Về kiến thức Giúp HS - Nắm được quá trình hình thành XHPK châu Âu cơ cấu XH gồm 2 giai cấp cơ bản lãnh chúa và nông nô - Hiểu khái niệm lãnh địa PK và đặc trưng của nề kinh tế lãnh địa [r]
Trang 1Ngày soạn : 22/03/2009 Ngày dạy: 25/08/2009 Lớp: 7A
PHẦN MỘT KHÁI QUÁT LỊCH SỬ THẾ GIỚI TRUNG ĐẠI
BÀI 1: TIẾT 1
SỰ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA XÃ HỘI PHONG KIẾN Ở CHÂU ÂU
( THỜI SƠ -TRUNG KÌ )
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp HS
- Nắm được quá trình hình thành XHPK châu Âu cơ cấu XH ( gồm 2 giai cấp cơ bản lãnh chúa và nông nô)
- Hiểu khái niệm lãnh địa PK và đặc trưng của nề kinh tế lãnh địa hiểu được thành thị trung đại xuất hiện NTN ,KT và thành thị trung đại khác lãnh địa ra sao
b Về kĩ năng
- Biết sử dụng bản đồ xác định vị trí của các quốc gia PK biết vận dụng phương pháp so sánh đối chiếu để thấy những sự chuyển biến từ XH chiếm hữu
nô lệ -> CĐPK
c Về thái độ
- Thông qua những sự kiện cụ thể bồi dưỡng NTN cho HS về sự phát triển hợp quy luật của XH loài người từ chế độ chiểm hữu nô lệ sang PK
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : - Bản đồ châu Âu ,tranh ảnh tư liệu về lãnh địa ,thành
thị
- Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : Đọc và tìm hiểu bài theo câu hỏi SGK
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (2’)
KT chuẩn bị bài của HS
*Giới thiệu bài : Lớp 6 các em đã tìm hiểu về XH nguyên thuỷ và khi con
người tìm thấy kim loại nề kinh tế phát triển –XH NT tan rã chế độ chiếm hữu nô
lệ ra đời đến TK V CĐCHNL tan rã thay vào đó là chế độ mới đó là chế độ PK châu âu
b Dạy nội dung bài mới (39’)
G
?
Sử dụng lược đồ các quốc gia cổ đại ở
lớp 6
Chỉ trên bản đồ vị trí các quốc gia cổ đại
phương Tây Rô-ma, Hi-Lạp
1/ Sự hình thành xã hội phong kiến ở châu Âu ( 13’)
Trang 2G
?
G
?
G
?
H
?
H
?
H
G
Đọc SGK
-Các QGCĐPT ra đời và tồn tại từ đầu
thiên niên kỉ I->V trong thời gian tồn tại
nhà nước Rô-ma hùng mạnh nhưng đến
TK V nhà nước Rô-Ma lâm vào tình
trạng khủng hoảng KTNN giảm sút SX
trang trại đình đốn XH trở nên rối ren
trong khi đó nô lệ & dân nghèo không
ngừng nổi dậy đến đây CĐCHNL tan rã
không còn sức sống nữa Nhân cơ hội đó
người Giéc-Man vốn là các DT người
sống ở Bắc Âu đang trên đà tan rã ,dân
số đông nhân cơ hội đó tràn vào chinh
phục Rôma đến năm 479 đế quốc Rô
-ma bị diệt vong
Khi tràn vào lãnh thổ của đế quốc Rô-ma
người giéc-man đã làm gì (SH quan sát
trên bản đồ người giéc man)
SGK ( khi tràn vào …I-ta-li-a )
Người Giéc-man làm cho XH Rô-ma
biến đổi NTN?
-SGK Đ2
Những việc làm ấy tác động đến XH
Rô-ma NTN ?
XH phân chia 2 giai cấp :lãnh chúa và
nông nô
Lãnh chúa,nông nô có địa vị như thế nào
trong XH ?
Lãnh chúa : có nhiều ruộng đất ,giàu có
,có tước vị ,có quyền thế
Nông nô : lệ thuộc vào lãnh chúa
Lãnh chúa và nông nô lànhững tầng lớp
nào trong XH Rô-ma trước đây
-Lãnh chúa: GC mới được hình thành
xuất thân từ tướng lĩnh quý tộc người
Giéc man
Nông nô : Lệ thuộc vào lãnh chúa đó là
quá trình hình thành XHPK ở châu Âu
ở lớp 6 :CĐCHNL ra đời 2 GC chủ nô và
nô lệ XHPK châu Âu ra đời với sự tác
động bên ngoài XH có 2 GC mới : lãnh
-TK V người Giéc man xâm chiếm tiêu diệt đế quốc Rô-ma
-Thành lập vương quốc mới sau phát triển thành vương quốc Anh ,Pháp, Tâyban nha,ý…
- Chiếm ruộng đất chia cho tướng lĩnh quân sự quý tộc
-Phong các tước vị cao ,thấp
-XH có 2 giai cấp : + Lãnh chúa: giàu , có quyền thế + Nông nô phụ thuộc vào lãnh chúa
Trang 3H
?
H
?
?
G
?
?
?
H
?
G
chúa và nông nô
Chuyển ý : XHPK châu Âu hình thành
đặc trưng của XHPKCA là lãnh địa PK
Vậy lãnh địa PK được hình thành NTN?
Đọc phần 2
Quan sát hình 1 em có nhận xét gì về
lãnh địa PK ?
Đọc thêm SGK(15)
Thế nào là lãnh dịa PK ?
Em có nhận xét gì đời sống trong lãnh
địa ?
-Cuộc sống của lãnh chúa NTN có quyền
hành gì ?
-Cuộc sống của nông nô như thế nào
Lãnh chúa không lao động …SGK
Lãnh chúa này có nguồn gốc từ đâu
Nguồn gốc lãnh địa : khu đất nông thôn
dưới thời Rô-ma ,các công xã thống nhất
Trong lãnh địa GC nào là LĐ chính ? họ
có cuộc sống NTN?
So với nô lệ thì số phận của nông nô có
gì khác ?
Đời sống nông nô có phần dễ chịu hơn có
gia đình có túp lều để ở có nông cụ ,gia
súc nên họ cũng quan tâm đến SX vì
XHPK có phát triển hay không là phụ
thuộc vào sự LĐ của nông nô -SX lương
thực ,thực phẩm để tiêu dùng không có
sự trao đổi bên ngoài
Đặc điểm và tính chất nền KT lãnh địa
là gì ?
-Thời Pk nông nô SX ra mọi vật dụng ,họ
chỉ phải mua muối và sắt họ chưa làm ra
trong lãnh địa không có sự trao đổi buôn
bán với bên ngoài nhưng những người
nông nô họ vừa làm ruộng vừa làm thủ
2 Lãnh địa phong kiến (13’)
- Lãnh địa PK là vùng đất rộnglớn
do lãnh chúa chiếm đoạt và XD
-Lãnh chúa sống xa hoa đầy đủ có quyền sở hữu tối cao ruông đất ,đặt tô thuế ,đặt pháp luật thống trị nông nô - như một ông vua
-Nông nô : nộp tô thuế nặng nề sống phụ thuộc ,khổ cực nghèo đói – nổi dậy đấu tranh
- Kinh tế lãnh địa : KT nông nghiệp đóng kín tự cung tự cấp
3 Sự xuất hiện các thành thị trung đại (13’)
Trang 4H
?
G
?
H
?
H
?
H
công ,SX nhiều hàng hoá -> đến nơi
đông người để buôn bán trao đổi -> trở
thành thành thị
Những nguyên nhân nào xuất hiện thành
thị trung đại
-Các thợ thủ công lập xưởng thủ công
trong qúa trình Sx có sự phân công
chuyên môn hoá nền SX hàng hoá đòi
hỏi có nhu cầu trao đổi buôn bán
Theo em trong các thành thị trung đại
sinh sống là những ai ? họ làm những
nghề gì ?
-Họ lập ra những phường hội để cùng
nhau SX và buôn bán nhằm giữ độc
quyền buôn bán và bảo vệ hàng hoá các
thương nhân châu Âu hàng năm còn tổ
chức những hội chợ lớn
Quan sát hình 2 nhìn bức tranh em có
nhận xét gì ?
- Đông đúc người ,hàng hoá nhiều
Chứng tỏ sự phát triển của buôn bán trao
đổi
- Trung tâm kinh tế văn hoá
Các thương nhân châu Âu tổ chức các
hội chợ nhằm mục đích gì ?
-Triển lãm trao đổi buôn bán …phong
phú
Vai trò của thành thị trung đại XHKTPK
châu Âu ?
- Thúc đẩy nền KT hàng hoá phát triển
nó phá vỡ nề KT tự cung tự cấp sự hình
thành XHPK châu Âu là hoàn toàn hợp
với quy luật của XH loài người
- Cuối TKXI hàng thủ công SX nhiều – trao đổi buôn bán -> ra đời thị trấn -> thành phố -> gọi thành thị trung đại
- Cư dân thành thị : thợ thủ công, thương nhân
- Thành thị ra đời thúc đẩy PK châu Âu phát triển
c Củng cố, luyện tập (3’)
Em hãy phân biệt sự khác nhau giữa lãnh địa PK và thành thị trung đại ( cư dân nền KT)
-Cư dân : Lãnh chúa ,nông nô
- Đặc điểm KT : nông nghiệp đóng
kín tự cung tự cấp
Cư dân : thợ thủ công thương nhân
- Đặc điểm KT : KT hàng hoá ,buôn bán
-
d hướng dẫn học sinh tự học ở nhà (1’)
Trang 5- Học bài
- Đọc trước bài 2
- Làm bài tập số 3,4 vở bài tập
Ngày soạn : 05/09/2009 Ngày dạy: 08/09/2009 Lớp: 7
BÀI 2: TIẾT 2
SỰ SUY VONG CỦA CHẾ ĐỘ PHONG KIẾN VÀ SỰ HÌNH
THÀNH CHỦ NGHĨA TƯ BẢN Ở CHÂU ÂU
1 MỤC TIÊU
a Về kiến thức
Giúp HS
- Nguyên nhân và hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí như là 1 trong những nhân tố quan trọng, tạo tiền đề cho sự hình thành quan hệ SX TBCN
- Quá trình hình thành QHSX TBCN trong lòng XHPK
b Về kĩ năng
- Biết sử dụng bản đồ thế giới (địa cầu) để đánh dấu (hoặc xác định đường đi của 3 nhà phát kiến địa lí
- Biết sử dụng khai thác tranh ảnh lịch sử
c Về thái độ
- Qua các sự kiện LS giúp HS thấy được tính tất yếu, tính quy luật của quá trình phát triển từ XHPK lên XHTBCN
2 CHUẨN BỊ CỦA GV & HS
a Chuẩn bị của GV : - Bản đồ thế giới (địa cầu): Những mẩu chuyện về
những cuộc phát kiến địa lí, tranh ảnh, tàu thuyền …
- Soạn giáo án
b Chuẩn bị của HS : SGK, vở, tìm hiểu ND bài: Sưu tầm tranh ảnh,
chuyện có liên quan đến bài mới
3 TIẾN TRÌNH BÀI DẠY (45’)
a kiểm tra bài cũ (5’)
1- Câu hỏi:
- XHPK C.Âu được hình thành ntn?
- So sánh sự khác nhau giữa lãnh địa và TTTĐ: Cư dân, đặc điểm KT
2- Đáp án:
- XHPK C.Âu hình thành: TKV người Giéc- Man xâm chiếm QGCĐ lập vương quốc mới, chiếm ruộng đất, phong chức tước => XH xuất hiện 2 giai cấp: Lãnh chúa, nông nô
- Lãnh địa PK: Cư dân Đặc điểm KT
Trang 6Lãnh chúa, nông nô NN đóng kín, tự cấp tự túc
- Thành thị trung đại: TTC- thương nhân TCN hàng hoá, trao đổi buôn bán
*Giới thiệu bài : Các TTTĐ ra đời thúc đẩy SX phát triển ở TKXV nền
KT hàng hoá phát triển vì vậy y/c về thị trường được đặt ra Đây là nguyên nhân thúc đẩy người phương Tây tiến hành cuộc phát kiến địa lí -> làm cho giai cấp TS C.Âu ngày 1 giầu lên dẫn đến sự suy vong của CĐPK và thúc đẩy quan hệ sản xuất TBCN nhanh chóng ra đời => hình thành CNTB ở C.Âu
b Dạy nội dung bài mới (36’)
H
?
H
G
?
H
?
?
G
Đọc đoạn 1 (SGK)
Tìm nguyên nhân dẫn đến cuộc phát
kiến địa lí (vì sao có cuộc phát kiến địa
lí?)
- Do SX phát triển các thương nhân,
thợ thủ công nghiệp cần thị trường
N.liệu
Giải thích: Phát kiến địa lí đó là quá
trình tìm ra những con đường mới vùng
đất mới, những dân tộc mới của C.Âu
Vào TKXIV- XV ở C.Âu nền KT hàng
hoá phát triển nhu cầu về N.liệu; vàng,
bạc, đá quý, thị trường ngày 1 tăng
“cơn sốt vàng” của những người tham
gia đoàn thám hiểm là tiền đề đặc biệt
quan trọng của các đoàn phát kiến địa
lí Trong khi đó con đường giao lưu
buôn bán qua Tây á và Địa Trung Hải
bị người Thổ Nhĩ Kì chiếm độc quyền,
bởi vậy cuộc tìm kiếm con đường sang
ấn Độ TQ trở nên cấp thiết
Các cuộc phát kiến địa lí thực hiện
được nhờ những điều kiện nào?
- Do KHKTh phát triển, đóng được
những tàu lớn, có la bàn chỉ phương
hướng
Em hãy mô tả lại con tàu: Ca- ra- ven
có nhiều buồm to ở mũi, ở giữa và ở
đuôi tàu có bánh lái, thuyền lớn, …
trước đó chưa có nhờ đó con người
vượt qua đại dương không có gió bão
Em hãy nêu những cuộc phát kiến địa lí
lớn và nêu sơ lược các cuộc hành trình
đó trên bản đồ
1/ Những cuộc phát kiến lớn về địa lí (18’)
a.Nguyên nhân
- Do SX phát triển
- Cần nguyên liệu
- Cần thị trường
b.Các cuộc phát kiến địa lí
- 1487: Đi- a- xơ vùng qua cực Nam Châu Phi
Trang 7- Đi- a- xơ: Nhà thám hiểm Bồ Đào
Nha: 1486, Đi- a- xơ được giao chỉ huy
1 đoàn thám hiểm gồm 2 thuyền buồm
Ca- ra- ven vượt qua vịnh Ghi lê đi
xuống phía Nam Sau nửa năm vật lộn
với sóng biển vượt qua muôn vàn khó
khăn Ngày 3.2.1487 Đi- a- xơ đã đến
mỏm cực Nam Châu Phi Khi vượt qua
nơi này đoàn thuyền của ông đã gặp
bão tố vì thế ông đặt mũi đất cực Nam
Châu Phi là mũi “Bão táp” về sau vua
Bồ Đào Nha đổi tên thành “Đảo vọng”
(ước vọng tốt đẹp)
- Va- xcô- đơ- ga- ma: Nhà hàng hải
người Bồ Đào Nha, 6-7- 1497, ông chỉ
huy 4 chiếc tàu Ca- ra- ven cùng 168
thuỷ thủ mở đầu cuộc thám hiểm Cuối
năm họ tới mũi “Bão táp” và đi lên
phía Bắc Đến 1498 nhờ 1 thuỷ thủ Ai
Cập dẫn đường đoàn tàu của ông tới
được ấn Độ Sau hơn 1 năm lưu lại ấn
Độ đến 8.1949 đoàn tàu của ông trở về
nước chỉ còn 55 người sống sót, mang
theo rất nhiều vàng bạc
- Cô- lôm- bô: Nhà hàng hải người I-
ta- li- a Ngày 3.8 1492 ông được vua
Tây Ban Nha phong làm đô đốc chỉ
huy 1 đoàn tàu gồm 3 thuyền buồm và
90 thuỷ thủ tìm đường sang ấn Độ Sau
2 tháng lênh đênh trên Đại Tây Dương,
12 10 1492 đoàn tàu của ông dã tới
quần đảo Cu- Ba, Ba- ha- ma, Hai- ti
Nhưng ông lầm tưởng đó là ấn Độ
Khi trở về đoàn tàu của ông mang về
nhiều đường và vàng được triều đình
đón tiếp trọng thể Chính ông là người
phát hiện ra Châu Mĩ nhưng cho đến
khi chết ông vẫn lầm tưởng đó là ấn Độ
- Ma- gien- lan: Là 1 quý tộc Bồ Đào
Nha có học thức ông được vua chúa
nước ngoài trả 1 khoản tiền lớn để chỉ
huy các cuộc thám hiểm Ngày
20 09 1519 ông chỉ huy 1 đoàn thám
hiểm 5 thuyền buồm, 265 thuỷ thủ rời
TBN tới bờ Nam Mĩ -> đến mỏm cực
Châu Âu
- 1498: Va- xcô- đơ- ga- ma: Đến
ấn Độ
- 1492: Cô- Lôm- Bô: Tìm ra Châu Mĩ
- 1519 – 1522: Ma- gien- lan vòng quanh trái đất
Trang 8H
?
H
G
G
Nam tìm ra eo biển (mang tên ông)
Đoàn thám hiểm vật lộn với khó khăn,
bão biển, sóng thần, nhịn đói, nhịn
khát, săn chuột, rong biển, nấy da bọc
các trang thiết bị trên thuyền để ăn
chống đói Nhiều người phải bỏ mạng,
2 1521 họ đến Phi- lip- pin tìm thấy
lương thực, hồ tiêu -> hương liệu mặt
hàng qúy Trong cuộc đụng độ cướp
đoạt những sản phẩm này của dân bản
xứ nhiều thuỷ thủ bị giết Ma- gien- lan
hi sinh 6 3 1521 đoàn tàu còn 18
người trên 1 chiếc thuyền cũ nát chở
đầy hương liệu vượt qua Nam Phi về
nước, cập bến Tây Ban Nha 15 4 1522
chuyến thám hiểm đầu tiên vòng quanh
trái đất hoàn thành kéo dài 2 năm rưỡi
(1519- 1522)
Cuộc thám hiểm phát kiến địa lí để lại
kết quả gì?
- Tìm ra những con đường mới nối liền
các châu lục
Các cuộc phát kiến địa lí có ý nghĩa
ntn?
Là cuộc cách mạng về KHKT, GT tri
thức
- Nó đem về cho GCTS những nguồn
nhiên liệu vô cùng quý giá, vô tận
- Góp phần thúc đẩy thương nghiệp
Châu Âu phát triển
Nhờ nó quá trình tích luỹ TBCN xuất
hiện hình thức kinh doanh TBCN ra
đời Công trường thủ công dần thay thế
cho phường hội Đây chính là biểu hiện
của sự phát triển cao của SX so với nền
SX tự cung tự cấp dưới CĐPK
Cùng với sự biến đổi KT XH Tây Âu
có nhiều biến đổi các giai cấp mới
được ra đời TS- VS, quan hệ SX:
TBCN xuất hiện
Chuyển ý
c.Kết quả
- Tìm ra những con đường mới, vùng đất mới những tộc người mới
- Đem lại cho giai cấp TS Châu
Âu những món lợi khổng lồ
- Đặt cơ sở cho việc mở rộng thị trường của các nước C Âu
d ý nghĩa
- Là cuộc CM về giao thông và tri thức
- Thúc đẩy thương nghiệp C Âu phát triển
Trang 9G
?
?
H
?
H
?
G
?
?
H
Các cuộc phát kiến địa lí đã giúp cho
việc giao lưu KT VH được đẩy mạnh
Quá trình tích lũy TB cũng dần dần
hình thành đó là quá trình tạo ra vốn
ban đầu và những người làm thuê =>
Hình thành CNTB
Đọc SGK
Sau cuộc phát kiến địa lí quá trình tích
lũy TB nguyên thuỷ hình thành đó là
quá trình tạo ra số vốn đầu tiên và
những người LĐ làm thuê
Quý tộc và TS C Âu đã làm cách nào
để có được tiền vốn và đội ngũ CN làm
thuê
Những biện pháp để tiến hành tích lũy
TBCN
- Cướp bóc tài nguyên từ thuộc địa
- Buôn bán nô lệ da đen, cướp biển
- Đuổi nông nô ra khỏi lãnh địa -> họ
không có việc làm-> làm thuê
Tại sao quý tộc PK không tiếp tục sử
dụng nông nô làm LĐ?
- Sử dụng nô lệ da đen -> thu lợi nhiều
hơn
Hậu quả của việc tích lũy TB nguyên
thuỷ
Giải thích: “Công trường thủ công”:
Đây là cơ sở SX được XD dựa trên
việc phân công LĐ và KTh làm bằng
tay tồn tại và phát triển từ giữa TK XVI
đến cuối TK XVIII ở Tây Âu Nó
chuẩn bị chuyển sang giai đoạn bằng
máy móc dưới CĐ TBCN
Phân tích những biểu hiện cụ thể của
sự xuất hiện quan hệ SX TBCN ở C
Âu
(? Với nguồn vốn và nhân công có
được quý tộc và thương nhân C Âu đã
làm gì?)
ở thành thị các nhà TS đã thực hiện
những biện pháp gì?
- Mở rộng kinh doanh lập xưởng
- Công trường thủ công đang thay thế
cho phường hội có những xưởng tập
2/ Sự hình thành chủ nghĩa tư bản ở Châu Âu (18’)
- Quá trình tích luỹ TB nguyên thủy được hình thành: Tạo vốn và người làm thuê
- Về KT: Hình thức kinh doanh
TB ra đời: Đó là “công trường thủ công”
Trang 10H
G
?
H
?
H
?
H
trung 200- 300 người LĐ Trong SX có
sự phân công chuyên môn và bước đầu
có máy móc đơn giản -> năng suất LĐ
tăng
ở nông thôn các nhà TS thực hiện biện
pháp gì?
Mở rộng đồn điền, trang trại SX quy
SX nhỏ của nông dân bị xoá bỏ thay
thế bằng hình thức đồn điền hay trang
trại SX với quy mô lớn Quý tộc
chuyển sang kinh doanh ruộng đất theo
hình thức trang trại
Trong thương nghiệp các nhà TS đã
làm gì?
- Các thương nghiệp trung đại được
thay thế bằng các công ti thương mại
Nổi tiếng lúc ấy là công ty Tây ấn,
Đông ấn của TB: TBN, BĐN
- Thương mại quốc tế được mở rộng
các tuyến đường buôn bán đường dài
được hình thành
Quá trình tích lũy TBCN đã tác động
đến XH ntn?
- Hình thức kinh doanh TBCN thay thế
cho CĐ tự cung tự cấp
- Các giai cấp mới được hình thành
Giai cấp TS và giai cấp VS được hình
thành từ những tầng lớp nào trong
XHPK C.Âu
- Giai cấp TS: Những thợ cả, thương
nhân, thị dân giàu có, quý tộc chuyển
sang kinh doanh Quý tộc, thương
nhân, chủ đồn điền họ nắm những của
cải và là lực lượng đại diện cho nền
SXTB
- Giai cấp VS: Những người LĐ làm
thuê bị bóc lột thậm tệ
- GCTS >< với quý tộc PK => Đấu
tranh chống PK
Về XH: Các giai cấp mới được
- Giai cấp VS
- Giai cấp TS
Chính trị: GCTS >< quý tộc PK
=> Quan hệ SX TBCN được hình thành ngay trong lòng XHPK
c Củng cố, luyện tập (3’)
Quá trình tích luỹ TBCN để lại hậu quả gì?