiến diện
+ Giáo viên hướng dẫn học sinh việc chuẩn bị bài ở nhà, cũng như cách học tập
bộ môn chưa chu đáo
- Dạy học theo hướng đánh giá 12 tiêu chí đòi hỏi giáo viên phải đổi mới trongsoạn giáo án, trong kĩ thuật tổ chức các hoạt động học tập của học sinh để làmđược điều đó giáo viên cần có sự đầu tư lớn cả về thời gian và trí tuệ song nhiềugiáo viên ngại đọc, ngại học và nghiên cứu
Trang 8- Bài“Cơ quan phân tích thính giác” là một bài vừa dài, lại vừa khó, kiến thức
được trình bày dưới dạng kênh chữ và kênh hình mà thời lượng dành cho một tiếthọc chỉ có 45 phút nên vẫn còn tư tưởng sợ giao sự chủ động tìm tòi phát hiện kiếnthức cho học sinh sẽ không làm rõ được trọng tâm bài học và cháy giáo án nên dẫntới tâm lí ngại áp dụng phương pháp dạy học mới trong môn học
- Trong quá trình dạy học giáo viên vẫn còn lo học sinh không hiểu bài nên cònnặng về giải thích, minh họa, tái hiện kiến thức sách giáo khoa, ít sử dụng câuhỏi tìm tòi, tạo tình huống có vấn đề, coi nhẹ rèn thao tác tư duy, phát triển nănglực cho học sinh
Vì vậy hiệu quả dạy và học các bài trong chương trình Sinh học 8 nói chung
và bài “Cơ quan phân tích thính giác” nói riêng chưa cao.
2.2.2 Kết quả thực trạng.
Giảng dạy và đánh giá theo 12 tiêu chí là một chuyên đề mới, qua giảng dạy
ở nhiều bài cụ thể trong chương trình Sinh học 8 tôi nhận thấy phương pháp nàymang lại hiệu quả rất cao Vì vậy năm 2017-2018 mặc dù nhà trường chỉ có 1lớp 8 nhưng để kiểm nghiệm hiệu quả của sáng kiến tôi quyết định chia lớpthành 2 tổ với lực học ngang nhau, tổ 1 tôi chưa vận dụng soạn và dạy theo tinhthần công văn 572 còn tổ 2 tôi soạn và dạy theo tinh thần công văn 572 của sở
GD&ĐT Thanh Hóa Khi dạy song bài “Cơ quan phân tích thính giác” ở tổ 1,
tiến hành 1 bài kiểm tra 15 phút đánh giá chất lượng học sinh tổ 1 của l p 8 ớp 8 ở ở
trư ng THCS Xuân Phúc - Nh Thanh - Thanh Hóa thu ư được kết quả như sau:c k t qu nh sau:ết quả như sau: ả như sau: ư
Kết quả trên cho thấy: Tỉ lệ học sinh khá, giỏi không có; tỉ lệ học sinhtrung bình thấp; tỉ lệ học sinh yếu kém còn nhiều Chứng tỏ học sinh nắm bắt
kiến thức về “cơ quan phân tích thính giác” chưa tốt.
Kết quả này đã thôi thúc tôi mạnh dạn áp dụng sáng kiến: “Kinh nghiệm soạn và dạy Bài 51: Cơ quan phân tích thính giác theo định hướng đánh giá
12 tiêu chí của sở GD & ĐT Thanh Hóa tại lớp 8 trường THCS Xuân Phúc”
2.3 Các sáng kiến kinh nghiệm hoặc các giải pháp đã sử dụng để giải quyết vấn đề.
2.3.1 Đổi mới trong soạn giáo án.
Để có một tiết dạy đem lại hiệu quả cao thì giáo án là cơ sở là điều kiệncần thiết Nếu giáo án được chuẩn bị kỹ lưỡng, chu đáo trước khi lên lớp thì nhấtđịnh cách dạy của thầy giáo sẽ chủ động, tự tin, linh hoạt và đạt chất lượng caohơn Vì vậy ở từng năm học, mỗi thầy cô giáo đều phải thực hiện nghiêm túcviệc soạn giáo án theo quy định các bước lên lớp đã được phổ biến Đặc biệtmẫu giáo án mới sử dụng cho việc dạy học theo đánh giá 12 tiêu chí có nhiềuđiểm mới nên trong bài soạn cần chú ý những vấn đề sau:
Trang 9- Xác định mục tiêu của bài học: Mục tiêu của bài học cần cụ thể mức độ cần đạtđược đối với chuẩn kiến thức, kỹ năng và phát triển tư duy của học sinh ở 4phương diện kiến thức, kĩ năng, thái độ, định hướng hình thành năng lực chohọc sinh.
- Lựa chọn các phương pháp và phương tiện gắn với từng nội dung cụ thể giúphọc sinh chủ động khai thác tự chiếm lĩnh từng đơn vị kiến thức đặt ra
- Xác định được những hoạt động trong quá trình dạy học Trong từng hoạt độngphải tuân thủ theo 4 bước của mẫu giáo án mới:
+ Giao nhiệm vụ học tập:
Nhiệm vụ học tập rõ ràng và phù hợp với khả năng của HS, thể hiện ở
yêu cầu về sản phẩm mà HS phải hoàn thành khi thực hiện nhiệm vụ;
Hình thức giao nhiệm vụ sinh động, hấp dẫn, kích thích được hứng thú
nhận thức của HS; đảm bảo cho tất cả HS tiếp nhận và sẵn sàng thực hiện nhiệmvụ
+ Thực hiện nhiệm vụ học tập: Giáo án phải thể hiện được:
Khuyến khích HS hợp tác với nhau khi thực hiện nhiệm vụ học tập; Phát hiện kịp thời những khó khăn của học sinh và có biện pháp hỗ trợ
phù hợp, hiệu quả; không có học sinh bị "bỏ quên"
+ Thảo luận, trao đổi, báo cáo: Trong giáo án phải thể hiện rõ:
Hình thức báo cáo phù hợp với nội dung học tập và kĩ thuật dạy học
tích cực được sử dụng;
Khuyến khích cho học sinh trao đổi, thảo luận với nhau về nội dung
học tập
+ Phương án KTĐG: Cần thể hiện ở các mặt:
Nhận xét về quá trình thực hiện nhiệm vụ học tập của học sinh;
Phân tích, nhận xét, đánh giá kết quả thực hiện nhiệm vụ và những ý
kiến thảo luận của học sinh;
Chính xác hóa các kiến thức mà học sinh đã học được thông qua hoạt
động
- Chuẩn bị nội dung bài giảng theo hệ thống câu hỏi hoặc bài tập dưới dạng các vấn đề mà giáo viên nêu ra Để thiết kế câu hỏi hoặc bài tập giáo viên phải nắm bắt được mục tiêu của bài học, ý đồ của người viết sách
+ Đặc điểm của bài này là từ những kiến thức đã sẵn có, dưới sự tổ chức hướngdẫn của giáo viên để học sinh tự rút ra kết luận Do vậy để bài học thành côngthì bài học trước đó giáo viên cần hướng dẫn cho học sinh xem lại những nộidung kiến thức có liên quan đã học để phục vụ cho bài học
+ Bài “cơ quan phân tích thính giác” là một dạng bài lí thuyết và được chia
thành 3 phần Trong đó mỗi phần có dạng kiến thức và nguồn cung cấp thông tincho học sinh cũng khác nhau:
Ở phần đầu đề cập đến các bộ phận của cơ quan phân tích thính giác trìnhbày dưới dạng kênh chữ Đây là dạng kiến thức mô tả dưới dạng sơ đồ hóa dựa trêncông thức chung rút ra từ công thức của mọi cơ quan phân tích nên giáo viên chomột học sinh rút nhanh sơ đồ các bộ phận của cơ quan phân tích thính giác
Phần I của bài đề cập tới cấu tạo và chức năng các bộ phận của tai thôngtin được cung cấp dưới dạng kênh hình Để dạy phần này giáo viên dùng phiếu
Trang 10học tập chia thành 2 cột, một cột cấu tạo và một cột chức năng phát trước chohọc sinh để các em về tự tìm hiểu và hoàn thiện phiếu ở nhà Trên lớp giáo viên
tổ chức hoạt động nhóm hoàn thành phiếu học tập, lấy kết quả 2 nhóm dán lênbảng cho các nhóm nhận xét, bổ sung và rút ra kiến thức đúng
Ở phần II đề cập tới kiến thức quá trình và nguồn cung cấp thông tin làkênh chữ Trong ba phần của bài học thì phần thứ hai là phần vừa dài lại có tínhtrừu tượng cao Do đó để đảm bảo thời gian giáo viên cần xâu chuỗi các kiếnthức tương thích với nội dung bài học và sử dụng video minh họa quá trìnhtruyền và thu nhận sóng âm Linh hoạt lựa chọn và sử dụng kĩ thuật phù hợp đểdẫn dắt học sinh chốt lại nội dung kiến thức ở phần II Giáo viên cho học sinhquan sát và thuyết trình video về quá trình thu nhận sóng âm sau đó sử dụng kĩthuật tia chớp (cho các nhóm thi với nhau để hoàn thành sơ đồ khuyết quá trìnhthu nhận sóng âm)
Ở phần III đề cập tới vệ sinh tai Kiến thức về vệ sinh luôn phải đi 3phần: các bệnh tật, tác nhân và biện pháp phòng và chữa bệnh về tai Kiến thứcsách giáo khoa được trình bày dưới dạng kênh chữ Vì vậy để sinh động nộidung học và giúp học sinh liên hệ giải thích kiến thức thực tế giáo viên đưa racác tình huống có vấn đề từ đó yêu cầu học sinh giải quyết vấn đề và khéo léodẫn dắt học sinh chốt lại 3 phần kiến thức vệ sinh tai
Để bài học “tròn trịa” trong giáo án giáo viên cần dự kiến các tình huống
có thể xảy ra trong các hoạt động, hoạt động nào giải quyết nhanh và hoạt độngnào cần cho học sinh suy nghĩ trao đổi để có giải pháp cho kịp thời gian của tiếtdạy; Giáo viên không nên thuyết trình dài dòng, không nên giành lấy quyền kếtluận mà để cho học sinh tự kết luận, giáo viên chỉ bổ sung hay xác nhận
- Tổng kết và hướng dẫn học ở nhà: phải cụ thể, lưu ý đến phần kiến thức giảmtải của bài sau
2.3.2 Tăng cường sử dụng phương tiện dạy học và công nghệ thông tin hợp
lý hỗ trợ dạy học.
Phương tiện dạy học có vai trò quan trọng trong việc đổi mới phươngpháp dạy học, nhằm tăng cường tính trực quan và thí nghiệm, thực hành trongdạy học Hiện nay, việc trang bị các phương tiện dạy học mới cho các trườngphổ thông từng bước được tăng cường Tuy nhiên các phương tiện dạy học tựlàm của giáo viên luôn có ý nghĩa quan trọng, cần được phát huy
Để tiết dạy thành công không chỉ chu đáo về giáo án mà cần chuẩn bị và
sử dụng hiệu quả đồ dùng Bài “cơ quan phân tích thính giác” ngoài tranh ảnh
trong SGK được phóng to trên màn hình máy chiếu, để rút ngắn thời gian khitìm hiểu nội dung mục II và giúp học sinh dễ hiểu bài cần chuẩn bị đoạn video
về quá trình truyền và thu nhận sóng âm, các phiếu học tập về cấu tạo và chứcnăng các phần của tai, sơ đồ khuyết quá trình thu nhận sóng âm để học sinh thựchiện trao đổi nhóm, kĩ thuật tia chớp trong học tập
2.3.3 Đổi mới phương pháp dạy học.
Đổi mới phương pháp dạy học không có nghĩa là loại bỏ các phương phápdạy học truyền thống như thuyết trình, đàm thoại, luyện tập mà cần bắt đầu bằngviệc cải tiến để nâng cao hiệu quả và hạn chế nhược điểm của chúng
Trang 11Việc phối hợp đa dạng các phương pháp và hình thức dạy học trong toàn
bộ quá trình dạy học là phương hướng quan trọng để phát huy tính tích cực vànâng cao chất lượng dạy học
Việc lựa chọn phương pháp phù hợp với bài học, đặc thù bộ môn và trình
độ học sinh là việc làm khó nhưng quyết định chất lượng giờ dạy Trong tiết họcnày giáo viên sử dụng nhiều phương pháp như: thuyết trình, đặt và giải quyếtvấn đề, hoạt động nhóm…nhưng vẫn chú trọng và ưu tiên phương pháp đặc thùcủa bộ môn
Bên cạnh phương pháp giảng dạy giáo viên sử dụng để làm rõ nội dungbài học cần bồi dưỡng các phương pháp học tập tích cực cho học sinh như: + Phương pháp thu thập, xử lí đánh giá thông tin: thông qua việc giao nhiệm vụthu thập thông tin trên mạng, sách báo về cấu tạo và chức năng các bộ phận củatai, quá trình thu nhận sóng âm và các biện pháp vệ sinh tai
+ Phương pháp tổ chức làm việc, phương pháp làm việc nhóm, phương pháplàm việc độc lập…
2.3.4 Sử dụng các kỹ thuật dạy học phát huy tính tích cực và sáng tạo của học sinh.
Kỹ thuật dạy học là những cách thức hành động của giáo viên và học sinhtrong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và điều khiển quá trình dạyhọc Các kỹ thuật dạy học là những đơn vị nhỏ nhất của phương pháp dạy học.Thành công của tiết dạy không chỉ là truyền tải hết nội dung bài học mà là việctạo không khí học tập sôi nổi, tăng hứng thú học tập cho học sinh thông qua việc
xử dụng các kĩ thuật dạy học Trong dạy học bài“cơ quan phân tích thính giác”
tôi đã lựa chọn và sử dụng kĩ thuật dạy học nhằm phát triển và phát huy tính tích
cực, sáng tạo của người học như: kỹ thuật đặt câu hỏi trong đàm thoại, kỹ thuật
dạy “động não”, “tia chớp”, bản đồ tư duy
2.3.5 Tổng kết bài học hợp lí
Có nhiều phương pháp tổng kết bài học nhưng có lẽ dùng sơ đồ tư duy để
tổng kết bài “cơ quan phân tích thính giác” là phương pháp vừa rút ngắn thời
gian vừa khái quát đầy đủ nội dung bài học giúp học sinh khắc sâu kiến thức
Sau đây là giáo án chi tiết của tiết 53- bài 51 “cơ quan phân tích thính
giác” được soạn theo hướng đánh giá 12 tiêu chí của công văn 572 sở GD & ĐT
- Xác định rõ các thành phần của cơ quan phân tích thính giác
- Mô tả được các bộ phận của tai
- Trình bày được quá trình thu nhận các cảm giác âm thanh
2 Kĩ năng.
- Phát triển khả năng quan sát và phân tích kênh hình
- Kỹ năng hoạt động nhóm
3 Thái độ.