Lí luận dạy học hiện đại

Công nghệ không chỉ đơn thuần là thuật ngữ dành cho lĩnh vực kĩ thuật, công nghiệp sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội. Nội hàm của khái niệm công nghệ mang tính phổ quát cao, bao trùm lên mọi lĩnh vực hoạt động ( vật chất và tinh thần ) của xã hội

LÍ LUẬN DẠY HỌC VÀ GIÁO DỤC HIỆN ĐẠI

Chương 2 NHỮNG VẤN ĐỀ CƠ BẢN CỦA

LÍ LUẬN DẠY HỌC HIỆN ĐẠI CÔNG NGHỆ DẠY HỌC

1 Khái niệm công nghệ:

- Công nghệ không chỉ đơn thuần là thuật ngữ dành cho lĩnh vực kĩ thuật, công nghiệp sản xuất ra của cải vật chất cho xã hội Nội hàm của khái niệm công nghệ mang tính phổ quát cao, bao trùm lên mọi lĩnh vực hoạt động ( vật chất và tinh thần ) của xã hội:

a) Quá trình ứng dụng vào thực tiễn những tri thức của một lĩnh vực đặc thù, cụ thể nào đó (quá trình trí tuệ).

b) Những khả năng hay sản phẩm được tạo ra bởi việc ứng dụng tri thức vào thực tiễn (sản phẩm vật chất, tinh thần).

c) Những phương thức, cách thức, biện pháp để tạo ra sản phẩm nhờ tuân thủ nghiêm ngặt các qui trình kỹ thuật, phương pháp hay tri thức (hệ thống phương pháp, qui trình, công đoạn kỹ thuật).

d) Khuynh hướng đặc biệt nhằm giải quyết những vấn đề mang tính đặc thù của một lĩnh vực cụ thể (sản phẩm trí tuệ).

2 Khái niệm công nghệ dạy học:

- Công nghệ dạy học (Technology of teaching) lần đầu được sử dụng trong bản

báo cáo của UNESCO năm 1970 với tiêu đề “Learning to be!” và được xác định như

tổ chức để phân tích các vấn đề, đề xuất thực hiện, đánh giá, điều hành cách giải quyết các vấn đề liên quan đến mọi phương diện dạy học” (1977).

 Hay nói cách khác: Công nghệ dạy học cũng chính là việc "công nghệ hoá" quá trình dạy học kèm theo "phương tiện hoá" mọi khâu của quá trình này nhằm tạo

ra những điều kiện thuận lợi nhất để dạy học nhằm đảm bảo đạt mục tiêu đã đề

ra một cách hiệu quả, kinh tế, tối ưu ("kết quả công nghệ", sản phẩm công

nghệ)

1 Công nghệ dạy học được hiểu như một quá trình "công nghệ hoá" dạy học

 Bản chất "công nghệ" trong quá trình dạy học được bộc lộ ở những khía cạnh sau:

- Sự tính toán thiết kế, lên kế hoạch tổ chức quá trình dạy học (tính toán đầu vào):

xác định đối tượng người học (trình độ, đặc điểm tâm sinh lý, giới tính, lứa tuổi ); xác định nội dung dạy học; xác định điều kiện, phương tiện kỹ thuật dạy học; xác định các yếu tố môi trường; xác định cách kiểm tra đánh giá

- Việc xác lập mục tiêu dạy học (tính toán đầu ra).

- Việc tuân thủ trật tự, thứ bậc các thao tác, hành vi (không nhất thiết phải theo

một chương trình lập sẵn), điều chỉnh hoạt động hợp lý: xác định qui trình, các bước dạy học; lựa chọn phương pháp, kỹ thuật dạy học phù hợp

- Tính hiệu quả của quá trình, các yếu tố nguồn lực.

- Khả năng đảm bảo đạt mục tiêu tương tự trong những lần khác lặp lại quá trình.

 Kĩ thuật (Trang thiết bị - phần cứng): bao gồm các phương tiện, công cụ, đồ

dùng, thiết bị dạy học (truyền thống và hiện đại)

 Con người: bao gồm năng lực sư phạm, trình độ chuyên môn, đặc điểm nhân

cách, tâm sinh lý, kỹ năng thao tác, kinh nghiệm sống của người dạy và người học

 Thông tin: bao gồm các tri thức khoa học, xã hội, vốn sống đã được chọn lọc,

tích hợp vào quá trình dạy học

 Quản lý-tổ chức-điều khiển: bao gồm hệ thống qui trình, thao tác, nguyên tắc,

nguyên lý, mối liên hệ hoạt động giữa các chủ thể hoạt động

 Một số học thuyết điển hình sau: Thuyết liên tưởng (J.Locke, G.Berkeley ), Thuyết hành vi và mô hình dạy học tạo tác, Thuyết kiến tạo nhận thức của

2 Công nghệ dạy học được hiểu như một sản phẩm (kết quả) được "đóng gói" để chuyển giao.

Quá trình "công nghệ hoá" dạy học được thể hiện rất rõ trong những nỗ lực xác lập

và triển khai hiệu quả các mô hình dạy học, phương pháp, kỹ thuật dạy học cụ thể nhằm đáp ứng các mục tiêu dạy học Các mô hình, cách thức, kỹ thuật, qui trình dạy học này

đã được nghiên cứu, thử nghiệm để cho ra những kết quả tương đương trong những điều kiện cụ thể, đã được "đóng gói" để sử dụng Việc áp dụng triệt để các mô hình, phương pháp dạy học cụ thể này sẽ giúp đảm bảo đạt được mục tiêu dạy học đề ra Một số hệ hình và mô hình dạy học hiện nay:

 Mô hình Top-Down (Trên xuống): Người dạy thông báo, cung cấp thông tin

một chiều, trực tiếp, mối quan hệ giữa người dạy và người học là quan hệ trên-xuống, quyền uy

 Mô hình Social (Xã hội): Lớp học được coi là một "xã hội" thu nhỏ, người dạy

là người định hướng, hỗ trợ, tổ chức, điều khiển, xuất hiện mối quan hệ ngang, qua lại giữa người dạy và người học

 Mô hình Bottom-Up (Dưới lên): Quá trình dạy học được thực hiện xuất phát từ

nhu cầu, nguyện vọng của người học, người học làm trung tâm

 Mô hình dạy học trực tiếp (chỉ dẫn trực tiếp, dạy học bằng các hoạt động tương

tác trực tiếp: cùng nhau, cùng lúc, cùng nhiệm vụ )

 Mô hình dạy học gián tiếp (dạy học qua nghiên cứu, bằng tình huống, tự học, tự

nghiên cứu, học qua trải nghiệm…)

3 Công nghệ dạy học được hiểu là việc tích hợp các yếu tố, sản phẩm công nghệ vào quá trình dạy học.

Một cách tổng quát có thể coi công nghệ dạy học là những lí thuyết và hoạt động thực tiễn nhằm thực hiện quá trình dạy học ở các khía cạnh thiết kế, quản lí, tổ chức triển khai, ứng dụng sản phẩm và kiểm tra đánh giá

IV ĐỊNH HƯỚNG BIỆN PHÁP ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ DẠY HỌC

- Áp dụng bài giảng điện tử trong dạy học hiện nay, ứng dụng công nghệ thông tin.

- Áp dụng những chiến lược dạy học mới:

+ Dạy học bằng bằng chính hoạt động học tập của người học

+ Dạy học cá thể hoá trong hoạt động tương tác, hợp tác

+ Dạy học hướng vào dạy cách tự học, tự nghiên cứu

+ Dạy học dựa trên sự đánh giá và tự đánh giá

- Tạo môi trường học tập mới đa phương thức.

+ Hệ thống tự tổ chức (có định hướng của người dạy), mang tính mở

- Phát huy vai trò, vị trí của người dạy và người học.

- Đổi mới phương pháp và hình thức tổ chức dạy-học, nên sử dụng cách dạy học

theo nhóm nhỏ, tranh luận và trình bày, nêu vấn đề và giải quyết, dạy học theo

kiểu “dự án”

- Xây dựng bài giảng có tích hợp phương tiện kĩ thuật và CN trong dạy học.

Trong giai đoạn hiện nay, khi vấn đề đa dạng hóa cách hình thức dạy học, tạo cơ hội,

tăng khả năng tự học, tự nghiên cứu của người học, mở rộng nguồn học liệu được đặt ra

một cách cấp thiết, việc áp dụng triển khai bài giảng điện tử (E-lesson) có thể coi như

một giải pháp hữu hiệu nhằm tạo ra một hình thức dạy học mới, cho phép vượt lên các

giới hạn về không gian và thời gian, tạo ra cơ hội bình đẳng, phát huy tính chủ động

của người học (ở mọi bậc học).

BÀI HỌC Ở CẤP TIỂU HỌC

Giáo án

Tự nhiên và xã hội 1

CÂY GỖ

I

MỤC TIÊU :

Đầu vào: Hiểu biết (kiến thức) mà học sinh đã có về các loài cây (tên gọi, các bộ phận

trên cây ); thái độ (tình cảm) với các loài cây, ý thức bảo vệ môi trường (nếu có)

Đầu ra:

1 Kiến thức: Hs kể được tên và nêu lợi ích của một số cây gỗ.

- Chỉ được rễ , thân , lá, hoa của cây gỗ.

- HS có ý thức chăm sóc cây gỗ ở nhà, không bẻ cây, trèo cây nơi công cộng.

- HS có thể kể về một số cây gỗ: ích lợi

2 Kĩ năng: Rèn HS kĩ năng có ý thức chăm sóc cây gỗ ở nhà , không bẻ cây, hái

hoa nơi công cộng.

3.Thái độ: Giáo dục HS lòng say mê yêu thích môn học.

* GDMT: Giáo dục HS có ý thức bảo vệ cây cối.

* KNS: + Kĩ năng tư duy phê phán: hành vi bẻ cây nơi công cộng.

+ Tìm kiếm và xử lý thông tin về cây hoa.

+ Phát triển kĩ năng giao tiếp thông qua tham gia các hoạt động học tập.

4 Từ đó góp phần hình thành và phát triển các năng lực :

- Năng lực tự chủ, tự học, giao tiếp và hợp tác, giải quyết các vấn đề và sáng tạo.

- Năng lực vận dụng kiến thức vào thực tiễn và ứng xử phù hợp với tự nhiên và con người.

Điều kiện: môi trường lớp học (rộng/ hẹp); cơ sở vật chất (máy chiếu, bảng tương

tác, tranh ảnh minh họa, bảng phụ ); đối tượng học sinh (trình độ học sinh trung bình/ khá/giỏi; kiến thức đối với môn học; thái độ yêu thích môn học )

Phương phápvà hình thức tổ chức:

- Phương pháp quan sát, phương pháp giảng giải - minh họa, phương pháp thực hành luyện tập, phương pháp trò chơi.

- Kĩ thuật đặt câu hỏi, trình bày một phút.

- Hình thức dạy học cả lớp, theo nhóm, cá nhân.

Nội dung: Ngữ liệu, kiến thức về bài “Cây gỗ”

III-CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC :

1 HĐ khởi động: (3 phút)

- Cho HS hát bài: “ Em yêu cây xanh”.

* Mục tiêu: - Tạo hứng thú cho HS trước khi vào bài mới và kết nối bài

* Cách thực hiện: - GV cho HS hát,

* Mục tiêu: Hs kể được tên và nêu lợi ích của một số cây gỗ.

- Chỉ được rễ , thân , lá, hoa của cây gỗ.

*Cách tiến hành: Hoạt động cá nhân, nhóm, chia sẻ trước lớp.

*Phương pháp: Phương pháp quan sát, thực hành, thuyết trình - giảng giải

1: Quan sát cây gỗ.

- HS nhận ra cây nào là cây gỗ và phân biệt

các bộ phận chính cây gỗ.

- GV tổ chức cho cả lớp ra sân trường, dẫn

các em đi quanh sân và yêu cầu các em chỉ

xem cây nào là cây gỗ - nói tên cây đó là gì?

- GV cho HS dừng lại bên 1 cây gỗ và cho

các em quan sát để trả lời các câu hỏi sau:

+ Cây gỗ này tên gì ?

+ Hãy chỉ các bộ phận của cây ? Em có nhìn

thấy rễ nó không ?

+ Thân cây này có đặc điểm gì ? ( Cao hay

thấp , to hay nhỏ cứng hay mềm so với cây

rau , cây hoa đã học )

- Hs xem thêm tranh một số cây gỗ, chỉ rõ các

bộ phận rễ , thân , lá, hoa của cây gỗ.

(Slides chiếu của GV)

* Kết luận: Giống như các cây đã học, cây

gỗ cũng có rễ, thân, lá và hoa Nhưng gỗ

thân cao và to cho ta gỗ để dùng Cây gỗ

còn có nhiều cành lá xum xuê làm bóng mát

- Giãn tiết.

2: Làm việc với SGK

Bước 1:

- Chia nhóm 2 em quan sát tranh trả lời câu

- Cả lớp ra sân quan sát cây gỗ

- Cá nhân quan sát , trả lời câu hỏi của gv

- Hs khác bổ sung

- Hs xem, ghi nhớ tên 2, 3 loại cây.

hỏi SGK.

- Gv giúp đỡ và kiểm tra hoạt động của hs

Bước 2 :

- Gv gọi hs trả lời các câu hỏi sau :

+ Cây gỗ được trồng ở đâu ?

+ Kể tên 1 số cây thường gặp ở địa phương

mình

+Kể tên 1 số đồ dùng được làm bằng cây gỗ

+ Cây gỗ có ích lợi gì ?

* Lưu ý: - GD học sinh biết trồng cây cây,

chăm sóc cây và bảo vệ cây

* Kết luận: Cây gỗ trồng để lấy gỗ, làm

bóng mát, ngăn lũ Cây gỗ có rất nhiều lợi

ích Vì vậy Bác Hồ đã nói: “Vì lợi ích 10

năm trồng cây Vì lợi ích trăm năm trồng

người”.

- Từng nhóm đôi thảo luận

- 1 em hỏi ,1 em trả lời

- Hs trả lời

- Hs khác nhận xét , bổ sung

- Hs lắng nghe

3 Hoạt động thực hành: (5 phút)

* Mục tiêu: HS kể được tên và nêu lợi ích của một số cây hoa.

- Chỉ được rễ, thân, lá, hoa của cây hoa.

*Cách tiến hành: Hoạt động cá nhân, nhóm, chia sẻ trước lớp.

*Phương pháp: Phương pháp thực hành, trò chơi.

Trò chơi : “ Ai thông minh hơn?’

- Gv cho hs lên tự làm cây gỗ, 1 số hs hỏi

câu hỏi

- Hs trả lời đúng , nhanh , thắng cuộc được

tuyên dương

- Một số hs lên làm cây gỗ

- VD: Hỏi bạn tên gì ? Bạn trồng cây ở đâu ?

5 Hoạt động sáng tạo: ( 1’)

- Em hãy vẽ 1 cây lấy gỗ mà em thích.

- GV nhận xét tiết học.

- Chuẩn bị một số loại cá.