Giao an lich su(1)

Tìm hiểu về nguồn gốc, đặc điểm của cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật – công nghệ hiện đại Bước 1: GV tổ chức cho HS dựa thông tin hỗ trợ dưới đây thảo luận theo cặp để thực hiện các n

KẾ HOẠCH DẠY HỌC MINH HỌA

A PHẦN LỊCH SỬ

BÀI: CUỘC CÁCH MẠNG KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ VÀ TOÀN CẦU HÓA

(2 tiết)

1 MỤC TIÊU CỦA BÀI HỌC

Sau bài học, học sinh có thể:

- Hiểu được nguồn gốc, đặc điểm, những thành tựu chủ yếu; đánh giá được tác động của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ diễn ra từ sau Chiến tranh thế giới thứ hai đến nay

- Nhận biết được những biểu hiện toàn cầu hóa và tác động của nó đối với nhân loại

- Lí giải được toàn cầu hóa là yêu cầu tất yếu của thời đại mới

- Nhận thức được những cơ hội và thách thức từ hai xu hướng toàn cầu hóa đến các dân tộc trên thế giới nhất là đối với Việt Nam

- Góp phần rèn luyện kĩ năng thuyết trình nội dung lịch sử, kĩ năng quan sát tranh ảnh lịch sử, kĩ năng hợp tác; kĩ năng thu thập và xử lí thông tin; kĩ năng phân tích, đánh giá…

- Biết tận dụng cơ hội để học tập bắt kịp với thế giới trong xu thế mới ; Có ý thức bảo

vệ và phát huy những giá trị văn hóa của dân tộc trước xu thế toàn cầu hóa, khu vực hóa

– Phương án 1: GV tổ chức cho HS đưa ra ý kiến của mình về một số nội dung liên

quan đến bài học Ví dụ như:

+ Em quan sát thấy những gì trong hình 1, 2 và 3? Cảm nhận của em khi nhìn thầy những hình ảnh này là gì?

Hình 1 : Mô hình sinh sản vô tính đầu tiên

trên thế giới Hình 2 : Con người đặt chân lên Mặt

trăng

Hình 3: Mô hình toàn cầu hóa

– Phương án 2: GV sử dụng kĩ thuật KWLH để kết nối giữa các vấn đề đã biết và

muốn biết về Cuộc cách mạng khoa học kĩ thật- công nghệ và Toàn cầu hóa

Em đã học được gì

về Cuộc cách mạng khoa học kĩ thật- công nghệ và Toàn cầu hóa?(L)

Em có thể đưa ra thông điệp nào qua bài học ngày hôm nay? (H)

3.2 HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC

I Tìm hiểu về cuộc cách mạng khoa học - kĩ thuật nửa cuối thế kỉ XX

Hoạt động 1 Tìm hiểu về nguồn gốc, đặc điểm của cuộc cách mạng khoa học

kĩ thuật – công nghệ hiện đại

Bước 1: GV tổ chức cho HS dựa thông tin hỗ trợ dưới đây thảo luận theo cặp để

thực hiện các nhiệm vụ học tập sau:

Nhiệm vụ 1: Quan sát hình 4, 5, 6 và 7 em hãy cho biết cuộc cách mạng khoa học

kĩ thuật – công nghệ xuất phát từ những nguyên nhân nào?

Nhiệm vụ 2: Cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật từ giữa thế kỉ XX có đặc điểm nổi

bật là gì? Tại sao có đặc điểm đó?

Bước 2: HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ, GV quan sát và hướng dẫn HS trong quá

trình thực hiện nhiệm vụ

Bước 3: GV gọi đại diện cặp HS lên bảng trình bày kết quả Các HS khác nhận xét

bổ sung

TÀI LIỆU HỖ TRỢ HỌC SINH:

NGUỒN GỐC, ĐẶC ĐIỂM CỦA CÁCH MẠNG KHOA HỌC - CÔNG NGHỆ CUỐI THẾ KỈ XX

* Nguồn gốc: Cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại được bắt đầu từ

những năm 40 của thế kỉ XX, khởi đầu ở nước Mĩ, bắt nguồn từ những đòi hỏi của cuộc sống, nhằm đáp ứng những nhu cầu về vật chất và tinh thần ngày càng cao của con người;

do sự bùng nổ về dân số, sự cạn kiệt của tài nguyên thiên nhiên…

* Đặc điểm

- Vấn đề cấp thiết mà cuộc cách mạng lần này giải quyết là phải sản xuất và chế tạo ra những công cụ sản xuất mới có năng suất cao, tìm ra vật liệu mới, năng lượng mới,… thay thế dần nguồn tài nguyên thiên nhiên của nhân loại đang bị vơi cạn Vì thế, đặc điểm lớn nhất của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại là khoa học đã trở thành lực lượng sản xuất trực tiếp Mọi phát minh kỹ thuật đều bắt nguồn từ những kết quả nghiên

Hình 4: Ngôi nhà hiện đại Hình 5: Dân số thế giới tăng nhanh

Hình 6: Vũ khí hiện đại được sản xuất phục

vụ chiến tranh

Hình 7: Hạn hán, vơi cạn tài nguyên

Hoạt động 2 Khám phá những thành tựu tiêu biểu của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại

- Mục tiêu:

+ Trình bày những thành tựu tiêu biểu của cuộc cách mạng khoa học - công nghệ hiện đại

- Cách thức tiến hành:

Bước 1: GV tổ chức cho HS dựa vào thông tin trong các tư liệu học tập và thảo luận

theo nhóm để trả lời các câu hỏi dưới đây

+ Trong các thành tựu trên, em ấn tượng nhất với thành tựu nào? Hãy phân tích lí

do em ấn tượng với thành tựu đó

Bước 2: Các nhóm HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ, GV gợi ý và hỗ trợ HS để

hoàn thành nhiệm vụ học tập

Bước 3: GV sử dụng kĩ thuật phòng tranh để tổ chức cho các nhóm trình bày sản

phẩm, kết quả thảo luận của nhóm, quan sát sản phẩm của nhóm bạn, tự đánh giá sản phẩm của nhóm mình

Bước 4: GV gọi đại diện một nhóm trình bày kết quả thảo luận Các nhóm khác đặt

câu hỏi phản biện cho nhóm bạn

Bước 5: GV nhận xét đánh giá kết quả học tập của các nhóm và chính xác hóa nội

dung học tập cho HS

TÀI LIỆU HỖ TRỢ HỌC SINH

Năng lượng mới

Hình 10: Năng lượng gió Hình 11 : Năng lượng nước

Công nghệ sinh học

Hình 12: Cừu Đô-li Hình 13 : Mô phỏng bản đồ gien người

Vật liệu mới

Hình 14 : Chế tạo ra chất Com-po-zit Hình 15 : Chế tạo ra chất dẻo Po-ly- me

Chinh phục vũ trụ

Hình 16: Vệ tinh nhân tạo Sputnik Hình 17: Người đặt chân lên Mặt Trăng

Toán học, Vật lí, Hóa học, Sinh học,…

2 Công cụ sản xuất mới Máy tính điện tử, máy tự động, hệ thống

máy tự động

3 Vật liệu mới Chất dẻo po-li-me, vật liệu nano, vật

liệu composite,…

4

Nguồn năng lượng mới Năng lượng nguyên tử, năng lượng mặt

trời, năng lượng gió, năng lượng thủy triều

5 Cách mạng xanh Lai tạo giống mới, phân bón hóa học, cơ

khí hóa,…

6 Giao thông và thông tin liên lạc Máy bay siêu thanh, tàu siêu tốc, điện

thoại thông minh,…

7

Chinh phục vũ trụ Phóng thành công vệ tinh nhân tạo, con

người bay vào vũ trụ, đặt chân lên Mặt Trăng

Hoạt động 3 Đánh giá tác động của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại

- Mục tiêu: Đánh giá được tác động tích cực và tiêu cực cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại

- Cách thức tiến hành: GV vận dụng phương pháp tranh luận

Bước 1: GV đưa ra hai nhận định trái chiều như sau:

- Nhận định 1: Cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại có tác động vô cùng tích cực đối với con người

- Nhận định 2 : cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại có tác động vô cùng tích cực đối với con người

GV chia lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm đại diện cho 1 nhận định

Bước 2: HS dựa vào tài liệu hỗ trợ dưới đây trao đổi, thảo luận để đưa ra quan điểm

lập luận của nhóm mình

Bước 3: GV tổ chức cho HS tranh luận Các HS khác nhận xét và bổ sung GV có

thể đưa ra các câu hỏi gợi mở cho cả lớp nếu các vấn đề về tác động tích cực và tiêu cực của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ chưa đầy đủ

Bước 4: GV nhận xét kết quả làm việc của HS và chính xác hóa nội dung học tập

Đặc biệt GV cần nhấn mạnh cho HS những tác động tích cực về nhiều mặt như tăng năng suất lao động, không ngừng nâng cao mức sống và chất lượng cuộc sống của con người, nhưng cách mạng khoa học – công nghệ cũng đe dọa sự sống của con người Ví dụ về tác

động của cách mạng khoa học - công nghệ:

+ Tích cực : tăng năng suất lao động, nâng cao mức sống và chất lượng cuộc

sống của con người Cuộc cách mạng khoa học - công nghệ còn tạo nên sự thay đổi về cơ cấu dân cư, chất lượng nguồn nhân lực, hình thành một thị trường thế giới với xu thế toàn cầu hoá

+ Tiêu cực : tình trạng ô nhiễm môi trường, hiện tượng Trái Đất nóng dần lên, tai nạn giao thông, các dịch bệnh mới, các loại vũ khí có sức huỷ diệt lớn

TÀI LIỆU HỖ TRỢ HỌC SINH

Trong 20 năm (từ 1970 đến 1990), khối

lượng của cải vật chất của thế giới sản

xuất ra bằng 230 năm (từ 1740 đến

1970) cộng lại

(Trích “Lịch sử thế giới hiện đại”,

môi trường

Hình 21 : Thành phố hiện đại Hình 22 : Hirosima sau khi bị ném bom

nguyên tử

Hình 23: Nhà máy sản xuất ô tô theo dây

chuyền, tự động hóa

Hình 24: Hạn hán hoành hành

II Tìm hiểu về xu thế toàn cầu hóa

Hoạt động 4 Tìm hiểu về xu hướng toàn cầu hóa và những biểu hiện của nó

- Mục tiêu:

+ Trình bày được khái niệm Toàn cầu hóa

+ Trình bày được những biểu hiện của xu thế Toàn cầu hóa

- Cách thức tiến hành:

Bước 1: GV tổ chức cho HS dựa vào thông tin trong các tư liệu học tập và làm việc

cá nhân để trả lời các câu hỏi dưới đây

Bước 2: HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ, GV gợi ý và hỗ trợ HS để hoàn thành

nhiệm vụ học tập

Bước 3: GV tổ chức cho HS trả lời câu hỏi và nhận xét, bổ sung

TÀI LIỆU HỖ TRỢ HỌC SINH

Tài liệu 1 : Xu thế toàn cầu hóa là hệ quả của cuộc cách mạng khoa học –

công nghệ được bắt đầu từ những năm 80 của thế kỉ XX Biểu hiện của toàn cầu hóa

là :Sự phát triển nhanh chóng của quan hệ thương mại quốc tế; Sự phát triển và tác động to lớn của các công ti xuyên quốc gia; Sự sáp nhập, hợp nhất của các công ti vừa và nhỏ thành những tập đoàn lớn nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh ở thị trường trong nước và nước ngoài; Sự ra đời của các tổ chức liên kết kinh tế, thương mại, tài chính quốc tế và khu vực

Tài liệu 2 : Tốc độ phát triển ngoại thương, đặc biệt là xuất khẩu của hầu hết

các nước tham gia vào phân công lao động và thương mại quốc tế đều đã tăng mạnh

và liên tục trong nhiều thập niên Năm 1950, tổng kim ngạch xuất khẩu của thế giới còn ở mức 59,7 tỷ USD nhưng đến năm 1990 nghĩa là 4 thập niên sau đã lên đến con số 3.332 tỷ USD, tăng 57,6 lần, bình quân hàng năm tăng 10,5 % Điều đáng lưu ý là trong suốt thời kỳ dài, từ sau Thế chiến thứ hai đến nay, nền kinh tế thế giới nói chung và thương mại quốc tế nói riêng, mặc dù đã trải qua những bước thăng trầm trong sự phát triển, nhưng nhìn chung tốc độ tăng của thương mại quốc tế đều tăng nhanh hơn tốc độ tăng của sản xuất thế giới

Tài liệu 3: Máy bay Boing 747 của Mỹ có tới 4,5 triệu linh kiện do 1500 xí

nghiệp lớn, 15 ngàn xí nghiệp nhỏ của 16 nước trên thế giới cùng tham gia sản xuất Khoảng 3/5 các sản phẩm của IBM được sản xuất ở bên ngoài nước Mỹ, trong khi khoảng 4/5 các sản phẩm của ô tô Volkswagens (Đức) được sản xuất bên ngoài nước Đức

Tài liệu 4:

Hình 25: Coca-Cola - thương hiệu biểu tượng của nước Mỹ, hình ảnh tiêu biểu của toàn cầu hóa (chiếm lĩnh thị trường toàn cầu, có mặt tại hơn 200 quốc gia trên thế giới, trong đó có Việt Nam) Mỗi ngày 1,7 tỷ sản phẩm của Coca-Cola được tiêu thụ trên toàn cầu (Nguồn: google.com)

Hoạt động 5 Đánh giá tác động của toàn cầu hóa

- Mục tiêu:

+ Đánh giá được tác động của toàn cầu hóa đối với nhân loại

+ Liên hệ được những việc Việt Nam cần phải làm để thích nghi với xu thế

- Cách thức tiến hành:

Bước 1: GV tổ chức cho HS dựa thông tin hỗ trợ dưới đây thảo luận theo cặp để

thực hiện các nhiệm vụ học tập sau:

Nhiệm vụ 1: Đọc tư liệu bên dưới và các hình 26 – 28, hãy xác định những tác động

của xu hướng toàn cầu hóa đối xã hội loài người

Nhiệm vụ 2: Tại sao nói toàn cầu hóa vừa tạo ra thời cơ, vừa đặt ra thách thức đối

với các dân tộc? Việt Nam cần phải làm gì trước xu thế toàn cầu hóa?

Bước 2: HS tiến hành thực hiện nhiệm vụ, GV quan sát và hướng dẫn HS trong quá

TÀI LIỆU HỖ TRỢ HỌC SINH

Tư liệu 1: Tác động của toàn cầu hóa

Toàn cầu hoá có tác động hai mặt đối với các quốc gia trên thế giới Về mặt tích cực, toàn cầu hóa tạo điều kiện cho sự phát triển vượt bậc của lực lượng sản xuất, thúc đẩy sự phát triển kinh tế, thương mại phát triển, tạo ra khả năng phát triển, phổ cập công nghệ thông tin và các phương tiện viễn thông Toàn cầu hóa tạo ra khả năng thực thi các luật lệ kinh tế khách quan trong một không gian toàn cầu rộng lớn, toàn cầu hóa tạo điều kiện cho việc giao lưu văn hoá và tư tưởng rộng rãi, làm cho con người xích lại gần nhau hơn Đồng thời, cầu hoá đem lại khả năng giải quyết một số vấn đề chung mà nhân loại đang đối mặt

Bên cạnh những mặt tích cực, toàn cầu hoá đang đặt ra cho các nước trên thế

giới, đặc biệt là các nước đang phát triển những thách thức to lớn Về mặt xã hội, các

nước đều phải đối mặt với những vấn đề chung trong sự phát triển như những vấn đề sinh thái, ô nhiễm môi trường và cạn kiệt tài nguyên, vấn đề dân số và sức khoẻ cộng đồng, sự phân hoá giàu nghèo, bất công xã hội, tệ nạn xã hội và tội phạm mang tính

quốc tế Về mặt chính trị, toàn cầu hóa tạo ra những thách thức đối với chủ quyền quốc

gia, làm suy yếu mô hình quốc gia dân tộc Do sự phụ thuộc lẫn nhau của các quốc gia dân tộc trong bối cảnh toàn cầu hóa, không thể có một quốc gia đứng độc lập, hoàn toàn tách biệt khỏi với thế giới bên ngoài Do đó, sự sụp đổ của một quốc gia có khả năng

gây ra hiệu ứng đôminô lan truyền sang các quốc gia khác.Về mặt văn hóa, toàn cầu hóa

đe dọa sự bảo tồn bản sắc văn hóa của các quốc gia Đó là nguyên nhân diễn ra các cuộc biểu tình chống toàn cầu hóa ở nhiều nước trên thế giới

Hình 26: Sự tương phản giâu nghèo trong xã hội hiện đại

Hình 27 : Tranh biếm họa về sự bất binh đẳng trong thời đại toàn cầu hóa

Hình 27: Ô nhiễm môi trường tại Thái Nguyên- Việt Nam

3.3 HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP

1 Trắc nghiệm (Lựa chọn đáp án đúng)

Câu 1 : Cuộc cách mạng khoa học – công nghệ diễn ra từ những năm 40 của thế kỉ

XX bắt đầu từ nước nào?

B Từ giải quyết những đòi hỏi của sản xuất, nhu cầu càng cao cuộc sống con người

C Từ thiếu tài nguyên thiên nhiên

D Từ những nhà lãnh đạo các nước

Câu 3 : Đặc điểm khác biệt giữa cách mạng khoa học – công nghệ ngày nay so với cách mạng công nghiệp thế kỉ XVIII – XIX là gì?

A Mọi phát minh xuất phát từ khoa học cơ bản

B Mọi phát minh về kĩ thuật dựa trên nghiên cứu khoa học

C Mọi phát minh đều bắt nguồn từ thực tiễn kinh nghiệm

D Mọi phát minh xuất phát từ đòi hỏi của cuộc sống

Câu 4: Vật liệu mới nào được tìm ra trong các vật liệu dưới đây?

A Bê tông

B Than đá

C Hợp kim

D Pô-li-me

Câu 5: Tác động tiêu cực của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại là :

A Làm thay đổi cơ cấu dân cư

B Hình thành xu thế toàn cầu hóa

C Làm thay đổi cuộc sống con người

D Chế tạo những vũ khí có tính chất hủy diệt

Câu 6: Biểu hiện nào sau đây không phải biểu hiện của xu thế toàn cầu hóa?

A Sự phát triển nhanh chóng của quan hệ thương mại quốc tế

B Sự sáp nhập, hợp nhất của các công ti vừa và nhỏ thành những tập đoàn lớn nhằm tăng cường khả năng cạnh tranh ở thị trường trong nước và nước ngoài

C Sự ra đời của các tổ chức liên kết kinh tế, thương mại, tài chính quốc tế và khu vực

D Sự liên kết của hai chính phủ trên thế giới

Câu 7: Sự kiện nào dưới đây là tác động tiêu cực của xu thế toàn cầu hóa?

A Sự phát triển và tác động to lớn của các công ty xuyên quốc gia

B Sự sát nhập và hợp nhất các công ty thành tập đoàn lớn

C Làm chuyển biến cơ cấu kinh tế

D Làm trầm trọng thêm sự bất công xã hội, phân hóa giàu nghèo trong từng nước

và giữa các nước

a Sự phát triển nhanh chóng của quan hệ thương mại quốc tế

2 Xu thế toàn cầu hóa

e Vai trò của các yếu tố truyền thống – tài nguyên, vốn xuống hàng thứ yếu sau thông tin tri thức

f là quá trình tăng lên mạnh mẽ của những mối liên hệ, những ảnh hướng, tác động lẫn nhau giữa các khu vực, các quốc gia - dân tộc trên thế giới

3 Thảo luận với bạn và trả lời câu hỏi sau: Làm thế nào để hạn chế những tác động tiêu cực của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại

4 Đánh giá vai trò của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ đối với đời sống con người

3.4 HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG

1 Cùng với sự hỗ trợ của người thân, thầy/cô giáo và bạn bè, em tìm hiểu thêm về

các nội dung sau:

– Tìm hiểu và giới thiệu một số thành tựu gần đây của cuộc cách mạng khoa học – công nghệ: Sự phát triển, nâng cấp liên tục của điện thoại, máy tính điện tử, y học, khoa học vũ trụ…

– Tìm hiểu thêm về tính nhân văn trong các phát minh khoa học – công nghệ

- Tìm hiểu về tác động của internet nói chung và mạng xã hội nói riêng đối với mối quan hệ giữa con người với con người hiện nay

3 Qua những tác động tiêu cực của cách mạng khoa học – công nghệ hiện đại, em

hãy viết một lá thư kêu gọi mọi người chung tay bảo vệ môi trường sống hiện nay/ một lá thư gửi lời xin lỗi tới thiên nhiên

3.5 HOẠT ĐỘNG TÌM TÒI MỞ RỘNG

1 Để tìm hiểu sâu sắc hơn về cuộc cách mạng khoa học - công nghệ, em tìm đọc

một số cuốn sách và trang web sau:

1) Đại học Quốc gia Hà Nội, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Konrad

– Adenauer – Stiftung, Toàn cầu hóa và tác động đối với sự hội nhập của Việt Nam, Nxb

Thế giới, Hà Nội, 2003

2) Thoms L.Friedman, Thế giới phẳng - Tóm lược lịch sử thế giới thế kỉ XXI, Nxb

Trẻ , Hà Nội, 2005

3) Trần Văn Tùng, Tính hai mặt của toàn cầu hóa, Nxb Thế giới, Hà Nội, 2000

2 Sưu tầm tư liệu, tranh ảnh về cuộc cách mạng khoa học - công nghệ và Toàn cầu

hóa tác động đến cuộc sống của bản thân

- Trình bày được đặc điểm địa lí tự nhiên vùng biển đảo của Việt Nam

- Xác định được trên bản đồ các mốc xác định đường cơ sở, đường phân chia vịnh Bắc Bộ giữa Việt Nam và Trung Quốc trình bày được các khái niệm vùng nội thủy, lãnh hải, tiếp giáp với lãnh hải, vùng đặc quyền kinh tế, thềm lục địa của Việt Nam (theo Luật Biển Việt Nam)

- Nêu được đặc điểm môi trường biển đảo và vấn đề bảo vệ môi trường biển đảo Việt Nam

- Trình bày được các tài nguyên biển và thềm lục địa Việt Nam

2 CHUẨN BỊ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC

– Bản đồ/lược đồ chính trị châu Á, Đông Nam Á; bản đồ địa lí tự nhiên châu Á, Đông Nam Á;

– Sơ đồ mặt cắt khái quát của các vùng biển Việt Nam (theo Luật Biển);

– Sơ đồ đường cơ sở dùng để tính chiều rộng lãnh hải ven bờ lục địa Việt Nam; – Atlat Địa lí Việt Nam (NXB Giáo dục);

– Một số hình ảnh, video clip, một số đoạn văn về tài nguyên, cảnh đẹp của biển đảo Việt Nam, về sử dụng tài nguyên biển cũng như về bảo vệ môi trường biển đảo;

– Phiếu học tập;

3 GỢI Ý CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC

3.1 Hoạt động khởi động (5 – 7 phút)

– Phương án 1: GV tổ chức cho HS đưa ra ý kiến của mình về một số nhận định

liên quan đến bài học Ví dụ như:

+ Có nhận định cho rằng “Công dân Việt Nam là công dân biển”, em có đồng ý

với nhận định đó không? Vì sao?

+ Có nhận định cho rằng “Thế kỉ 21 là thế kỷ tiến ra biển”, theo em nước ta có lợi

thế nào để thực hiện điều đó không?