Kiến thức - Giải thích được sự cách li địa lí dẫn đến sự hình thành loài mới như thế nào - Giải thích được tại sao các quần đảo lại là nơi lí tưởng cho quá trình hình thành loài và tại s
Trang 1TUẦN 17
CHỦ ĐỀ 34
CƠ CHẾ HÌNH THÀNH LOÀI MỚI
I Mục tiêu cần đạt
1 Kiến thức
- Giải thích được sự cách li địa lí dẫn đến sự hình thành loài mới như thế nào
- Giải thích được tại sao các quần đảo lại là nơi lí tưởng cho quá trình hình thành loài và tại sao ở các đảo giữa đại dương lại hay có các loài đặc hữu
- Giải thích được sự cách li về tập tính và cách li sinh thái dẫn đến hình thành loài mới như thế nào?
- Giải thích được quá trình hình thành loài bằng con đường lai xa và đa bội hoá
2 Kỹ năng
- Phát triển kĩ năng so sánh, khái quát, tổng hợp
- Kĩ năng làm việc với SGK
3 Thái độ
- Củng cố niềm say mê tìm hiểu thiên nhiên lí thú
II Đồ dùng dạy học và phương pháp
- Đồ dùng dạy học: Một số ảnh về các sinh vật sống trên đảo, tập tính giao phối
- PP: Vấn đáp và giảng giải
III Tiến trình dạy học:
1 Kiểm tra bài cũ:
2 Giảng bài mới:
- Cho biết cách li địa lí là gì? Cho VD?
- Quá trình hình thành loài bằng con đường
địa lí diễn ra như thế nào?
- Hình thành loài bằng con đường địa lí
thường xảy ra với những loài có đặc điểm
như thế nào?
- Thời gian diễn ra nhanh hay lâu?
- Có phải sự cách li địa lí nhất thiết dẫn đến
hình thành loài mới hay không? Lấy VD
minh họa?
? Nguyên nhân nào dẫn đến sự khác nhau về
màu sắc của cá? -> đột biến
? Màu sắc cá ảnh hưởng như thế nào đến tập
tính giao phối giữa những cá thể cá trong
cùng hồ? -> Tạo quần thể cá cách li với
quần thể gốc do giao phối có lựa chọn
? Kết quả của sự cách li tập tính giao phối
như thế nào? -> Dần hình thành loài mới
Hình thành loài bằng con đường cách li sinh
thái thường xảy ra đối với đối tượng nào ?
Có thể cho Vd về cỏ băng, cỏ sâu róm
I Hình thành loài khác khu vực địa lí:
+ Do sống trong các điều kiện địa lí khác nhau nên CLTN làm thay đổi tần số alen của các quần thể cách
li theo những cách khác nhau + Các nhân tố tiến hóa khác: các yếu tố ngẫu nhiên, đột biến, giao phối không ngẫu nhiên trong quần thể cũng góp phần đáng kể nên sự sai khác về tần số alen giữa các quần thể
+ Sự sai khác về tần số alen gữa các quần thể cách li được duy trì mà không bị xóa nhòa → các quần thể cách li đã không trao đổi vốn gen với nhau Sự sai khác đó có thể dẫn đến cách li tập tính, cáh li mùa vụ
và cách li sinh sản làm xuất hiện loài mới
II Hình thành loài cùng khu vực địa lí
1 Hình thành loài bằng cách li tập tính và cách li sinh thái
a.Hình thành loài bằng cách li tập tính
Các cá thể của 1 quần thể do đột biến có được KG nhất định làm thay đổi 1 số đặc điểm liên quan tới tập tính giao phối thì những cá thể đó sẽ có xu hướng giao phối với nhau tạo nên quần thể cách li với quần thể gốc Lâu dần, sự khác biệt về vốn gen do giao phối không ngẫu nhiên cũng như các nhân tố tiến hoá khác cùng phối hợp tác động có thể sẽ dẩn đến sự cách li sinh sản
và hình thành nên loài mới
b.Hình thành loài bằng cách li sinh thái
Trang 2trên bãi bồi sơng Vơnga và VD SGK
- Thế nào là lai xa ?
- Lai xa gặp những trở ngại gì ?
- Vì sao cơ thể lai xa thường khơng cĩ khả
năng sinh sản ?
- Cĩ phải cơ thể lai xa nào cũng bất thụ và
khơng thể tạo thành lồi mới khơng ?
- Để khắc phục trở ngại khi lai xa người ta
cĩ thể làm gì ?
- Tại sao đa bội hố lại khắc phục được trở
ngại đĩ ? Người ta tiến hành như thế nào ?
- Vì sao lai xa và đa bội hố là con đường
hình thành loài phổ biến ở thực vật bậc cao
nhưng rất ít gặp ở ĐV ?
Hai quần thể của cùng một lồi sống trong 1 khu vực địa lí nhưng ở hai ổ sinh thái khác nhau thì lâu dần
cĩ thể dẫn đến cách li sinh sản và hình thành lồi mới
2 Hình thành lồi nhờ lai xa và đa bội hĩa
VD : Ngựa cái x lừa đực con la Tuy nhiên trong trường hợp cây ss vơ tính hoặc ĐV trinh sản lại cĩ thể hình thành lồi mới bằng lai xa Khắc phục tính bất thụ con lai xa :
Nếu đa bội hĩa hay cịn gọi là song nhị bội là trừong hợp con lai khác lồi được đột biến làm nhân đơi tồn bộ
bộ NST thì xuất hiện lồi mới Con lai khác lồi được đột biến mang bộ NST lưỡng bội của cả 2 lồi bố mẹ nên chúng giảm phân bình thường và hồn tồn hữu thụ
Lồi mới đa bội sẽ cách li ss với 2 lồi bố mẹ vì khi giao phối trở lại chúng tạo ra con lai bất thụ
VD : Của Kapetrenco Lồi cải củ x lồi cải bắp
IV Củng cố và dặn dị về nhà
- Nhắc lại cĩ mấy cách hình thành lồi mới?
- Cách nào theo em là diễn ra nhanh nhất?