Báo cáo kinh tế thế giới

Báo cáo kinh tế thế giới

Cuöịn saâch Bûúâc vađo thïị kyê 21 lađ baâo caâo ắnh kyđ vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi nùm 1999-2000 do Ngín

hađng thïị giúâi biïn soaơn vađ íịn hađnh thaâng 8-1999 Xem xeât böịi caênh trong ăoâ seô ăùơt ra nhûông víịn ăïì lúân cuêathïị kyê 21, cuöịn saâch ăïì xuíịt nhûông phûúng thûâc tiïịp cíơn vađ nhûông khuýịn nghõ nhùìm ăaâp ûâng nhûông muơctiïu xaô höơi quan troơng mađ phaât triïín cíìn phaêi hûúâng túâi Ăùơc biïơt, cuöịn saâch trònh bađy hai víịn ăïì lúân seô ắnhhònh laơi caênh quan phaât triïín khi bûúâc vađo thiïn niïn kyê múâi: toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ Phín tñchnhûông nöơi dung chñnh, nhûông thaâch thûâc vađ cú höơi cuêa toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ, cuöịn saâch gúơi múênhûông giaêi phaâp ûâng phoâ ăöịi vúâi nhûông víịn ăïì nađy, trûúâc hïịt lađ nhûông giaêi phaâp vïì thïí chïị, mađ tíịt caê nhûôngnûúâc muöịn ăaơt ặúơc nhûông tiïịn böơ trong chiïịn lûúơc phaât triïín khöng thïí khöng quan tím Ngoađi ra, cuöịn

saâch cođn coâ caâc chó söị choơn loơc vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi nùm 1999-2000, möơt tađi liïơu tham khaêo thiïịt

ýịu giuâp baơn ăoơc nùưm bùưt nhûông chiïìu hûúâng phaât triïín trong thúđi gian gíìn ăíy

Xuíịt baên cuöịn saâch nađy, chuâng töi hy voơng seô ăem ăïịn cho baơn ăoơc nhûông thöng tin phong phuâ vađ böí ñchvïì caâc víịn ăïì ăang ặúơc nhiïìu nûúâc quan tím Mùơc duđ cuöịn saâch coâ möơt söị ăaânh giaâ vađ söị liïơu thöịng kï khaâcvúâi chuâng ta, song chuâng töi víîn giûô nguýn vùn ăïí baơn ăoơc tham khaêo Do ăiïìu kiïơn thúđi gian eo haơn, chùưcrùìng cuöịn saâch khoâ traânh khoêi nhûông khiïịm khuýịt, ríịt mong ặúơc baơn ăoơc goâp yâ

Xin trín troơng giúâi thiïơu cuöịn saâch cuđng baơn ăoơc

Thaâng 12 nùm 1999NHAĐ XUÍỊT BAÊN CHÑNH TRÕ QUÖỊC GIA

Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1999-2000, baên thûâ 22 trong böơ baâo caâo

hùìng nùm nađy, noâi ăïịn caênh quan phaât triïín ăöíi thay cuêa ăíìu thïị kyê XXI Tû duy vïìphaât triïín ăaô tiïịn hoaâ thađnh möơt thûâ chuê nghôa thûơc duơng röơng raôi, nhíơn thûâc ặúơcrùìng phaât triïín phaêi ăi xa hún tùng trûúêng kinh tïị ăïí bao göìm nhûông muơc tiïu xaô höơiquan troơng: tònh traơng ăoâi ngheđo ặúơc giaêm búât, chíịt lûúơng cuöơc söịng ặúơc caêi thiïơn,nhûông cú höơi ặúơc hûúêng möơt nïìn giaâo duơc vađ y tïị töịt ăeơp hún ặúơc níng cao, cuđngnhiïìu thûâ khaâc nûôa Kinh nghiïơm ăaô daơy rùìng bûúâc tiïịn bïìn vûông túâi nhûông muơc tiïunađy ăođi hoêi phaêi ặúơc thûơc hiïơn möơt caâch húơp nhíịt vađ phaêi gùưn chùơt vúâi nhûông quaâtrònh múê röơng, coâ sûơ tham gia cuêa ăöng ăaêo ăöịi tûúơng vađ bao quaât röơng khùưp Khöng coâmöơt nïìn taêng thïí chïị vûông chùưc, kïịt quaê cuêa nhûông saâng kiïịn töịt ăeơp vïì chñnh saâch röìiseô bõ tiïu tan Nhûông bađi hoơc vađ hiïíu biïịt síu sùưc nađy ăaô ặúơc ghi vađo trong khuön khöíphaât triïín toađn diïơn mađ Ngín hađng thïị giúâi múâi khúêi xûúâng gíìn ăíy ăïí ûâng phoâ vúâinhûông thaâch thûâc cuêa phaât triïín, theo möơt caâch thûâc húơp nhíịt, toađn diïơn hún, bùìngcaâch ặa vađo nhûông khña caơnh nhû sûơ cai quaên, nhûông thïí chïị phaâp lyâ, vađ nhûông thïíchïị tađi chñnh, trûúâc ăíy thûúđng ñt ặúơc quan tím

Nhòn vïì phña trûúâc, baâo caâo nađy xem xeât möi trûúđng trong ăoâ seô ăùơt ra nhûông víịnăïì lúân cuêa thïị kyê XXI: ăoâi ngheđo, sûơ gia tùng dín söị, an toađn lûúng thûơc, tònh traơngkhan hiïịm nûúâc, sûơ thay ăöíi khñ híơu, viïơc baêo töìn vùn hoaâ Nhiïìu thïị lûơc huđng maơnh,vûđa laơnh luđng vûđa mau leơ, ăang ắnh hònh laơi caênh quan phaât triïín Nhûông thïị lûơc ăoâbao göìm nhûông ăöíi múâi trong cöng nghïơ, sûơ truýìn baâ thöng tin vađ tri thûâc, sûơ giađ nuacuêa dín söị, caâc möịi quan hïơ chùìng cheâo nhau vïì tađi chñnh trïn thïị giúâi, nhûông ăođi hoêingađy möơt tùng vïì quýìn chñnh trõ vađ quýìn con ngûúđi Baâo caâo ăùơc biïơt tíơp trung vađohai cuơm thay ăöíi: toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ, vò taâc ăöơng tiïìm íín to lúân cuêa chuâng.Nhûông cuơm thay ăöíi nađy múê ra nhûông cú höơi chûa tûđng coâ cho tùng trûúêng vađ phaâttriïín, nhûng chuâng cuông mang theo cuđng vúâi chuâng nhûông nguy cú bíịt öín ắnh vïì kinhtïị vađ chñnh trõ coâ thïí lađm xoâi mođn nhûông thađnh tûơu cuêa hađng nùm trúđi gian khöí

Do nhûông aênh hûúêng cuêa chuâng nay ăaô thíịy roô, khöng líịy lađm ngaơc nhiïn lađ toađncíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ ăang lađ möịi quan tím chuê ýịu cuêa caâc nhađ hoaơch ắnhchñnh saâch trïn khùưp thïị giúâi Ngûúđi ta ca ngúơi toađn cíìu hoaâ vò noâ ăem laơi nhûông cú höơimúâi cho viïơc múê röơng thõ trûúđng vađ truýìn baâ cöng nghïơ vađ kyô nùng quaên lyâ, nhûông ýịutöị nađy ăïịn lûúơt chuâng laơi hûâa heơn nùng suíịt lúân hún vađ mûâc söịng cao hún Ngûúơc laơi,ngûúđi ta súơ vađ lïn aân toađn cíìu hoaâ vò sûơ bíịt öín ắnh vađ nhûông thay ăöíi khöng mongmuöịn mađ noâ coâ thïí ăem laơi: ăem laơi cho nhûông ngûúđi lao ăöơng, khiïịn hoơ súơ seô míịt viïơclađm trûúâc sûơ caơnh tranh cuêa hađng nhíơp khííu; ăem laơi cho caâc ngín hađng vađ caâc hïơthöịng tađi chñnh, vađ thíơm chñ cho caê toađn böơ nïìn kinh tïị, khiïịn chuâng coâ thïí bõ cheđn eâp

vađ lím vađo caênh suy thoaâi vò caâc luöìng vöịn nûúâc ngoađi trađn vađo; vađ ăem laơi chonhûông caâi chung toađn cíìu khiïịn chuâng bõ ăe doaơ theo nhiïìu caâch lađ seô bõ thay ăöíikhöng phûúng cûâu vaôn.

Ngûúđi ta ca ngúơi ắa phûúng hoaâ vò noâ níng cao mûâc ăöơ tham gia vađ dñnh lñucuêa ngûúđi dín vađ khiïịn cho ngûúđi dín coâ nhiïìu khaê nùng ắnh hònh böịi caênh chocuöơc söịng cuêa hoơ hún Bùìng caâch ặa ăïịn möơt chñnh quýìn phín cíịp trong ăoâ caâcquýịt ắnh diïîn ra nhiïìu hún úê caâc cíịp dûúâi cíịp quöịc gia, gíìn guôi vúâi cûê tri hún, ắaphûúng hoaâ coâ thïí ăem laơi möơt sûơ cai quaên thñch ûâng hún vađ hûôu hiïơu hún úê ắaphûúng Caâc chñnh quýìn quöịc gia coâ thïí duđng chiïịn lûúơc phi tíơp trung hoaâ ăïí thaâongođi nöí cho xung ăöơt trong nûúâc hoùơc thíơm chñ cho nöơi chiïịn Tuy nhiïn, nïịu bõthiïịt kïị töịn keâm thò phi tíơp trung hoaâ coâ thïí taơo ra nhûông chñnh quýìn ắa phûúng

bõ quaâ taêi, khöng coâ caâc nguöìn lûơc vađ nùng lûơc thûơc hiïơn caâc traâch nhiïơm cú baên cuêahoơ lađ cung cíịp cú súê haơ tíìng vađ dõch vuơ cho ắa phûúng Phi tíơp trung hoaâ cođn coâ thïí

ăe doaơ sûơ öín ắnh kinh tïị vô mö, nïịu nhû caâc chñnh quýìn ắa phûúng, do vay núơquaâ nhiïìu vađ chi tiïu khöng khön ngoan, cíìn ặúơc chñnh quýìn quöịc gia cûâu giuâp.Baâo caâo nađy khöng tòm caâch ca ngúơi cuông nhû lïn aân toađn cíìu hoaâ vađ ắaphûúng hoaâ, mađ noâ chó thûđa nhíơn toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ lađ nhûông thïị lûơcmang laơi nhûông cú höơi múâi, nhûng ăöìng thúđi cuông gíy ra nhûông thaâch thûâc múâi,hoùơc nhûông thaâch thûâc lúân hún úê mùơt bíịt öín ắnh vïì kinh tïị vađ chñnh trõ Kiïìm chïịsûơ bíịt öín ắnh nađy vađ ăem laơi möơt möi trûúđng trong ăoâ coâ thïí thûơc hiïơn möơt chûúngtrònh nghõ sûơ vïì phaât triïín nhùìm nùưm líịy nhûông cú höơi, ăoâ seô lađ möơt thaâch thûâc lúânvïì thïí chïị trong nhûông thíơp kyê sùưp túâi Viïơc thaêo luíơn trong baâo caâo nađy tíơp trungvađo ba khña caơnh chñnh cuêa toađn cíìu hoaâ: thûúng maơi hađng hoaâ vađ dõch vuơ, caâcluöìng vöịn quöịc tïị, vađ caâc víịn ăïì möi trûúđng toađn cíìu, nhû nhûông hiïím nguy cuêa sûơthay ăöíi khñ híơu vađ sûơ huyê hoaơi tñnh ăa daơng sinh hoơc Troơng tím thaêo luíơn sau ăoâchuýín sang ba khña caơnh cuêa ắa phûúng hoaâ: phín cíịp quýìn lûơc chñnh trõ cho caâccíịp chñnh quýìn dûúâi cíịp quöịc gia, sûơ di chuýín cuêa dín chuâng vađ cuêa nùng lûúơngkinh tïị taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín vïì caâc khu ăö thõ, vađ viïơc cung cíịp nhûông dõchvuơ cöng cöơng thiïịt ýịu trong nhûông thađnh phöị ngađy möơt tùng trûúêng nađy cuêa tûúnglai

Khi thaêo luíơn nhûông ăaâp ûâng thñch ăaâng vïì mùơt thïí chïị ăöịi vúâi nhûông thaâchthûâc vađ cú höơi cuêa toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ, baâo caâo díîn ra möơt loaơt vñ duơ úêcíịp ăöơ quöịc gia vađ nhûông bùìng chûâng thûơc nghiïơm giûôa caâc nûúâc, bao göìm caênhûông trûúđng húơp thađnh cöng líîn nhûông trûúđng húơp thíịt baơi cuêa phaât triïín Khöngthïí coâ möơt cíu traê lúđi ăún giaên cho viïơc ăöịi phoâ vúâi toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ.Mađ nhûông ăiïìu hiïíu biïịt thíịu ăaâo kia phaêi bùưt nguöìn tûđ nhûông ăaânh giaâ thûơc duơngxem nhûông ăiïìu kiïơn hiïơn thúđi cuêa xaô höơi seô aênh hûúêng nhû thïị nađo ăïịn víịn ăïì sûơchoơn lûơa chñnh saâch nađo lađ húơp lyâ, hoùơc chuöîi chñnh saâch nađy töịt hún chuöîi chñnhsaâch kia úê chöî nađo, hoùơc möơt söị chñnh saâch coâ thïí böí sung vađ höî trúơ nhau nhû thïịnađo Caâc cam kïịt vađ hađnh ăöơng cuêa chñnh quýìn trung ûúng víîn lađ chñnh ýịu trongbíịt kyđ chiïịn lûúơc phaât triïín khaê thi nađo Tuy nhiïn, caâc thïị lûơc toađn cíìu hoaâ vađ ắaphûúng hoaâ coâ yâ chó ra rùìng phíìn lúân cöng viïơc xíy dûơng thïí chïị phaât triïín seô diïîn

ra úê cíịp siïu quöịc gia hay cíịp dûúâi cíịp quöịc gia Trong caê hai trûúđng húơp, caâc nûúâccíìn tíơp trung vađo nhûông chiïịn lûúơc phaât triïín ặúơc thûơc hiïơn bùìng sûơ thoaê thuíơnchung, duđ lađ thöng qua nhûông hiïơp ắnh quöịc tïị giûôa caâc nûúâc, hay thöng quanhûông dađn xïịp vïì mùơt hiïịn phaâp vađ töí chûâc giûôa caâc cíịp chñnh quýìn vađ caâc thađnhphíìn cuêa xaô höơi dín sûơ trong möơt nûúâc ÚÊ caê cíịp toađn cíìu líîn cíịp ắa phûúng,nhûông thïí chïị dûơa trïn quan hïơ cöơng sûơ, thûúng lûúơng, phöịi húơp vađ quy tùưc seô ăemlaơi nïìn taêng cho sûơ phaât triïín bïìn vûông

Toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ chùưc seô khöng biïịn míịt ăi, hoùơc ngay caê dõu

ăi Chuâng ặúơc thuâc ăííy búêi caâc lûơc lûúơng nïìn taêng huđng maơnh nhû khaê nùng múâicuêa cöng nghïơ thöng tin vađ truýìn thöng, vađ yâ thûâc ngađy cađng tùng cuêa ngûúđi díntrïn toađn thïị giúâi rùìng hoơ coâ quýìn tham gia khöng haơn chïị vađo chñnh quýìn vađ xaôhöơi cuêa hoơ Do toađn cíìu hoaâ lađm cho nhûông böơ phíơn xa caâch nhau trïn thïị giúâi xñchlaơi gíìn nhau hún vïì mùơt chûâc nùng, vađ ắa phûúng hoaâ lađm tùng lïn gíịp böơi caâc loaơimöi trûúđng chñnh saâch, coâ nhiïìu khaê nùng lađ nhûông chñnh saâch phaât triïín thađnhcöng seô ăaơt ặúơc kïịt quaê nhanh hún, trong khi nhûông chñnh saâch thíịt baơi seô thíịynhûông híơu quaê cuêa mònh bõ phúi bađy nhanh choâng hún vađ cuông ăau ăúân hún Trongmöơt thïị giúâi nhû víơy viïơc thùm dođ nhûông caâch ûâng phoâ vïì thïí chïị ăöịi vúâi toađn cíìuhoaâ vađ ắa phûúng hoaâ, vađ viïơc truýìn baâ röơng raôi nhûông hiïíu biïịt ăoâ, ăem laơi tiïìmnùng to lúân cho nhûông tiïịn böơ trong chiïịn lûúơc phaât triïín - nhûông tiïịn böơ coâ thïímang laơi lúơi ñch to lúân vađ líu dađi cho nhûông ngûúđi ăoâi ngheđo nhíịt trïn thïị giúâi

James D WolfensohnChuê tõch Ngín hađng thïị giúâi Thaâng 8 - 1999

Baâo caâo nađy ặúơc möơt nhoâm soaơn thaêo, ngûúđi chó ăaơo lađ Shahid Yusuf, caâc thađnh viïn lađ Anjum Altaf, William Dillinger, Simon Evenett, Marianne Fay, Vernon Henderson, Charles Kenny, vađ Weiping Wu Nhoâm nađy cuông ặúơc sûơ giuâp ăúô cuêa Mohammad Arzaghi vađ Stratos Safioleas Cöng trònh nađy ặúơc tiïịn hađnh dûúâi sûơ chó ăaơo chung cuêa Joseph Stiglitz Trong quaâ trònh soaơn thaêo, baâo caâo nađy ăaô nhíơn ặúơc nhûông lúđi khuýn vađ ăoâng goâp ăaâng quyâ cuêa Lyn Squire Timothy Taylor lađ chuê biïn chñnh.

Nhoâm soaơn thaêo ặúơc sûơ cöị víịn cuêa nhoâm chuýn gia nöíi tiïịng göìm Alberto Alesin, Masahiko Aoki, Richard Cooper, John Dixon, Barry Eichengreen, Jon Elster, Alan Harold Gelb, Harry Harding, Gregory K.Ingram, Christine Kessides, Jennie Litvack, Wallace Oates, Anthony J.Pellegrini, Guillermo Perry, David Satterthwaite, Paul Smoke, Paul Spray, T.N Srinivasan, Jacques Thisse, vađ John Williamson.

Nhiïìu võ khaâc trong Ngín hađng thïị giúâi hoùơc ngoađi Ngín hađng thïị giúâi cuông ăaô cung cíịp nhûông lúđi bònh luíơn hûôu ñch, chuíín bõ nhûông tađi liïơu cú súê cuông nhû ăaô coâ nhûông cöịng hiïịn khaâc vađ ăaô tham dûơ caâc cuöơc hoơp

tû víịn Viïơc soaơn thaêo möơt söị tađi liïơu cú súê vađ triïơu tíơp möơt söị cuöơc höơi thaêo ặúơc tiïịn hađnh theo ăïì nghõ cuêa Quyô phaât triïín nguöìn nhín lûơc vađ chñnh saâch, chi phñ cho viïơc nađy ặúơc Chñnh phuê Nhíơt Baên ăaêm nhíơn vađ cuông ặúơc cú quan phaât triïín quöịc tïị cuêa Chñnh phuê Anh tađi trúơ thïm Nhûông võ tham gia hoùơc ăoâng goâp cho baâo caâo nađy cuông ặúơc ghi danh úê phíìn Chuâ thñch thû muơc Nhoâm dûô liïơu phaât triïín cuông ăaô goâp phíìn cho phíìn phuơ luơc dûô liïơu vađ chõu traâch nhiïơm lûơa choơn Caâc chó söị choơn loơc vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi.

Rebecca Sugui chõu traâch nhiïơm lađm trúơ lyâ ăiïìu hađnh cuêa töí soaơn thaêo Maribel Flewitt, Leila Search vađ Thomas A.J Zorab lađm trúơ lyâ cho töí soaơn thaêo Maria D Ameal lađm nhín viïn hađnh chñnh Cú quan dõch vuơ saên xuíịt thuöơc Vùn phođng xuíịt baên cuêa Ngín hađng thïị giúâi chõu traâch nhiïơm thiïịt kïị vađ in íịn.

CHUÂ DÍÎN CUÊA NHAĐ XUÍỊT BAÊN

LÚĐI NOÂI ĂÍÌU

TÖÍNG QUAN NHÛÔNG RANH GIÚÂI CUÊA TÛ DUY PHAÂT TRIÏÍN

Toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ

Nhûông víịn ăïì siïu quöịc gia

Nhûông víịn ăïì dûúâi cíịp quöịc gia

Biïịn chñnh saâch thađnh hađnh ăöơng

MÚÊ ĂÍÌU: NHÛÔNG HÛÚÂNG MÚÂI CUÊA TÛ DUY PHAÂT TRIÏÍN

Xíy dûơng dûơa trïn nhûông kinh nghiïơm phaât triïín trûúâc ăíy………

Nhiïìu muơc tiïu cuêa sûơ phaât triïín

Vai trođ cuêa caâc thïí chïị trong phaât triïín

Thađnh tûơu vađ tíìm nhòn phaât triïín toađn diïơn

Möơt thïị giúâi ăang thay ăöíi

CHÛÚNG 1: THÏỊ GIÚÂI ĂÖÍI THAY

Thûúng maơi quöịc tïị

Nhûông luöìng tađi chñnh quöịc tïị

Di cû quöịc tïị

Nhûông thaâch thûâc ăöịi vúâi möi trûúđng toađn cíìu

Nhûông xu hûúâng chñnh trõ múâi úê caâc nûúâc ăang phaât triïín

Nhûông ăöơng lûơc dûúâi cíịp quöịc gia múâi nöíi

Nhûông ăiïìu bûâc thiïịt ăöịi vúâi caâc dö thõ

AÊnh hûúêng ăöịi vúâi chñnh saâch phaât triïín

CHÛÚNG 2: HÏƠ THÖỊNG THÛÚNG MAƠI THÏỊ GIÚÂI: CON ẶÚĐNG PHÑA TRÛÚÂC

Hïơ thöịng thûúng maơi toađn cíìu mang laơi lúơi ñch cho caâc nûúâc ăang phaât triïín nhû thïị nađoCaâc cú chïị cuêa WTO - cho viïơc ăííy maơnh vađ duy trò cú chïị tûơ do thûúng maơi

Duy trò ăöơng lûơc caêi caâch thûúng maơi

Thûúng maơi quöịc tïị vađ chñnh saâch phaât triïín 25 nùm túâi

CHÛÚNG 3 : CAÂC NÛÚÂC DANG PHAÂT TRIÏÍN VAĐ HÏƠ THÖỊNG TAĐI CHÑNH TOAĐN CÍÌU

Töịc ăöơ höơi nhíơp tađi chñnh quöịc tïị ngađy cađng tùng

Hûúâng túâi möơt hïơ thöịng hoaơt ăöơng ngín hađng vûông chùưc vađ ăa daơng

Tiïịn trònh thûơc hiïơn tûơ do hoaâ tađi khoaên vöịn

Thu huât ăíìu tû cuêa nûúâc ngoađi

Phuơc höìi húơp taâc kinh tïị vô mö quöịc tïị

CHÛÚNG 4: BAÊO VÏƠ NHÛÔNG CAÂI CHUNG TOAĐN CÍÌ U

Möịi liïn hïơ giûôa caâc víịn ăïì möi trûúđng quöịc gia vađ toađn cíìu

Chuýín tûđ hađnh ăöơng coâ tñnh quöịc gia sang hađnh ăöơng coâ tñnh quöịc tïị

Caâc hiïơp ûúâc vïì tíìng özön: möơt cíu chuýơn thađnh cöng

Sûơ thay ăöíi khñ híơu

Tñnh ăa daơng sinh hoơc

Khai thaâc caâc möịi liïn hïơ giûôa caâc víịn ăïì möi trûúđng toađn cíìu

CHÛÚNG 5: PHI TÍƠP TRUNG HOAÂ: SUY NGHÔ LAƠI VÏÌ VÍỊN ĂÏÌ CHÑNH QUÝÌN

Nhûông caâi ặúơc míịt úê ăíy lađ gò?

Tûđ cai quaên tíơp trung ăïịn cai quaên phi tíơp trung hoaâ

Cín bùìng quýìn lûơc chñnh trõ giûôa caâc lúơi ñch trung ûúng vađ ắa phûúng

Cú cíịu, chûâc nùng vađ caâc nguöìn lúơi cuêa caâc chñnh quýìn dûúâi cíịp quöịc gia

Lađm cho caâc chñnh quýìn dûúâi cíịp quöịc gia coâ traâch nhiïơm

Caâc chñnh saâch cho sûơ quaâ ăöơ

Nhûông bađi hoơc nađo cho tûúng lai

CHÛÚNG 6: NHÛÔNG THAĐNH PHÖỊ NÙNG ĂÖƠNG NHÛ ĂÖƠNG CÚ CUÊA PHAÂT TRIÏÍN

Caâi gò lađm cho caâc thađnh phöị tùng trûúêng

Vai trođ cuêa chñnh quýìn quöịc gia trong ăö thõ hoaâ

Caâc chñnh saâch ắa phûúng vò tùng trûúêng kinh tïị ăö thõ

CHÛÚNG 7: LAĐM CHO CAÂC THAĐNH PHÖỊ TRÚÊ THAĐNH NÚI COÂ THÏÍ SINH SÖỊNG ẶÚƠC

Chûúng trònh nghõ sûơ vïì ăö thõ cođn dang dúê

Hoơc úê quaâ khûâ

Cung cíịp dõch vuơ taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín

Nhòn vïì phña trûúâc

CHÛÚNG 8: NHÛÔNG TRÛÚĐNG HÚƠP NGHIÏN CÛÂU CUƠ THÏÍ VAĐ NHÛÔNG KHUÝỊN NGHÕ

Triïơt ăïí khai thaâc tûơ do hoaâ thûúng maơi: Ai Cíơp

Caêi caâch caâc hïơ thöịng ngín hađng ýịu keâm: Hunggari

Quaên lyâ vô mö trong ăiïìu kiïơn phi tíơp trung hoaâ tađi chñnh; Braxin

Caêi thiïơn ăiïìu kiïơn sinh hoaơt ăö thõ: Karachi

Vun ăùưp nhûông húơp lûơc nöng thön - thađnh thõ: Tandania

Caênh quan phaât triïín biïịn ăöíi úê bònh minh cuêa thïị kyê 21

Chuâ thñch thû muơc

Phuơ luơc caâc chó söị choơn loơc vïì phi tíơp trung hoaâ, ăö thõ hoaâ, vađ möi trûúđng

Caâc chó söị choơn loơc vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi

HÖƠP

1 Nhûông bađi hoơc ruât ra tûđ Ăöng AÂ vađ Ăöng Íu

2 Vöịn xaô höơi, sûơ phaât triïín vađ sûơ ăoâi ngheđo

3 Giaêi thñch kïịt quaê cuêa ăïì aân nùng lûúơng taơi vuđng chíu Phi Nam Xíhra

4 Khuön khöí phaât triïín toađn diïơn

5 Möơt caâch tiïịp cíơn toađn diïơn víịn ăïì phaât triïín trong nhûông Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi

trûúâc ăíy

6 Caâc thïí chïị, caâc töí chûâc vađ nhûông khuýịn khñch

7 Chiïìu hûúâng bïơnh tíơt vađ cöng taâc y tïị

8 Phaât triïín bïìn vûông

9 Nguy cú khan hiïịm nûúâc ngađy möơt tùng

1.1 Kinh tïị hoơc vô mö toađn cíìu vïì sûơ giađ nua

12 Maơng lûúâi quöịc tïị ngûúđi Hoa

2.1 Thoaê thuíơn thûúng maơi khu vûơc vađ hïơ thöịng thûúng maơi toađn cíìu: böí sung hay thay thïm

2.2 Xíy dûơng chïị ăöơ giaâm ắnh kyô thuíơt ăöịi vúâi chñnh saâch thûúng maơi: Khuön khöí höơi nhíơp thûúng maơi

vađ phaât triïín úê caâc nûúâc chíơm phaât triïín

2.3 Lao ăöơng treê em: nhiïìu ăïịn ăíu? Coâ haơi nhû thïị nađo? Vađ coâ thïí lađm gò?

3.1 Caâc khoaên viïơn trúơ tiïịp tuơc giûô vai trođ

3.2 Caâi gò khiïịn khuêng hoaêng tađi chñnh líy lan?

3.3 Chñnh quýìn dûúâi cíịp quöịc gia cuông gùơp phaêi víịn ăïì vïì cam kïịt

3.4 Giaêm nheơ víịn ăïì cam kïịt: vai trođ cuêa Ngín hađng thïị giúâi

4.1 Nhûông víịn ăïì möi trûúđng toađn cíìu

4.2 Gòn giûô nhûông caâi chung cuêa ăaơi dûúng: kiïím soaât viïơc ăaânh caâc quaâ mûâc

4.3 Quyô vïì phûúng tiïơn cho möi trûúđng toađn cíìu

4.4 Caâc töí chûâc phi Chñnh phuê (NGOS) vađ nhûông nöî lûơc baêo töìn möi trûúđng quöịc tïị

4.5 Chi phñ vïì nùng lûúơng coâ thïí taâi sinh ặúơc haơ thíịp

4.6 Caâc sùưc thúị vađ haơn ngaơch nhùìm haơ thíịp lûúơng khñ thaêi

4.7 Nhûông biïơn phaâp thûúng maơi trong caâc hiïơp ắnh möi trûúđng quöịc tïị

5.1 Phi tíơp trung hoaâ vúâi tû caâch chuýín giao quýìn lûơc

5.2 Nam Phi vađ Uganăa: thöịng nhíịt ăíịt nûúâc thöng qua phi tíơp trung hoaâ 5.3 Böxima - Heâcxïgövina vađ

Ïtiöpia: phi tíơp trung hoaâ nhû möơt sûơ ăaâp laơi tñnh ăa daơng chuêng töơc

5.4 ÍỊn Ăöơ: möơt liïn bang phi tíơp trung hoaâ?

5.5 Phi tíơp trung hoaâ taơi Trung Quöịc

5.6 Tađi trúơ caâc cíịp chñnh quýìn trung gian

5.7 Ăùơt chiïịc xe trûúâc con ngûơa: phi tíơp trung hoaâ taơi nûúâc Nga

6.1 Thađnh phöị vađ khu ăö thõ: möơt söị ắnh nghôa

6.2 Caâc möịi liïn hïơ nöng thön - ăö thõ

6.3 Sûơ phín taân cuêa cöng nghiïơp taơi Hađn Quöịc

6.4 Chíu Phi: ăö thõ hoaâ khöng coâ tùng trûúêng

6.5 Sûơ phaât triïín cuêa thađnh phöị vađ thõ trûúđng ăíịt ăai

6.6 Chuê nghôa khu vûơc vađ phaât triïín kinh tïị ắa phûúng: nhûông bađi hoơc cuêa Chíu Íu

6.7 Anh haôy hiïíu biïịt nïìn kinh tïị cuêa anh: tíìm quan troơng cuêa thöng tin kinh tïị ắa phûúng

7.1 Möơt sûơ khöng cín ăöịi vïì khöng gian: caâc cû dín kampung cuêa Jakarta

7.2 Haêi Phođng: ăùơt quan hïơ cöơng sûơ vúâi ngûúđi tiïu duđng

7.3 Manila: möơt hònh aênh saâng ngúđi cuêa cöng ty duđng lađm nhín töị khuýịn khñch nhùìm giaêm búât sûơ ö

nhiïîm

7.4 Thíím Dûúng: phuâc lúơi xaô höơi trong möơt thađnh phöị cöng nghiïơp ăang víơt löơn

7.5 Bangalore: phiïịu baâo caâo cuêa cöng dín

8.1 Nùm trûúđng húơp nghiïn cûâu cuơ thïí

8.2 Cöơng hoađ Tríơp Aicíơp nhòn ăaơi thïí

1 Maây vi tñnh ăang liïn kïịt thïị giúâi

2 Khöng phaêi tíịt caê mađ múâi chó coâ möơt söị nïìn dín chuê ăaô phi tíơp trung hoaâ möơt phíìn quýìn lûơc chñnh

trõ

3 Thûúng maơi tùng trûúêng nhanh hún nhiïìu so vúâi thu nhíơp quöịc dín úê caâc nûúâc ăang phaât triïín

4 Söị lûúơng caâc nûúâc tham gia Töí chûâc thûúng maơi thïị giúâi ăang ngađy cađng tùng lïn

5 Luöìng vöịn tû nhín cho caâc nûúâc ăang phaât triïín ăaô tùng lïn maơnh meô 6 Cođn nhiïìu nûúâc vađ nhiïìu

nïìn dín chuê

7 Dín söị ăö thõ tùng - trûúâc hïịt úê caâc nûúâc ăang phaât triïín

8 Chïnh lïơch thu nhíơp cuêa caâc nûúâc giađu vađ cuêa caâc nûúâc ngheđo tiïịp tuơc tùng

9 Chó riïng ăíìu tû khöng thöi thò khöng thïí quýịt ắnh nhûông biïịn ăöíi cuêa tùng trûúêng

10 Tûê vong treê em giaêm trong nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín tûđ 1980 ăïịn 1995, mùơc duđ thu nhíơp khöng

tùng

11 Söị ngûúđi ngheđo trïn toađn thïị giúâi ăaô tùng vađ úê möơt söị vuđng tyê lïơ ngûúđi ngheđo cuông tùng

12 Tuöíi thoơ ăaô tùng cao úê möơt söị nûúâc, nhûng laơi giaêm úê möơt söị nûúâc khaâc

1.1 Xuíịt khííu dõch vuơ thûúng maơi ăaô tùng voơt úê nhiïìu vuđng tûđ 1990

1.2 Ngađy cađng nhiïìu caâc nûúâc ăang phaât triïín cam kïịt caêi caâch thûúng maơi

1.3 Nhûông khoaên tiïìn cho vay khöng thu höìi ặúơc coâ thïí chiïịm túâi 50% töíng söị tiïìn ngín hađng cho vay

vađo ẳnh cao cuêa cuöơc khuêng hoaêng ngín hađng

1.4 Giaêi quýịt nhûông cuöơc khuêng hoaêng ngín hađng coâ thïí töịn keâm túâi 40% GDP

1.5 Ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi khöng biïịn ăöơng nhiïìu bùìng caâc khoaên cho vay cuêa ngín hađng

thûúng maơi vađ töíng caâc luöìng danh muơc tađi saên

1.6 Nhiïơt ăöơ ăang tùng do nöìng ăöơ caâc khñ thaêi gíy hiïơu ûâng nhađ kñnh tùng lïn

1.7 Thïm nhiïìu nûúâc ăang trúê thađnh nûúâc dín chuê

1.8 Híìu hïịt cû dín ăö thõ sinh söịng úê caâc nûúâc ăang phaât triïín

1.9 Chíu AÂ vađ Chíu Phi múâi bùưt ăíìu chuýín sang ăö thõ hoaâ

1.10 Sûơ gia tùng lúân nhíịt cuêa dín söị ăö thõ trong thúđi kyđ 1980-2020 diïîn ra úê Chíu Phi vađ Chíu AÂ2.1 Tûđ nùm 1970, ngoaơi thûúng tùng lïn úê híìu hïịt caâc khu vûơc ăang phaât triïín

2.2 Xuíịt khííu cuêa thïị giúâi ngađy cađng tuín theo caâc quy ắnh cuêa WTO, ăùơc biïơt lađ xuíịt khííu tûđ caâc nûúâc

ăang phaât triïín

2.3 Trong thíơp kyê 1990, thïm nhiïìu hiïơp ắnh thûúng maơi khu vûơc (RTAS) coâ hiïơu lûơc hún bíịt kyđ thúđi

gian nađo trûúâc ăíy

2.4 Nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín ăaô bùưt ăíìu tûơ do hoaâ trûúâc khi kïịt thuâc Vođng ăađm phaân Urugoay2.5 Coâ phaêi nhûông ngûúđi tham dûơ cuöơc chúi ngang sûâc Ăaơi diïơn Chíu Phi úê Töí chûâc thûúng maơi thïị giúâi

(WTO

2.6 cú cíịu xuíịt khííu nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín ăaô chuýín ăöíi trong vođng 10 nùm qua

2.7 Nhûông nûúâc vađ töí chûâc sûê duơng múâi ăaô khúêi xûúâng caâc trûúđng húơp chöịng phaâ giaâ ngađy cađng tùng trong

thúđi kyđ 1987-97

2.8 Khi tiïịn hađnh ăiïìu tra chöịng phaâ giaâ, caâc nûúâc cöng nghiïơp líîn caâc nûúâc ăang phaât triïín nhùìm vađo

nhau híìu nhû khöng ai keâm ai

2.9 Nhiïìu nûúâc ăaânh thúị nöng phíím trong vođng ăađm phaân Urugoay úê mûâc cao hún nhiïìu so vúâi mûâc

thúị thûơc tïị ûúâc tñnh thúđi kyđ 1986-88

2.10 Xuíịt khííu dõch vuơ thûúng maơi tùng úê khùưp caâc khu vûơc tûđ 1985 ăïịn 1987

3.1 Tûđ 1980, luöìng ăíìu tû trûơc tiïịp nûúâc ngoađi vađ chûâng khoaân rođng sang caâc nûúâc ăang phaât triïín tùng

ríịt maơnh

3 2 Caâc cöng ty thuöơc caâc nûúâc ăang phaât triïín ăang phaât hađnh tiïìn cho vay trïn quöịc tïị nhiïìu hún trûúâc3.3 Möơt nguöìn vöịn lúân ngađy cađng tùng tûđ caâc quyô quaên lyâ theo thïí chïị ặúơc ăíìu tû ra nûúâc ngoađi3.4 Möơt vađi nûúâc ăang phaât triïín nhíơn ặúơc phíìn ăaâng kïí ăíìu tû trûơc tiïịp nûúâc ngoađi ặa vađo ngoađi caâc

nûúâc cöng nghiïơp nùm 1997

3.5 Vai trođ trung gian cuêa ngín hađng nöíi roô bùìng viïơc chiïịm tyê troơng lúân trong khu vûơc tađi chñnh cuêa caâc

nûúâc ăang phaât triïín

4.1 Sûơ thay ăöíi khñ híơu lađm thiïơt haơi saên lûúơng cuêa caâc vuơ muđa, ăùơc biïơt taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín4.2 Nöìng ăöơ nhûông chíịt lađm giaêm suât ödön trong khñ quýín ban ăíìu tùng lïn, röìi bùưt ăíìu giaêm xuöịng4.3 Möơt meât gia tùng cuêa mûơc nûúâc biïín seô lađm giaêm ăi xíịp xó möơt nûêa saên lûúơng luâa cuêa Bùnglaăeât4.4 Mûâc tiïu thuơ nùng lûúơng taơi caâc nûúâc ăang phaât triïín dûơ kiïịn seô vûúơt mûâc tiïu thuơ taơi caâc nûúâc cöng

nghiïơp

4.5 Caâc nûúâc coâ thu nhíơp cao duđng nùng lûúơng vúâi cûúđng ăöơ cao hún nhûông nûúâc taơi nhûông vuđng coâ thu

nhíơp thíịp

5.1 Chi tiïu úê cíịp dûúâi cíịp quöịc gia chiïịm möơt phíìn nhoê trong chi tiïu cöng cöơng, ngoaơi trûđ taơi nhûông

nûúâc cöng nghiïơp vađ nhûông liïn bang lúân

5.2 Caâc chñnh quýìn ắa phûúng khöng bao giúđ kiïím soaât ặúơc möơt phíìn lúân tađi nguýn cöng cöơng6.1 Ăö thõ hoaâ liïn quan chùơt cheô vúâi tùng trûúêng kinh tïị

6.2 Híìu hïịt söị dín ăö thõ trïn thïị giúâi söịng taơi caâc thađnh phöị cúô nhoê vađ vûđa trong nùm 1995

6.3 Nhûông thađnh phöị nhoê coâ söị dín tùng nhanh nhíịt, vađ nhûông thađnh phöị lúân coâ söị dín tùng chíơm nhíịt,

tûđ 1970 ăïịn 1990

6.4 Khi caâc nûúâc phaât triïín lïn, phíìn cuêa chñnh quýìn trung ûúng trong ăíìu tû cöng cöơng giaêm xuöịng7.1 Ngay caê nhûông nûúâc coâ thu nhíơp thíịp cuông coâ thïí ăaơt ặúơc nhûông mûâc ăöơ cao vïì dõch vuơ cú baên vïì

nûúâc vađ vïơ sinh

7.2 Khaê nùng coâ nhađ úê chïnh lïơch nhau ăaâng kïí taơi caâc mûâc thu nhíơp thíịp

8.1 Söị dín Tandania ngađy cađng ặúơc ăö thõ hoaâ

1.1 Vöịn ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi toađn thïị giúâi, 1997

1.2 Phi tíơp trung hoaâ chñnh trõ vađ chûâc nùng trong caâc nïìn dín chuê lúân, nùm 1997

2.1 Baâo caâo hoaơt ăöơng chöịng phaâ giaâ cuêa caâc thađnh viïn GATT vađ WTO, 1987-97

2.2 Tyê troơng xuíịt khííu phuơ tuđng vađ linh kiïơn, 1995

5.1 Cú cíịu caâc chñnh quýìn dûúâi cíịp quöịc gia taơi caâc nûúâc dín chuê lúân

5.2 Viïơc kiïím soaât vay mûúơn dûúâi cíịp quöịc gia taơi nhûông nûúâc choơn loơc 7.1 Tyê lïơ tûê vong úê treê em,

Bùnglaăeât, 1990

Nhûông ắnh nghôa vađ chuâ thñch dûô liïơu

Caâc nûúâc thuöơc caâc nhoâm phín chia theo thu

nhíơp vađ khu vûơc trong baên baâo caâo nađy ặúơc liïơt kï

trong baêng Phín loaơi caâc nïìn kinh tïị úê cuöịi Caâc chó söị

choơn loơc vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi Viïơc phín loaơi

theo thu nhíơp dûơa trïn cú súê thu nhíơp quöịc dín tñnh

theo ăíìu ngûúđi; caâc ngûúông ăïí phín loaơi thu nhíơp

trong líìn xuíịt baên nađy ặúơc ặa vađo phíìn Giúâi thiïơu

Caâc chó söị choơn loơc vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi.

Chó söị bònh quín cuêa nhoâm ặúơc nïu ra trong caâc

biïíu ăöì vađ baêng thò khöng phaêi lađ nhûông chó söị bònh

quín khöng gia quýìn cuêa caâc nûúâc trong khu vûơc

nïịu khöng ặúơc chuâ thñch ngûúơc laơi.Tûđ caâc nûúâc duđng

úê ăíy ăïí noâi ăïịn caâc nïìn kinh tïị khöng bao hađm möơt

sûơ ăaânh giaâ nađo cuêa Ngín hađng thïị giúâi vïì quy chïị

phaâp lyâ hoùơc caâc quy chïị khaâc cuêa möơt laônh thöí Thuíơt

ngûô caâc nûúâc ăang phaât triïín bao göìm caâc nïìn kinh

coâ thu nhíơp úê mûâc trung bònh hoùơc úê mûâc thíịp, do ăoâ

noâ bao göìm caê caâc nïìn kinh tïị trong quaâ trònh chuýín

ăöíi tûđ nïìn kinh tïị kïị hoaơch hoaâ tíơp trung göơp nhû víơy

ăïí tiïơn cho phín loaơi Thuíơt ngûô caâc nûúâc tiïn tiïịn coâ

thïí ặúơc duđng ăïí thuíơn tiïơn goơi caâc nïìn kinh tïị coâ thu nhíơp cao Nhûông con söị ăö la lađ ăö la Myô theo thúđi giaâ, trûđ trûúđng húơp ặúơc ghi khaâc ăi Dûúâi ăíy lađ caâc chûô viïịt tùưt:

AIDS Höơi chûâng suy giaêm miïîn dõch mùưc phaêi.

CDF Khuön khöí phaât triïín toađn diïơn.

FDI Ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi.

GATT Hiïơp ắnh chung vïì thúị quan vađ thûúng maơi GDP Töíng thu nhíơp quöịc nöơi.

GNP Töíng thu nhíơp quöịc dín.

NIE Nïìn kinh tïị múâi cöng nghiïơp hoaâ.

NGO Töí chûâc phi chñnh phuê.

OECD Töí chûâc húơp taâc vađ phaât triïín kinh tïị.

PPP Bònh giaâ höịi ăoaâi theo sûâc mua thûơc tïị.

WTO Töí chûâc thûúng maơi thïị giúâi.

Caênh quan phaât triïín biïịn chuýín ăang lađm cho caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch phaêi ặúng ăíìu vúâinhûông thûê thaâch múâi úê cíịp ăöơ toađn cíìu vađ ắa phûúng Baâo caâo nađy ăaô vaơch ra con ặúđng tiïịn lïn phña trûúâcbùìng caâch phín tñch nhûông ặúđng neât cuêa caênh quan múâi, ăöìng thúđi ruât ra nhûông bađi hoơc tûđ quaâ khûâ Baêntûúđng trònh nađy cođn xem xeât ăöơng lûơc thïí hiïơn úê cíịp siïu quöịc gia vađ cíịp dûúâi cíịp quöịc gia Noâ cuông ặa ranhûông quy tùưc vađ cíịu truâc múâi ăïí taơo cú súê cho chñnh saâch phaât triïín trong thïị kyê XXI.

Nùm mûúi nùm kinh nghiïơm phaât triïín ăaô ăem laơi böịn bađi hoơc phï phaân Thûâ nhíịt, sûơ öín ắnh kinh tïị

vô mö lađ tiïìn ăïì cú baên ăïí ăaơt ặúơc sûơ tùng trûúêng cíìn thiïịt cho phaât triïín Thûâ hai, sûơ tùng trûúêng khönggiaêm thiïíu; phaât triïín phaêi nhùìm ăaâp ûâng trûơc tiïịp nhu cíìu cuêa con ngûúđi Thûâ ba khöng chó riïng möơt chñnhsaâch nađo coâ thïí taơo ra ặúơc sûơ phaât triïín, mađ cíìn phaêi coâ möơt caâch tiïịp cíơn thíịu ăaâo vađ toađn diïơn Thûâ tû, caâcvíịn ăïì liïn quan túâi thïí chïị; sûơ phaât triïín bïìn vûông thûúđng bùưt nguöìn tûđ nhûông quy trònh coâ tñnh bao quaâtröơng raôi vïì mùơt xaô höơi vađ tûđ sûơ bùưt kõp vúâi nhûông thay ăöíi cuêa hoađn caênh

Nhûông hiïíu biïịt thíịu ăaâo nađy lađ chñnh ýịu ăïí Ngín hađng thïị giúâi dûơ kiïịn cöng viïơc cuêa mònh trong thïịkyê XXI cuông nhû ăïí tòm caâch ăöịi phoâ vúâi nhûông thaâch thûâc cú baên cuêa phaât triïín trong tûúng lai Hún nûôa, ăïígiaêm ặúơc ăoâi ngheđo, nhûông thaâch thûâc nađy phaêi bao göìm nhûông víịn ăïì nhû an toađn lûúng thûơc, sûơ khanhiïịm nûúâc vađ sûơ giađ nua cuêa dín söị, sûơ töín thíịt vïì vùn hoaâ cuông nhû sûơ xuöịng cíịp vïì möi trûúđng

Phaêi ặúng ăíìu vúâi nhûông thûê thaâch nađy ngay caê khi nhiïìu lûơc lûúơng ăaô ắnh hònh laơi ắa hònh phaâttriïín: caâc phaât kiïịn múâi trong cöng nghïơ, sûơ truýìn baâ röơng raôi kiïịn thûâc, tùng trûúêng dín söị vađ sûơ tíơp trungdín söị úê caâc thađnh phöị, víịn ăïì höơi nhíơp vađo nïìn tađi chñnh thïị giúâi vađ nhûông ýu cíìu ngađy cađng gia tùng vïìquýìn chñnh trõ vađ quýìn con ngûúđi Möơt söị lûơc lûúơng trong söị ăoâ, vñ duơ nhû sûơ gia tùng dín söị thò phaât triïíntûđ tûđ, khiïịn cho caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch coâ thúđi gian ăïí ăaâp ûâng Nhûông ýịu töị khaâc, vñ duơ nhû khuênghoaêng tađi chñnh, coâ thïí phaâ huyê nïìn kinh tïị coâ bïì ngoađi khoeê maơnh trong chöịc laât mađ khöng hïì caênh baâo gò,trûđ trûúđng húơp coâ sùĩn caâc biïơn phaâp dûơ phođng tûđ trûúâc Möơt söị khaâc gíy ra nhûông thaâch thûâc, vñ duơ nhû phuâclúơi xaô höơi, möơt víịn ăïì mađ híìu hïịt caâc quöịc gia coâ thïí tûơ mònh giaêi quýịt ặúơc Cođn nhûông víịn ăïì khaâc chùỉnghaơn, nhû sûơ thay ăöíi khñ híơu toađn cíìu, thò seô vûúơt quaâ khaê nùng cuêa möîi möơt quöịc gia vađ ăođi hoêi möơt sûơ thoaêthuíơn quöịc tïị

Nïịu ặúơc xûê lyâ töịt, nhûông thïị lûơc nađy coâ thïí caâch maơng hoaâ nhûông triïín voơng cho phaât triïín vađ phuâc lúơixaô höơi Tuy nhiïn, cuông chñnh nhûông thïị lûơc nađy coâ thïí taơo ra sûơ bíịt öín ắnh vađ nhûông ăau khöí cho con ngûúđi,mađ möơt quöịc gia riïng leê khöng thïí khùưc phuơc ặúơc

Baâo caâo nađy xem xeât nhûông biïịn ăöíi ăaô ặúơc phaât ăöơng vúâi tû caâch sûơ ăoâng goâp - vađ caê sûơ biïíu hiïơn - chohai hiïơn tûúơng: toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ Toađn cíìu hoaâ phaên aânh sûơ höơi nhíơp tiïịn böơ cuêa caâc nïìn kinhtïị thïị giúâi, noâ ăođi hoêi chñnh phuê caâc nûúâc phaêi vûún túâi caâc ăöịi taâc quöịc tïị, vađ ăoâ lađ caâch töịt nhíịt ăïí quaên lyânhûông biïịn ăöíi aênh hûúêng túâi thûúng maơi, luöìng tađi chñnh vađ möi trûúđng toađn cíìu Ăõa phûúng hoaâ phaên aânhmong muöịn ngađy cađng tùng cuêa con ngûúđi coâ tiïịng noâi nhiïìu hún trong chñnh phuê cuêa hoơ, -noâ biïíu hiïơn chñnh

noâ trong viïơc khùỉng ắnh tñnh ăùơc trûng khu vûơc Ăõa phûúng hoaâ thuâc ăííy chñnh phuê caâc nûúâc ăi xuöịng túâitíơn caâc khu vûơc vađ caâc thađnh phöị nhû lađ möơt caâch töịt nhíịt ăïí quaên lyâ nhûông thay ăöíi aênh hûúêng túâi chñnh trõtrong nûúâc cuông nhû túâi caâc mö hònh tùng trûúêng ÚÊ caê hai cíịp ăöơ siïu quöịc gia vađ dûúâi cíịp quöịc gia, caâc thïíchïị vïì quaên lyâ, ăađm phaân, húơp taâc vađ quy ắnh ăïìu ăoâng vai trođ quýịt ắnh trong viïơc thuâc ăííy thïị cín bùìngmúâi trong nûúâc vađ giûôa caâc nûúâc vúâi nhau, vađ cuông taơo ra möơt möi trûúđng öín ắnh ăïí coâ thïí thûơc hiïơn caâcchûúng trònh phaât triïín.

Nhûông ranh giúâi cuêa tû duy phaât triïín

Khi thïị kyê XX sùưp kïịt thuâc, dođng chuê lûu cuêa tû duy phaât triïín ăaô tiïịn hoaâ thađnh möơt thûâ chuê nghôathûơc duơng röơng raôi Cuông nhû ăöịi vúâi nhiïìu víịn ăïì khaâc, muöịn hiïíu biïịt síu sùưc hún vïì phaât triïín thò phaêithûđa nhíơn rùìng nhûông niïìm tin síu röơng nhiïìu khi laơi khöng toađn diïơn, rùìng nhûông tíìng níịc cuêa sûơ phûâc taơpthûúđng nùìm ngay dûúâi bïì mùơt bïn ngoađi, vađ rùìng sûơ khön ngoan thûúđng tuyđ thuöơc vađo nhûông ăiïìu kiïơn cuơ thïívïì thúđi gian vađ ắa ăiïím Trong nhûông thíơp kyê gíìn ăíy, caê kinh nghiïơm líîn hiïíu biïịt trñ túơ ăaô taâch tû duyphaât triïín ra khoêi nhûông cuöơc bađn caôi vïì vai trođ cuêa nhađ nûúâc vađ thõ trûúđng, cuông nhû viïơc tòm kiïịm möơtphûúng kïị chñnh saâch bao truđm duy nhíịt

Víịn ăïì ăíìu tû vađo vöịn con ngûúđi vađ vöịn víơt chíịt chùỉng haơn, seô kñch thñch ặúơc sûơ tùng trûúêng kinh tïị vađ,theo quy luíơt chung, chûâng cúâ qua thûơc nghiïơm ăaô uêng höơ giaê thuýịt nađy Nhûng trong möơt söị trûúđng húơp,mûâc ăöơ ăíìu tû cao vađ giaâo duơc chûa ăuê ăïí taơo ra tùng trûúêng nhanh Möơt bađi hoơc tûúng tûơ nhû thïị cuông ăuângvúâi caâc chñnh saâch vïì cöng nghiïơp Nhiïìu nûúâc sau khi thûê nghiïơm viïơc trúơ cíịp xuíịt khííu ăaô ăi ăïịn quýịt ắnhrùìng, trúơ cíịp nhû víơy chó lađ giađu cho nhûông chuê kinh doanh, chûâ ñt coâ taâc duơng trong viïơc thuâc ăííy tùngtrûúêng kinh tïị Hoơ thíịy rùìng trúơ cíịp cöng nghiïơp lađ yâ ắnh töịt nhûng laơi trúê thađnh möơt daơng phuâc lúơi chungphñ phaơm, ăoâ lađ caâch höî trúơ töịn keâm cung cíịp sûơ uêng höơ cuêa ngûúđi ăoâng thúị cho nhûông viïơc lađm riïng cuêamöơt söị ríịt ñt ngađnh cöng nghiïơp Thïị nhûng nïìn kinh tïị cuêa caâc nûúâc Ăöng AÂ nhúđ sûê duơng tñch cûơc trúơ cíịpxuíịt khííu vađ phín phöịi tñn duơng laơi traêi qua bûúâc ăöơt phaât bïìn vûông, maơnh meô nhíịt trong sûơ phaât triïín kinhtïị mađ thïị giúâi ặúơc chûâng kiïịn trong nhiïìu thíơp kyê qua Vađ Trung Quöịc, möơt nûúâc chiïịm túâi 40% söị dín cuêacaâc nûúâc coâ thu nhíơp thíịp trïn thïị giúâi, ăaô ăaơt ặúơc thađnh tûơu kinh tïị ăaâng chuâ yâ do dûơa vađo möơt chiïịn lûúơcphaât triïín aâp duơng coâ mûâc ăöơ tûơ do hoaâ thõ trûúđng vađ tû nhín hoaâ

Sûơ thíịt baơi cuêa caâc nïìn kinh tïị kïị hoaơch hoaâ tíơp trung trong viïơc ăuöíi kõp caâc nïìn kinh tïị theo ắnhhûúâng thõ trûúđng ăaô chûâng toê roô rùìng kïị hoaơch hoaâ toađn böơ nïìn kinh tïị vađo cíịp trung ûúng khöng phaêi lađ conặúđng hûôu hiïơu cho phaât triïín líu dađi Nhûng kinh nghiïơm cuêa Nhíơt Baên, Ăöng AÂ vađ Trung Quöịc ăaô chó roôrùìng ăöịi vúâi möơt nûúâc coâ thïí coâ sûơ can thiïơp cuêa chñnh phuê mađ víîn ăaơt ặúơc sûơ tùng trûúêng kinh tïị cûơc kyđnhanh choâng trong nhiïìu thíơp kyê

Braxin cuông phaât triïín nhanh choâng trong nhûông nùm 1960 möơt phíìn cuông nhúđ viïơc sûê duơng röơng raôichñnh saâch thay thïị nhíơp khííu Nhûông chñnh saâch nađy chùưc chùưn toê ra hûôu ñch ăöịi vúâi Bra xin úê thúđi ăiïím ăoâ,

- ñt nhíịt thò chuâng cuông khöng ngùn caên sûơ tùng trûúêng böơt phaât - nhûng sûơ thađnh cöng nađy khöng coâ nghôalađ nhûông chñnh saâch tûúng tûơ nhû thïị seô coâ yâ nghôa vúâi caâc nûúâc khaâc hoùơc ngay caê vúâi Braxin trong ba thíơpkyê tiïịp sau Cuông tûúng tûơ nhû víơy, möơt söị chñnh saâch ăaô giuâp Nhíơt Baên phaât triïín trong nhûông nùm 1950vađ 1960 taơo ra sûơ tùng trûúêng úê Ăöng AÂ vađo nhûông nùm 1970 vađ 1980, khúi nïn sûơ buđng nöí kinh tïị úê TrungQuöịc vađo nhûông nùm 1980 vađ 1990, ăïìu mang tñnh ăùơc trûng vïì thúđi gian vađ ắa ăiïím Nhûông chñnh saâch nađycoâ thïí khöng coâ taâc duơng úê caâc nûúâc khaâc, cuông khöng chùưc phuđ húơp trong nhûông thíơp niïn múê ăíìu thïị kyêXXI

ÚÊ bíịt kyđ möơt nûúâc nađo, sûơ tiïịn böơ cuông ăïìu phuơ thuöơc vađo möơt chuöîi caâc ýịu töị vađ vađo sûơ chuýín dõchhònh thïị cuêa chuâng diïîn ra qua caâc thúđi kyđ Ăiïìu cíìn thiïịt lađ phaêi khùưc phuơc ặúơc nhûông cuöơc bađn caôi vïì vaitrođ cuêa chñnh phuê vađ thõ trûúđng, phaêi thûđa nhíơn rùìng chñnh phuê vađ thõ trûúđng cíìn böí sung líîn nhau, vađ chíịmdûât nhûông lúđi khùỉng ắnh rùìng moơi sûơ can thiïơp cuơ thïí bùìng chñnh saâch - trong giaâo duơc, y tïị, thõ trûúđng vöịnhoùơc bíịt kyđ lônh vûơc nađo khaâc - lađ cöng thûâc thíìn kyđ khuýịn khñch sûơ phaât triïín úê moơi luâc, moơi núi Sûơ chuýíndõch ăoâ cuêa tû duy phaât triïín coâ thïí ặúơc töíng kïịt trong böịn giaê ắnh sau:

Sûơ phaât triïín bïìn vûông coâ nhiïìu muơc tiïu Níng cao thu nhíơp tñnh theo ăíìu ngûúđi chó lađ möơt trong

nhiïìu muơc tiïu phaât triïín Caêi thiïơn chíịt lûúơng cuöơc söịng bao göìm caâc muơc tiïu cuơ thïí hún dõch vuơ y tïị vađ cúhöơi giaâo duơc töịt hún, sûơ tham gia röơng raôi hún vađo ăúđi söịng xaô höơi, möi trûúđng saơch seô sûơ cöng bùìng cho caâcthïị hïơ v.v

Caâc chñnh saâch phaât triïín phuơ thuöơc líîn nhau Khöng thïí coâ möơt chñnh saâch phaât triïín ăún leê nađo coâ thïí

taơo ra sûơ thay ăöíi lúân trong möơt hïơ thöịng chñnh saâch keâm thuíơn lúơi Caâc nûúâc cíìn möơt töíng thïí chñnh saâchăöìng böơ vađ nhûông möi trûúđng thïí chïị taơo ra nhûông giaêi phaâp töịt, haơn chïị túâi mûâc thíịp nhíịt nhûông khuýịnkhñch sai líìm, kñch thñch sûơ saâng taơo vađ taơo thuíơn lúơi cho sûơ tham gia

Chñnh phuê ăoâng vai trođ cûơc kyđ quan troơng trong phaât triïín, nhûng khöng thïí coâ nhûông quy tùưc ăún giaên ăïí hûúâng díîn hoơ phaêi lađm gò Ngoađi nhûông quy tùưc chung ăaô ặúơc thûđa nhíơn thò vai trođ cuêa chñnh phuê ăöịi vúâi

nïìn kinh tïị cuông coâ nhûông khaâc biïơt, tuyđ thuöơc vađo khaê nùng vađ trònh ăöơ phaât triïín cuêa ăíịt nûúâc, tuyđ vađonhûông ăiïìu kiïơn bïn ngoađi vađ ríịt nhiïìu nhûông ýịu töị khaâc

Caâc quaâ trònh cuông quan troơng nhû caâc chñnh saâch Nhûông thađnh tûơu cuêa caâc chñnh saâch dûơa vađo caâc quaâ

trònh coâ tñnh nhíịt trñ, tñnh tham gia ăöng ăaêo vađ tñnh cöng khai dïî ặúơc giûô vûông hún Caâc thïí chïị cai quaên töịthiïơn thín cho nhûông quy trònh nhû víơy lađ töịi cíìn thiïịt cho phaât triïín vađ cíìn bao göìm caê nhûông quan hïơ ăöịitaâc cuêa tíịt caê caâc thađnh phíìn trong xaô höơi dín sûơ

Taơo ra nhûông ặúđng hûúâng chó ăaơo múâi cho phaât triïín

Dûúâi aânh saâng cuêa nhûông giaê ắnh nađy, Ngín hađng Thïị giúâi ăang ặa ra möơt khuön khöí phaât triïín toađndiïơn ăïí ăaâp ûâng möơt söị muơc tiïu: lađm roô troơng tím caâc muơc tiïu lúân cuêa phaât triïín, tùng cûúđng tñnh ăöìng böơtrong hoaơch ắnh chñnh saâch nhíịn maơnh caâc quaâ trònh thïí chïị ăïí duy trò phaât triïín vađ liïn kïịt caâc nöî lûơc phaâttriïín

Khuön khöí phaât triïín nhíịn maơnh nhíơn thûâc ngađy cađng tùng, rùìng nhiïìu ýịu töị taơo thađnh quy trònhphaât triïín phaêi cuđng ặúơc kïị hoaơch hoaâ vađ ặúơc ăiïìu phöịi ăïí ăaơt ặúơc kïịt quaê töịt nhíịt - vađ ăöi khi nhùìm ăaơtặúơc moơi kïịt quaê coâ thïí coâ Möơt ăïì aân xíy dûơng trûúđng hoơc lađ möơt vñ duơ töịt Xeât vïì mùơt víơt chíịt, dûơng lïn möơtngöi trûúđng chó lađ bûúâc múê ăíìu Níng cao trònh ăöơ giaâo duơc cođn phuơ thuöơc vađo nhiïìu ýịu töị khaâc, nhû möơt cúchïị hûôu hiïơu cho viïơc tuýín lûơa, ăađo taơo, lûúng giaâo viïn phuđ húơp vađ coâ nguöìn tađi chñnh ăïí mua ăuê saâch giaâokhoa vađ víơt duơng khaâc

Caâi ăuâng vúâi ăïì aân xíy dûơng trûúđng hoơc thò cuông ăuâng vúâi caâc chûúng trònh tû nhín hoaâ, caâc maơng lûúâi

an toađn xaô höơi vađ caâc chûúng trònh nùng lûúơng bïìn vûông Caâc ýịu töị böí sung giûôa caâc ăïì aân vađ giûôa caâc quaâtrònh lađ cûơc kyđ cíìn thiïịt ăöịi vúâi sûơ thađnh cöng Möơt khuön khöí phaât triïín toađn diïơn lađm cho caâc ýịu töị böí sungnađy trúê nïn roô rađng thöng qua viïơc nïu bíơt möịi quan hïơ giûôa caâc khña caơnh cuêa phaât triïín nhû con ngûúđi, víơtchíịt khu vûơc vađ cíịu truâc

Khña caơnh con ngûúđi vađ khña caơnh víơt chíịt cuêa sûơ phaât triïín ăaô ặúơc biïịt ăïịn khaâ roô Khña caơnh khu vûơcnhíịn maơnh tíìm quan troơng cuêa caâc ýịu töị ăan cheâo nhau, nhû ăiïìu phöịi, quaên lyâ, vađ duy trò möơt möi trûúđnghûôu hiïơu ăöịi vúâi kinh doanh tû nhín cuông nhû caâc saâng kiïịn cöơng ăöìng Khña caơnh cíịu truâ xoaây maơnh vađo sûơcíìn thiïịt phaêi quaên lyâ töịt, ặa ra caâc quýịt ắnh thöng thoaâng caâc quaâ trònh phaâp lyâ vađ xeât xûê hûôu hiïơu vađ caâchïơ thöịng quy chïị roô rađng Nhíơn thûâc ăoâ vïì nhûông quy tùưc vađ caâc quaâ trònh, nhû möơt cú súê ríịt cíìn thiïịt chophaât triïín bïìn vûông, ăem laơi thïm möơt tíìm voâc múâi cho dođng chuê lûu cuêa tû duy phaât triïín

Nhûông ýịu töị trïn khöng phaêi lađ möơt danh muơc ăíìy ăuê vïì tíịt caê caâc ăiïìu liïn quan mađ sûơ phaât triïín cíìnbao göìm Nhûông víịn ăïì vïì giúâi vađ bònh ăùỉng khöng thïí thiïịu trong tûđng böơ phíơn cuêa khuön khöí phaât triïín.Hún nûôa, nhû ăaô ăïì cíơp trïn ăíy, öín ắnh kinh tïị vô mö lađ ăiïìu kiïơn cíìn thiïịt cho sûơ thađnh cöng cuêa moơi saângkiïịn vïì phaât triïín Tíìm quan troơng cuêa möîi möơt trong söị nhûông ăiïìu liïn quan ăoâ ăöịi vúâi tûđng nûúâc phuơ thuöơcvađo nhûông ăùơc thuđ vïì mùơt thúđi gian vađ ắa ăiïím Moơi nûúâc ăïìu coâ lúơi ñch trong viïơc xaâc ắnh vađ ûu tiïn nhûôngăiïìu cíìn lađm - möơt thûê thaâch lađm böơc löơ nhûông ýịu keâm vïì quaên lyâ vađ kinh tïị cuông nhû nhûông thíịt baơi vïì thïí

chïị caên trúê phaât triïín ăíìy ăuê.

Xíy dûơng caâc thïí chïị vađ caâc quan hïơ ăöịi taâc

Sûơ phaât triïín coâ hiïơu quaê ăođi hoêi möịi quan hïơ ăöịi taâc úê caâc cíịp ăöơ quaên lyâ khaâc nhau, úê caâc khu vûơc tûnhín, caâc nhoâm tađi trúơ vađ xaô höơi cöng dín Möơt chiïịn lûúơc phaât triïín toađn diïơn lađ ríịt khoâ cho moơi cíịp hay moơilônh vûơc quaên lyâ nađo ăoâ, hoùơc möơt nhađ tađi trúơ ăún leê nađo Chñnh phuê caâc nûúâc cíìn hûúâng díîn cho caâc cú quanvađ caâc töí chûâc ăïí phöịi húơp caâc nöî lûơc cuêa hoơ nhùìm gaơt boê nhûông aâch tùưc trong phaât triïín

Möơt nïìn moâng vûông chùưc cuêa caâc töí chûâc hoaơt ăöơng coâ hiïơu quaê vađ caâc thïí chïị coâ nùng lûơc lađ ăiïìu kiïơntiïn quýịt cho phaât triïín Trong ngûô caênh nađy thò “caâc thïí chïị” lađ tíơp húơp nhûông quy tùưc quaên lyâ hoaơt ăöơngcuêa caâc caâ nhín vađ caâc töí chûâc cuông nhû sûơ tûúng taâc cuêa tíịt caê caâc thađnh viïn coâ liïn quan vađ caâc cuöơc thûúngthuýịt cuêa caâc bïn tham gia Noâi möơt caâch cuơ thïí, caâc nûúâc cíìn nhûông thïí chïị giuâp tùng cûúđng sûâc maơnh cuêacaâc töí chûâc vađ thuâc ăííy sûơ quaên lyâ töịt, cho duđ viïơc ăoâ ặúơc tiïịn hađnh thöng qua luíơt phaâp hay caâc quy chïị,hoùơc thöng qua sûơ liïn kïịt hađnh ăöơng cuêa nhiïìu ngûúđi tham gia, nhû caâc hiïơp ûúâc quöịc tïị vađ möịi quan hïơ ăöịitaâc cöng - tû ăaô thûơc hiïơn Caâc quaâ trònh dûơa trïn quy tùưc lađm tùng tñnh cöng khai cuêa nhûông chñnh saâch ăaôặúơc ăïì ra nhùìm taơo ra nhûông kïịt quaê mong muöịn, vađ cuêa nhûông töí chûâc ặúơc aâp duơng ăïí thûơc hiïơn chuâng.Thöng ăiïơp cuêa baâo caâo nađy lađ sûơ ăaâp ûâng múâi vïì thïí chïị cíìn thiïịt trong möơt thïị giúâi ăang toađn cíìu hoaâvađ ắa phûúng hoaâ Toađn cíìu hoaâ ăođi hoêi chñnh phuê caâc nûúâc phaêi tòm kiïịm sûơ thoaê thuíơn vúâi caâc ăöịi taâc -chñnh phuê caâc nûúâc khaâc, caâc töí chûâc quöịc tïị, caâc töí chûâc phi chñnh phuê vađ caâc cöng ty ăa quöịc gia - thöng quanhûông thïí chïị siïu quöịc gia Khu vûơc hoaâ ýu cíìu chñnh phuê caâc nûúâc ăaơt ặúơc sûơ thoaê thuíơn vúâi caâc vuđng, caâcthađnh phöị thöng qua caâc thïí chïị dûúâi cíịp quöịc gia vïì caâc víịn ăïì nhû cuđng nhau chia seê traâch nhiïơm ăöịi vúâiviïơc níng cao caâc nguöìn thu nhíơp Caê hai víịn ăïì toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ thûúđng ăođi hoêi nhûông ăaâpûâng vûúơt xa khaê nùng kiïím soaât cuêa chñnh phuê tûđng nûúâc Tuy nhiïn chñnh phuê caâc nûúâc víîn ăoâng vai trođ chuêchöịt trong viïơc hònh thađnh caâc chñnh saâch phaât triïín trong möơt möi trûúđng giúâi haơn, gođ boâ, vađ xaâc ắnh laơi vaitrođ cuêa hoơ Trong möơt thïị giúâi coâ quan hïơ chùìng cheâo nhau, trong ăoâ caâc nûúâc víîn coâ thïí tiïịp tuơc bõ chia nhoê,caâc chûúng trònh nghõ sûơ vïì phaât triïín víîn phaêi ăaâp ûâng nhûông ýu cíìu coâ tñnh toađn cíìu vađ tñnh ắa phûúng

Toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ

Nhûông tiïịn böơ vïì cöng nghïơ truýìn thöng ăaô giuâp ta trong giíy laât biïịt ặúơc nhûông ăiïìu ăang xaêy ratrong möơt höơ gia ằnh, möơt xñ nghiïơp hoùơc trïn möơt thõ trûúđng chûâng khoaân caâch xa nûêa vođng traâi ăíịt Tíìmquan troơng cuêa dõch vuơ vađ thöng tin liïn laơc ngađy cađng tùng trong nïìn kinh tïị thïị giúâi coâ yâ noâi rùìng möơt tyê lïơngađy cađng tùng vïì giaâ trõ kinh tïị seô trúê nïn khöng quan troơng - nghôa lađ thöng tin coâ thïí ặúơc truýìn qua caâpsúơi quang, chûâ khöng phaêi qua tađu chúê hađng Ăöìng thúđi sûơ tiïịn böơ trong maơng lûúâi giao thöng vađ cöng nghïơcuông lađm giaêm chi phñ víơn chuýín hađng hoaâ bùìng ặúđng thuyê, ặúđng khöng vađ ặúđng böơ; vađ nhûông caêi tiïịn vïìcöng nghïơ thöng tin lađm cho ngûúđi ta liïn hïơ vúâi nhau dïî dađng hún (Biïíu ăöì 1) Caâc cöng ty ăa quöịc gia hiïơnnay ăang dûơa trïn möơt nïìn saên xuíịt moâc xñch nöịi kïịt nhiïìu nûúâc vúâi nhau Víơt liïơu thö vađ caâc linh kiïơn coâ thïí

úê hai nûúâc khaâc nhau vađ laơi ặúơc lùưp raâp úê möơt nûúâc khaâc, trong khi viïơc tiïịp thõ vađ phín phöịi laơi xaêy ra úê núikhaâc Vñ duơ nhûông quýịt ắnh cuêa ngûúđi tiïu duđng úê London hoùơc úê Tokyo trúê thađnh thöng tin taâc ăöơng trûơctiïịp ăïịn caâc saên phíím ăang ặúơc chïị taơo - vađ caâc kiïíu daâng aênh hûúêng ăïịn noâ - trïn toađn thïị giúâi

Trònh ăöơ giaâo duơc ngađy cađng cao, nhûông ăöíi múâi vïì cöng nghïơ ăaô cho pheâp caâc yâ tûúêng ặúơc truýìn baâröơng raôi, vađ sûơ thíịt baơi cuêa híìu hïịt caâc nïìn kinh tïị kïị hoaơch hoaâ tíơp trung ăaô thuâc ăííy ắa phûúng hoaâ Chñnhquýìn caâc nûúâc ăaô ăaâp laơi viïơc thuâc ăííy nađy theo nhiïìu caâch khaâc nhau Coâ thïm nhiïìu nûúâc trúê thađnh nûúâcdín chuê, vađ sûơ tham gia vïì mùơt chñnh trõ thöng qua bíìu cûê ăaô ặúơc múê röơng caê úê hai cíịp: quöịc gia vađ dûúâi cíịpquöịc gia Chñnh phuê caâc nûúâc ăang ngađy cađng chia seê traâch nhiïơm vađ thu nhíơp vúâi caâc cíịp chñnh quýìn dûúâicíịp quöịc gia, caâc cíịp chñnh quýìn nađy thò gíìn guôi hún vúâi quíìn chuâng ăang chõu aênh hûúêng búêi caâc quýịt ắnhchñnh saâch (Biïíu ăöì 2) Ngûúđi ta cuông ăang thađnh líơp caâc töí chûâc phi chñnh phuê ăïí thûơc hiïơn caâc muơc tiïu nhûcaêi caâch chñnh trõ, baêo vïơ möi trûúđng, bònh ăùỉng giúâi vađ möơt nïìn giaâo duơc töịt hún

quy mö nhoê Nhûng nhûông nûúâc nhû víơy ăaô cöị ặâng vûông ăïí ăaơt ặúơc aênh hûúêng nhiïìu hún tûđ nïìn tađi chñnhvađ thûúng maơi quöịc tïị so vúâi caâc nûúâc lúân hún, búêi vò hoơ phaêi ăöịi mùơt vúâi nguöìn lûơc vađ sûâc eâp vïì quy mö thõtrûúđng chùơt cheô hún Ăöìng thúđi caâc nïìn kinh tïị nađy cuông caêm nhíơn maơnh meô ặúơc bíịt cûâ sûơ tađn phaât nađo donïìn kinh tïị toađn cíìu gíy ra Möơt cún söịt kinh tïị coâ thïí caêm nhíơn nhû möơt gúơn soâng lùn tùn ăöịi vúâi möơt nûúâccoâ nïìn kinh tïị lúân nhû Myô, hoùơc ngay caê ăöịi vúâi möơt nûúâc ăang phaât triïín coâ nïìn kinh tïị tûúng ăöịi lúân nhû

Biïíu ăöì 1

Maây vi tñnh ăang liïn kïịt thïị giúâi

Toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ lađ nhûôngthuíơt ngûô taơo ra nhûông phaên ûâng ríịt maơnh, kïícaê tñch cûơc líîn tiïu cûơc Toađn cíìu hoaâ ặúơc cangúơi vò noâ mang laơi nhûông cú höơi múâi, nhû múêặúđng túâi caâc thõ trûúđng vađ chuýín giao cöng nghïơ

- nhûông cú höơi hûâa heơn nùng suíịt lao ăöơng caovađ mûâc söịng cao hún Nhûng ăöìng thúđi ngûúđi tacuông súơ vađ nhiïìu khi lïn aân noâ, búêi vò ăöi khi noâgíy ra sûơ bíịt öín ắnh vađ nhûông thay ăöíi khöngmong muöịn Noâ lađm cho cöng nhín phaêi caơnhtranh vúâi hađng nhíơp khííu, ăiïìu ăoâ coâ thïí ăe doaơcöng ùn viïơc lađm cuêa hoơ; noâ phaâ hoaơi ngín hađngvađ thíơm chñ caê nïìn kinh tïị khi nguöìn vöịn nûúâcngoađi khöịng chïị chuâng

Khu vûơc hoaâ cuông ặúơc ca ngúơi vò noâ giatùng mûâc ăöơ tham gia quýịt ắnh chñnh saâch vađmang ăïịn cho con ngûúđi nhiïìu cú höơi hún ăïí ắnhhònh böịi caênh cho cuöơc söịng cuêa mònh Bùìng caâchphín cíịp quaên lyâ, cađng coâ nhiïìu caâc quýịt ắnhặúơc thûơc hiïơn úê cíịp ắa phûúng, gíìn guôi hún vúâicaâc cûê tri Khu vûơc hoaâ ăaô taơo ra ặúơc sûơ quaên lyâthñch ûâng vađ coâ hiïơu quaê, nhûng noâ cuông coâ thïí

Nguöìn: Network Wizards, Internet Domain Survey, thaâng 1, 1999

(www.nw.com)

gíy nguy haơi ăïịn tñnh öín ắnh cuêa nïìn kinh tïị vô mö

Vñ duơ nhû khi caâc chñnh quýìn ắa phûúng vay núơ

quaâ nhiïìu vađ chi tiïu khöng thíơn troơng thò chñnh

quýìn trung ûúng phaêi viïơn trúơ

Baâo caâo nađy khöng ca ngúơi mađ cuông khöng lïn

aân toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ Ăuâng hún, noâ chó

xem xeât chuâng nhû lađ nhûông hiïơn tûúơng mađ khöng

möơt chûúng trònh nghõ sûơ vïì phaât triïín nađo coâ thïí boê

qua Trong khi caâc chñnh quýìn trung ûúng víîn lađ

chñnh ýịu trong nhûông nöî lûơc phaât triïín thò toađn cíìu

hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ laơi ăođi hoêi hoơ cam kïịt xíy dûơng

nhûông thïí chïị cú baên caâc cíịp siïu quöịc gia vađ dûúâi

cíịp quöịc gia, ăïí taơo ra ặúơc lúơi ñch cuêa tùng trûúêng

trong thïị kyê XXI

Nhûông víịn ăïì siïu quöịc gia

Chñnh quýìn trung ûúng tíịt seô thíịt voơng khi ăöịi

phoâ vúâi toađn cíìu hoaâ, vađ sûơ thíịt voơng nađy seô tùng lïn

gíịp böơi ăöịi vúâi nhûông nïìn kinh tïị ăang phaât triïín coâ

Braxin, nhûng noâ laơi lađ cún soâng thíìn ăöịi vúâi nïìn

kinh tïị coâ quy mö nhû Gana hay Bùnglaăeât Khi

ăïì cíơp túâi nhûông víịn ăïì möi trûúđng thò chñnh phuê

caâc nûúâc thûúđng tíơp trung cín nhùưc kyô caâc víịn ăïì

trong nûúâc, vñ duơ nhû xaâc ắnh viïơc aâp duơng caâc

tiïu chuíín ö nhiïîm nhû thïị nađo ăöịi vúâi caâc khu

vûơc trong nûúâc Nhûng nïịu caâc nûúâc ăang phaât

triïín khöng hoaơt ăöơng theo nhûông thoaê ûúâc quöịc

tïị, thò hoơ coâ ríịt ñt khaê nùng ặúng ăíìu vúâi caâc víịn

ăïì möi trûúđng trïn toađn cíìu, nhû nguy cú thay ăöíi

khñ híơu Baâo caâo nađy xem xeât ba víịn ăïì cuêa toađn

cíìu hoaâ: thûúng maơi, caâc luöìng tađi chñnh vađ nhûông

thaâch thûâc vïì möi trûúđng

Thûúng maơi

Trong nhûông nùm gíìn ăíy, thûúng maơi quöịc

tïị phaât triïín nhanh hún so vúâi nïìn kinh tïị thïị giúâi

chùưc chùưn rùìng xu thïị nađy víîn cođn tiïịp tuơc (Biïíu

ăöì 8) Ăöịi vúâi caâc nûúâc ăang phaât triïín, thûúng maơi

lađ phûúng tiïơn chuê ýịu ăïí thûơc hiïơn lúơi ñch cuêa toađn

cíìu hoaâ Nhíơp khííu lađm tùng thïm tñnh caơnh tranh

vađ tñnh ăa daơng cuêa thõ trûúđng nöơi ắa, mang laơi lúơi

ñch cho ngûúđi tiïu duđng, cođn xuíịt khííu múê röơng

caâc thõ trûúđng nûúâc ngoađi, mang laơi lúơi ñch cho kinh

doanh Nhûng ăiïìu cođn quan troơng hún coâ thïí lađ,

thûúng maơi ăaô giuâp caâc cöng ty trong nûúâc tiïịp xuâc

vúâi nhûông thûơc tiïîn töịt nhíịt cuêa caâc cöng ty nûúâc

ngoađi vađ nùưm bùưt ặúơc ýu cíìu cuêa nhûông khaâch

hađng khoâ tñnh, khuýịn khñch taơo ra hiïơu quaê cao

hún Thûúng maơi ăaô giuâp caâc cöng ty coâ cú höơi caêi

tiïịn nguöìn vöịn ăíìu vađo nhû maây moâc cöng cuơ, cuông

nhû tùng nùng suíịt lao ăöơng Thûúng maơi cuông

kñch thñch sûơ phín phöịi laơi sûâc lao ăöơng vađ vöịn cho

nhûông khu vûơc coâ nùng suíịt lao ăöơng tûúng ăöịi cao

hún Ăùơc biïơt, noâ giuâp chuýín dõch möơt söị hoaơt ăöơng

dõch vuơ vađ chïị taơo tûđ caâc nûúâc cöng nghiïơp sang

caâc nûúâc ăang phaât triïín, taơo nhûông cú höơi múâi cho

tùng trûúêng

Viïơc saâng líơp Töí chûâc thûúng maơi thïị giúâi

(WTO) vađo nùm 1995 dûơa trïn Hiïơp ắnh chung vïì

thúị quan vađ thûúng maơi (GATT) vađ ăoâ lađ bûúâc

tiïịn ăa phûúng gíìn ăíy nhíịt ăïí taơo ra möơt möi

trûúđng coâ lúơi cho trao ăöíi hađng hoaâ vađ dõch vuơ (Biïíu

ăöì 4) Nhiïìu biïơn phaâp quan troơng khaâc cuông phaêi

Biïíu ăöì 3 Thûúng maơi tùng trûúêng nhanh hún nhiïìu so vúâi thu nhíơp quöịc dín úê caâc nûúâc ăang phaât triïín

Ghi chuâ: Thûúng maơi lađ töíng cuêa kim ngaơch xuíịt khííu

vađ kim ngaơch nhíơp khííu caâc hađng hoaâ vađ dõch vuơ

Biïíu ăöì 4 Söị lûúơng caâc nûúâc tham gia Töí chûâc thûúng maơi thïị giúâi ăang ngađy cađng tùng lïn

Söị nûúâc thađnh viïn GATT/WTO

Nguöìn: WTO, Annual Report, nhiïìu n ùm

ặúơc tuín thuê ăïí giûô ặúơc ăađ caêi caâch

Caâc cuöơc ăađm phaân thûúng maơi trong tûúng lai ăođi hoêi möơt chûúng trònh nghõ sûơ coâ tíìm nhòn xa nhùìm ăaơt ặúơc tûơ do hoaâ thûúng maơi röơng lúân hún, nïịu muöịn möơt líìn nûôa ăaơt ặúơc nhûông thađnh cöng nhû trûúâc ăíy, khi múê cûêa caâc thõ trûúđng Vođng ăađm phaân Thiïn niïn kyê, theo dûơ kiïịn, seô ặúơc tiïịn hađnh vađo thaâng 11

nùm 1999 dûúâi sûơ baêo trúơ cuêa WTO, coâ thïí lađ cuöơc thûê nghiïơm ăíìu tiïn cuêa chûúng trònh nghõ sûơ nađy Giaêmhađng rađo thûúng maơi trong cöng nghiïơp vađ dõch vuơ víîn lađ nhûông caâi phaêi ặúơc ûu tiïn hún trong danh muơc

ûu tiïn Viïơc buön baân caâc saên phíím nöng nghiïơp lađ khu vûơc taơo ra cho nhûông nïìn kinh tïị ăang phaât triïínnhûông cú höơi thûơc sûơ - nïịu nhûông cú höơi nađy khöng bõ caên trúê búêi nhûông hađng rađo thûúng maơi cuêa nhûôngnûúâc giađu coâ Thûúng maơi dõch vuơ lađ víịn ăïì nûôa cíìn phaêi ăïì cíơp túâi Nhúđ nhûông tiïịn böơ trong cöng nghïơthöng tin vađ liïn laơc, ngađnh thûúng maơi ăaô nhanh choâng tùng lïn: 25% chó tñnh riïng nhûông nùm giûôa 1994vađ 1997 Hònh thûâc thûúng maơi nađy ăaô taơo ra möơt söị cú höơi nûôa cho caâc nûúâc ăang phaât triïín coâ thïí dïî dađngtaơo ra nhiïìu loaơi dõch vuơ ûa chuöơng

Caâc nûúâc phaêi tùng cûúđng sûê duơng cú chïị WTO Vñ duơ, möơt nûúâc muöịn tùng cûúđng cam kïị giaêm (hoùơc

duy trò) hađng rađo thûúng maơi thíịp, thò coâ thïí “troâi buöơc” thúị quan cuêa mònh bùìng caâc kïịt húơp quýịt ắnh haơthúị quan vađo cuđng nhûông nghôa vuơ quöịc tïị cuêa mònh taơi WTO Ngađy cađng coâ nhiïìu nûúâc coi WTO vađ caâcnguýn tùưc thûúng maơi quöịc tïị lađ nhûông cú chïị tiïịn túâi caâc muơc tiïu quöịc gia (chûâc khöng phaêi sûơ caên trúê ăöịivúâi víịn ăïì tûơ quýịt) vađ söị nhûông nûúâc uêng höơ nhûông thïí chïị nhû víơy ngađy cađng tùng

Caâc chñnh saâch chung phaêi xem xeât túâi hoađn caênh bõ míịt viïơc lađm cuêa cöng nhín trûúâc nhûông thïị lûơc cuêa thûúng maơi Nhûông chñnh saâch nađy phaêi giaêi quýịt nhûông lo lùưng cuêa nhûông cöng nhín bõ sa thaêi noâi

chung, búêi vò nhiïìu cöng nhín ăöí löîi cho ngoaơi thûúng vò míịt viïơc lađm vađ bõ giaêm lûúng, cho duđ ngađnh ngoaơithûúng coâ traâch nhiïơm hay khöng Thuâc ăííy tûơ do hoaâ thûúng maơi bùìng caâc chñnh saâch thõ trûúđng lao ăöơngăaô giuâp cöng nhín dïî thñch nghi vúâi taâc ăöơng cuêa thûúng maơi thïị giúâi vađ lađm giaêm aâp lûơc cuêa viïơc ăoâng cûêathõ trûúđng trong nûúâc ăöịi vúâi hađng hoaâ nûúâc ngoađi

Caâc chñnh phuê phaêi thay ăöíi nhûông chñnh saâch víîn cođn ặúơc pheâp töìn taơi bíịt chíịp caâc luíơt thûúng maơi hiïơn hađnh, nhûông chñnh saâch caên trúê chûâ khöng thuâc ăííy thûúng maơi Vñ duơ luíơt chöịng baân phaâ giaâ víîn ặúơc

pheâp töìn taơi dûúâi sûơ quaên lyâ cuêa WTO Nhûông luíơt nađy nhùìm ăaêm baêo saên phíím baân ra khöng ặúơc dûúâi giaâ

“phaêi chùng “ úê thõ trûúđng trong nûúâc Song nhûông quy tùưc nhû víơy cuông coâ thïí dïî dađng biïịn thađnh sûơ caên trúêăöịi vúâi nhíơp khííu, lađm giaêm sûơ múê röơng thõ trûúđng vađ lađm ăaêo löơn caâc thađnh quaê thu ặúơc tûđ nhûông hiïơp ûúâcthûúng maơi trûúâc ăoâ Möơt giaêi phaâp cho víịn ăïì nađy lađ xûê lyâ caâc quýịt ắnh giaâ caê cuêa nhûông ngûúđi nhíơp khííucuông nhû nhûông cöng ty trong nûúâc theo cuđng möơt tiïu chñ nhíịt ắnh Theo quan ăiïím nađy thò chó coâ nhûôngvíịn ăïì chöịng ăöơc quýìn, chùỉng haơn nhû tònh traơng caâ lúân nuöịt caâ beâ, múâi cíìn sûêa chûôa ngay

Caâc luöìng tađi chñnh

Caâc luöìng tađi chñnh giûôa caâc quöịc gia tùng nhanh hún so vúâi thûúng maơi trong nhûông nùm gíìn ăíy Nhûôngluöìng vöịn nađy coâ thïí ặúơc phín chia thađnh ăíìu tû nûúâc ngoađi trûơc tiïịp, danh muơc tađi saên ăíìu tû nûúâc ngoađi,tiïìn vay ngín hađng, vađ caâc nguöìn viïơn trúơ phaât triïín chñnh thûâc Ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi bao göìm caâcnguöìn vöịn duđng cho viïơc mua phíìn goâp vöịn ăïí coâ chín trong ban quaê trõ cuêa möơt cöng ty hay möơt nhađ maây.Danh muơc tađi saên ăíìu tû nûúâc ngoađi bao göìm viïơc mua caâc tađi saên “giíịy” nhû cöí phíìn khöng coâ laôi, traâi phiïịu(dûúâi ngûúông quy ắnh ăaêm baêo cho pheâp ngûúđi súê hûôu tham gia kiïím soaât viïơc quaên lyâ caâc tađi saên víơt chíịt).Viïơc tùng vöịn ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi vađ caâc luöìng danh muơc tađi saên ăaô ăaơt mûâc chûa tûđng thíịy (Biïíuăöì 5)

Caâc luöìng vöịn nûúâc ngoađi ăem laơi nhûông thađnh tûơu kinh tïị cú baên ăöịi vúâi tíịt caê caâc bïn Caâc nhađ ăíìu tûnûúâc ngoađi ăaô ăa daơng hoaâ nhûông maơo hiïím cuêa hoơ úê thõ trûúđng ngoađi nûúâc vađ taơo ra nhûông cú höơi mang laơilúơi nhuíơn trïn toađn thïị giúâi Caâc nïìn kinh tïị hiïơn nay ăang nhíơn ặúơc nguöìn lúơi vïì vöịn theo nhiïìu caâch.Trûúâc hïịt, caâc luöìng vöịn vađo lađm tùng mûâc ăíìu tû Khi coâ sûơ tham gia trûơc tiïịp cuêa ăíìu tû nûúâc ngoađi thò vöịnphaêi ăi keđm vúâi nhûông ýịu töị nhû: caâc chuýn gia quaên lyâ, caâc chûúng trònh ăađo taơo, vađ caâc möịi liïn kïịt cíìnthiïịt vúâi caâc nhađ cung ûâng vađ caâc thõ trûúđng quöịc tïị Tuy nhiïn, caâc luöìng vöịn quöịc tïị ăùơc biïơt lađ nhûông luöìngăíìu tû ngùưn haơn khöng chùưc chùưn cuông gíy nguy hiïím cho caâc nûúâc ăang phaât triïín Möơt trong nhûông nguy

cú nađy lađ sûơ thay ăöíi maơnh meô tím lyâ cuêa nhađ ăíìu tû vađ lađn soâng ăíìu cú tñch trûô coâ thïí lađm ăaêo löơn tyê giaâ höịiăoaâi, gíy nguy hiïím cho caâc ngín hađng vađ caâc cöng ty lúân, vađ gíy töín haơi cho caâc nïìn kinh tïị Khöng thïí bùưt

võ thíìn vöịn nûúâc ngoađi chui trúê laơi vađo trong bònh, möơt ăiïìu mađ röịt cuöơc, thíơt khöng ăaâng mong muöịn Nhûng

caâc nhađ ăiïìu tiïịt cíìn thûơc hiïơn khi nhûông chuíín mûơc nađy khöng ăaâp ûâng ýu cíìu.

Caơnh tranh trong khu vûơc tađi chñnh tùng lïn cađng khñch lïơ caâc ngín hađng cuông nhû khaâch hađng cuêachuâng Caơnh tranh tùng lïn khi khu vûơc tađi chñnh trong nûúâc phaât triïín, vađ caâc baêo hiïím, thõ trûúđng chûângkhoaân cuông nhû caâc töí chûâc trung gian khaâc bùưt ăíìu ăoâng vai trođ to lúân hún Viïơc cho pheâp caâc ngín hađngnûúâc ngoađi vađo hoaơt ăöơng möơt nûúâc, ăùơc biïơt khi caâc nûúâc chuê nhađ cuêa chuâng ăaô coâ nhûông hïơ thöịng quy chïịphuđ húơp, lađ tùng sûơ ăiïìu chónh thöng qua viïơc du nhíơp nhûông chuíín mûơc quaên lyâ ruêi ro coâ chíịt lûúơng cao,cuông nhû nhûông thûơc tiïîn ăiïìu chónh vađ caâc nhađ quaên lyâ ăaô ặúơc ăađo taơo

Caâc ngín hađng úê caâc nûúâc ăang phaât triïín phaêi taơo thïị cín bùìng giûôa hai loaơi ruêi ro Caâc ngín hađngthûúđng ăi vay tiïìn ngùưn haơn trïn caâc thõ trûúđng quöịc tïị bùìng möơt loaơi tiïìn nađo ăoâ, vñ duơ nhû ăöìng ăö la Myôhay ăöìng ýn Nhíơt, röìi ăem söị tiïìn ăoâ cho vay vúâi möơt thúđi haơn dađi hún bùìng ăöìng tiïìn ắa phûúng Nhûôngngín hađng nađy ặâng trûúâc nguy cú bõ míịt nguöìn cung cíịp ngoaơi tïơ ngùưn haơn nïịu nhû thõ trûúđng vöịn caơn kiïơt,vađ cuông gùơp ruêi ro ăïí míịt phíìn lúân giaâ trõ tađi saên cuêa hoơ trong trûúđng húơp tyê giaâ höịi ăoaâi giaêm xuöịng Caâcnûúâc coâ thïí haơn chïị nhûông ruêi ro nađy túâi möơt mûâc nhíịt ắnh, nhûng trûúâc hïịt cíìn phaêi coâ nhûông quy ắnh ăïíkiïìm chïị búât ýu cíìu nhûông khoaên vay nûúâc ngoađi ngùưn haơn Möơt trong nhûông biïơn phaâp nhû víơy lađ ýu cíìudađnh möơt phíìn trong toađn böơ caâc luöìng vöịn vađo khöng ắnh duđng vađo viïơc mua nhûông tađi saên víơt chíịt coâ thïísinh lúơi, lađm dûơ trûô cho möơt thúđi gian nhíịt ắnh, nhû víơy lađ lađm tùng chi phñ phaêi traê cho nhûông khoaên vayngùưn haơn úê nûúâc ngoađi

Trong thïị giúâi mađ caâc thõ trûúđng tađi chñnh tiïịp tuơc “höơi nhíơp toađn cíìu’ thò caâc nûúâc ăang phaât triïín cíìnphíịn ăíịu trúê thađnh nhûông núi thuíơn tiïơn cho ăíìu tû nûúâc ngoađi dađi haơn Viïơc taơo ra möơt möi trûúđng ăíìu tûthuíơn lúơi ăođi hoêi möơt sûơ cam kïịt cho möơt cú chïị thöng thoaâng vïì caâc quýìn vađ caâc quy ắnh ăöịi vúâi caâc nhađ ăíìu

tû, möơt hïơ thöịng phaâp lyâ coâ sûơ ăöịi xûê cöng bùìng vađ sûơ baêo höơ cho nhûông nhađ ăíìu tû trong nûúâc vađ nûúâc ngoađinhûông nïìn taêng kinh tïị vô mö lađnh maơnh vađ ăíìu tû vïì vöịn con ngûúđi Khi ăíìu tû ăaô hođa nhíơp vađ nïìn kinh tïịắa phûúng ăang hoaơt ăöơng bònh thûúđng thò caâc nhađ ăíìu tû khaâc cuông seô sùĩn sađng tham gia nïịu nhû coâ möơtnhađ ăíìu tû nađo ăoâ quýịt ắnh thöi khöng ăíìu tû

Caâc thïí chïị quöịc tïị coâ vai trođ giuâp ăúô caâc nûúâc ăang phaât triïín phaât huy sûơ öín ắnh tađi chñnh vađ ăííymaơnh ăíìu tû Caâc hiïơp ắnh ngín hađng quöịc tïị, vñ duơ nhû Hiïơp ắnh Basle, coâ thïí lađ nhûông kiïíu míîu cho caâc

Ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi

Biïíu ăöì 5

Caâc luöìng vöịn tû nhín cho caâc nûúâc ăang phaât

triïín ăaô tùng lïn maơnh meô

nguöìn vöịn nhû víơy ăïịn cuđng vúâi sûơ thaâch thûâc: ặa ranhûông chñnh saâch vađ nhûông thïí chïị lađm lïơch caân cín,ăïí khaê nùng lûu chuýín vöịn mang laơi lúơi ñch cho nïìnkinh tïị cuêa caâc nûúâc phaât triïín, chûâc khöng lađm töínhaơi chuâng

Chñnh phuê caâc nûúâc ăang phaât triïín coâ thïí bùưtăíìu quaâ trònh nađy bùìng viïơc caêi caâch khu vûơc ngínhađng vađ phaât triïín caâc thõ trûúđng vöịn Quyô lûúng hûuvađ tûúng trúơ nhoê beâ, caâc thõ trûúđng cöí phiïịu vađ traâiphiïịu ýịu keâm ăaô lađm cho caâc ngín hađng úê caâc nûúâcăang phaât triïín trúê thađnh ngûúđi cung cíịp tađi chñnhtrung gian chuê ýịu Viïơc taơo ra khung quy chïị ngínhađng vûông maơnh seô ăem laơi möơt kïịt quaê kinh tïị chùưcchùưn Möơt hïơ thöịng quy chïị coâ hiïơu quaê taơo ra möơtmöi trûúđng kñch thñch chíịp nhíơn ruêi ro möơt caâch khönngoan Möơt cú cíịu ăuâng quy chïị ăöịi vúâi kinh doanhngín hađng cuông taơo ra nhûông ăiïìu kiïơn ăïí thađnh líơpcaâc ngín hađng, nhûông dõch vuơ mađ chuâng coâ thïí cungcíịp mûâc vöịn mađ chuâng cíìn coâ, vađ lûúơng thöng tin mađchuâng phaêi thöng baâo Vađ möơt khuön khöí ăiïìu tiïịt lađnhmaơnh quy ắnh cuơ thïí nhûông bûúâc ăi thíơn troơng mađ

chuíín mûơc kïị toaân cho caâc ngín hađng ắa phûúng Quyô tiïìn tïơ quöịc tïị (IMF) coâ thïí hûúâng díîn caâc hoaơt ăöơngkinh tïị vađ ăiïìu phöịi caâc khoaên trúơ giuâp ngùưn haơn khi coâ khoâ khùn vïì khaê nùng thanh toaân tiïìn mùơt, lađm giaêmtñnh tríìm troơng cuêa möơt cuöơc khuêng hoaêng tađi chñnh Caâc hiïơp ûúâc thûúng maơi coâ thïí duy trò nhûông phaên ûângăöịi vúâi cún söịc tađi chñnh sinh ra tûđ chu kyđ baêo höơ coâ tñnh chíịt lúơi mònh haơi ngûúđi Nhûông cuöơc ăađm phaân quöịctïị vađ khu vûơc vïì víịn ăïì phöịi húơp caâc chñnh saâch kinh tïị vô mö cuông coâ thïí tòm ra nhûông giaêi phaâp traânh nhûônghađnh ăöơng lađm lúơi cho nïìn kinh tïị nađy, nhûng laơi lađm haơi cho nïìn kinh tïị khaâc.

Nhûông thaâch thûâc möi trûúđng toađn cíìu

Khi nïìn kinh tïị cuêa möơt nûúâc bõ chi phöịi búêi caâc lûơc lûúơng kinh tïị thïị giúâi thò noâ coâ ríịt ñt khaê nùng kiïím soaâthay thay ăöíi, möi trûúđng cuêa nïìn kinh tïị nađy coâ thïí bõ ăe doaơ búêi caâc hoaơt ăöơng ăang xaêy ra úê ngoađi nûúâc, vûúơtquaâ khaê nùng kiïím soaât cuêa noâ ÚÊ möơt söị nûúâc coâ thu nhíơp thíịp, sûơ ăe doaơ nađy coâ thïí nghiïm troơng túâi mûâclađm nguy haơi túâi sûơ phaât triïín bïìn vûông Vñ duơ nhû nhûông thay ăöí vïì khñ híơu coâ thïí lađm tùng mûơc nûúâc biïín,lađm chòm ngíơp nhađ cûêa cuêa hađng triïơu ngûúđi söịng trong nhûông ăíịt nûúâc úê vuđng ăíịt thíịp nhû Bùnglaăeât Caâcchñnh phuê hoaơt ăöơng möơt caâch riïng leê vađ ngay caê caâc hoaơt ăöơng cuêa caâc töí chûâc khu vûơc cuông khöng thïí coânhûông ûâng phoâ hûôu hiïơu ăöịi vúâi nhûông víịn ăïì möi trûúđng nhû víơy ÛÂng phoâ ăođi hoêi phaêi coâ tñnh chíịt toađncíìu Caâc nûúâc cöng nghiïơp phaêi chõu traâch nhiïơm trûúâc híìu hïịt caâc víịn ăïì möi trûúđng hiïơn töìn trïn thïị giúâi

- ăùơc biïơt lađ víịn ăïì khñ thaêi gíy hiïơu ûâng nhađ kñnh - cođn caâc nûúâc ăang phaât triïín cuông ăang nhanh choâng mùưcvađo Cuđng vúâi ăađ tùng trûúêng nhûông nûúâc nađy cuông ăang goâp phíìn lađm tùng thïm sûơ hû hoaơi möi trûúđng.Thïị giúâi ăaô chûâng kiïịn möơt thađnh cöng ăñch thûơc vïì möi trûúđng trong Nghõ ắnh thû Montreal nùm 1987;nghõ ắnh thû nađy ăaô tíơp trung tíịt caê caâc nûúâc ăïí giaêi quýịt sûơ ăe doaơ cuêa möi trûúđng chung Nghõ ắnh thûMontreal nhùìm muơc ăñch giaêi quýịt víịn ăïì saên sinh ra cloröphluöröcaâcbon lađm giaêm suât ödön trong khñquýín Trong nhûông nùm 1980, caâc nhađ khoa hoơc ăaô nhíơn ra rùìng nïịu ăïí cho lûúơng khñ nađy tiïịp tuơc khöngặúơc kiïím soaât thò noâ seô lađm tùng bûâc xaơ tia cûơc tñm túâi mûâc nguy hiïím úê nhûông vuđng thuöơc vô ăöơ cao hún, vađnhû víơy seô lađm tùng tyê lïơ bïơnh ung thû da, ăuơc thuyê tinh thïí vađ lađm hû haơi möi trûúđng Nhúđ coâ Nghõ ắnh thûMontreal vađ caâc hiïơp ắnh tiïịp theo, viïơc saên xuíịt khñ cloröphluöröcaâcbon trïn thïị giúâi ăaô giaêm hùỉn, vađ sûơhúơp taâc quöịc tïị ăïí lađm giaêm sûơ phaâ huyê tíìng ödön dûúđng nhû cuông ăang trïn ăađ thađnh cöng

Thïị giúâi hiïơn nay phaêi ặúng ăíìu vúâi möơt söị víịn ăïì möi trûúđng bûâc baâch khaâc ăe doaơ nhûông caâi chungtoađn cíìu Coâ thïí víịn ăïì ặúơc biïịt túâi nhiïìu nhíịt lađ sûơ thay ăöíi khñ híơu, sûơ thay ăöíi nađy gùưn liïìn vúâi viïơc giatùng khñ thaêi caâcbönic trong khñ quýín Caâc víịn ăïì khaâc thò bao göìm sûơ míịt tñnh ăa daơng sinh hoơc, ăiïìu nađyăang xaêy ra úê mûâc baâo ăöơng röìi; hiïơn tûúơng sa maơc hoaâ; sûơ huyê diïơt caâc loađi caâ; sûơ lan trađn nhûông chíịt hûôu cúgíy ö nhiïîm dai dùỉng, cuông nhû nhûông ăe doaơ ăöịi vúâi hïơ sinh thaâi úê Nam cûơc

Thađnh cöng trong viïơc baêo vïơ tíìng ödön lađ möơt mö hònh cho nhûông hiïơp ûúâc quöịc tïị trong tûúng lai ăïígiaêi quýịt nhûông víịn ăïì möi trûúđng toađn cíìu Nhûông nghiïn cûâu khoa hoơc ăïí giaêi quýịt möịi nguy hiïím do sûơtađn phaâ möi trûúđng gíy ra cíìn ặúơc thuâc ăííy maơnh bùìng nhûông cuöơc thaêo luíơn röơng raôi vađ maơnh meô Caâc díntöơc trïn thïị giúâi cuông nhû caâc chñnh phuê phaêi thíịy rùìng nhûông töín haơi do sûơ tađn phaâ möi trûúđng gíy ra ăaô lïntúâi mûâc nghiïm troơng, cíìn phaêi hađnh ăöơng ngay Caâc giaêi phaâp ăöịi vúâi caâc hoaơt ăöơng hiïơn nay phaêi coâ tñnh khaêthi vïì mùơt kyô thuíơt vađ phaêi ñt töịn keâm, ăöìng thúđi tíịt caê caâc nûúâc phaêi sùĩn sađng tham gia vađo caâc hiïơp ắnhquöịc tïị Ăöi khi sûơ tûơ nguýơn nađy cuông phaêi traê giaâ, caâc nûúâc coâ thu nhíơp cao ăaô phaêi traê tiïìn cho caâc nûúâc coâthu nhíơp thíịp ăïí hoơ tuín theo möơt hiïơp ắnh nađo ăoâ vađ caâc nhoâm kyâ kïịt aâp duơng luíơt phaơt caâc nûúâc khöngtuín theo caâc chuíín mûơc mađ hiïơp ắnh ăaô ăïì ra Cuöịi cuđng, thò chñnh baên thín caâc chuíín mûơc nađy cuông phaêimïìm deêo, búêi vò hiïịm coâ trûúđng húơp nađo laơi coâ giaêi phaâp “möơt cúô vûđa cho tíịt caê, ăïí giaêi quýịt caâc víịn ăïì toađncíìu

Caâc ăiïìu kiïơn xung quanh víịn ăïì ăa daơng sinh hoơc vađ thay ăöíi khñ híơu ăaô ặa ra möơt gúơi yâ rùìng ăïí ăaơtặúơc möơt hiïơp ắnh quöịc tïị vïì nhûông víịn ăïì nađy cođn phûâc taơp hún vïì víịn ăïì huyê hoaơi tíìng ödön Thïị nhûngcöơng ăöìng quöịc tïị cuông ăang tòm kiïịm nhûông giaêi phaâp cho víịn ăïì nađy Baên quy ûúâc vïì tñnh ăa daơng sinh hoơcvađ Baên quy ûúâc khung ăöịi vúâi sûơ Thay ăöíi vïì khñ híơu ặúơc ặa ra taơi Höơi nghõ cíịp cao vïì traâi ăíịt úê Rio nùm

1992 lađ cú súê ăïí phíịn ăíịu Phûúng tiïơn trúơ giuâp möi trûúđng toađn cíìu (GEF) lađ saâng kiïịn kïịt húơp cuêa Chûúng

trònh phaât triïín Liïn húơp quöịc, Chûúng trònh möi trûúđng Liïn húơp quöịc vađ Ngín hađng thïị giúâi GEF ăaô cungcíịp tađi trúơ vađ quyô nhûúơng böơ ăïí buđ ăùưp nhûông chi phñ böí sung cuêa caâc nûúâc khi möơt ăïì aân phaât triïín líịy muơctiïu lađ möơt, hay nhiïìu hún, trong böịn víịn ăïì möi trûúđng toađn cíìu sûơ thay ăöíi khñ híơu, sûơ míịt tñnh ăa daơngsinh hoơc ö nhiïîm vuđng biïín quöịc tïị, sûơ phaâ vúô tíìng ödön Chñnh phuê caâc nûúâc cuông coâ thïí tiïịn hađnh möơt söịhoaơt ăöơng ăïí caêi thiïơn phuâc lúơi trong nûúâc, trong khi víîn trúơ giuâp gòn giûô nhûông caâi chung toađn cíìu Vñ duơ boêtrúơ cíịp nhiïn liïơu, caêi tiïịn giao thöng cöng cöơng, khöng nhûông lađ sûơ quan tím nhiïìu nhíịt cuêa caâc nïìn kinh tïị

tû nhín, mađ cođn lađ sûơ ăoâng goâp vađo viïơc giaêm búât viïơc saên sinh ra khñ thaêi caâcbönic lađm aênh hûúêng ăïịn caâcnûúâc khaâc

Nhûông víịn ăïì dûúâi cíịp quöịc gia

Trong khi toađn cíìu hoaâ hûúâng sûơ chuâ yâ cuêa chñnh phuê caâc nûúâc túâi caâc sûơ kiïơn, lûơc lûúơng vađ caâc yâ tûúêng ngoađinûúâc mònh thò, khu vûơc hoaâ laơi tíơp trung vađo nhûông yâ kiïịn vađ nhûông nguýơn voơng cuêa caâc nhoâm vađ caâc cöơngăöìng trong nûúâc Hai khña caơnh cuêa khu vûơc hoaâ ăaô ặúơc chuâ yâ ăùơc biïơt trong baên baâo caâo nađy: phi tíơp trunghoaâ vađ ăö thõ hoaâ

Ăa nguýn chñnh trõ vađ phi tíơp trung hoaâ

Ăõa phûúng hoaâ ăaô taơo ra ăa nguýn chñnh trõ vađ quýìn tûơ quýịt trïn khùưp thïị giúâi Möơt trong nhûông biïíuhiïơn cuêa noâ lađ sûơ gia tùng söị lûúơng caâc nûúâc trïn thïị giúâi khi giađnh ặúơc ăöơc líơp Möơt biïíu hiïơn khaâc lađ sûơ thayăöíi trong viïơc lûơa choơn chñnh quýìn úê caâc nûúâc Caâch ăíy 25 nùm, chûa ăíìy 1/8 caâc nûúâc trïn thïị giúâi coâ nïìndín chuê nhûng tñnh ăïịn cuöịi nùm 1990 thò söị nhûông nûúâc nađy tùng lïn túâi hún 60% (Biïíu ăöì 6)

Khaê nùng cuêa con ngûúđi tham gia vađo viïơc quýịt ắnh caâc víịn ăïì aênh hûúêng ăïịn hoơ lađ möơt taâc ăöơng thenchöịt trong quaâ trònh níng cao mûâc söịng - vađ nhû víơy, caê trong quaâ trònh phaât triïín hûôu hiïơu Nhûng sûơ ăaâpûâng chñnh trõ ăöịi vúâi ắa phûúng hoaâ, nhû víịn ăïì phi tíơp trung hoaâ chùỉng haơn, coâ thïí thađnh cöng hoùơc khöngthađnh cöng tuyđ thuöơc vađo viïơc chuâng ặúơc thûơc hiïơn nhû thïị nađo Sau ăíy lađ möơt söị bađi hoơc quan troơng cho caâcchñnh phuê xem xeât khi ăïì cíơp túâi phi tíơp trung hoaâ

Phi tíơp trung hoaâ gíìn nhû bao giúđ cuông lađ möơt tiïịn trònh do ăöơng cú chñnh trõ thuâc ăííy Thöng thûúđng,

muơc tiïu chuê ýịu cuêa noâ lađ duy trò sûơ öín ắnh chñnh trõ vađ giaêm búât nguy cú tranh chíịp baơo lûơc bùìng caâch liïnkïịt caâc nhoâm vúâi nhau möơt caâch röơng raôi theo möơt quaâ trònh thûúng lûúơng vïì nhûông nguýn tùưc tiïịt chïị chñnhthûâc Tranh caôi liïơu coâ nïn phi tíơp trung hoaâ hay khöng, phíìn lúân lađ khöng thñch húơp; caâch thûơc hiïơn víịn ăïìnađy seô quýịt ắnh mûâc ăöơ thađnh cöng cuêa noâ

Viïơc ăïì ra möơt chiïịn lûúơc phi tíơp trung hoaâ thađnh cöng lađ phûâc taơp, búêi vò ngûúđi nùưm quýìn quýịt ắnh thûúđng khöng kiïím soaât ặúơc toađn böơ quaâ trònh phi tíơp trung hoaâ Phi tíơp trung hoaâ ăođi hoêi sûơ thay ăöíi vïì hïơ

thöịng chñnh quýìn vađ thiïịt líơp nhûông thïí chïị múâi vïì hađnh chñnh, vïì quy tùưc vïì tađi chñnh, chñnh trõ Ăiïìu nađykhöng ăún thuíìn chó bao göìm quýịt ắnh cho pheâp bíìu cûê ắa phûúng, mađ ăöìng thúđi cođn bao göìm möơt loaơt caâcsûơ lûơa choơn vïì caâc nguýn tùưc bíìu cûê cuông nhû caâc thöng lïơ vïì ăaêng phaâi coâ aênh hûúêng túâi viïơc lûơc choơn cuêacaâc cûê tri Hún nûôa, víịn ăïì nađy cođn bao göìm quýịt ắnh chuýín giao loaơi hònh traâch nhiïơm nađo ăoâ cho cíịp ắaphûúng, vñ duơ nhû víịn ăïì giaâo duơc chùỉng haơn Noâ cuông ăođi hoêi phaêi quýịt ắnh chñnh quýìn cíịp nađo seô phaêichõu traâch nhiïơm ăöịi vúâi viïơc ăaêm nhíơn chi phñ cho giaâo duơc (ăùơc biïơt lađ úê nhûông vuđng ngheđo), cíịp nađo seô phaêichõu traâch nhiïơm soaơn chûúng trònh vađ tađi liïơu hûúâng díîn, cíịp nađo seô phaêi chõu traâch nhiïơm quaên lyâ trûúđngsúê hađng ngađy, kïí caê viïơc thú thùng chûâc vađ sa thaêi giaâo viïn Do víơy, víịn ăïì phi tíơp trung hoaâ khöng diïîn ratrong ăiïìu kiïơn cuđng bònh ăùỉng chi tiïu, mađ noâ ăođi hoêi phaêi cung cíịp nguöìn tađi chñnh cho chñnh quýìn caâc cíịpắa phûúng, ăöìng thúđi cuông ăođi hoêi phaêi ăïì ra ặúơc möơt hïơ thöịng chuýín giao tađi chñnh giûôa caâc cíịp quaên lyâăïí böí sung cho nguöìn tađi chñnh phaât triïín ắa phûúng Noâ cuông ăođi hoêi caâc quy tùưc chi phöịi viïơc vay tiïìn cuêacíịp ắa phûúng Cuöịi cuđng noâ phaêi bao göìm caâc bûúâc nhùìm taơo ặúơc khaê nùng quaên lyâ cuêa caâc cíịp chñnhquýìn ắa phûúng nhùìm thûơc hiïơn caâc traâch nhiïơm múâi cuêa hoơ

Caâc ýịu töị caêi caâch phaêi coâ tñnh chíịt ăöìng böơ Lûơc lûúơng chñnh trõ coâ ăöơng cú phi tíơp trung hoaâ thûúđng

thuâc giuơc chñnh phuê trung ûúng nhanh choâng nhûúơng böơ vađ tiïịn hađnh bíìu cûê ắa phûúng ăoâ lađ möơt caâch lađmtûúng ăöịi nhanh vađ dïî dađng Nhûng viïơc ăïì ra möịi quan hïơ ăiïìu tiïịt múâi giûô chñnh quýìn ắa phûúng vađ chñnhquýìn trung ûúng thò laơi lađm cöng viïơc chíơm chaơp vađ khoâ khùn búêi vò ăoâ lađ viïơc chuýín giao cú súê víơt chíịtcuông nhû nhín viïn tûđ chñnh quýìn trung ûúng ăïịn chñnh quýìn ắa phûúng Viïơc chuýín ăöíi hïơ thöịng dûơatrïn cú súê chuýín giao tađi chñnh hađng nùm giûôa caâc ăún võ cuêa chñnh quýìn trung ûúng túâi möơt ăún võ chõutraâch nhiïơm vïì thúị vađ chi tiïu thuöơc caâc cíịp chñnh quýìn khaâc nhau cuông khoâ khùn khöng keâm.

Chñnh quýìn trung ûúng cíìn phaêi thïí hiïơn sûơ cam kïịt ngay tûđ ăíìu cuêa mònh ăöịi vúâi nhûông quy tùưc múâi

vïì quan hïơ giûôa caâc cíịp chñnh quýìn Caâc tiïìn lïơ múâi trúê thađnh víịn ăïì, búêi vò noâ aênh hûúêng túâi viïơc xaêy ra sau

nađy Möơt trong nhûông tiïìn lïơ quan troơng nhíịt mađ chñnh quýìn trung ûúng coâ thïí ăùơt ra cho chñnh quýìn dûúâicíịp quöịc gia múâi ặúơc dín chuê hoaâ lađ giûô vûông quy ắnh tađi chñnh cuêa chñnh quýìn trung ûúng Chñnh quýìnắa phûúng phaêi biïịt rùìng nïịu hoơ chi tiïu quaâ mûâc thò chñnh quýìn trung ûúng seô khöng viïơn trúơ khíín cíịpcho hoơ, vađ nhûông ngûúđi nöơp thúị cuông nhû nhûông nhađ chñnh trõ úê ắa phûúng phaêi chõu traâch nhiïơm ăiïìuchónh

Ăö thõ hoaâ

Dín chuâng trïn thïị giúâi ngađy cađng di chuýín nhiïìu tûđ nöng thön ra thađnh thõ Caâch ăíy 25 nùm chó coâdûúâi 40% dín söị thïị giúâi söịng úê vuđng ăö thõ trong 25 nùm nûôa thò dín söị söịng úê ăö thõ coâ thïí lïn túâi gíìn 60%.Trong söị nhûông thõ dín tûúng lai thò gíìn 90% seô söịng úê caâc nûúâc ăang phaât triïín Caâch ăíy nûêa thïị kyê chó coâ

41 trong 100 thađnh phöị lúân nhíịt trïn thïị giúâi nùìm úê caâc nûúâc ăang phaât triïín Ăïịn nùm 1995 con söị nađy ăaôtùng lïn 64, vađ cođn tiïịp tuơc tùng (Biïíu ăöì 7)

Möơt söị chñnh phuê caâc nûúâc ăaô thu thúị caâc vuđng nöng thön hoùơc ặa ra nhûông quy ắnh vïì giaâ caê ăöịi vúâisaên phíím úê nöng thön ăïí trúơ cíịp caâc ăö thõ, vúâi lyâ do rùìng nhûông chñnh saâch nhû víơy seô kñch thñch nïìn kinhtïị “hiïơn ăaơi” Cođn möơt söị chñnh phuê khaâc thò laơi lo ngaơi vïì sûơ gia tùng söị ngûúđi ngheđo úê ăö thõ vađ hoơ ăaô cöị gùưnglađm giaêm söị di dín tûđ nöng thön ra thađnh thõ, ăöi khi bùìng caâch ýu cíìu nhûông ngûúđi di cû ra thađnh phöị phaêiặúơc pheâp chñnh thûâc Caê hai biïơn phaâp trïn ăïìu khöng coâ hiïơu quaê lúân Duđng caâc biïơn phaâp kñch thñch ăïíngùn chùơn ngûúđi dín di chuýín cuông thûúđng thíịt baơi, búêi vò chñnh phuê caâc nûúâc chûa toê ra thađnh thaơo quýịtắnh núi ắnh cû cuêa caâc höơ gia ằnh cuông nhû cuêa caâc cöng ty Töịt hún lađ caâc chñnh phuê nađy nïn thûơc hiïơn caâc

vađ nhiïìu nïìn dín chuê

Biïíu ăöì 6

Cođn nhiïìu nûúâc

Nguöìn: Freedom House, Freedom in the World, 1998; Lary Diamon, “Ñ the Third Ware Over?” Journal ođ Democracy, 1996

chñnh saâch phaât triïín coâ lúơi cho caê vuđng nöng thön líîn vuđng thađnh thõ, thûđa nhíơn rùìng quaâ trònh phaât triïínseô thuâc ăííy ăö thõ hoaâ, cuông nhû víịn ăïì quy hoaơch.

Chñnh quýìn ắa phûúng coâ thïí tiïịn hađnh caâc bûúâc ăïí lađm caâc thađnh phöị cuêa hoơ trúê thađnh núi hiïịu khaâchhún ăöịi vúâi viïơc phaât triïín kinh tïị Möơt bûúâc quan troơng lađ phaêi duy trò mûâc ăöơ ăíìu tû ăuê cho haơ tíìng cú súê chuêýịu bao göìm nûúâc, vïơ sinh, ặúđng saâ, ăiïơn thoaơi, ăiïơn vađ nhađ cûêa Chñnh quýìn ắa phûúng tùng cûúđng lađmviïơc vúâi khu vûơc tû nhín, möơt khu vûơc coâ vai trođ quan troơng trong caâc víịn ăïì nhû nhađ cûêa, haơ tíìng cú súê vađ víơtduơng úê thađnh phöị Nhûng ngûúđi ta cuông seô ýu cíìu chñnh quýìn thađnh phöị quýn goâp tiïìn ăuê ăïí chi cho ăíìu

tû vöịn, ăùơc biïơt lađ trong viïơc chuýín tûđ nöng thön ăïịn thađnh thõ Caâc thõ trûúđng vöịn tû nhín lađ nguöìn ăíìy hûâaheơn, nhûng hoơ laơi ăođi hoêi möơt khung phaâp lyâ phuđ húơp vađ cam kïịt chùưc chùưn cuêa chñnh phuê trung ûúng vïì víịnăïì viïơn trúơ khíín cíịp Quy hoaơch sûê duơng ăíịt lađ cöng cuơ hûôu ñch vađ quan troơng, nhûng cíìn phaêi coâ nhûông quytùưc cuơ thïí ăöịi vúâi hoađn caênh tûđng ắa phûúng

Caâc nûúâc khöng phaêi chúđ ăúơi cho ăïịn khi giađu coâ múâi caêi tiïịn dõch vuơ ăö thõ Nhûông sûơ dađn xïịp quy chïịmúâi cuông coâ thïí taơo ra nhûông dõch vuơ töịt hún ngay caê khi mûâc ăöơ thu nhíơp cođn thíịp Nhûông xu hûúâng gíìn ăíytrong viïơc cung cíịp nhûông dõch vuơ cú baên tíơp trung vađo tiïìm nùng cuêa caâc quan hïơ ăöịi taâc cöng - tû

• Nhađ cûêa Caâc nhađ thíìu xíy dûơng tû nhín, caâc töí chûâc tûơ nguýơn, caâc töí chûâc cöơng ăöìng vađ caâc töí chûâc phi

chñnh phuê cíìn phaêi tùng phíìn ăoâng goâp Vïì phíìn mònh, khu vûơc cöng cöơng phaêi tíơp trung vađo víịn ăïì caâcquýìn súê hûôu, cung cíịp tađi chñnh vađ trúơ cíịp, xíy dûơng caâc quy chïị vađ cú súê haơ tíìng lúân

• Nûúâc Caâc thađnh phöị lúân ăang chuýín sang khu vûơc cung cíịp tû nhín Sûơ nhûúơng quýìn khu vûơc cíịp

nûúâc tû nhín ăaô ặúơc thay thïị bùìng khu vûơc cöng cöơng úê Buenos Aires Jakarta vađ Manila Vai trođ cuêachñnh phuê lađ ăiïìu tiïịt ngađnh cöng nghiïơp nađy, ăöìng thúđi duy trò sûơ caơnh tranh

• Cöịng raônh Chñnh phuê thûúđng khöng ăuê khaê nùng chi cho viïơc ăíìu tû lúân ban ăíìu ăïí giaêi quýịt trïn quy

mö toađn thađnh phöị Nhûng caâc cöơng ăöìng ăang hoaơt ăöơng cuđng vúâi sûơ trúơ giuâp cuêa caâc töí chûâc phi chñnhphuê cöị gùưng ăïí thûơc hiïơn caâc giaêi phaâp vûđa tíìm, taơo ra möơt mö hònh cho nhûông nöî lûơc tûúng lai

• Víơn taêi Giaâo duơc cöng cöơng vađ quan hïơ ăöịi taâc saâng taơo coâ thïí lađm giaêm ö nhiïîm khöng khñ Nhûng lúơi ñch

lúân nhíịt coâ thïí ăaơt ặúơc lađ hûúâng sûơ tùng trûúêng ăö thõ theo hûúâng víơn taêi cöng cöơng, ăïí taơo ra hađnh langvíơn taêi coâ hiïơu quaê hún

Höơp 1.3 Tû nhín hoaâ vađ ö nhiïîm

Nguöìn: United Nations Deparment ođ International Ecönmñc and Social Affairs, World Urbanization Prospects, 1998.

Ăöi khi ngûúđi ta tranh luíơn rùìng viïơc giaêm ăoâi ngheđo chó lađ traâch nhiïơm cuêa chñnh quýìn trung ûúng.Chñnh quýìn trung ûúng ăoâng vai trođ chñnh trong viïơc cung cíịp trúơ cíịp cho ngûúđi ngheđo, cođn nhûông dõch vuơcoâ aênh hûúêng ăïịn ngûúđi ngheđo nhiïìu nhíịt, nhû nûúâc, y tïị, giaâo duơc, vađ víơn taêi, töịt nhíịt lađ ặúơc thûơc hiïơn úêcíịp ắa phûúng, búêi vò noâ ăaâp ûâng nhu cíìu ắa phûúng möơt caâch hûôu hiïơu.

Biïịn chñnh saâch thađnh hađnh ăöơng

Toađn cíìu hoaâ vađ khu vûơc hoaâ ăem laơi nhûông cú höơi ríịt to lúân, nhûng cuông coâ thïí gíy ra sûơ bíịt öín ắnh.Baâo caâo nađy nïu roô möơt söị bûúâc mađ caâc chñnh phuê coâ thïí tiïịn hađnh, möơt caâch riïng leê hay phöịi húơp, ăïí haơn chïịtúâi mûâc thíịp nhíịt nhûông cuöơc khuêng hoaêng tiïìm tađng Chñnh quýìn trung ûúng ăoâng vai trođ chuê ăaơo, nhûngcaâc töí chûâc quöịc tïị chñnh quýìn ắa phûúng caâc cíịp (kïí caê chñnh quýìn thađnh phöị), khu vûơc tû nhín, caâc töíchûâc phi chñnh phuê vađ caâc töí chûâc tađi trúơ ăïìu ăoâng vai trođ böí trúơ to lúân Nhûông töí chûâc nađy ăang xíy dûơngnhûông thïí chïị - nhûông quy tùưc chñnh thûâc vađ khöng chñnh thûâc - ăïí vaơch ra con ặúđng mađ quy trònh toađn cíìuhoaâ vađ khu vûơc hoaâ seô tiïịn theo Baâo caâo nađy cođn nïu roô nùm trûúđng húơp nghiïn cûâu chûâng minh caâc chñnhphuê vađ caâc töí chûâc coâ thïí ăaơt ặúơc möơt söị lúơi ñch tûđ hai hiïơn tûúơng trïn vađ phaêi ûâng phoâ nhû thïị nađo vúâi nhûôngsûơ gaôy khuâc ăang tiïìm tađng Nhûông nghiïn cûâu nađy bao göìm caâc víịn ăïì nhû tûơ do hoaâ thûúng maơi úê Cöơng hoađAríơp Ai Cíơp, caêi caâch khu vûơc kinh doanh ngín hađng úê Hunggari; nhûông nöî lûơc cuêa Braxin trong viïơc xíydûơng möịi quan hïơ ăöịi taâc tađi chñnh giûôa chñnh quýìn ắa phûúng vađ chñnh quýìn trung ûúng; nhûông nöî lûơccuêa caâc nhoâm cöơng ăöìng vađ caâc nhađ phaât triïín ắa phûúng ăïí níng cao mûâc söịng úê Carachi, Pakixtan; vađ víịnăïì taơo ra sûơ hiïơp ăöìng giûôa nöng thön vađ thađnh thõ úê Tandania

Nhûông thûê thaâch ăöịi vúâi sûơ phaât triïín coâ nhiïìu: ngheđo, ăoâi, bïơnh tíơt, thiïịu chöî úê vađ muđ chûô ăíịy lađ múâikïí ra möơt ñt Nhiïìu tiïịn böơ ăaô ăaơt ặúơc do víơy nhín dín möơt söị vuđng, nhû úê Ăöng AÂ, ăaô coâ cuöơc söịng khaâ húnnhiïìu so vúâi vađi thíơp kyê trûúâc ăíy Ngay caê úê vuđng chíu Phi Nam Xahara núi hoaơt ăöơng kinh tïị cođn thíịp keâmtrong nhûông thíơp kyê gíìn ăíy, thò tuöíi thoơ vađ trònh ăöơ vùn hoaâ cuông ăaô tùng lïn Hún nûôa, söị ngûúđi söịng vúâithu nhíơp gíìn 1 ăöla/ngađy cuông ăang tùng lïn Xu hûúâng nađy coâ thïí ăaêo ngûúơc, möơt caâch coâ lúơi cho nhín dínthïị giúâi, bùìng caâch kiïím soaât vađ khai thaâc caâc thïị lûơc cuêa toađn cíìu hoaâ vađ ắa phûúng hoaâ trong thïị kyê XXI.Muơc tiïu chñnh cuêa chñnh saâch phaât triïín lađ taơo ra ặúơc sûơ caêi thiïơn bïìn vûông vïì chíịt lûúơng cuöơc söịng cho tíịtcaê moơi ngûúđi Trong khi níng cao tiïu duđng vađ thu nhíơp tñnh theo ăíìu ngûúđi lađ möơt böơ phíơn cuêa muơc tiïu ăoâ,thò nhûông muơc tiïu khaâc nhû giaêm búât ăoâi ngheđo, múê röơng khaê nùng ặúơc hûúêng dõch vuơ y tïị, níng cao trònhăöơ giaâo duơc cuông quan troơng Ăïí ăaơt ặúơc nhûông muơc tiïu nađy cíìn phaêi coâ quan ăiïím toađn diïơn vađ thíịu ăaâoăöịi vúâi phaât triïín.

Nûêa cuöịi thïị kyê qua ăaô ăaânh díịu sûơ pha tröơn giûôa chuê nghôa bi quan vađ chuê nghôa laơc quan ăöịi vúâi triïínvoơng cuêa phaât triïín Cuöơc Caâch maơng Xanh ăaô ăem laơi triïín voơng khùưc phuơc ặúơc sûơ ăe doaơ cuêa thuýịtMalthus, vađ caâc nûúâc nhû ÍỊn Ăöơ ăaô ăaơt ặúơc sûơ an toađn vïì lûúng thûơc Nhûng dín söị thïị giúâi phaât triïínnhanh ăi ăöi vúâi tyê lïơ tùng saên lûúơng lûúng thûơc tûúng ăöịi chíơm trong nhûông nùm 1990 laơi möơt líìn nûôa lađmtùng möịi lo thiïịu lûúng thûơc Möơt söị quan ăiïím phaât triïín nhû chñnh saâch nhíơp khííu thay thïị cuêa Braxin toê

ra coâ taâc duơng trong möơt thúđi gian, nhûng röìi laơi thíịt baơi Sûơ suy thoaâi gíìn ăíy cuêa lõch sûê thađnh cöng kinh tïịăaâng chuâ nhíịt - Ăöng AÂ, - cuông nhû sûơ hûúêng ûâng chíơm chaơp cuêa caâc nïìn kinh tïị quaâ ăöơ ăöịi vúâi caêi caâch thõtrûúđng - ăaô ăùơt ra nhûông víịn ăïì múâi vïì chñnh saâch phaât triïín Tuy nhiïn, ăaô bùưt ăíìu ăaơt ặúơc sûơ ăöìng thuíơnvïì nhûông thađnh töị cuêa chñnh saâch phaât triïín tûúng lai

• Phaât triïín bïìn vûông coâ nhiïìu muơc tiïu Cho túâi nay, viïơc níng cao thu nhíơp tñnh theo ăíìu ngûúđi ăaô lađm

tùng mûâc söịng cuêa con ngûúđi; ăoâ lađ möơt trong nhiïìu muơc tiïu phaât triïín Muơc tiïu bao truđm nhùìm níngcao mûâc söịng bao göìm möơt söị muơc tiïu cuơ thïí: níng cao sûâc khoeê dín chuâng vađ taơo thïm cú höơi giaâo duơc,taơo cú höơi cho moơi ngûúđi tham gia vađo ăúđi söịng xaô höơi, giuâp ăúô ăaêm baêo möơt möi trûúđng trong saơch, tùngcûúđng sûơ cöng bùìng giûôa caâc thïị hïơ vađ vv…

• Caâc chñnh saâch phaât triïín phuơ thuöơc líîn nhau Khi möơt chñnh saâch khöng phaât huy taâc duơng töịt thò

nguýn nhín cuêa noâ khöng chó lađ möơt chiïịn lûúơc cuơ thïí Caâc chñnh saâch ăođi hoêi caâc biïơn phaâp böí sung ăïíhoaơt ăöơng ặúơc töịt nhíịt vađ sûơ thíịt baơi cuêa möơt chñnh saâch coâ thïí xaêy ra do thiïịu nhûông biïơn phaâp böísung ăoâ

• Caâc chñnh phuê ăoâng möơt vai trođ quan troơng trong phaât triïín, nhûng khöng coâ möơt tíơp húơp quy tùưc ăún

thuíìn ăïí hûúâng díîn hoơ phaêi lađm gò Coâ sûơ nhíịt trñ rùìng caâc chñnh phuê cíìn phaêi tuín thuê nhûông ăiïìu cú

baên cuêa chñnh saâch nhûng hún thïị nûôa, vai trođ cuêa chñnh phuê phuơ thuöơc vađo khaê nùng cuêa noâ taơo raặúơc nhûông quýịt ắnh hûôu hiïơu, vađo nùng lûơc quaên lyâ hađnh chñnh cuêa noâ, trònh ăöơ phaât triïín cuêa ăíịtnûúâc, ăiïìu kiïơn bïn ngoađi, vađ cođn nhiïìu ýịu töị khaâc

NHÛÔNG HÛÚÂNG MÚÂI CUÊA TÛ DUY PHAÂT TRIÏÍN

• Caâc quaâ trònh cuông quan troơng nhû caâc chñnh saâch Sûơ phaât triïín bïìn vûông ăođi hoêi nhûông thïí chïị ăaêm

baêo sûơ quaên lyâ töịt, bao göìm caâc quy trònh múê röơng, coâ tñnh tham gia ăöng ăaêo vađ caê caâc quan hïơ ăöịi taâc,cuông nhû nhûông sûơ sùưp xïịp khaâc trong chñnh phuê, khu vûơc tû nhín, caâc töí chûâc phi chñnh phuê, vađ caâcthađnh phíìn khaâc cuêa xaô höơi dín sûơ

Coâ yâ kiïịn cho rùìng phaât triïín coâ nhiïìu muơc tiïu vađ caâc chñnh saâch cuông nhû caâc quaâ trònh nhùìm ăaâp ûângnhûông muơc tiïu ăoâ phûâc taơp vađ ăan cheâo nhau, yâ kiïịn nađy ăaô gíy ra sûơ tranh caôi söi nöíi vïì sûơ uýn thím cuêa

tû duy phaât triïín truýìn thöịng Phíìn múê ăíìu nađy líìn theo nhûông súơi chó ăoê xuýn suöịt cuöơc tranh luíơn ăïíxem xeât laơi caâc triïín voơng vađ nhûông bađi hoơc ruât ra tûđ kinh nghiïơm phaât triïín trûúâc ăíy Noâ cuông nhíịn maơnhsûơ cíìn thiïịt phaêi vûúơt ra ngoađi tíìm vúâi cuêa kinh tïị hoơc ăïí xem xeât nhûông víịn ăïì xaô höơi theo quan ăiïím toađndiïơn Chûúng nađy ăïì cíơp túâi vai trođ cuêa caâc thïí chïị trong phaât triïín vađ chó roô nhûông sûơ biïịn ăöíi cíìn thiïịt vïìthïí chïị ăaêm baêo cho sûơ phaât triïín bïìn vûông trong thïị kyê XXI Trong khi phaât triïín víîn phaêi ặúng ăíìu vúâinhiïìu thaâch thûâc, thò nhûông cú höơi ăang chúđ ặúơc nùưm bùưt trong thïị kyê múâi cuông taơo ra nhiïìu triïín voơng lyâthuâ

Xíy dûơng dûơa trïn nhûông kinh nghiïơm phaât triïín trûúâc ăíy

Nhûông thíơp kyê gíìn ăíy ăaô chûâng minh rùìng duđ sûơ phaât triïín coâ thïí thûơc hiïơn ặúơc, thò noâ cuông khöng phaêilađ ăiïìu chùưc chùưn xaêy ra mađ cuông khöng phaêi dïî dađng ăaơt ặúơc Nhûông thađnh cöng lùơp laơi nhiïìu líìn ăuê ăïíchûâng minh caêm giaâc tin tûúêng vađo tûúng lai lađ ăuâng Nhûng khi nhûông thađnh cöng nađy taâi hiïơn laơi úê caâc nûúâckhaâc, thò sûơ thíịt baơi cuêa nhiïìu nöî lûơc phaât triïín laơi noâi lïn rùìng phaât triïín lađ möơt nhiïơm vuơ vö cuđng khoâ thûơchiïơn

Möơt caâch ăo tñnh cuêa phaât triïín lađ GDP tñnh theo ăíìu ngûúđi, ăiïìu nađy thûúđng liïn quan túâi caâc chó söịkhaâc vïì phuâc lúơi vađ noâ ặúơc coi lađ möơt xuíịt phaât ăiïím thuíơn tiïơn GDP tñnh theo ăíìu ngûúđi úê nhûông nûúâcăang phaât triïín coâ ặúơc dûô liïơu ăaơt mûâc tùng trûúêng bònh quín 2,1% hađng nùm tñnh tûđ nùm 1960 ăïịn nùm

1997 - mûâc tùng trûúêng nađy nïịu cûâ tùng lïn ăïìu

ăùơn thò noâ seô lađm GDP tñnh theo ăíìu ngûúđi tùng

lïn gíịp ăöi sau khoaêng 35 nùm

Nhûng dûô liïơu töíng húơp nhû víơy thûúđng che

líịp ăi hađng loaơt nhûông sûơ khaâc nhau vïì khöng gian

vađ thúđi gian Vñ duơ, töịc ăöơ tùng trûúêng vïì thu nhíơp

tñnh theo ăíìu ngûúđi úê nûúâc ăang phaât triïín tùng

tûúng ăöịi nhanh vađo nhûông nùm 1960 vađ 1970, vađ

chûông laơi trong nhûông nùm 1980 Ngûúđi laơc quan coâ

thïí thíịy ặúơc díịu hiïơu quay trúê laơi cuêa sûơ tùng

trûúêng nhanh trong nûêa ăíìu cuêa nhûông nùm 1990

tuy nhiïn nhûông díịu hiïơu ăoâ coâ phíìn keâm roô rađng

do híơu quaê cuêa cuöơc khuêng hoaêng tađi chñnh Ăöng AÂ

bùưt ăíìu vađo nùm 1997 Hún nûôa, Ăöng AÂ lađ khu vûơc

duy nhíịt trïn thïị giúâi mađ thu nhíơp úê caâc nûúâc coâ

thu nhíơp thíịp vađ thu nhíơp trung bònh coâ xu hûúâng

ăuöíi kõp thu nhíơp cuêa caâc nûúâc giađu coâ hún

So saânh vúâi thađnh cöng úê khu vûơc nađy, ngûúđi

ta thíịy möơt bûâc tranh chung vïì kïịt quaê cuêa phaât

triïín lađ ăaâng lo ngaơi Thu nhíơp bònh quín tñnh theo

ăíìu ngûúđi cuêa nûúâc ngheđo nhíịt vađ 1/3 cuêa tíịt caê

caâc nûúâc coâ thu nhíơp trung bònh ăaô liïn tuơc giaêm

trong vađi thíơp kyê qua so vúâi thu nhíơp trung bònh

cuêa 1/3 caâc nûúâc giađu nhíịt (Biïíu ăöì 8) GDP bònh Nguöìn: Ngín hađng thïị giúâi, Caâc chó söị vïì tònh hònh phaât

triïín thïị giúâi, 1999.

Biïíu ăöì 8 Chïnh lïơch thu nhíơp cuêa caâc nûúâc giađu vađ cuêa caâc nûúâc ngheđo tiïịp tuơc tùng

quín tñnh theo ăíìu ngûúđi cuêa 1/8 söị nûúâc coâ thu nhíơp trung bònh ăaô giaêm tûđ 12,5% xuöịng 11,4% so vúâi 1/3 söịnûúâc giađu nhíịt, cođn GDP bònh quín tñnh theo ăíìu ngûúđi cuêa 1/3 söị nûúâc ngheđo nhíịt giaêm tûđ 3,1% xuöịng1,9% Trïn thûơc tïị caâc nûúâc giađu tùng trûúêng nhanh hún so vúâi caâc nûúâc ngheđo kïí tûđ cuöơc Caâch maơng cöngnghiïơp vađo giûôa thïị kyê XIX Theo ăaânh giaâ gíìn ăíy thò tyê lïơ thu nhíơp tñnh theo ăíìu ngûúđi giûôa nûúâc giađunhíịt vađ nûúâc ngheđo nhíịt tùng lïn 6 líìn trong khoaêng nùm 1870 vađ 19851 Nhûông phaât hiïơn nađy gíy lo ngaơilúân búêi vò noâ chó ra rùìng ríịt khoâ khùn cho caâc nûúâc ngheđo ăïí xoaâ ặúơc sûơ chïnh lïơch vúâi nhûông nûúâc giađu coâhún.

Caâc luíơn thuýịt kinh tïị chuíín cuông dûơ ăoaân rùìng vúâi caâc chó söị khaâc víîn giûô nguýn thò caâc nûúâc ngheđophaêi tùng trûúêng nhanh hún caâc nûúâc giađu.Vñ duơ, ngûúđi ta cho rùìng caâc nûúâc ăang phaât triïín lađm viïơc saocheâp cöng nghïơ múâi vađ caâc quaâ trònh saên xuíịt lađ míịu chöịt cuêa phaât triïín kinh tïị, thò dïî dađng hún caâc nûúâccöng nghiïơp lađ nhûông nûúâc ăaô phaêi saâng taơo ra nïìn cöng nghïơ vađ caâc quaâ trònh saên xuíịt nađy Vöịn, chuýn giavađ kiïịn thûâc seô chaêy tûđ nhûông nûúâc giađu coâ hún sang nhûông nûúâc coâ nïìn kinh tïị ăang phaât triïín, núi nhûôngnguöìn lûơc trïn cođn khan hiïịm vađ cuông lađ núi mađ chuâng thíơm chñ coâ thïí sinh lúơi nhiïìu

Tû duy phaât triïín trûúâc ăíy cuông nhû ngađy nay ăïìu tíơp trung nhiïìu cöị gùưng giaêi thñch taơi sao nhûôngnûúâc coâ thu nhíơp thíịp laơi coâ khoâ khùn khi theo mö hònh nađy2 Möơt söị nghiïn cûâu ăaô chó ra rùìng nhûông nûúâccoâ thu nhíơp thíịp coâ thïí phaât triïín nhanh hún caâc nûúâc coâ thu nhíơp cao (vađo khoaêng 2% möơt nùm), vađ nhû víơysau möơt thúđi gian thò caâc nûúâc coâ thu nhíơp thíịp seô ăuöíi kõp caâc nûúâc coâ thu nhíơp cao nïịu biïịt thûơc hiïơn kïịthúơp caâc chñnh saâch kñch thñch tùng trûúêng möơt caâch phuđ húơp3 Vađ kinh nghiïơm vïì kïịt quaê phaât triïín ngađycađng tùng lïn ăaô giuâp hiïíu roô tñnh phûâc taơp cuêa quaâ trònh phaât triïín cuông nhû caâch tiïịp cíơn nhiïìu mùơt ăïí ăaơtặúơc sûơ tùng trûúêng nađy4

Sûơ phûâc taơp cuêa quaâ trònh phaât triïín ăaô ặúơc nhíơn biïịt tûđ líu Cöng trònh nghiïn cûâu cöí ăiïín cuêa Arthur

Lewis, nùm 1955 Lyâ thuýịt vïì sûơ tùng trûúêng kinh tïị bao göìm nhûông chûúng noâi vïì sûơ kñch thñch lúơi nhuíơn,

thûúng maơi vađ chuýn mön hoaâ, tûơ do kinh tïị, thay ăöíi vïì thïí chïị, phaât triïín kiïịn thûâc, aâp duơng caâc saângkiïịn múâi, tiïịt kiïơm, ăíìu tû, dín söị vađ saên lûúơng, khu vûơc cöng cöơng, quýìn lûơc, vađ chñnh trõ6 Nhûng trong

Biïíu ăöì 9 Chó riïng ăíìu tû khöng thöi thò khöng thïí quýịt ắnh nhûông biïịn ăöíi cuêa tùng trûúêng

Ghi chuâ: Biïíu ăöì chó tyê lïơ ăíìu tû trung bònh cuêa thíơp niïn so vúâi tyê

lïơ tùng GDP trung bònh cuêa thíơp niïn tñnh tûđ 1950 ăïịn 1990 vúâi míîu 160 nûúâc.

Nguöìn: Kenny vađ Williams 1999

nhûông nùm qua, möơt söị quaâ trònh phaât triïín ặúơc

xem nhû lađ “loaơi söị möơt” xeât vïì mùơt aênh hûúêng cuêa

noâ Khung khaâi niïơm vïì phaât triïín trong 5 nùm qua,

ăùơc biïơt lađ caâc loaơi hònh ặúơc phöí biïịn laơi coâ xu hûúâng

tíơp trung quaâ mûâc vađo víịn ăïì nghiïn cûâu ăïí tòm ra

möơt chòa khoaâ duy nhíịt cho sûơ phaât triïín Khi möơt

chòa khoaâ cuơ thïí nađo ăoâ thíịt baơi khöng múê ặúơc caânh

cûêa cuêa phaât triïín vađo moơi luâc, moơi núi thò ngûúđi ta

gaâc noâ sang möơt bïn ăïí ăi tòm caâi múâi

Nhûông mö hònh phaât triïín ặúơc phöí biïịn vađ

nhûông nùm 1950 vađ 1960 tíơp trung chuâ yâ vađ nhûông

troâi buöơc do viïơc tñch luyô vöịn bõ haơn chïị vađ do sûơ

thiïịu hiïơu quaê trong phín phöịi nguöìn lûơc Muơc tiïu

chuê ýịu cuêa sûơ chuâ yâ nađy lađ ăííy maơnh ăíìu tû (nhúđ

hoùơc vađo sûơ chuýín tiïìn tûđ nûúâc ngoađi, hoùơc vađo nguöìn

tiïịt kiïơm trong nûúâc) Nhûng kinh nghiïơm phaât triïín

trong míịy thíơp kyê gíìn ăíy cho thíịy viïơc tíơp trung

vađo ăíìu tû seô boê qua nhûông mùơt quan troơng khaâc

cuêa phaât triïín Tyê lïơ ăíìu tû vađ tyê lïơ tùng trûúêng ăöịi

vúâi tûđng nûúâc tûđ nùm 1950 ăïịn nùm 1990 ríịt xa nhau

(Biïíu ăöì 9) Möơt söị nûúâc coâ mûâc ăíìu tû thíịp laơi tùng

trûúêng nhanh, cođn möơt söị nûúâc coâ mûâc ăíìu tû cao thò

laơi coâ tyê lïơ tùng trûúêng thíịp7 Mùơc duđ ăíìu tû chùưc

chùưn lađ möơt ýịu töị coâ liïn quan chùơt cheô nhíịt vúâi tyê

lïơ tùng trûúêng kinh tïị trong böịn thíơp kyê nađy nhûng

noâ cuông khöng giaêi thñch ặúơc ăiïìu ăoâ möơt caâch ăíìy ăuê8.

Nhûông lyâ thuýịt trûúâc ăíy vïì phaât triïín, ăùơc biïơt lađ thuýịt gùưn vúâi tïn tuöíi: Simon Kuznet cuông líơpluíơn rùìng nhòn chung sûơ bíịt bònh ăùỉng ăang tùng lïn trong nhûông giai ăoaơn ăíìu cuêa quaâ trònh phaât triïín.Díîn chûâng trong nhûông thíơp kyê gíìn ăíy khöng xaâc nhíơn thuýịt nađy, cođn bíy giúđ dûúđng nhû chùưc chùưn sûơtùng trûúêng, quýìn bònh ăùỉng, vađ sûơ giaêm búât ăoâi ngheđo coâ thïí cuđng tiïịn bûúâc vúâi nhau, ăiïìu nađy thûúđng xaêy

ra úê phíìn lúân vuđng Ăöng AÂ Nhiïìu chñnh saâch ăaô thuâc ăííy sûơ tùng trûúêng vađ sûơ bònh ăùỉng ăöìng thúđi möơtluâc.Vñ duơ, caêi tiïịn giaâo duơc taơo ra vöịn con ngûúđi vađ giuâp ăúô ngûúđi ngheđo, vađ viïơc cung cíịp ruöơng ăíịt cho nöngdín ngheđo níng cao khöng nhûông sûơ bònh ăùỉng mađ cođn caê nùng suíịt lao ăöơng Caâc nûúâc Ăöng AÂ ăaô chó rarùìng caâc nûúâc coâ thïí ăaơt ặúơc mûâc tiïịt kiïơm cao mađ khöng chïnh lïơch nhiïìu vïì quýìn bònh ăùỉng

Caâc nhađ lyâ luíơn vïì phaât triïín trong nhûông nùm 1950 vađ 1960 cuông ặa ra ríịt nhiïìu lyâ do giaêi thñch taơisao caâc nïìn kinh tïị múê vađ sûơ can thiïơp coâ giúâi haơn chûa ăuê ăïí thuâc ăííy tùng trûúêng Nhiïìu nhađ kinh tïị hoơcnghiïn cûâu vïì phaât triïín ăaô tíơp trung vađo kïị hoaơch hoaâ, vađ coi ăoâ ñt nhíịt cuông lađ giaêi phaâp tûđng phíìn chonhûông víịn ăïì khoâ khùn bao truđm vïì vöịn ăíìu tû thíịp vađ cöng nghiïơp hoaâ chíơm, ăùơc biïơt lađ khi nhúâ laơi cuöơcTöíng khuêng hoaêng trûúâc ăíy ăaô lađm nhiïìu nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch phaêi nghi ngúđ vïì nhûông caâi hay, caâi ăeơpcuêa caâc thïị lûơc thõ trûúđng khöng kiïìm chïị Hai nhín töị nûôa hònh nhû cuông biïơn luíơn cho vai trođ tñch cûơc cuêachñnh phuê trong phaât triïín: sûơ quaên lyâ chùơt cheô vïì saên xuíịt cuêa chñnh phuê Myô trong Chiïịn tranh thïị giúâi thûâhai, vađ mûâc ăöơ ăíìu tû cuông nhû mûâc GDP cuêa Liïn Xö, möơt nûúâc luâc ăoâ ăang tiïịn lïn chuê nghôa cöơng saên mùơcduđ nhûông chi phñ vïì con ngûúđi ríịt lúân

Tuy nhiïn, sau möơt thúđi gian thò thíịy roô rùìng, trong khi caâc chñnh phuê ăoâng vai trođ thiïịt ýịu trong quaâtrònh phaât triïín thò chó coâ möơt söị chñnh phuê quaên lyâ caâc doanh nghiïơp nhađ nûúâc möơt caâch coâ hiïơu quaê Laôitrong ăíìu tû vađo Liïn Xö ăaô giaêm xuöịng gíìn söị khöng Caâc chñnh phuê víîn duy trò ăíìy ăuê caâc danh saâch traêlûúng cuêa khu vûơc nhađ nûúâc vađ khöịi lûúơng nhín viïn quaâ cao ăi ăöi vúâi tònh traơng keâm hiïơu quaê, ăaô taơo ra sûơthím huơt lúân, gíy ra gaânh nùơng tađi chñnh vađ lađm phín taân míịt nhûông nguöìn thu nhíơp ăang thiïịu Vađ ngûúđi

ta cuông ngađy cađng lo lùưng rùìng chñnh phuê caâc nûúâc ăang phaât triïín seô ặa ra nhûông quýịt ắnh sai líìm trïnlônh vûơc kinh tïị vô mö, gíy ra nhûông víịn ăïì khoâ khùn nhû laơm phaât, khuêng hoaêng núơ úê chíu Myô Latinh9.Vađo cuöịi nhûông nùm 1960, caâc nhađ hoaơch ắnh chñnh saâch bùưt ăíìu chuýín sûơ quan tím cuêa mònh vađo víịnăïì nhíịn maơnh vöịn con ngûúđi, vöịn nađy thûúđng ặúơc ăo bùìng danh saâch hoơc sinh ăïịn trûúđng (biïíu hiïơn cuêa nïìngiaâo duơc) vađ tuöíi thoơ (biïíu hiïơn cuêa trònh ăöơ y tïị) Trong hai thíơp kyê qua, viïơc ăíìu tû vađo vöịn con ngûúđi ăaô ăaơtặúơc nhûông kïịt quaê ăíìy íịn tûúơng Tyê söị trong giaâo duơc tiïíu hoơc úê caâc nûúâc coâ thu nhíơp thíịp möîi nùm ăaơt túâi23%10 Nhûng cuông nhû ăíìu tû vađo vöịn víơt chíịt, chó riïng ăíìu tû vađo y tïị vađ giaâo duơc cuông khöng ăaêm baêoặúơc sûơ phaât triïín Vñ duơ nhû vuđng Chíu Phi Nam Xahara tuöíi thoơ vađ söị lûúơng hoơc sinh tùng lïn ríịt nhanhtrong nhûông thíơp kyê qua, nhûng nhòn chung, caâc nïìn kinh tïị trong khu vûơc nađy tùng trûúêng chíơm, thíơm chñtùng trûúêng ím kïí tûđ ăíìu nhûông nùm 1970

Vađo nhûông nùm 1980 bíìu khöng khñ tinh thíìn laơi coâ sûơ thay ăöíi Sûơ tin tûúêng vađo kïị hoaơch hoaâ cuêachñnh phuê nhû lađ möơt giaêi phaâp laơi giaêm ăi ríịt nhiïìu Thûơc tïị thò sûơ lo lùưng chuê ýịu cuêa thúđi kyđ nađy lađ sûơ boâpmeâo giaâ caê do chñnh phuê gíy ra (chùỉng haơn nhû nhûông boâp meâo liïn quan ăïịn thúị xuíịt nhíơp khííu vađ sûơ keâmhiïơu quaê naêy sinh tûđ sûơ quaên lyâ cuêa chñnh phuê

Tuy nhiïn, ngûúđi ta víîn thûđa nhíơn chñnh phuê ăoâng vai trođ quýịt ắnh ăöịi vúâi quaâ trònh phaât triïín Nhû

Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1991 ăaô noâi: “Thõ trûúđng khöng thïí hoaơt ăöơng trong khoaêng tröịng, mađ

noâ ăođi hoêi möơt khung phaâp lyâ vađ quy chïị mađ chó chñnh phuê múâi coâ thïí taơo ra ặúơc Vađ thõ trûúđng ăöi khi cuôngtoê ra khöng phuđ húơp hoùơc hoađn toađn thíịt baơi trong möơt chïị ăöơ khaâc Víịn ăïì khöng phaêi lađ liïơu nhađ nûúâc haythõ trûúđng seô ăoâng vai trođ khöịng chïị mađ möîi bïn coâ vai trođ riïng”11 Ăöìng thúđi, nhûông nghiïn cûâu cuông chó rarùìng sûơ keâm hoađn chónh cuêa thõ trûúđng ăaô lađ trung tím thaêo luíơn trong nhûông nùm 1950 vađ 1960 vađ víịn ăïìnađy phaât triïín hún mûâc ngûúđi ta dûơ kiïịn (ñt nhíịt lađ cuông vïì mùơt lyâ thuýịt) Tuy nhiïn, ăïí phaên ûâng vúâi sûơkeâm hiïơu quaê cuêa khu vûơc cöng cöơng, viïơc bađn caôi vïì chñnh saâch laơi tíơp trung vađo caâc giaêi phaâp phuđ húơp vúâi thõtrûúđng: xoaâ boê sûơ aâp ăùơt cuêa chñnh phuê bùìng nhûông biïơn phaâp nhû baêo höơ míơu dõch, buđ giaâ vađ quýìn súê hûôucöng cöơng Möơt giaêi phaâp cho víịn ăïì núơ quaâ nhiïìu cuông ặúơc ặa ra, bao göìm viïơc ăiïìu chónh nhûông thím huơtngín saâch, tiïìn tïơ vađ tađi khoaên vaông lai lađm aênh hûúêng xíịu túâi sûơ öín ắnh giaâ caê vađ tùng trûúêng Cuông giöịng

nhû sûơ can thiïơp cuêa chñnh phuê vađ sûơ ăíìu tû cho giaâo duơc vađ y tïị trong nhûông thíơp kyê qua, sûơ boâp meâo giaâcaê giaêm búât vađ sûơ khùưc khöí hún ăaô trúê thađnh nhûông ýịu töị trung tím cuêa nghõ trònh phaât triïín.

Díîn chûâng trong hai thíơp kyê qua víîn tiïịp tuơc híơu thuíîn cho sûơ cíìn thiïịt phaêi öín ắnh kinh tïị vô mö vađcaêi caâch khu vûơc Tuy nhiïn, möơt líìn nûôa cho thíịy, chó tíơp trung vađo nhûông víịn ăïì ăoâ thò chûa ăuê Möơt söịnûúâc ăaô aâp duơng chñnh saâch tûơ do hoaâ, öín ắnh hoaâ vađ tû nhín hoaâ, nhûng khöng ăaơt ặúơc sûơ phaât triïín nhûmong muöịn Möơt söị nûúâc chíu Phi ăaô thûơc hiïơn chñnh saâch kinh tïị vô mö thñch húơp, nhûng múâi chó ăaơt ặúơcmûâc tùng trûúêng trung bònh hađng nùm lađ 0,5%12 Caâc nûúâc laơm phaât thíịp vúâi thím huơt ngín saâch nhoê phaêiặúng ăíìu vúâi nhiïìu loaơi hònh bíịt öín ắnh vïì kinh tïị kïí caê tònh traơng nhûông thïí chïị tađi chñnh ýịu keâm khöngặúơc ăiïìu tiïịt möơt caâch thñch ăaâng nhû ăaô thíịy úê Ăöng AÂ

Caâc bađi hoơc vïì nhûông hoaơt ăöơng cuêa chñnh phuê nhoê so vúâi chñnh phuê lúân chûa ặúơc roô rađng nhû ngûúđi tamong muöịn ÚÊ Liïn bang Nga, viïơc chuýín dõch tûđ nïìn kinh tïị kïị hoaơch hoaâ tíơp trung khöng hiïơu quaê vađ súêhûôu nhađ nûúâc sang cú chïị thõ trûúđng phi tíơp trung hoaâ) súê hûôu tû nhín, vađ theo xu hûúâng lúơi nhuíơn leô ra phaêitùng saên lûúơng vađ keđm theo coâ thïí lađm gia tùng sûơ bíịt bònh ăùỉng lïn ăöi chuât Traâi laơi, nïìn kinh tïị cuêa Ngaăaô co laơi cođn 1/3, theo möơt söị dûơ ăoaân, vađ sûơ bíịt bònh ăùỉng vïì thu nhíơp ăaô tùng lïn túâi mûâc choâng mùơt Mûâcsöịng cuông giaêm cuđng vúâi GDP vađ nhûông chó söị vïì y tïị cuông töìi tïơ ăi13

ÚÊ caâc nûúâc mađ chñnh phuê can thiïơp vađo thõ trûúđng úê mûâc ăöơ tûúng ăöịi lúân thò laơi ăaơt ặúơc mûâc tùng trûúêngnhanh Chñnh phuê caâc nûúâc Ăöng AÂ ăaô khöng thûơc hiïơn ặúơc caâc nguýn lyâ vïì tûơ do hoaâ trong nhûông giai ăoaơn ăíìucuêa quaâ trònh phaât triïín Thïị nhûng xaô höơi cuêa nhûông nûúâc nađy ăaô thay ăöíi trong míịy thíơp kyê qua14 Ngay caê vúâimûâc tùng trûúêng bùìng khöng hoùơc ím vađo cuöịi nhûông nùm 1990 thò GDP tñnh theo ăíìu ngûúđi cuêa hoơ ăíìu thïị kyê nađyăaô tùng hún nhiïìu líìn so vúâi nûêa thïị kyê trûúâc, vađ cao hún nhiïìu so vúâi caâc nûúâc theo ăuöíi caâc chiïịn lûúơc phaât triïínthay thïị Chñnh phuê caâc nûúâc Ăöng AÂ thûúđng theo ăuöíi caâc chñnh saâch cöng nghiïơp thuâc ăííy caâc khu vûơc kinh tïị ăùơcbiïơt Hoơ can thiïơp vađo thûúng maơi (mùơc duđ ăïí thuâc ăííy xuíịt khííu hún lađ haơn chïị nhíơp khííu) Nhûông chñnh phuê nađyăaô ăiïìu tiïịt thõ trûúđng tađi chñnh haơn chïị caâc quýìn lûơa choơn ăíìu tû cuêa caâc caâ nhín, kñch thñch gûêi tiïìn tiïịt kiïơm, haơtyê lïơ laôi suíịt cho vay, tùng khaê nùng sinh lúơi cuêa caâc ngín hađng vađ caâc cöng ty15 Chñnh saâch cuêa caâc chñnh phuê nađyăaô nhíịn maơnh ríịt nhiïìu túâi giaâo duơc vïì cöng nghïơ, nhùìm xoaâ boê sûơ khaâc biïơt vïì tri thûâc vúâi caâc nûúâc tiïn tiïịn Gíìnăíy, Trung Quöịc ăaô taơo ra con ặúđng phaât triïín cuêa riïng hoơ theo kiïíu Ăöng AÂ Chiïịn lûúơc quaâ ăöơ cuêa Trung Quöịcthay thïị nïìn kinh tïị kïị hoaơch hoaâ tíơp trung bùìng möơt thïí chïị theo ắnh hûúâng thõ trûúđng ăaô ăaơt ặúơc kïịt quaê to lúâncho hađng trùm triïơu trong söị nhûông ngûúđi ăoâi ngheđo nhíịt trïn thïị giúâi

Nhûông bûúâc thùng tríìm cuêa chñnh saâch phaât triïín cuông nhû baên chíịt cuêa nhûông thađnh cöng vađ thíịt baơitrïn thïị giúâi cho thíịy roô thíơt khoâ coâ thïí diïîn giaêi ặúơc tiïịn trònh phaât triïín ăíìy kõch tñnh Caâc tònh huöịngtrong ăoâ xaêy ra thađnh cöng vađ thíịt baơi cuông ríịt khaâc nhau, ăïịn nöîi ăöi khi ngûúđi ta cuông khöng biïịt rùìng nïnruât ra bađi hoơc gò, hoùơc liïơu chuâng coâ thïí ặúơc aâp duơng ăöịi vúâi caâc nûúâc khaâc hay khöng Vñ duơ, vai trođ cuêa chñnhphuê phuơ thuöơc vađo hađng loaơt nhín töị, kïí caê nùng lûơc hađnh chñnh, trònh ăöơ phaât triïín cuêa ăíịt nûúâc cuông nhûcaâc ăiïìu kiïơn bïn ngoađi mađ chñnh phuê phaêi ăöịi phoâ

Mùơc duđ coâ khoâ khùn trong viïơc ruât ra caâc bađi hoơc thñch húơp möơt caâch roô rađng tûđ lõch sûê phaât triïín, tû duyphaât triïín hiïơn nay víîn coâ khaê nùng ruât ra nhûông kinh nghiïơm cuêa caâc nûúâc ăïí kiïịn nghõ möơt loaơt chñnh saâchböí sung Nhûông chñnh saâch nađy nïịu ặúơc thûơc hiïơn ăöìng thúđi vúâi viïơc xem xeât tònh hònh cuơ thïí cuêa tûđng nûúâc,thò chùưc chùưn seô kñch thñch ặúơc sûơ phaât triïín Möơt söị caâc ýịu töị ăoâng vai trođ trong lõch sûê thađnh cöng cuêa cöngcuöơc phaât triïín ăíìy íịn tûúơng nhíịt trong 5 nùm qua - úê Ăöng AÂ - chùưc chùưn ăaô cöịng hiïịn cho sûơ tùng trûúêng vađphaât triïín noâi chung: tiïịt kiïơm cao, nhûông khoaên laôi cao trong ăíìu tû, giaâo duơc thûúng maơi vađ chñnh saâch kinhtïị vô mö phuđ húơp Sûơ thíịt baơi trong phaât triïín cuông noâi lïn tíìm quan troơng cuêa caâc cíịu truâ thïí chïị, sûơ caơnhtranh vađ sûơ khöịng chïị tham nhuông (Höơp 1)

Viïơc nghiïn cûâu caâc ăïì aân cuêa Ngín hađng thïị giúâi ăaô soi saâng nhiïìu ýịu töị cíìn thiïịt ăïí phaât triïín thađnhcöng16 Nhûông nghiïn cûâu nađy cuông chó ra rùìng caâc ăïì aân úê caâc nûúâc coâ nhûông nïìn taêng kinh tïị vô mö vúâi mûâclaơm phaât thíịp, mûâc thím huơt ngín saâch haơn chïị vađ coâ chñnh saâch múê cûêa ăöịi vúâi thûúng maơi vađ caâc luöìng tađichñnh, thò thađnh cöng nhiïìu hún caâc ăïì aân thûơc hiïơn úê caâc nûúâc coâ chñnh saâch ăoâng cûêa, vúâi nhûông sûơ míịt cínăöịi vïì kinh tïị vô mö Nhûng caâc ăïì aân nađy cođn cíìn caâi gò ăoâ nhiïìu hún möơt nïìn kinh tïị vô mö öín ắnh, ăïí ặúơc

thađnh cöng Vñ duơ caâc ăïì aân xaô höơi chùưc chùưn seô thađnh cöng hún nïịu nhû chuâng nhíịn maơnh ăïịn sûơ tham giaríịt coâ lúơi cuêa ăöng ăaêo quíìn chuâng vađ ăaâp ûâng ặúơc nhûông quan tím vïì giúâi Nhûông cöng trònh nghiïn cûâunađy cuông chó ra rùìng “quýìn súê hûôu” cuêa chñnh phuê ăöịi vúâi caâc dûơ aân lađ cú baên vađ mûâc ăöơ lođng tin ăöịi vúâi chñnhphuê liïn quan chùơt cheô vúâi laôi trong ăíìu tû cuêa caâc dûơ aân ÚÊ caâc nûúâc coâ mûâc thu nhíơp thíịp thò caâc thïí chïịmaơnh hún ặúơc gùưn vúâi mûâc laôi vöịn tùng 20% ăïí ăaêm baêo rùìng möơt dûơ aân ặúơc ăaânh giaâ lađ “myô maôn”17 Vaitrođ cuêa vöịn xaô höơi trong sûơ thađnh cöng cuêa dûơ aân cuông ặúơc ăaânh giaâ cao - quaê víơy, khoâ mađ nhíịn maơnh quaâmûâc tíìm quan troơng cuêa maơng lûúâi tin cíơy vađ húơp taâc ăöịi vúâi sûơ phaât triïín bïìn vûông (Höơp 2) Cuöịi cuđng nhûôngcöng trònh nghiïn cûâu nađy cođn nhíịn maơnh tíìm quan troơng cuêa viïơc ăiïìu phöịi caâc nöî lûơc phaât triïín giûôa caâcchñnh phuê vađ caâc nhađ tađi trúơ 18.

Thađnh cöng cuêa Ăöng AÂ ăaô ặa ra ặúơc möơt söị bađi hoơc ăaâng chuâ yâ vïì caâc chiïịn lûúơc phaât triïín thađnh cöng

• Tiïịt kiïơm Tíịt caê caâc nûúâc Ăöng AÂ ăaô ăaơt ặúơc mûâc gûêi tiïìn tiïịt kiïơm cao hún caâc nûúâc phaât triïín khaâc Tûđ nùm 1990 ăïịn 1997 chùỉng haơn, töíng mûâc gûêi tiïìn tiïịt kiïơm trong nûúâc úê khu vûơc Ăöng AÂ Thaâi Bònh Dûúng chiïịm 36% GDP, trong khi ăoâ úê Chíu Myô Latinh vađ vuđng biïín Caribï, chó coâ 20% cođn úê vuđng chíu Phi Nam Xahara lađ 17%

• Ăíìu tû Caâc nûúâc Ăöng AÂ cöị gùưng ăíìu tû khoaên tiïìn gûêi tiïịt kiïơm möơt caâch hûôu hiïơu ăïí tiïìn laôi ăíìu tû vöịn cao hún híìu hïịt caâc nûúâc ăang phaât triïín khaâc (ñt nhíịt lađ tñnh ăïịn giûôa nhûông nùm 1990).

• Giaâo duơc Nhûông nïìn kinh tïị nađy ăaô ăíịu tû nhiïìu vađo giaâo duơc - kïí caê giaâo duơc dađnh cho phuơ nûô Viïơc ăíìu tû nađy ăaô ăem laơi phuâc lúơi bùìng nhûông ăoâng goâp giuâp tùng trûúêng.

• Tri thûâc Caâc nûúâc Ăöng AÂ ăaô cöị gùưng thu nhoê caâch biïơt vïì kiïịn thûâc vúâi caâc nûúâc coâ thu nhíơp cao, bùìng caâch ăíìu tû nhiïìu vađo giaâo duơc khoaâ hoơc vađ kyô thuíơt vađ bùìng caâch kñch thñch ăíìu tû trûơc tiïịp cuêa nûúâc ngoađi.

• Höơi nhíơp thïị giúâi Kinh nghiïơm cuêa caâc nïìn kinh tïị Ăöng AÂ ăaô chó ra rùìng caâc nûúâc ăang phaât triïín coâ khaê nùng höơi nhíơp vađo caâc thò trûúđng thïị giúâi vïì nhûông saên phíím chïị taơo lúân hún nhiïìu so vúâi dûơ ăoaân cuêa nhiïìu ngûúđi trong nhiïìu thíơp kyê trûúâc ăíy.

• Chñnh saâch kinh tïị vô mö Caâc nûúâc Ăöng AÂ ăaô thûơc hiïơn caâc chñnh saâch kinh tïị vô mö phuđ húơp ăïí haơn chïị laơm phaât vađ traânh khuêng hoaêng kinh tïị ngùưn haơn Inăönïxia vađ Thaâi Lan ăaô ăaơt ặúơc seô tùng trûúêng GDP dûúng tûđ nùm 1970 ăïịn 1996 Cuông trong thúđi gian ăoâ, Malaixia vađ Hađn Quöịc möîi nûúâc chó coâ möơt nùm tùng trûúêng GDP ím.

Möîi möơt ăiïím trïn ăaô múê ra möơt söị víịn ăïì múâi Vñ duơ mûâc gûêi tiïịt kiïơm cao coâ thïí ặúơc taơo ra búêi yâ thûâc cuêa con ngûúđi Chñnh saâch cuêa chñnh phuê hoùơc nhúđ sûơ kïịt húơp giûôa hai ýịu töị nađy Trong khi caâc nûúâc nađy ăíìu tû tiïìn tiïịt kiïơm töịt thò nhiïìu nûúâc khaâc laơi khöng lađm ặúơc Duđ sao nhûông ýịu töị nađy cuêa caâc chñnh saâch thađnh cöng ăaô vaơch ra ặúơc con ặúđng tiïịn túâi möơt lõch trònh phaât triïín tûđng böơ phíơn.

Nhûông thíịt baơi cuông nhû thađnh cöng ăïìu coâ thïí cho ta nhûông bađi hoơc tñch cûơc vïì phaât triïín Trong nhûông vñ duơ gíìn ăíy nhíịt (ăöi khi thu huât ặúơc nhiïìu sûơ chuâ yâ cuêa moơi ngûúđi) vïì sûơ thíịt baơi nhû víơy lađ Nga vađ úê möơt söị nïìn kinh tïị trong thúđi kyđ quaâ ăöơ thuöơc Ăöng vađ Trung Íu, cuông nhû möơt söị nûúâc Ăöng AÂ chõu aênh hûúêng cuêa cuöơc khuêng hoaêng kinh tïị tađi chñnh vađo giûôa nhûông nùm 1990 Kinh nghiïơm cuêa caâc nûúâc nađy ăaô chó ra caâc ýịu töị khaâc coâ thïí aênh hûúêng túâi sûơ tùng trûúêng kinh tïị, nhû viïơc quaên lyâ cöng ty, quaên lyâ chñnh quýìn vađ víịn ăïì caơnh tranh.

• Nhûông khung phaâp lyâ Möơt khung phaâp lyâ vûông vađng giuâp ăaêm baêo rùìng caâc nhađ quaên lyâ vađ caâc cöí ăöng lúân trong lônh

vûơc cöng ty tíơp trung vađ viïơc xíy dûơng cöng ty, chûâc khöng phaêi lađ tranh cûúâp chuâng.

• Tham nhuông Giaêm tham nhuông trong lônh vûơc cöng cöơng ăaô lađm cho ăíịt nûúâc híịp díîn hún ăöịi vúâi caâc nhađ ăíìu tû.

Nhiïìu nöî lûơc tû nhín hoaâ ăaô bõ tham nhuông phaâ hoaơi, vađ nhû víơy ăaô phaâ huyê lođng tin ăöịi vúâi chñnh phuê cuông nhû ăöịi vúâi kinh tïị thõ trûúđng Chûúng trònh cho vay ăïí mua cöí phíìn úê Nga ăaô bõ ríịt nhiïìu ngûúđi phaât hiïơn lađ ăaô ăííy naơn tham nhuông lïn nhûông ẳnh cao múâi, ăïịn mûâc phíìn lúân nhûông cuöơc caêi ruât ặúơc tûđ ăoâ ăaô bõ coi lađ phi phaâp.

• Caơnh tranh Caơnh tranh lađ ýịu töị cú baên Noâ thuâc ăííy tñnh hûôu hiïơu vađ taơo ra nhûông sûơ kñch thñch cho phaât kiïịn, nhûng

sûơ ăöơc quýìn cuông coâ thïí tòm caâch ăeđ eâp noâ, trûđ khi chñnh phuê can thiïơp vađo.

Höơp 1

Nhûông bađi hoơc ruât ra tûđ Ăöng AÂ vađ Ăöng Íu

Toâm laơi, taâc ăöơng cuêa caâc dûơ aân cuêa Ngín hađng thïị giúâi phuơ thuöơc vađo ríịt nhiïìu ýịu töị nùìm ngoađi baênthín dûơ aân Sûơ xem xeât gíìn ăíy vïì caâc dûơ aân nùng lûúơng cuêa Ngín hađng thïị giúâi úê vuđng chíu Phi Nam Xaharaăaô ặa ra möơt söị vñ duơ sinh ăöơng vïì ýịu töị nađy, bao göìm quaên lyâ, vöịn con ngûúđi vađ khung chñnh saâch (Höơp 8).Ăiïìu gò ăuâng vúâi dûơ aân nùng lûúơng úê vuđng chíu Phi Nam Xahara thò cuông hoađn toađn ăuâng vúâi chûúng trònh tûnhín hoaâ Kïịt quaê cuêa caâc dûơ aân tû nhín hoaâ phuơ thuöơc ríịt nhiïìu vađo cú cíịu quaên lyâ, caâc nhín töị cú cíịu vïìkinh tïị vô mö, vađo tñnh caơnh tranh cuêa thõ trûúđng tñnh bïìn vûông cuêa xaô höơi, vađo caâc chïị ăöơ ăiïìu tiïịt, vađo luíơtcöng ty vađ luíơt thûúng maơi, vađo nhûông caêi caâch khu vûơc tađi chñnh vađ vađo hoaơt ăöơng kïị toaân kinh doanh24.Ăïịn lûúơt noâ, caâi ăuâng vúâi ăïì aân vïì nùng lûúơng vađ tû nhín hoaâ thò cuông hoađn toađn ăuâng vúâi caâc nöî lûơc taơo ramaơng lûúâi an toađn xaô höơi, xíy dûơng trûúđng súê hoùơc caêi thiïơn möi trûúđng.

Nhiïìu muơc tiïu cuêa sûơ phaât triïín

Kinh nghiïơm cuêa Ngín hađng thïị giúâi vïì caâc dûơ aân xíy ăíơp lúân nïu bíơt tíìm quan troơng trong viïơc xemxeât toađn diïơn nhûông kïịt quaê cuêa caâc dûơ aân Trong nhûông nùm 1950 vađ 1960, caâc ăíơp lúân híìu nhû khöng ăöìngnghôa vúâi sûơ phaât triïín Nhûng nhûông bùìng chûâng gíìn ăíy hún vïì hiïơu quaê cuêa nhûông con ăíơp nađy ăöịi vúâimöi trûúđng, ăöịi vúâi phuâc lúơi cuêa caâc nhoâm phaêi di cû do xíy dûơng ăaô cho thíịy roô rùìng caâc ăïì aân nađy phaêi ặúơctiïịn hađnh möơt caâch ríịt thíơn troơng nïịu nhû muöịn chuâng taơo ra ặúơc aênh hûúêng tñch cûơc ăöịi vúâi sûơ phaât triïínbïìn vûông Caâc dûơ aân nađy ýu cíìu coâ möơt quan ăiïím coâ ăöng ăaêo ngûúđi dín tham gia ăïì aân, quan ăiïím nađy chopheâp tíịt caê caâc chi phñ tiïìm nùng seô ặúơc ặa ra möơt caâch cöng khai vađ ăíìy ăuê25 Quan ăiïím nađy cuông phuđhúơp vúâi caâc dûơ aân khaâc Ăïí coâ ặúơc tñnh hiïơu quaê, tíịt caê caâc dûơ aân phaêi ặúơc tiïịn hađnh coâ sûơ xem xeât thíơntroơng vađ nhûông taâc ăöơng cuêa chuâng vïì caâc mùơt xaô höơi, con ngûúđi, möi trûúđng, chñnh trõ vađ quöịc tïị

Ngûúđi ta cuông ruât ra ặúơc nhûông bađi hoơc tûúng tûơ tûđ kinh nghiïơm phaât triïín úê cíịp ăöơ kinh tïị vô mö.Trong khi viïơc níng cao thu nhíơp roô rađng lađ möơt ýịu töị quan troơng ăïí níng cao mûâc söịng, thò möịi quan hïơcuêa noâ vúâi caâc tiïu chñ phuâc lúơi khaâc cuông ríịt phûâc taơp Vñ duơ, nhûông ngûúđi coâ mûâc söịng hađng ngađy dûúâi 1 ăö

la seô dïî tûê vong trûúâc tuöíi gíịp 5 líìn so vúâi nhûông ngûúđi coâ mûâc söịng hađng ngađy trïn 1 ăöla26 Díìu sao chùng

Vöịn xaô höơi ăïì cíơp túâi caâc maơng lûúâi vađ caâc möịi quan hïơ kñch thñch lođng tin vađ sûơ taâc ăöơng qua laơi líîn nhau, taơo ra chíịt lûúơng vađ söị lûúơng cuêa caâc möịi tûúng taâc xaô höơi Mûâc ăöơ cuêa vöịn xaô höơi coâ aênh hûúêng quan troơng túâi möơt loaơt caâc quaâ trònh phaât triïín Vñ duơ :

• Vïì giaâo duơc, hoơc sinh seô ăaơt ặúơc ăiïím kiïím tra cao hún khi coâ sûơ quan tím nhiïìu hún cuêa giaâo viïn, cú súê víơt chíịt trûúđng súê cuông ặúơc sûê duơng coâ hiïơu quaê hún úê nhûông cöơng ăöìng, núi cha meơ hoơc sinh cuông nhû dín chuâng quan tím saât sao túâi ăiïìu kiïơn thuíơn lúơi cho giaâo duơc treê em 20.

• Dõch vuơ y tïị: Caâc baâc sô vađ y taâ chùưc chùưn tñch cûơc lađm viïơc hún vađ quan tím hún túâi nhiïơm vuơ cuêa mònh khi cöng viïơc cuêa hoơ coâ ặúơc sûơ giuâp ăúô vađ hûúâng díîn cuêa caâc nhoâm dín21.

• Trong phaât triïín nöng thön ÚÊ nhûông lađng coâ vöịn xaô höơi lúân, ngûúđi ta ăaô tùng cûúđng sûê duơng tñn duơng, caâc chíịt hoaâ nöng vađ sûơ húơp taâc úê cíịp lađng trong viïơc xíy dûơng ặúđng saâ.

Vöịn xaô höơi ặúơc sûê duơng nhû möơt cú chïị baêo hiïím cho ngûúđi ngheđo Nhûông ngûúđi khöng coâ khaê nùng theo caâc giaêi phaâp dûơa trïn thõ trûúđng Chñnh vò víơy ăiïìu quan troơng lađ taơo ăiïìu kiïơn thuíơn lúơi ăïí líơp ra nhûông maơng lûúâi múâi thay thïị nhûông maơng lûúâi ăaô xuöịng cíịp, vñ duơ nhû trong quaâ trònh ăö thõ hoaâ Tuy nhiïn, vöịn xaô höơi cuông coâ mùơt traâi khöng keâm phíìn quan troơng Caâc cöơng ăöìng, caâc nhoâm vađ caâc maơng lûúâi nađo coâ tñnh cö líơp, tñnh ắa phûúng vađ coâ taâc ăöơng ngûúơc laơi vúâi nhûông lúơi ñch chung cuêa xaô höơi (vñ duơ nhû caâc tíơp ăoađn cöng ty ăöơc quýìn vïì tín dûúơc) coâ thïí thûơc sûơ ngùn caên sûơ phaât triïín kinh tïị vađ xaô höơi23 Ăiïìu nađy nhiïìu khi ăaô díîn túâi sûơ khaâc biïơt giûôa vöịn xaô höơi tñnh theo chiïìu doơc (thûúđng lađ ím khi tñnh theo nhoâm) vađ vöịn xaô höơi tñnh theo chiïìu ngang (thûúđng lađ dûúng nïịu tñnh theo quan hïơ cöơng ăöìng).

Höơp 2

Vöịn xaô höơi, sûơ phaât triïín vađ sûơ ăoâi ngheđo

nûôa nhûông nghiïn cûâu múâi ăíy cuông chó ra rùìng tyê lïơ

tùng trûúêng kinh tïị trong 30 nùm qua coâ taâc duơng ñt

ăöịi vúâi tyê lïơ caêi thiïơn nhûông tiïu chñ quan troơng cuêa

phaât triïín, nhû öín ắnh chñnh trõ, giaâo duơc tuöíi thoơ, tyê

lïơ tûê vong úê treê em, vađ sûơ bònh ăùỉng giúâi Vñ duơ, viïơc

giaêm tyê lïơ tûê vong úê treê em dûúâi tuöíi hònh nhû coâ liïn

quan ríịt ñt túâi töịc ăöơ tùng trûúêng kinh tïị (Biïíu ăöì 10)

Trong khi úê nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín nïìn kinh tïị

hoaơt ăöơng ýịu keâm, vađo nhûông nùm 1980 vađ ăíìu nhûông

nùm 1990, thò duy nhíịt chó coâ möơt nûúâc ăaô ặúơc nïu

lađm vñ duơ úê ăíy (Dùmbia) lađ thíịy coâ sûơ tùng tyê lïơ tûê

vong úê treê em vađ treê sú sinh

Möơt nguýn nhín chùưc chùưn cuêa möịi quan hïơ ýịu

keâm nađy lađ sûơ khaâc nhau trong ûu tiïn cho giaâo duơc vađ

y tïị úê caâc nûúâc vađ caâc cöơng ăöìng Vñ duơ chi phñ cöng

cöơng cho chùm soâc sûâc khoeê úê caâc nûúâc chíu Myô Latinh

vađ vuđng biïín Caribï- chiïịm 63% GDP, vađ 5% GDP úê

Nam AÂ, nhûng chó coâ 2,7% GDP úê vuđng chíu Phi Nam

Xahara Xri Lanca luön ặúơc xem nhû möơt vñ duơ vïì möơt

nûúâc ngheđo nhûng ăaô biïịt ăíìu tû möơt caâch thöng minh

vađo víịn ăïì chùm soâc sûâc khoeê ban ăíìu vađ ăaô thu ặúơc

kïịt quaê töịt Trong nùm 1997 tuöíi thoơ trung bònh cuêa

caâc nûúâc coâ thu nhíơp thíịp lađ 59, tyê lïơ tûê vong úê treê sú

sinh lađ 82/1.000 Mùơc duđ coâ mûâc GDP thíịp tñnh theo

ăíìu ngûúđi, tuöíi thoơ trung bònh úê Xri Lanca lađ 73 vađ tyê

Cho maôi ăïịn giûôa nhûông nùm 1990, thađnh tñch cuêa ăïì aân nùng lûúơng cuêa Ngín hađng thïị giúâi taơi vuđng chíu Phi Nam Xahara lađ tûúng ăöịi thíịp Trong söị 44 dûơ aân loaơi nađy ặúơc hoađn thađnh trong khu vûơc trïn giûôa nùm 1978 vađ 1996 chó coâ 64% ăaơt mûâc nhû yâ muöịn, trong khi mûâc trung bònh trïn thïị giúâi lađ 79% Möơt cöng trònh nghiïn cûâu gíìn ăíy khi phín tñch vïì nhûông nguýn nhín cuêa hoaơt ăöơng ýịu keâm nađy ăaô chó ra rùìng, coâ ríịt nhiïìu nhûông nhín töị aênh hûúêng túâi kïịt quaê cuêa dûơ aân vađ túâi hoaơt ăöơng cuêa tûđng ngađnh Nhûông nhín töị nađy bao göìm:

• Nhûông nhín töị bïn ngoađi, vñ duơ nhû sûơ lïn giaâ nhiïn liïơu, sûơ tùng tyê lïơ laôi suíịt tiïìn gûêi quöịc tïị vađ möơt loaơt caâc cún söịt vïì caâc ăiïìu khoaên thûúng maơi.

• Caâc quy chïị vađ cíịu truâ phaâp lyâ, trong ăoâ caâc quaâ trònh ăiïìu chónh cođn thiïịu sûơ cöng khai.

• Nùng lûơc kyô thuíơt ýịu keâm, ăùơc biïơt cú súê nguöìn lûơc con ngûúđi cođn haơn chïị.

• Thiïịu sûơ tham gia cuêa khu vûơc tû nhín, thöng qua caê quýìn súê hûôu vađ viïơc kyâ kïịt húơp ăöìng dõch vuơ.

• Quýìn súê hûôu cuêa chñnh phuê trong caâc quaâ trònh caêi caâch cođn haơn chïị.

• Sûơ phöịi húơp giûôa caâc cú quan tađi trúơ cođn ýịu keâm vađ thiïịu sûơ ăiïìu hađnh toađn diïơn cuêa chñnh phuê Baên liïơt kï nađy ăaô

chó ra sûơ phûâc taơp vađ sûơ ăang xen nhau cuêa caâc quaâ trònh phaât triïín khi diïîn ra trong thûơc tiïîn.

Nguöìn: Covarrubias 1999.

Höơp 3

Giaêi thñch kïịt quaê cuêa ăïì aân nùng lûúơng taơi vuđng chíu Phi Nam Xahara

Biïíu ăöì 10 Tûê vong treê em giaêm trong nhiïìu nûúâc ăang phaât triïín tûđ 1980 ăïịn 1995, mùơc duđ thu nhíơp khöng tùng

Ghi chuâ: Nhûông tñnh toaân cho biïíu ăöì nađy dûơa trïn míîu cuêa

möơt nûúâc ăang phaât triïín, líịy tûđ Nhûông chó söị vïì tònh hònh phaât

triïín thïị giúâi, 1998 cuêa Ngín hađng thïị; GDP tñnh theo ăíìu ngûúđi

ặúơc ăiïìu chónh theo bònh giaâ höịi ăoaâi theo sûâc mua thûơc tïị.

Nguöìn: World Bank staff calculations.

lïơ tûê vong úê treê sú sinh lađ 14/1.000 - tuy chûa bùìng ặúơc mûâc úê caâc nûúâc coâ thu nhíơp cao, song mûâc nađy cuôngkhöng phaêi lađ thíịp27.

Hún nûôa, cuông giöịng nhû tíịt caê caâc nöî lûơc phaât triïín khaâc, nhûông thađnh quaê trong y tïị vađ giaâo duơc coâquan hïơ vúâi nhau, vađ chuâng coâ thïí cuông seô aênh hûúêng túâi caâc chûúng trònh khaâc cuêa chñnh phuê Caâc nûúâc theoăuöíi caâc chiïịn lûúơc tùng trûúêng quín bònh - vñ duơ nhû trong giaâo duơc hay caêi caâch ruöơng ăíịt - chùưc chùưn seôthûơc hiïơn töịt hún xeât vïì caâc chó söị phuâc lúơi cuêa con ngûúđi Chñnh vò víơy biïơn phaâp hûôu hiïơu nhíịt ăïí ăaơt ặúơcsûơ caêi thiïơn sûâc khoeê coâ thïí lađ viïơc chi tiïu trûơc tiïịp caêi taơo chïị ăöơ dinh dûúông vađ haơn chïị duđng thuöịc laâ, matuyâ vađ rûúơu chûâ khöng phaêi lađ dađnh chi tiïu trûơc tiïịp vađ chùm soâc sûâc khoeê ÚÊ möơt söị khu vûơc, biïơn phaâp hûôuhiïơu nhíịt ăïí caêi thiïơn giaâo duơc treê em coâ thïí khöng phaêi lađ tùng chi tiïu cho saâch vúê hay giaâo viïn, mađ lađ viïơcxíy dûơng caâc con ặúđng úê nöng thön hay nhûông cíy cíìu bùưc qua söng ăïí taơo ăiïìu kiïơn cho viïơc ăïịn trûúđng.Nhûông nûúâc quan tím ăïịn nhûông möịi liïn quan nhû thïị coâ thïí khaâm phaâ ra nhûông caêi thiïơn ngoađi sûơ mongăúơi trong caâc chó söị vïì phuâc lúơi cuêa con ngûúđi

Baên thín viïơc caêi thiïơn sûâc khoeê lađ möơt trûúđng húơp roô rađng cho thíịy, khi ăaô nhùìm vađo caâc muơc tiïu röơnglúân, thò chùưc chùưn seô taơo ra ặúơc aênh hûúêng síu röơng Caâc nghiïn cûâu ăaô chó ra rùìng theo ûúâc tñnh tyê lïơ tùngtrûúêng thu nhíơp tñnh theo ăíìu ngûúđi úê Anh ăaô ăaơt 30% giûôa nhûông nùm 1870 vađ 1979, con söị nađy coâ thïí liïnquan túâi viïơc caêi thiïơn tònh traơng sûâc khoeê vađ dinh dûúông Caâc nghiïn cûâu vô mö ăaô böí sung cho nhûông phaâthiïơn nađy - vñ duơ úê Inăönïxia, bïơnh thiïịu höìng cíìu ăaô giaêm khaê nùng sinh saên úê nam giúâi túâi 20%28

Viïơc níng cao sûơ bònh ăùỉng giúâi cuông lađ möơt vñ duơ quan troơng khaâc cuêa muơc tiïu phaât triïín ăïí thuâc ăííycaâc nhín töị khaâc trong chûúng trònh phaât triïín Trònh ăöơ thíịp vïì giaâo duơc vađ ăađo taơo, sûơ ýịu keâm vïì tònhtraơng sûâc khoeê vađ dinh dûúông, sûơ haơn chïị nghó ngúi giaêi trñ ăaô lađm giaêm chíịt lûúơng cuöơc söịng cuêa phuơ nûô úê caâcnûúâc ăang phaât triïín Sûơ phín biïơt giúâi cuông coâ thïí thûơc sûơ gíy nguy haơi cho caâc nhín töị khaâc cuêa chûúngtrònh phaât triïín bïìn vûông Phuơ nûô chiïịm söị ăöng trong lûơc lûúơng lao ăöơng úê caâc nûúâc ăang phaât triïín - vñ duơ,

úê chíu Phi hoơ chiïịm 60% lûơc lûúơng lao ăöơng trong caâc khu vûơc kinh tïị khöng chñnh thûâc vađ 70% lûơc lûúơng laoăöơng nöng nghiïơp Sûơ phín biïơt giúâi ăaô lađm giaêm nùng suíịt lao ăöơng cuêa hoơ Nhûông ûúâc tñnh cuêa Kïnia chó rarùìng nïịu phuơ nûô ặúơc tiïịp cíơn caâc ýịu töị vađ ăíìu tû nhû nam giúâi, thò giaâ trõ saên phíím mađ hoơ taơo ra seô tùng lïnkhoaêng 22% Sûơ phín biïơt giúâi cuông coâ aênh hûúêng tiïu cûơc túâi möơt loaơt caâc chó söị phaât triïín khaâc Möơt cöngtrònh nghiïn cûâu ăaô chó ra rùìng nïịu viïơc xoaâ muđ chûô cho nûô giúâi tùng lïn ặúơc 10% thò seô giaêm ặúơc 10% tyê lïơtûê vong úê treê em (trong khi ăoâ viïơc xoaâ muđ chûô cho nam giúâi tùng laơi toê ra khöng míịy hiïơu quaê)29 ÚÊ tíịt caê caâcnûúâc ăang phaât triïín, nhûông thađnh cöng thu ặúơc vïì trònh ăöơ giaâo duơc úê phuơ nûô trong giai ăoaơn 1960-1990 ăaôăoâng goâp vađo viïơc giaêm 38% tyê lïơ tûê vong úê treê sú sinh cuđng thúđi gian ăoâ, vađ giaêm 58% tyê lïơ sinh30 Viïơc caêithiïơn bònh ăùỉng giúâi chùưc chùưn ăaơt ặúơc nhûông thađnh cöng phi thûúđng, vađ noâ cuông lađ möơt muơc tiïu cíìn ăaâpûâng úê bíịt kyđ cíịp ăöơ phaât triïín nađo

Trong khi mûâc thu nhíơp khöng nhíịt thiïịt tûúng quan túâi mûâc söịng cao hún, thò sûơ tùng trûúêng kinh tïịlaơi coâ liïn quan túâi möơt söị híơu quaê tiïu cûơc - ăùơc biïơt lađ khñ thaêi caâcbönic vađ ăiöxñt lûu huyđnh cuông nhû raâcthaêi31 Ăiïìu nađy cho thíịy tíìm quan troơng cuêa viïơc traê giaâ trong chiïịn lûúơc phaât triïín toađn diïơn Caâc nhađhoaơch ắnh chñnh saâch ăöi khi phaêi ăöịi mùơt vúâi nhûông lûơa choơn khoâ khùn khi möơt dûơ aân hay möơt chñnh saâchhöî trúơ cho sûơ phaât triïín laơi gíy taâc haơi cho nhûông dûơ aân phuơc vuơ caâc muơc tiïu khaâc Nhûông sûơ traê giaâ nhû thïịlađ khöng coâ giúâi haơn cho nhûông dûơ aân liïn quan túâi lúơi nhuíơn kinh tïị cao vađ gíy taâc haơi ăïịn möi trûúđng Vñ duơtrong giaâo duơc, giaâo duơc tiïíu hoơc coâ thïí mang laơi lúơi ñch nhiïìu nhíịt xeât vïì mùơt taơo ra sûơ cín bùìng, thïị nhûnggiaâo duơc ăaơi hoơc laơi coâ thïí mang laơi lúơi ñch nhiïìu nhíịt trong viïơc xoaâ boê khoaêng caâch kiïịn thûâc ăöịi vúâi caâc nûúâccöng nghiïơp

Vò víơy phaât triïín phaêi ặúơc thûơc hiïơn ăïí ăaơt nhiïìu muơc tiïu vñ duơ nhû bònh ăùỉng, giaâo duơc, sûâc khoeê, möitrûúđng, vùn hoaâ vađ phuâc lúơi xaô höơi cuông nhû caâc muơc tiïu khaâc Do víơy, möịi liïn hïơ giûôa nhûông kïịt quaê nađy

- caê vïì mùơt tñch cûơc líîn tiïu cûơc - cíìn ặúơc hiïíu biïịt möơt caâch ăíìy ăuê 32 Phöịi húơp vúâi Ngín hađng thïị giúâi vađLiïn húơp quöịc, Uyê ban trúơ giuâp phaât triïín (DAC) cuêa Töí chûâc húơp taâc vađ phaât triïín kinh tïị (OECD) ăaô ặa ranhûông chó söị húơp thađnh caâc muơc tiïu cho nhûông muơc ăñch phaât triïín röơng lúân hún cíìn ăaơt ặúơc túâi nùm 2015,hoùơc súâm hún Nhûông muơc tiïu nađy lađ:

Ngín hađng thïị giúâi ăaô triïín khai Khuön khöí phaât triïín toađn diïơn (CDF) vúâi thûâc tiïịp yâ ăöì víơn hađnh hoaâ möơt caâch cíơn toađn diïơn víịn ăïì phaât triïín Khuön khöí nađy ặúơc thiïịt kïị ăïí phuơc vuơ nhû möơt cöng cuơ quaên lyâ vïì kïị hoaơch hoaâ cho viïơc ăiïìu phöịi caâc nguöìn lûơc nhùìm xoaâ boê nhûông aâch tùưc vađ ăaơt ặúơc caâc muơc tiïu phaât triïín Viïơc thûơc hiïơn chiïịn lûúơc nađy úê bíịt kyđ nûúâc nađo luön luön cíìn sûơ cöị víịn vađ tranh thuê sûơ giuâp ăúô cuêa ăöng ăaêo moơi ngûúđi trong xaô höơi dín sûơ cuông nhû caâc töí chûâc phi chñnh phuê, caâc nhoâm tađi trúơ, vađ khu vûơc tû nhín Dûúâi sûơ laônh ăaơo toađn diïơn cuêa chñnh phuê, caâc cú quan vađ caâc töí chûâc coâ thïí phöịi húơp caâc nöî lûơc cuêa hoơ ăïí vûúơt qua sûơ kòm haôm trong quaâ trònh phaât triïín Khuön khöí nađy coâ thïí cho pheâp chñnh phuê phaât triïín möơt khuön traâch nhiïơm cho tûđng phaơm vi, chó ra nhûông viïơc möîi möơt nhoâm cíìn phaêi lađm ăïí ăíịu tranh chöịng laơi ăoâi ngheđo vađ kñch thñch tùng trûúêng 33.

Khuön khöí phaât triïín toađn diïơn ặúơc thiïịt kïị nhû nhûông biïơn phaâp nhùìm ăaơt hiïơu quaê töịt hún trong viïơc giaêm búât ăoâi ngheđo Noâ dûơa trïn nhûông nguýn tùưc sau ăíy:

• Quöịc gia, chûâ khöng phaêi caâc cú quan tađi trúơ, phaêi lađ ngûúđi nùưm caâc chiïịn lûúơc phaât triïín cuêa mònh quýịt ắnh caâc muơc tiïu phaât triïín, ăùơt lõch trònh vïì phöịi húơp caâc chûúng trònh phaât triïín.

• Caâc chñnh phuê cíìn xíy dûơng quan hïơ ăöịi taâc vúâi khu vûơc tû nhín, caâc töí chûâc phi chñnh phuê, caâc cú quan tađi trúơ vađ caâc töí chûâc xaô höơi dín sûơ ăïí xaâc ắnh caâc ýu cíìu phaât triïín cuông nhû caâc chûúng trònh thûơc hiïơn.

• Nhòn nhíơn tíơp thïí, dađi líu vïì caâc ýu cíìu vađ giaêi phaâp cíìn ặúơc kïịt húơp seô tranh thuê ặúơc sûơ uêng höơ líu bïìn cuêa toađn dín.

• Nhûông möịi quan tím vïì xaô höơi vađ cú cíịu phaêi ặúơc xûê lyâ ngang bùìng, ăöìng thúđi vúâi nhûông quan tím vïì tađi chñnh vađ kinh tïị

vô mö.

Ăiïìu quan troơng cíìn phaêi lûu yâ rùìng khuön khöí phaât triïín toađn diïơn chó coâ tñnh khaâi quaât, chûâ khöng phaêi lađ baên thiïịt kïị chi tiïịt Caâch thûâc víơn duơng caâc nguýn tùưc vađo thûơc tiïîn lađ khaâc biïơt nhau theo tûđng nûúâc, tuyđ thuöơc vađo ýu cíìu xaô höơi vađ kinh tïị cuông nhû sûơ ûu tiïn cuêa nhûông ngûúđi cuđng chia seê traâch nhiïơm tham gia Hún nûôa, CDF múâi ăang úê giai ăoaơn múê ặúđng vađ luön tiïịn triïín.

Kïịt quaê pha tröơn cuêa caâc chûúng trònh phaât triïín trûúâc ăíy ăaô chó ra sûơ cíìn thiïịt phaêi vûđa thíơn troơng khi aâp duơng, vûđa thûơc tïị khi dûơ tñnh kïịt quaê Duđ sao CDF coâ thïí cho pheâp nhûông ngûúđi tham gia vađo chûúng trònh phaât triïín ăíịt nûúâc suy nghô möơt caâch chiïịn lûúơc hún vïì viïơc böị trñ caâc chñnh saâch, caâc chûúng trònh vađ caâc dûơ aân Ăiïìu ăoâ coâ thïí giuâp caêi thiïơn sûơ cín bùìng trong caâc khu vûơc kinh tïị, khuýịn khñch sûê duơng caâc nguöìn lûơc möơt caâch coâ hiïơu quaê vađ thuâc ăííy sûơ cöng khai khi cíìn phaêi traê giaâ vađ khi xem xeât caâc biïơn phaâp böí trúơ trong caâc lônh vûơc xaô höơi vïì kinh tïị vô mö.

Khuön khöí phaât triïín múâi ặúơc ặa ra nađy dûơa vađo böịn phaơm vi phaât triïín - cú cíịu, con ngûúđi, víơt chíịt vađ khu vûơc.

• Caâc ýịu töị cú cíịu bao göìm caâc chñnh phuê coâ nùng lûơc trung thûơc, hïịt lođng ăíịu tranh chöịng naơn tham nhuông; luíơt phaâp vûông

chùưc vïì caâc quýìn con ngûúđi vađ quýìn súê hûôu, ặúơc böí trúơ bùìng hïơ thöịng tû phaâp, luíơt phaâp trong saâng vađ hûôu hiïơu; möơt hïơ thöịng tađi chñnh ặúơc giaêm saât chùơt cheô ăaêm baêo tñnh cöng khai; vađ möơt maơng lûúâi an toađn xaô höơi vûông chùưc.

• Phaât triïín con ngûúđi bao göìm nïìn giaâo duơc tiïíu hoơc phöí cíơp vađ nïìn giaâo duơc trung hoơc vađ ăaơi hoơc vûông maơnh Möơt hïơ thöịng

y tïị tíơp trung vađo kïị hoaơch hoaâ gia ằnh vađ chùm soâc treê em.

• Nhûông quan tím víơt chíịt tíơp trung xung quanh caâc víịn ăïì nhû cung cíịp nûúâc vađ hïơ thöịng cöịng raônh möơt caâch hûôu hiïơu;

múê röơng viïơc tiïịp cíơn nguöìn ăiïơn chùưc chùưn; tiïịp cíơn ặúđng böơ, ặúđng sùưt, vađ víơn taêi hađng khöng cuông nhû viïîn thöng; gòn giûô möi trûúđng víơt chíịt; vađ cam kïịt baêo töìn caâc di tñch vùn hoaâ vađ lõch sûê cuông nhû caâc di víơt tö thùưm thïm caâc nïìn vùn hoaâ vađ caâc giaâ trõ baên ắa.

• Caâc ýịu töị khu vûơc göìm coâ chiïịn lûúơc phaât triïín nöng thön ăöìng böơ, quan ăiïím quaên lyâ ăö thõ vûông chùưc vađ möơt möi trûúđng

cho pheâp hoaơt ăöơng cuêa khu vûơc tû nhín.

CDF khöng coâ yâ ắnh nïu hïịt caâc víịn ăïì Möơt nïìn kinh tïị vô mö öín ắnh ặúơc hònh thađnh búêi caâc chñnh saâch tiïìn tïơ, tađi chñnh phuđ húơp lađ nïìn taêng cú baên cho nhûông nöî lûơc phaât triïín mađ CDF ăïì xuíịt Möi trûúđng kinh tïị vô mö öín ắnh nađy chiïịm “50% khaâc cuêa baêng quýịt toaân”, böí trúơ cho CDF Nhûông víịn ăïì cíịp baâch vïì ăoâi ngheđo, bíịt bònh ăùỉng vïì giúâi, khoaêng caâch vïì thöng tin vađ kiïịn thûâc, vađ víịn ăïì dín söị quaâ ăöng ặúơc ặa vađo híìu hïịt trong caâc thađnh phíìn cuêa CDF Vñ duơ nhû víịn ăïì giúâi lađ víịn ăïì trung tím ăöịi vúâi tíịt caê caâc khña caơnh cuêa khuön khöí phaât triïín toađn diïơn Hún nûôa möîi möơt nûúâc chùưc chùưn coâ nhûông ûu tiïn riïng cuêa nûúâc mònh coâ thïí ặa vađo möơt khuön míîu biïịn ăöíi theo thúđi gian Sûơ ûu tiïn cuêa möîi möơt nûúâc giađnh cho caâc víịn ăïì thûúng maơi, thõ trûúđng lao ăöơng vađ nhûông quan tím vïì cöng ùn viïơc lađm chùỉng haơn seô phuơ thuöơc vađo nhûông ăiïìu kiïơn cuơ thïí ăöịi vúâi nïìn kinh tïị nûúâc ăoâ vađ vađo nhûông kïịt quaê caâc cuöơc höơi ăađm quöịc gia vïì nhûông ûu tiïn phaât triïín vađ caâc chûúng trònh cíìn thiïịt ăïí ăaơt ặúơc chuâng.

Höơp 4

Khuön khöí phaât triïín toađn diïơn

• Giaêm söị ngûúđi quaâ ăoâi ngheđo xuöịng cođn möơt nûêa.

• Ăaêm baêo giaâo duơc tiïíu hoơc toađn cíìu vađ xoaâ boê phín biïơt giúâi trong giaâo duơc

• Giaêm tyê lïơ tûê vong úê treê em vađ treê sú sinh xuöịng 2/3 vađ tyê lïơ tûê vong úê ngûúđi meơ xuöịng 3/4, ăöìng thúđi lađmcho moơi ngûúđi ăïìu coâ khaê nùng hûúêng dõch vuơ y tïị taâi sinh saên

• Thûơc hiïơn caâc chiïịn lûúơc quöịc gia vađ toađn cíìu ăïí ăaơt ặúơc sûơ phaât triïín bïìn vûông vađ thay ăöíi nhûông xuhûúâng lađm míịt ăi nhûông nguöìn tađi nguýn möi trûúđng

Nhûông muơc tiïu phaât triïín cuêa DAC tiïu biïíu cho bûúâc tiïịn quan troơng túâi viïơc cöng nhíơn sûơ cíìn thiïịtphaêi coâ möơt quan ăiïím toađn diïơn Gíìn ăíy Ngín hađng thïị giúâi ăaô bùưt ăíìu thñ ăiïím möơt chiïịn lûúơc Khuön khöíphaât triïín toađn diïơn - ăïí böí trúơ cho hoaơt ăöơng cuêa chûúng trònh nghõ sûơ nhiïìu mùơt vïì phaât triïín (Höơp 4).Lõch sûê kinh tïị vađ caâc bađi hoơc ruât ra tûđ caâc dûơ aân cuêa Ngín hađng thïị giúâi ăaô lađm tùng thïm sûâc maơnh chonhiïìu kïịt luíơn Phaât triïín bïìn vûông lađ möơt quaâ trònh nhiïìu mùơt, bao göìm nhiïìu phûúng tiïơn vađ nhiïìu muơctiïu Trong möơt söị trûúđng húơp thò caâc muơc tiïu vađ caâc phûúng tiïơn cuêa sûơ phaât triïín thađnh cöng lađ möơt vađgiöịng nhau - vñ duơ nhû trong víịn ăïì giúâi, y tïị vađ giaâo duơc Möịi liïn kïịt chùơt cheô gùưn boâ caâc muơc tiïu vúâi nhau,

do víơy, tiïịn böơ cuêa muơc tiïu nađy thûúđng phuơ thuöơc vađo sûơ tiïịn böơ cuêa caâc muơc tiïu khaâc Vai trođ cuêa chñnh phuêvađ sûơ tham gia cuêa xaô höơi dín sûơ lađ cûơc kyđ quan troơng, nhû sûơ phöịi húơp vađ böí sung ăöịi vúâi caâc dûơ aân phaât triïín.Nhûông bađi hoơc nađy tíơp trung vađo tíìm quan troơng trong viïơc xaâc ắnh nhûông aâch tùưc, vñ duơ nhû sûơ ýịu keâm vïìkinh tïị hay quaên lyâ lađm caên trúê nhiïìu muơc tiïu cuêa phaât triïín Nhûông bađi hoơc nhû víơy cođn khiïm töịn vađ ăaôphaêi traê möơt giaâ ríịt ăùưt trong suöịt 50 nùm qua Nhûông bađi hoơ nađy ăaô lađm thay ăöíi khuön khöí, trong ăoâ ngûúđi

ta phaêi giaêi quýịt nhûông khoâ khùn cuêa phaât triïín, vađ khöng thïí xem nheơ chuâng

Tûđ nùm 1990 möơt söị Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi ăaô xem xeât nhiïìu ýịu töị cuêa chiïịn lûúơc phaât

triïín röơng lúân vađ ặa ra nhûông kiïịn nghõ ăïí caêi taơo viïơc cung cíịp nhûông dõch vuơ trïn caâc mùơt xíy dûơng, víơtchíịt, con ngûúđi, vađ caâc dõch vuơ khu vûơc (Höơp 5) Trong khi möơt söị chi tiïịt cuơ thïí thay ăöíi dûúâi aânh saâng cuêanhûông kinh nghiïơm gíìn ăíy, nhûông cú chïị hûôu hiïơu vađ ăaô ặúơc thûê thaâch qua viïơc xoaâ boê nhûông aâch tùưc trongquaâ trònh phaât triïín ặúơc ặa ra trong nhûông baâo caâo nađy víîn chó lađ möơt ăiïím coâ taâc duơng ban ăíìu Tíịt caê caâcbaên baâo caâo nađy ăïìu bađn túâi möịi liïn kïịt giûôa caâc böơ phíơn cuêa quaâ trònh phaât triïín - vñ duơ nhû ăoâi ngheđo, giaâoduơc, sûâc khoeê giúâi, möi trûúđng vađ viïơc cung cíịp dõch vuơ Baâo caâo nađy cuông nhû caâc baâo caâo khaâc trong tûúnglai (cuơ thïí lađ baên baâo caâo 2000/2001 vïì ăoâi ngheđo) cuông seô tiïịp tuơc truýìn thöng cung cíịp nhûông lúđi khuýnhûôu ñch trong quaâ trònh thûơc hiïơn nhiïìu giai ăoaơn phaât triïín

Baâo caâo nađy ăaô phaât triïín nhûông phín tñch trong quaâ khûâ theo möơt söị hûúâng Noâ xem xeât viïơc caêi caâchquaên lyâ trong böịi caênh ăö thõ hoaâ vađ phi tíơp trung hoaâ Baâo caâo nađy cuông thaêo luíơn vïì caêi caâch quy chïị vađ xemxeât caâc hïơ thöịng tađi chñnh trong böịi caênh toađn cíìu Caâc ýịu töị con ngûúđi ặúơc ăïì cíơp röơng raôi trong khi thaêoluíơn vïì aênh hûúêng cuêa thûúng maơi vađ sûơ cíìn thiïịt phaât triïín ăö thõ möơt caâch bïìn vûông, cođn muơc bađn vïì ăö thõhoaâ nhíịn maơnh tíìm quan troơng cuêa viïơc cung cíịp ăíìy ăuê cú súê haơ tíìng Baâo caâo nađy cođn ăïì cíơp túâi nhûông longaơi vïì möi trûúđng úê caê mûâc ăöơ khu vûơc líîn toađn cíìu Noâ cuông ặa ra nhûông bađi hoơc cíơp nhíơt ruât ra tûđ nhûôngkinh nghiïơm vađ nhûông ăïì xuíịt cho nhûông chiïịn lûúơc phaât triïín thađnh cöng

Vai trođ cuêa caâc thïí chïị trong phaât triïín

Möơt maơng lûúâi vûông chùưc vađ caâc töí chûâc cuông nhû caâc quy chïị hûôu hiïơu lađ trung tím cuêa sûơ phaât triïíntoađn diïơn Thuíơt ngûô caâc thïí chïị ặúơc duđng úê ăíy ăïí chó nhûông böơ quy tùưc chñnh thûâc vađ khöng chñnh thûâcăiïìu tiïịt nhûông hađnh ăöơng cuêa caâc caâ nhín vađ caâc töí chûâc, vađ nhûông tûúng taâc giûôa caâc bïn tham gia vađo quaâtrònh phaât triïín (Höơp 6) Haơ tíìng thïí chïị cuêa möơt nïìn kinh tïị bao quaât hai khu vûơc chuê ýịu Khu vûơc thûâ nhíịtgöìm vöịn xaô höơi vađ nhûông chuíín mûơc nhûông quy tùưc ûâng xûê khöng thađnh vùn cho pheâp húơp taâc vađ giaêi quýịttranh chíịp vúâi töín phñ thíịp Khu vûơc thûâ hai göìm nhûông quy tùưc phaâp lyâ chñnh thûâc ăaêm baêo cho nhûông húơpăöìng ặúơc thûơc thi, quýìn súê hûôu tađi saên ặúơc tön troơng, phaâ saên ặúơc giaêi quýịt vađ caơnh tranh ặúơc duy trò

Chñnh saâch kinh tïị vô mö vađ thûúng maơi Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1991: Thaâch thûâc cuêa phaât triïín

lađm nöíi lïn tíìm quan troơng cuêa möơt cú cíịu kinh tïị vô mö öín ắnh vađ möơt thïí chïị thûúng maơi múê vò phaât triïín, möơt thöng

ăiïơp ặúơc nhùưc ăi nhùưc laơi trong caâc baên baâo caâo tûđ ăoâ ăïịn nay Vñ duơ, Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1997 ghi

nhíơn vai trođ cuêa Töí chûâc thûúng maơi thïị giúâi trong viïơc thuâc ăííy thûúng maơi thïị giúâi (möơt ăïì tađi mađ baên baâo caâo nađy seô bađn luíơn kyô hún).

Chñnh phuê, ăiïìu tiïịt, vađ tham nhuông Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1996 Tûđ Kïị hoaơch túâi thõ trûúđng ăaô

chó ra nhûông híơu quaê kinh tïị tiïìm tađng cuêa tham nhuông vađ xem xeât nhûông chñnh saâch coâ chiïìu hûúâng lađm tùng hoùơc giaêm nhûông taâc ăöơng cuêa noâ Trong söị caâc nöơi dung khaâc baên baâo caâo nhíịn maơnh sûơ cíìn thiïịt phaêi coâ möơt hïơ thöịng tû phaâp maơnh vađ ăöơc líơp, vađ bađn luíơn vïì nhûông phûúng phaâp tùng cûúđng nhûông hïơ thöịng tađi chñnh trong nhûông nïìn kinh tïị quaâ ăöơ thöng qua caêi caâch ngín hađng vađ phaât triïín caâc thõ trûúđng vöịn Baên baâo caâo cuông xem xeât nhûông cú chïị tùng cûúđng

hiïơu quaê cuêa chñnh phuê, bao göìm viïơc kiïím soaât chi tiïu, quaên lyâ ngín saâch, vađ caêi caâch chñnh saâch thúị khoaâ Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïí giúâi 1997 Nhađ nûúâc trong möơt thïị giúâi ăang chuýín ăöíi tòm hiïíu síu hún nhûông víịn ăïì nhû caêi

caâch chñnh phuê vađ ăiïìu tiïịt, nhûông thïí chïị cíìn coâ trong möơt khu vûơc cöng cöơng coâ hiïơu quaê, thaêo luíơn vïì nhûông caâch kiïìm chïị tham nhuông vađ phaâc thaêo nhûông phûúng saâch ặa nhađ nûúâc ăïịn gíìn hún vúâi nhín dín.

Nhûông maơng lûúâi an toađn xaô höơi Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1990 Ngheđo ăoâi bađn vïì sûơ cíìn thiïịt phaêi

coâ nhûông khoaên trúơ cíịp vađ nhûông maơng lûúâi an toađn xaô höơi ăïí böí sung cho möơt nghõ trònh chñnh saâch theo hûúâng thõ trûúđng coâ lúơi cho ngûúđi ngheđo Baên baâo caâo nhíịn maơnh tíìm quan troơng cuêa viïơc xaâc ắnh caâc muơc tiïu coâ hiïơu quaê, bađn vïì caâc phûúng phaâp caêi thiïơn caâc hïơ thöịng an toađn xaô höơi chñnh thûâc, vađ gúơi yâ nhûông cú chïị böí sung cho nhûông can thiïơp,

dûơa trïn lûúng thûơc Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1995: Cöng nhín trong möơt thïị giúâi höơi nhíơp bađn laơi caâc víịn

ăïì trïn, ăïì cíơp nhûông biïơn phaâp ăaêm baêo thu nhíơp trong khu vûơc chñnh thûâc vađ nhûông phûúng phaâp trang bõ cho cöng nhín trûúâc sûơ thay ăöíi, vađ nhûông phûúng phaâp taơo thuíơn lúơi cho viïơc dõch chuýín lao ăöơng.

Y tïị Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1993 Ăíìu tû vađo y tïị ăaô kiïím ăiïím laơi caâc cú chïị mang tñnh chi phñ hiïơu

quaê trong viïơc caêi thiïơn y tïị vúâi nguöìn cung cíịp cuêa chñnh phuê Nghõ trònh bao quaât göìm coâ giaâo duơc nûô giúâi vađ quýìn lúơi cuêa phuơ nûô, tùng vađ ăiïìu chónh muơc tiïu caâc khoaên chi Caêi thiïơn quaên lyâ vađ phín cíịp caâc möịi quan hïơ ăöịi taâc giûôa nhađ nûúâc vađ tû nhín Trong tíịt caê caâc khu vûơc, caâc cú chïị bao göìm cung cíịp thöng tin, phođng ngûđa caâc bïơnh viïm nhiïîm, baêo ăaêm phöí cíơp dõch vuơ lím sađng thiïịt ýịu.

Giaâo duơc Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1998/99 Tri thûâc cho phaât triïín ăïì xuíịt nhûông chiïịn lûúơc caêi thiïơn

chíịt lûúơng giaâo duơc tûđ cíịp tiïíu hoơc ăïịn cíịp ăaơi hoơc bùìng caâc biïơn phaâp phi tíơp trung hoaâ, caêi thiïơn caâc luöìng thöng tin vađ höî trúơ coâ muơc tiïu

Haơ tíìng cú súê Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïí giúâi 1994: Haơ tíìng cú súê cho phaât triïín tíơp trung vađ nhu cíìu cíịp

baâch lađm cho viïơc cung ûâng haơ tíìng cú súê coâ hiïơu quaê hún, thöng qua quaên lyâ thûúng maơi (caâc quan hïơ ăöịi taâc cöng - tû hoùơc tû nhín hoaâ) caơnh tranh vađ sûơ tham gia cuêa caâc taâc nhín liïn quan Baâo caâo 1998/99 nghiïn cûâu vai trođ cuêa caêi caâch vïì sûơ höî trúơ cuêa chñnh phuê trong viïơc caêi thiïơn tiïịp cíơn caâc dõch vuơ viïîn thöng.

Möi trûúđng Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1992 Phaât triïín vađ Möi trûúđng phín tñch nhûông möịi liïn quan

giûôa chñnh saâch kinh tïị, ngheđo ăoâi vađ nhûông hïơ quaê vïì möi trûúđng, vađ bađn caâc phûúng phaâp thûơc hiïơn nhûông can thiïơp hiïơu quaê nhùìm ăaêm baêo cho phaât triïín bïìn vûông Baâo caâo nađy xem xeât nhûông chñnh saâch tûơ nùng vađ nhûông chuíín mûơc, vai trođ tham gia cuêa ắa phûúng vađ bñ quýịt cuông nhû cöng nghïơ ặúơc níng cao Baâo caâo 1998/99 tíơp trung vađo nhûông möịi liïn quan giûôa thöng tin vađ sûơ xuöịng cíịp cuêa möi trûúđng.

Chiïịn lûúơc nöng thön Trong nghiïn cûâu vïì ăoâi ngheđo, baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1990 ăaô trònh bađy

möơt chiïịn lûúơc hiïơu quaê nhùìm níng cao khaê nùng ặa nhûông dõch vuơ cuêa chñnh phuê ăïịn vúâi nhûông ngûúđi ngheđo úê nöng thön Ăùơc biïơt, noâ tíơp trung vađo viïơc cung cíịp nhûông dõch vuơ xaô höơi vađ sûơ tiïịp cíơn haơ tíìng cú súê, tñn duơng vađ cöng nghïơ.

Chiïịn lûúơc khu vûơc tû nhín Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1996 ặa ra möơt cú cíịu nhùìm taơo ra nhûông

thïí chïị höî trúơ cho khu vûơc tû nhín Noâ bađn vïì sûơ cíìn thiïịt phaêi coâ nhûông quýìn súê hûôu tađi saên ặúơc quy ắnh roô rađng vađ coâ nhûông ăaơo luíơt vïì quaên lyâ caâc cöng ty, caâc húơp ăöìng, caơnh tranh phaâ saên, ăíìu tû nûúâc ngoađi vađ phaâc thaêo nhûông phûúng phaâp tû nhín hoaâ Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1997 xem xeât möơt líìn nûôa vai trođ cuêa tûơ do ăiïìu tiïịt, vađ chñnh saâch cöng nghiïơp trong viïơc khuýịn khñch phaât triïín caâc thõ trûúđng.

Giúâi Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1990 ghi nhíơn lúơi suíịt cao cuêa giaâo duơc phuơ nûô, vađ vai trođ cuêa nhûông

dõch vuơ y tïị cöơng ăöìng vađ kïị hoaơch hoaâ gia ằnh trong viïơc baêo ăaêm an toađn cho phuơ nûô coâ thai Nhûông víịn ăïì ăoâ cuông ăaô ặúơc xem xeât trong baâo caâo 1993, trong ăoâ bađn caê nghõ trònh bao quaât hún vïì quýìn bònh ăùỉng Baâo caâo nùm ngoaâi nhíịn maơnh vai trođ quan troơng cuêa caâc chûúng trònh tñn duơng nhoê dađnh cho phuơ nûô.

Höơp 5

Möơt caâch tiïịp cíơn toađn diïơn víịn ăïì phaât triïín trong nhûông Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi trûúâc ăíy.

Hiïơu quaê cuêa nhûông thõ trûúđng, cuông lađ nhûông thïí chïị, phuơ thuöơc vađo sûâc maơnh cuêa nhûông thïị chïị böítrúơ giuâp sùưp xïịp caâc khaê nùng cuêa nhûông taâc nhín trong nhûông thuê tuơc ăiïìu tiïịt nhûông giao dõch giûôa hoơ vúâinhau Caâc thïí chïị taâc ăöơng ăïịn nhûông mö hònh tham gia vađ thûúng lûúơng giûôa caâc nhoâm vađ, thöng qua nhûôngtaâc ăöơng mang tñnh ăöơng cú, hònh thađnh nïn baên tñnh phaên ûâng vađ ăaâp laơi cuêa caâc taâc nhín.

Möơt vai trođ quýịt ắnh ăöịi vúâi nhûông thiïịt chïị quaên lyâ vađ ăiïìu tiïịt coâ hiïơu quaê nöíi lïn qua hađng loaơt hoaơtăöơng trong möơt sûơ tiïịp cíơn röơng raôi ăöịi vúâi phaât triïín - göìm caâc nhín töị cíịu truâc, con ngûúđi, víơt chíịt, vađ khuvûơc, ăaô ặúơc ặa vađo trong CDF36.

Caâc thïí chïị trïn bònh diïơn cíịu truâc

Möơt töí chûâc dõch vuơ xaô höơi trún tru vađ möơt böơ maây tû phaâp hiïơu quaê lađ ăiïìu kiïơn tiïn quýịt cho hađnh ăöơnghiïơu quaê cuêa chñnh phuê Khi möơt chñnh phuê trûơc tiïịp cung cíịp hađng hoaâ, thò ăoâ thûúđng lađ möơt nhađ cung cíịpăöơc quýìn Vúâi tû caâch ăoâ, chñnh phuê khöng ặúơc lúơi duơng võ trñ ăöơc quýìn cuêa mònh ăïí cung cíịp cho dínchuâng möơt mûâc ăöơ dõch vuơ dûúâi mûâc töịi ûu Ngûúơc laơi, chñnh phuê phaêi tûơ cíịu truâc mònh sao cho coâ thïí taơo ranhûông khuýịn khñch ăïí saên xuíịt coâ hiïơu quaê vađ nùng suíịt lao ăöơng ngađy möơt tùng Baâo caâo vïì tònh hònh phaâttriïín thïị giúâi 1997 Nhađ nûúâc trong möơt thïị giúâi ăang chuýín ăöíi chó ra nhûông phûúng phaâp caêi tiïịn nhûônghoaơt ăöơng cuêa caâc cú quan hoaơch ắnh chñnh saâch vađ caâc cú quan thi hađnh coâ thïí lađm giaêm cú höơi cuêa caâc chñnhkhaâch vađ cöng chûâc trong viïơc khai thaâc quýìn súê hûôu cöng cöơng vađ quýìn kiïím soaât cung ûâng hađng hoaâ Baâocaâo nhíơn thíịy rùìng úê nhûông nûúâc coâ chñnh phuê öín ắnh, coâ nhûông phûúng phaâp coâ thïí dûơ baâo ặúơc trong viïơcthay ăöíi luíơt phaâp, coâ nhûông quýìn súê hûôu tađi saên ặúơc baêo ăaêm vïì möơt hïơ thöịng tû phaâp maơnh, thò ăíìu tûvađ tùng trûúêng cao hún úê nhûông nûúâc thiïịu nhûông thiïịt chïị ăoâ

Baâo caâo nađy dûơa vađo quan niïơm vïì thïí chïị ặúơc trònh bađy trong khoa kinh tïị múâi vïì thïí chïị trong ăoâ thïí chïị ặúơc coi nhû nhûông luíơt lïơ Luíơt lïơ coâ thïí lađ chñnh thûâc, theo hònh thûâc hiïịn phaâp, luíơt, nhûông quy ắnh vađ nhûông húơp ăöìng Hoùơc nhûông thïí chïị coâ thïí khöng chñnh thûâc nhû nhûông giaâ trõ vađ tiïu chuíín xaô höơi Caâc thïí chïị vûđa thuâc ăííy laơi vûđa haơn chïị nhûông hađnh ăöơng cuêa caâ nhín hoùơc caâc töí chûâc Nhûông caêi caâch thïí chïị xaâc líơp nhûông quy ắnh múâi hoùơc sûêa ăöíi nhûông quy ắnh cuô vúâi yâ ăöì thay ăöíi hađnh vi cuêa caâc caâ nhín vađ caâc töí chûâc theo nhûông hûúâng mong muöịn Vñ duơ caâc thõ trûúđng ăođi hoêi nhûông tiïu chuíín xaô höơi ăaêm baêo ñt nhíịt möơt mûâc ăöơ tön troơng caâc húơp ăöìng vađ caâc quýìn súê hûôu tađi saên, vađ möơt hïơ thöịng phaâp luíơt coâ thïí xûê lyâ nhanh choâng vađ ñt töịn keâm nhûông tranh chíịp vïì caâc víịn ăïì ăoâ Caâc thõ trûúđng cuông ăođi hoêi nhûông quy ắnh gaơt boê nhûông trò hoaôn khöng cíìn thiïịt trong tiïịn trònh xeât xûê, gaơt boê nhûông quýịt ắnh thiïn lïơch lađm cho caâc nhađ ăíìu tû lo lùưng khi hoơ mong muöịn goâp phíìn ăííy maơnh ăíìu tû vađ tùng trûúêng Vò lyâ do ăoâ caêi caâch ngađnh

tû phaâp lađ möơt ûu tiïn hađng ăíìu ăöịi vúâi nhiïìu nûúâc.

Caâc töí chûâc cuông coâ nhûông quy ắnh nöơi böơ xaâc ắnh cho caâc thađnh viïn cuêa chuâng nhûông ăiïìu kiïơn tiïn quýịt vïì tñnh ăuê tû caâch, vïì traâch nhiïơm , vïì viïơc quy ắnh mûâc thûúêng phaơt vađ khen thûúêng Caâc thađnh viïn theo ăuöíi nhûông muơc tiïu cuêa töí chûâc ăaơt hiïơu quaê vađ sûơ trung thađnh ăïịn mûâc nađo lađ nhúđ vađo nhûông quy ắnh ăoâ Caâc cöng ty lúân luön luön ăiïìu chónh nhûông nöơi quy cuêa hoơ tíơp trung hoaâ möơt söị chûâc nùng, phi tíơp trung hoaâ nhûông chûâc nùng khaâc, böí sung nhûông ăiïìu cíìn ăïì phođng khi thíịy coâ lúơi Sûêa ăöíi nhûông tiïu chuíín khen thûúêng khi xeât thíịy chuâng thuâc ăííy thađnh tñch hoaơt ăöơng ÚÊ nhiïìu nûúâc, nhûông caêi caâch hađnh chñnh ặa ra nhûông nöơi quy vïì giaâm saât vađ tñnh traâch nhiïơm , möơt víịn ăïì quan troơng trong chûúng trònh nghõ sûơ vïì chñnh saâch Nhûông caêi caâch tûúng tûơ ăöịi vúâi nhûông thïí chïị ắa phûúng nhùìm caêi thiïơn sûơ chuýín giao nhûông dõch vuơ ăö thõ vađ sûơ ăiïìu tiïịt chuâng.

Cođn nhiïìu ăiïìu phaêi xem xeât xoay quanh nhûông ýịu töị quýịt ắnh sûơ thay ăöíi thïí chïị Nhûông thïí chïị thay ăöíi chíơm; nhûng liïn tuơc, hoùơc lađ ăïí ăaâp ûâng nhûông biïịn ăöíi cuêa hoađn caênh khaâch quan, hoùơc lađ do xung ăöơt vađ thûúng lûúơng giûôa caâc nhoâm Do víơy víîn coâ thïí íịn ắnh nhûông thïí chïị coâ thïí giuâp öín ắnh nïìn kinh tïị toađn cíìu vađ caêi thiïơn nhûông triïín voơng phaât triïín, vađ víîn coâ thïí ăïì xuíịt nhûông cú chïị lađm dïî dađng viïơc aâp duơng nhûông thïí chïị ăoâ bùìng caâch gùưn nhûông biïơn phaâp kñch thñch vúâi nhûông kïịt quaê mong muöịn Trong baâo caâo nađy, cuöơc caêi caâch thïí chïị ăùơc biïơt nguơ yâ túâi viïơc thay ăöíi vađ xíy dûơng laơi nhûông luíơt lïơ chñnh thûâc quy ắnh nhûông muơc tiïu vađ nhûông biïơn phaâp khuýịn khñch ăöịi vúâi hađnh vi cuêa caâc caâc nhín vađ caâc töí chûâc.

Höơp 6

Caâc thïí chïị, caâc töí chûâc vađ nhûông khuýịn khñch

Möơt chñnh saâch ăiïìu tiïịt maơnh coâ tíìm quan troơng cöịt loôi ăöịi vúâi hađng loaơt khu vûơc Baâo caâo nùm naybađn vïì vai trođ cuêa chñnh saâch ăiïìu tiïịt trong viïơc cung ûâng dõch vuơ cöng cöơng ăö thõ thiïịt ýịu úê cíịp ắaphûúng, trong viïơc giaêi quýịt nhûông víịn ăïì möi trûúđng toađn cíìu, vađ ăem laơi sûơ öín ắnh cho khu vûơc tađichñnh Vñ duơ, thiïịu nhûông chuíín mûơc thñch húơp vïì kïị toaân vađ ăiïìu tiïịt thò caê nhûông ngûúđi gûêi tiïìn ngín hađngvađ nhûông nhađ ăíìu tû nûúâc ngoađi ăïìu khöng thïí coâ ăiïìu kiïơn töịt ăïí dûơ ăoaân mûâc ăöơ ruêi ro cuêa caâc ngín hađngboê tiïìn ra cho vay Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi nùm ngoaâi nhíơn xeât rùìng nhûông víịn ăïì tûúng tûơăang aâm aênh möịi quan hïơ giûôa caâc nhađ ăíìu tû vađ caâc cöng ty trïn caâc thõ trûúđng chûâng khoaân noâi chung, vađnhûông quy chïị giaêi quýịt thöng tin ăoâ seô ăem laơi nhûông lúơi ñch ăaâng kïí.

Caâc thïí chïị vađ viïơc cung cíịp caâc dõch vuơ phaât triïín con ngûúđi

Caâc thïí chïị vïì quaên lyâ cuông coâ tíìm quan troơng cú baên trong viïơc xaâc ắnh xem xaô höơi phaêi giaêi quýịt víịn ăïìphaât triïín con ngûúđi nhû thïị nađo Vñ duơ trïn lônh vûơc giaâo duơc, nhûông sûâc maơnh cuêa sûơ lûơa choơn tiïu duđng,thûúđng coâ sûâc kñch thñch maơnh meô ăöịi vúâi caâc nhađ cung ûâng trïn caâc thõ trûúđng khaâc thò laơi haơn chïị trïn nhiïìuphûúng diïơn Sinh viïn vađ thíơm chñ caê caâc bíơc phuơ huynh hiïịm khi ăaânh giaâ ặúơc chíịt lûúơng vađ sûơ phuđ húơpcuêa nöơi dung giaêng daơy vađ, thay ăöíi trûúđng thíơt lađ töịn tiïìn ăöịi vúâi sinh viïn Nhûông caêi caâch vïì thïí chïị ăïìuxoay quanh viïơc tùng quýìn lûơc cho giaâo viïn vađ nhađ trûúđng, cuông nhû caêi thiïơn tiïịp cíơn thöng tin cho caê caâcbíơc phuơ huynh vađ caâc sinh viïn ÚÊ Minas Gerais, Braxin, nhûông caêi caâch ặúơc thûơc hiïơn tûđ nùm 1991 ăaô tùngquýìn tûơ chuê cuêa nhađ trûúđng vađ sûơ tham gia cuêa phuơ huynh vađ níng cao ặúơc sûơ ăaânh giaâ sinh viïn Nhûôngcaêi caâch ăoâ, kïịt húơp vúâi nhûông nöî lûơc xíy dûơng nùng lûơc vađ phaât triïín nghiïơp vuơ trong caân böơ giaêng daơy, ăaôníng cao ặúơc kïịt quaê kiïím tra sûâc hoơc cuêa sinh viïn37

Viïơc cung cíịp maơng lûúâi an toađn xaô höơi phuơc vuơ coâ hiïơu quaê nhûông ngûúđi ngheđo ăođi hoêi nhûông chûúng trònhặúơc thiïịt kïị coâ hiïơu quaê ăïí lađm lúơi cho nhûông ngûúđi ăang cíìn ặúơc giuâp ăúô nhiïìu nhíịt Baâo caâo vïì tònh hònhphaât triïín thïị giúâi 1998/99 ghi nhíơn möơt cöng trònh nghiïn cûâu úê Giamaica ăaô phaât hiïơn tem lûúng thûơc phínphöịi qua nhûông cú súê khaâm bïơnh ăaô túâi 94% treê em suy dinh dûúông Hún 30% nhûông lúơi ñch cuêa chûúng trònhmuơc tiïu tem lûúng thûơc ăaô túâi ặúơc 20% nhûông ngûúđi ngheđo nhíịt trong xaô höơi Giamaica, trong khi trúơ cíịplûúng thûơc phín phöịi ăaơi trađ thò coâ lúơi cho nhûông ngûúđi giađu nhiïìu hún lađ nhûông ngûúđi ngheđo

Caâc thïí chïị vađ viïơc cung ûâng nhûông dõch vuơ víơt chíịt

Möơt ăùơc ăiïím chuê ýịu cuêa dõch vuơ cöng cöơng vađ cú súê haơ tíìng lađ tñnh ngoaơi sinh cuêa maơng lûúâi - coâ nghôa lađ giaâcung ûâng dõch vuơ trung bònh coâ xu hûúâng haơ thíịp vađ tñnh hûôu duơng cuêa dõch vuơ coâ xu hûúâng tùng lïn, khi hïơthöịng dõch vuơ phaât triïín Vñ duơ, möơt hïơ thöịng ăiïơn thoaơi chó coâ hai maây thò giaâ thađnh tñnh theo ăíìu ngûúđi sûêduơng thíơt lađ ăùưt vađ tñnh hûôu duơng quaâ nhoê, vò chó coâ hai ngûúđi noâ chuýơn ặúơc vúâi nhau Nhûng möơt maơnglûúâi vúâi nhiïìu maây, thò giaâ thađnh ặúơc chia cho nhiïìu ngûúđi, vađ möơt ngûúđi sûê duơng maây coâ thïí noâ chuýơn vúâinhiïìu ngûúđi Maơng lûúâi ngoaơi sinh taơo ra nhûông tònh huöịng díîn ăïịn súê hûôu ăöơc quýìn Khi khöng coâ sûơ caơnhtranh, caâc cöng ty thûúđng bùưt ngûúđi sûê duơng traê giaâ quaâ cao vađ víơn hađnh keâm hiïơu quaê Khu vûơc viïîn thöngcíìn ặúơc ăiïìu tiïịt ăïí bùưt buöơc phaêi caơnh tranh, bao göìm caâc quy ắnh ýu cíìu caâc cöng ty nöịi ặúđng díy chokhaâch hađng cuêa nhau phaêi tuín theo möơt giaâ húơp lyâ Vñ duơ, möơt quy chïị ăiïìu tiïịt töịt ăaô ăem laơi kïịt quaê lúântrong dõch vuơ ăiïơn thoaơi úê Chilï, núi do sûê duơng ăiïìu tiïịt caơnh tranh ăaô ăííy söị maây ăiïơn thoaơi tñnh theo ăíìungûúđi trong möơt thíơp niïn tùng lïn gíịp ba38

Chiïìu síu víơt chíịt cuêa nhûông quan tím vïì phaât triïín cođn bao göìm caê möi trûúđng Khöng coâ möơt hònhthûâc ăiïìu tiïịt nađo ăoâ thò caâc cöng ty khöng chõu traê tiïìn böìi thûúđng vïì nhûông thiïơt haơi ăöịi vúâi sûâc khoeê conngûúđi vađ ăöịi vúâi möi trûúđng, mađ caâc quy trònh saên xuíịt gíy ra Caâc caâ nhín vađ caâc töí chûâc thûúđng lađm ö nhiïîmmöi trûúđng möơt caâch bûđa baôi nïịu cûâ ăïí hoơ tûơ do hađnh ăöơng, vađ röìi nhûông ngûúđi khaâc seô phaêi traê giaâ thay hoơ.Trong möơt söị trûúđng húơp, caâc thiïịt chïị coâ thïí coâ taâc duơng ngùn chùơn naơn ö nhiïîm möi trûúđng, chó ăún giaênbùìng caâch thu thíơp thöng tin vïì nhûông gò ăang xaêy ra vađ phöí biïịn röơng raôi nhûông thöng tin ăoâ Coâ möơt möhònh lađ chûúng trònh nhûông con söng saơch cuêa Inăönïxia, ăaô biïịt sûê duơng quan tím cuêa caâc cöng ty muöịn giûô

uy tñn cuêa mònh trûúâc cöng chuâng nïn ăaô buöơc ặúơc hoơ haơn chïị viïơc xaê nûúâc thaêi gíy ö nhiïîm Bùìng caâchthöng tin vïì lûúơng nûúâc thaêi cuêa caâc nhađ maây, chûúng trònh ăaô lađm giaêm ặúơc möơt phíìn ba töíng lûúơng nûúâc

thaêi cuêa 100 cöng ty trong thúđi gian 1989-1994.

Caâc thïí chïị vađ caâc víịn ăïì khu vûơc

Caâc vuđng nöng thön phaêi chõu thiïơt thođi vò caâc thõ trûúđng chñnh thûâc truýìn thöịng khöng cung cíịp ặúơc chochuâng nhûông dõch vuơ thñch húơp, chùỉng haơn nhû ngín hađng Nhûng caâc cíịu truâc thïí chïị ăíìy saâng kiïịn coâ thïí

khùưc phuơc víịn ăïì nađy, nhû ăaô trònh bađy trong Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1998/99 ÚÊ Bùnglaăeât,

chûúng trònh cho vay theo nhoâm cuêa ngín hađng Gramin ăaô cung cíịp tñn duơng cho phuơ nûô nöng thön Ngínhađng cung cíịp caâc khoaên vay cho caâc thađnh viïn cuêa möơt nhoâm, hoơ cuđng chõu traâch nhiïơm chung, do ăoâ ăaô taơoặúơc sûơ kñch thñch giaâm saât líîn nhau giûô caâc thađnh viïn

Caâc ăö thõ böơc löơ möơt loaơt ngoaơi sinh tñch cûơc vađ tiïu cûơc Caâc ăö thõ ăođi hoêi nhûông thïí chïị hiïơu quaê nïịumuöịn hûúêng lúơi tûđ nhûông ngoaơi sinh tñch cûơc gùưn vúâi nhûông khu saên xuíịt tíơp trung, ăöìng thúđi haơn chïị nhûôngngoaơi sinh tiïu cûơc cuêa tònh traơng dín cû quaâ chen chuâc vađ sûơ tađn phaât möi trûúđng mađ nhûông khöịi dín cû tíơptrung gíy ra Baâo caâo vïì tònh hònh phaât triïín thïị giúâi 1997 Nhađ nûúâc trong möơt thïị giúâi ăang chuýín ăöíi nïulïn víịn ăïì chñnh quýìn ăö thõ coâ hiïơu quaê, vađ baâo caâo nađy ăi síu hún nûôa vađo caâc chi tiïịt cuêa víịn ăïì.Phaât triïín bïìn vûông lađ möơt nhiïơm vuơ phûâc taơp trong ăoâ, caâc thïí chïị thñch húơp ăoâng vai trođ trung tím.Song nhûông thïí chïị ăoâ seô khöng nhíịt thiïịt xuíịt hiïơn möơt caâch tûơ phaât Caâc thïí chïị phaât triïín vađ thay ăöíi vúâithúđi gian, nhûông tiïịn trònh thay ăöíi khöng nhíịt thiïịt saên sinh ra nhûông thïí chïị töịi ûu vïì mùơt xaô höơi Thay ăöíivïì thïí chïị thûúđng lađ kïịt quaê cuêa nhûông xung ăöơt trong viïơc phín phöịi caâc nguöìn lúơi xaô höơi, nhiïìu hún lađ viïơcăùơt kïị hoaơch níng phuâc lúơi xaô höơi lïn mûâc töịi ăa Nhû víơy, trong khi caâc thïí chïị ăoâng vai trođ trung tím trongviïơc thûơc hiïơn phaât triïín trïn cú súê röơng raôi, thò viïơc nhíơn roô nhûông thay ăöíi thïí chïị nađo seô baêo ăaêm ặúơc phaâttriïín bïìn vûông trong thïị kyê múâi, cuông cho tíìm quan troơng khöng keâm Ăiïìu ăoâ ăođi hoêi möơt khaâi niïơm roô rađngkhöng chó vïì sûơ tiïịn böơ ăaô ăaơt ặúơc, mađ caê vïì nhûông thaâch thûâc mađ thïị kyê múâi seô ăem laơi Hai phíìn dûúâi ăíyxem xeât caâc víịn ăïì ăoâ

Thađnh tûơu vađ tíìm nhòn phaât triïín toađn diïơn

Thađnh tûơu cho ăïịn nay cuêa phaât triïín lađ gò? Vađ tûúng lai cođn coâ gò? Muöịn traê lúđi nhûông cíu hoêi ăoâ phaêi nhònvađo hađng loaơt chó söị vïì thađnh tûơu kinh tïị, con ngûúđi vađ möi trûúđng Bùìng chûâng cho thíịy trong khi ăaơt ặúơctiïịn böơ lúân trong möơt söị khu vûơc thò trong möơt söị khu vûơc khaâc, phaât triïín laơi thuơt luđi Nhûông chiïìu hûúânghiïơn nay cho thíịy ngay caê nhûông thađnh tûơu ăaô ăaơt ặúơc cuông khöng töìn taơi líu nïịu thiïịu nhûông chñnh saâchmúâi vïì nhûông thïí chïị múâi

Möơt söị böơ phíơn cuêa thïị giúâi ăang phaât triïín ăaô ặúơc hûúêng nhûông mûâc tùng trûúêng ăuê cao ăïí giaêm búâtăoâi ngheđo, trong nhûông thíơp niïn gíìn ăíy Ngay taơi nhûông phíìn cuêa thïị giúâi cođn coâ tyê lïơ ăoâi ngheđo cao, thò tyêlïơ nhûông ngûúđi ăoâi ngheđo nhíịt - nhûông ngûúđi söịng vúâi mûâc dûúâi 1 ăöla möơt ngađy (möơt chuíín mûơc xaâc ắnhmûâc ăoâi ngheđo thûúđng ặúơc sûê duơng) cuông ăaô giaêm búât Vñ duơ Nam AÂ, tyê lïơ söị dín söịng dûúâi mûâc ngheđo khöíăaô giaêm tûđ 45,4% nùm 1987 xuöịng 43,1% nùm 1998 Nhûng tyê lïơ ăoâ laơi tùng lïn úê möơt söị vuđng, úê chíu MyôLatinh ăaô tùng tûđ 22% nùm 1987 lïn 23,5% nùm 1993, vađ úê vuđng chíu Phi Nam Xahara ăaô tùng tûđ 38,5% lïn39,1% (Biïíu ăöì 11)

Mûâc tùng dín söị víîn tiïịp tuơc, coâ nghôa lađ con söị tuýơt ăöịi nhûông ngûúđi söịng vúâi mûâc 1 ăöla möơt ngađy hoùơcthíịp hún cuông tiïịp tuơc tùng Trïn toađn thïị giúâi töíng söị ngûúđi ăoâi ngheđo tùng tûđ 1,2 tyê ngûúđi nùm 1987 lïn 1,5tyê ngûúđi hiïơn nay, vađ nïịu cûâ duy trò chiïìu hûúâng nađy, con söị nađy seô lïn túâi 1,9 tyê ngûúđi nùm 2015

Vúâi cuöơc khuêng hoaêng Ăöng AÂ vûđa qua, tyê lïơ ngûúđi ăoâi ngheđo ăaô tùng trúê laơi, ngay caê taơi khu vûơc ăangphaât triïín thađnh cöng nađy Nïịu ăùơt mûâc ăoâi ngheđo úê Thaâi Lan lađ 2 ăö la möơt ngađy, thò tyê lïơ ngûúđi ngheđo ûúâctñnh seô tùng thïm 19,7% giûô nùm 1997 vađ 200039 Sûơ bíịt bònh ăùỉng seô khöng thay ăöíi chiïìu hûúâng nhanh, vòthïị nïịu mûâc thu nhíơp trung bònh thay ăöíi thò con söị nhûông ngûúđi úê dûúâi ăaây - nhûông ngûúđi trong diïơn ngheđokhöí - seô khöng thay ăöíi theo Kinh nghiïơm cho biïịt tyê lïơ tùng trûúêng theo ăíìu ngûúđi ăaơt 3%, hay hún, ặúơc coi

lađ mûâc töịi thiïíu ăïí giaêm nhanh sûơ ngheđo khöí40 Nhûng tyê lïơ tùng trûúêng trung bònh dađi haơn cuêa caâc nûúâcăang phaât triïín cođn úê dûúâi mûâc ăoâ Giûô 1995 vađ 1997 chó coâ 21 nûúâc ăang phaât triïín (1 nûúâc úê chíu AÂ) ăaơthoùơc vûúơt tyê lïơ chuíín ăoâ Trong söị 48 nûúâc chíơm phaât triïín nhíịt chó coâ 6 nûúâc vûúơt tyê lïơ chuíín ăoâ41.Nhûông con söị vïì y tïị vađ giaâo duơc cho thíịy möơt triïín voơng khaâ vïì phaât triïín vađ mûâc söịng Nhòn chungnhûông mûâc tùng thu nhíơp suöịt 50 nùm qua ăaô keâo theo nhûông mûâc tùng trong hađng loaơt chó söị vïì phuâc lúơi conngûúđi - tuöíi thoơ, tyê lïơ tûê vong sú sinh vađ trònh ăöơ giaâo duơc Ngay nhiïìu nûúâc coâ thu nhíơp thíịp vúâi tyê lïơ tùngtrûúêng kinh tïị ríịt chíơm cuông ăaô coâ thïí ăaơt ặúơc nhûông caêi thiïơn ăaâng kïí trong chíịt lûúơng cuöơc söịng cuêa cöngdín Tñnh chung trong nhoâm nûúâc thu nhíơp thíịp, tyê lïơ tûê vong sú sinh ăaô giaêm tûđ 104 phíìn nghòn ca söịngtrong khoaêng 1970 - 1975 xuöịng 59 phíìn nghòn nùm 1996, vađ tuöíi thoơ möîi nùm ăaô tùng thïm thaâng kïí tûđ

Biïíu ăöì 11

Söị ngûúđi ngheđo trïn toađn thïị giúâi ăaô tùng vađ úê möơt söị vuđng tyê lïơ ngûúđi ngheđo cuông tùng

Biïíu ăöì 12

Tuöíi thoơ ăaô tùng cao úê möơt söị nûúâc, nhûng laơi giaêm úê möơt söị nûúâc khaâc

Baêng 1 Caâc ăiïìu kiïơn khöng ặúơc ăaâp ûâng úê caâc nûúâc caêi caâch doanh nhađ nûúâc keâm thađnh cöng hún

Caâc chuíín mûơc vïì y tïị aênh hûúêng síu sùưc ăïịn thađnh tûơu kinh tïị vađ chíịt lûúơng cuöơc söịng Nùm mûúi nùm qua ăaô chûâng kiïịn nhûông thađnh tñch vô ăaơi cuêa y hoơc vađ cöng taâc y tïị úê caâc nûúâc ăang phaât triïín Thïị mađ trûúâc ngûúông cûêa thïị kyê múâi, nhûông thöịng kï dõch tïî hoơc laơi ặa ra möơt bûâc tranh pha tröơn Nhiïìu bïơnh viïm nhiïîm ăang bõ ăííy luđi nhúđ nhûông tiïịn böơ vïì vïơ sinh, dinh dûúông, thuöịc chûôa bïơnh vađ vùưc-xin, vađ tuöíi thoơ ăang tùng lïn44 Ăö thõ hoaâ coâ thïí lađm giaêm nhûông bïơnh liïn quan ăïịn nûúâc vađ kyâ sinh truđng, nïịu noâ caêi thiïơn sûơ tiïịp cíơn sûê duơng nûúâc saơch vađ coâ hïơ thöịng thoaât nûúâc töịt hún Möi trûúđng ăö thõ víîn lađ ăaâng tin cíơy vò noâ bíịt lúơi ăöịi vúâi möơt söị cön truđng truýìn bïơnh45 Nhûng möơt söị bïơnh truýìn nhiïîm cuô nhû lao söịt reât ăaô khaâng laơi khoa hoơc hiïơn ăaơi, vađ trong nhûông nùm gíìn ăíy, ăaơi dõch AIDS ăaô nöíi lïn nhû möơt nguýn nhín lúân gíy tûê vong vađ tađn phïị cho nhûông ngûúđi trong ăöơ tuöíi tûđ 15 ăïịn 5946 Hún nûôa, úê caâc nûúâc thu nhíơp trung bònh vađ nhiïìu nûúâc thu nhíơp thíịp, söị tûê vong do nhûông bïơnh viïm nhiïîm gíy ra ngađy cađng thíịp hún söị tûê vong vò nhûông bïơnh khöng truýìn nhiïîm nhû ung thû, thûúng vong vađ tím thíìn Cöịng hiïịn tûúng lai cuêa y tïị vađo sûơ phaât triïín bïìn vûông phuơ thuöơc vađo thađnh cöng cuêa hađnh ăöơng trïn caâc mùơt tríơn ăoâ47.

Sûê duơng khaâi niïơm vïì “söị nùm söịng ăiïìu chónh theo bïơnh tíơt” (DALY) - diïîn ăaơt tyê lïơ giûôa söị nùm míịt vò chïịt ýíu vađ söị nùm söịng bïơnh tíơt - ngûúđi ta thíịy thûúng tíơt chiïịm 16% töíng söị DALY: tiïịp ăoâ lađ tím thíìn 10%; 10% ăöịi vúâi bïơnh khöng truýìn nhiïîm; 7% ăöịi vúâi HIV/AIDS, lao, vađ bïơnh saên khoa Söị ăöng trûúđng húơp treê em mùưc bïơnh tiïu chaêy, viïm ặúđng hö híịp vađ söịt reât cuông lađ möơt thađnh phíìn coâ tyê lïơ cao cuêa DALY48.

Caâc nûúâc ăö thõ hoaâ vađ tùng mûâc sûê duơng ötö ăi lađm tùng ruêi ro thûúng vong - tai naơn giao thöng chiïịm hađng thûâ 9 trong söị nguýn nhín chuê ýịu cuêa DALY trïn toađn cíìu, vađ hađng thûâ 5 úê nhûông nûúâc cöng nghiïơp49 Vúâi tuöíi thoơ tùng vađ tyê lïơ ngûúđi giađ nhiïìu trong dín söị thò nhiïìu nûúâc coâ thu nhíơp trung bònh vađ möơt söị nûúâc coâ thu nhíơp thíịp seô chûâng kiïịn