BÀI GIẢNG cách thức cơ bản tìm kiếm thông tin

BÀI GIẢNG cách thức cơ bản tìm kiếm thông tin NỘI DUNG: 1. Xác định được các hình thức thông tin, một số nguồn tin cơ bản 2. Phân biệt được các loại công cụ tìm tin 3. Giải thích và thực hiện được các nguyên tắc chính trong tìm kiếm và đánh giá thông tin 4. Hiểu được vấn đề đạo văn trong trích dẫn và tham khảo tài liệu.

Trang 1

CÁCH THỨC CƠ BẢN TÌM KIẾM

THÔNG TIN

Trang 2

Khi tìm kiếm thông tin…

Bạn có bao giờ gặp phải những tình huống sau đây?

• Quá NHIỀU thông tin!!!

• Quá ÍT thông tin…

• Không biết cần BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU?

• VÀ…

Trang 3

Khi tìm kiếm thông tin…

• Sự “bùng nổ” thông tin đem lại:

+ những cơ hội tiếp cận, khai thác và sử dụng

- Nhưng “nhiễu tin” có thể xảy ra

Þ Câu hỏi đặt ra là

“Làm thế nào để có thể tìm được thông tin một

cách chính xác, đầy đủ, kịp thời những thông in mình cần và sử dụng chúng một cách hiệu quả nhất ?”

Trang 5

Mục tiêu

Sau khi học xong, học viên có thể:

1 Xác định được các hình thức thông tin,

một số nguồn tin cơ bản

2 Phân biệt được các loại công cụ tìm tin

3 Giải thích và thực hiện được các nguyên

tắc chính trong tìm kiếm và đánh giá

thông tin

4 Hiểu được vấn đề đạo văn trong trích dẫn

và tham khảo tài liệu.

Trang 6

Một số quan điểm…

• Học tập suốt đời

• Đào tạo những con người có năng lực

sáng tạo, tư duy độc lập

• Phát huy tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo và năng lực tự học

Trang 7

Kỹ năng thông tin

• Information Literacy – Kỹ năng thông

tin (KNTT) là khả năng nhận biết được

nhu cầu thông tin của bản thân, cũng như khả năng định vị, đánh giá và sử dụng

hiệu quả thông tin tìm được (Theo Hiệp hội Thư viện Hoa Kỳ – ALA (1989))

Trang 8

• Không chỉ bao hàm khả năng truy cập

thông tin bên trong môi trường thư viện,

mà bao quát tất cả các kỹ năng cần thiết

cho việc tìm kiếm- đánh giá- sử dụng

thông tin từ các nguồn khác và tạo ra

thông tin một cách hiệu quả (Alexander,

2005)

Trang 9

• Để có kỹ năng thông tin trong nghiên cứu

và học tập, người học cần:

• Nhận biết được khi nào cần đến thông tin

• Định vị nguồn thông tin

• Đánh giá

• Và sử dụng thông tin.

Trang 10

Mô hình tìm kiếm thông tin…

Trang 11

Mô hình 6 bước

1 Lập kế hoạch tìm kiếm thông tin

2 Xây dựng chiến lược tìm thông tin

Trang 12

Lập kế hoạch tìm kiếm thông tin- Bước 1

• Xác định nhu cầu thông tin: hiểu rõ mình cần thông tin gì? Để làm gì? (nghiên cứu, dạy, học, viết báo cáo,…)

• Lựa chọn các nguồn tài liệu: sách, bài báo toàn văn, bài báo khoa học, các cơ sở dữ liệu,…

Trang 13

Bước 1- Tình huống

Anh/chị được yêu cầu thực hiện tìm hiểu về

“Chứng bệnh loãng xương đối với phụ nữ ở giai đoạn mãn kinh”

Như vậy, anh/chị cần thông tin gì? Cần tìm

ở đâu?

Trang 14

Xây dựng chiến lược tìm kiếm thông tin-

Trang 15

Bước 2

• Xác định các từ khóa:

Khi xác định từ khóa cần bỏ qua giới từ,

mạo từ, các từ không liên quan đến chủ đề

tìm kiếm như “điều tra”, “so sánh”;

Cần xác định đúng và đủ các từ khóa

Trang 16

Xác định từ khóa/nhóm từ khóa

• Khoanh tròn/gạch dưới các từ khóa và cụm từ liên quan đến chủ đề

– Ví dụ: Thảo luận về tác động môi trường của

chai nước bằng nhựa ở Việt Nam

Trang 17

Bước 2

• Tìm các thuật ngữ tương đương hoặc

liên quan: Không phải tất cả các tài

liệu có liên quan sẽ sử dụng chính

xác các từ khóa tương tự

 Xác định:

• các từ đồng nghĩa có thể (những từ

có nghĩa giống nhau), từ khóa thay

thế, hoặc các từ có cách viết biến thể (tiếng Anh)

Trang 18

Tìm các thuật ngữ tương đương

hoặc liên quan- Ví dụ

– Ví dụ: Thảo luận về tác động môi

trường của chai nước bằng nhựa ở Việt Nam

Ô nhiễm Rác thải v.v.

Chai đựng nước

.v.v.

Trang 20

Tiến hành tìm kiếm thông tin-

Bước 3

• Đây là bước người tìm tin bắt tay vào tìm kiếm tài liệu

• Người tim tin có thể quyết định nên sử

dụng công cụ truy tìm thông tin nào

Trang 21

Bước 3

Khi có quá NHIỀU kết quả

• Thêm các từ khóa hoặc

cụm từ bổ sung

• Giới hạn kết quả tìm kiếm

bằng cách loại tài liệu,

Trang 22

Đánh giá thông tin- Bước 4

“How do you know if something's any good

or not? Or even if the information is

genuine? What are the questions to ask?”Nguyên tắc: 5 W + 1 H

Trang 23

Đánh giá thông tin- Bước 4

Trang 24

1 Tác giả

• Ai cung cấp nguồn tin đó?

• Thông tin về tác giả nguồn tin đó ở

Trang 26

2 Mục đích/Đối tượng

• Trang Web đó được lập vì mục đích gì? Nhằm chia sẻ thông tin, quảng cáo hay giải trí …?

• Trang Web hướng tới đối tượng bạn đọc

là ai? Các chuyên gia y khoa hay bệnh nhân, người dân …?

Trang 27

3 Độ chính xác, tin cậy

• Thông tin đó được lấy từ đâu?

• Có được giới chuyên môn thẩm định

không?

Trang 29

5 Tính khách quan

• Tác giả có cung cấp các luận điểm nhằm chứng minh cho các quan điểm của họ?

• Vì sao tác giả lại cung cấp thông tin đó?

• Mục đích của tài liệu đó là gì? Đối tượng sử

dụng của tài liệu đó?

• Tác giả đã thể hiện những quan điểm gì (nếu

có)?

• Tác giả có tham chiếu đầy đủ và đúng cách đến những nguồn tài liệu tham khảo không?

Trang 30

Xử lý kết quả tìm kiếm - Bước 5

• Khi đã hài lòng với kết quả tìm được, người tìm tin có thể:

- Chọn liên kết để lấy bài toàn văn

- Chọn citation/references để lấy

nguồn tham khảo

- Chọn biểu tượng print/save để in ra hoặc lưu

Trang 31

Lưu trữ thông tin- Bước 6

• Anh/chị có quen thuộc với:

- Drop box

- Google drive

- ICloud

- Picasa

Trang 32

Kỹ năng tìm kiếm thông tin

Trang 33

Các thông tin phổ biến trên mạng

• Tin tức, sự kiện

• Thông tin kinh tế

• Thông tin của chính phủ

• Thông tin học thuật

• Văn hóa đại chúng

• Hướng dẫn kỹ năng

• Giải trí

Kỹ năng tìm kiếm và đánh giá thông tin 33

Trang 34

Đặc điểm của thông tin trên Internet

• Được bổ sung và cập nhật liên tục

• Tài liệu không được xử lý bằng bất kỳ một hệ thống tiêu chuẩn nào

• Thông tin được tìm kiếm bằng nhiều

công cụ khác nhau

Trang 35

Có thể tìm được mọi thông tin trên

Internet?

• Có phải mọi thông tin đều miễn phí?

• Các thông tin khó tìm thấy trên Internet?+ Các bài báo chuyên ngành toàn văn

+ Các tài liệu cũ, quý hiếm

+ Chất lượng nội dung

Trang 36

Tìm kiếm các thông tin học thuật ở đâu?

• Website của các trường đại học

• Website của các viện nghiên cứu

• Các nhà xuất bản

• Các cơ sở dữ liệu chuyên ngành

Trang 37

Tìm tin bằng cách nào?

Search Engines (Máy tìm tin)

nhất định các trang web, không phải tất

cả các trang

khác nhau về tính năng cũng như diện bao quát

Trang 38

Một số Search Engines tiếng Anh

Trang 39

Trang 40

Top 10 máy tìm tin

Trang 41

Tìm tin bằng cách nào?

Directories (Danh mục theo chủ đề)

- Chất lượng của các trang web trong danh

mục này có thể không được kiểm soát

- Không bao quát hết các lĩnh vực trên Internet

Gateways (Cổng thông tin)

- Cung cấp thông tin về một lĩnh vực cụ thể

- Thông tin được tổ chức theo thứ bậc

- Thông tin đã được kiểm chứng nên có chất

lượng

Trang 42

Tìm tin bằng cách nào?

Gateways tiếng Việt

- Cổng thông tin phát triển Việt Nam:

http://www.vietnamgateway.org

- Cổng thông tin kinh tế Việt Nam: http://

www.vnep.org.vn

Pathfinders/Subject Guides

(Hướng dẫn tìm thông tin theo chủ đề)

- Ở dạng in hoặc điển tử

- Tập trung vào một lĩnh vực cụ thể

- Do nhân viên thư viện hay chuyên gia trong một

lĩnh vực tạo ra

- Tương tự cổng thông tin nhưng quy mô nhỏ hơn

Trang 43

Một số kỹ thuật tìm kiếm thông tin

Trang 45

Tìm nhanh và tìm nâng

cao

• Thường sử dụng khi cần tìm kiếm

theo từ hoặc cụm từ đơn giản

• https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed

Trang 46

Sử dụng toán tử - Booleen

Trang 47

– A AND B  Thu hẹp nội dung tìm kiếm

• children AND television

– A OR B  Mở rộng nội dung tìm kiếm

• television OR television viewing

– A NOT B  Thu hẹp nội dung tìm kiếm

• television NOT movies

Trang 48

Ký tự giản lược/ký tự đại diện

với các từ có cùng gốc (tiếng Anh)

Trang 49

Các ký hiệu khác (tiếp)

quả tìm kiếm như một cụm từ

– Ví dụ: “bệnh truyền nhiễm” hay “infectious

Trang 50

Tạo Favorites/Bookmarks

ttv@hsph.edu.vn

Trang 51

• Tạo Favorite s trong Internet Explorer

• Tạo Bookmarks trong Mozilla Firefox,

Trang 52

Cập nhật tin tức qua Email

• Cập nhật thông tin/nghiên cứu miễn phí qua email được đăng ký tại các cơ sở dữ liệu

Trang 53

Phương pháp thay thế

• Điều chỉnh từ khóa/cụm từ tìm kiếm

• Chuyển sang công cụ tìm kiếm khác

• Truy cập thẳng vào trang web tin cậy đã biết

Trang 54

Các công cụ tìm kiếm thông tin

Trang 55

người sử dụng quan tâm

Trang 56

Đặc điểm máy tìm tin

• Xây dựng cơ sở dữ liệu tự động bằng cách dò tìm tài liệu và địa chỉ

• Kết nối trực tiếp đến các trang thông tin cụ thể của một Web site

• Tài liệu nhiều, đa dạng nhưng không được đánh giá trước

• Thay đổi thường xuyên nội dung.

Trang 57

kiếm thông tin trên mạng

thông qua danh sách địa chỉ

Websites

Trang 58

Đặc điểm danh mục chủ đề

• Được cấu trúc theo chủ đề và thường được kết nối đến trang chủ của một Website,

• Chủ đề thường được các chuyên gia sắp

xếp nên các thông tin có độ tin cậy cao,

• Là phương tiện hiệu quả nhất trong việc tìm kiếm thông tin về một chủ đề tổng quát rồi đến chi tiết cụ thể,

• Cách thức tìm kiếm đơn giản: chỉ cần nhấn chuột vào liên kết chứa chủ đề mình quan tâm.

Trang 59

Một số danh mục chủ đề

• http://dir.yahoo.com/

• http://www.dmoz.org/Health

Trang 60

ĐẠO VĂN

Trang 61

Kết quả khảo sát của ĐH Duy Tân

Nguồn:

https://tuoitre.vn/dao-van-ngay-cang-dan g-bao-dong-754254.htm

Tháng 3/2015

Trang 62

Đạo văn là gì?

 “Plagiarism” (tiếng Anh) có nguồn gốc

tiếng Latin là “bắt cóc”  ăn cắp một con

người

 Đạo văn là sao chép từ ngữ, câu văn hoặc

ý văn của người khác, xem đó là thông tin

do mình tạo ra và không trích dẫn nguồn

sử dụng

Trang 63

Đạo văn là gì?

• Ở các trường Đại học:

đạo văn được xem là một hành vi không trung thực trong học tập hoặc nghiên cứu khoa học

Trang 64

Trường hợp nào được xem là đạo văn .

• Không trích dẫn lời văn và ý tưởng của tác giả khác

• Diễn đạt lại ý tưởng của người khác theo lời văn của mình nhưng không trích dẫn

• Sao chép quá nhiều từ hoặc nội dung của 1 tài liệu khác vào tài liệu của mình

• Hoàn thành công trình nghiên cứu với người khác nhưng công bố đó là tác phẩm của

mình.

Trang 65

Trường hợp nào KHÔNG phải là đạo văn .

• Khi sử dụng nguồn kiến thức phổ thông

• Đây là thông tin có thể được tìm thấy

trong một số nguồn nói chung vì nó

thường được biết đến

• Nếu thông tin chỉ được tìm thấy trong một hoặc hai nguồn, hoặc là gây tranh cãi, bạn nên trích dẫn nó

Trang 66

Cách phòng tránh Đạo văn

• Trích dẫn tài liệu- Trích nguyên văn:

• Khi người viết muốn nâng cao độ tin cậy của

các lập luận trong bài viết

• Hoặc nhận thấy đó là cách tốt nhất để diễn

đạt ý tác giả

• Lưu ý: sử dụng dấu ngoặc kép, không thêm

bớt từ ngữ của đoạn trích, không nên chiếm

>10% bài viết

Trang 67

• Trích dẫn tài liệu- Trích nguyên văn:

Đoạn văn gốc: Y tế công cộng là khoa học và

nghệ thuật của việc phòng, chống bệnh tật và kéo dài tuổi thọ Theo tác giả Winslow, 1920.

Định nghĩa này được trích dẫn như sau:

Y tế công cộng được định nghĩa là “khoa học và

nghệ thuật của việc phòng, chống bệnh tật và kéo dài tuổi thọ” (Winslow, 1920)

Trang 68

• Trích dẫn tài liệu- Trích diễn giải:

• Dùng từ ngữ của mình để trình bày lại ý văn

của người khác

• Cần trích dẫn

• Dùng từ đồng nghĩa để thay thế hoặc thay

đổi cấu trúc câu KO được xem là diễn giải

Trang 69

• Đoạn văn gốc: “Bệnh sán lá gan lớn là loài Fasciola

giagantica và Fasciola hepatica gây ra Tại Việt Nam, loài gây bệnh chính là Fasciola giagantica và đến

nay, bệnh có mặt và lưu hành ít nhất ở 47/64 tỉnh,

thành trong cả nước…”

• Bài báo: Huỳnh, HQ & Nguyễn, V.K (2008) Bệnh sán

lá gan lớn ở trẻ em: đặc điểm lâm sàng, cận lâm

sàng và hiệu qảu phác đồ điều trị Triclabendazole tại khu vực miền Trung-Tây Nguyên Việt Nam từ 2005-

2007 Tạp chí Y Dược học Quân sự, 33(2), 59-66)

Trang 70

• Đoạn viết lại: Trong tài liệu nghiên cứu của

tác giả Huỳnh Hông Quang và Nguyễn Văn Khá (2008) đã cho rằng Fasciola giagantica

và Fasciola hepatica là hai loài gây bệnh sán lá gan lớn , trong đó và Fasciola

hepatica là loài gây bệnh chính ở Việt Nam Hiện nay, tối thiểu 47/64 tỉnh, thành đã phát hiện các trường hợp mắc bệnh sán lá gan lớn

Trang 72

Tìm kiếm thông tin với…

Trang 73

Trang 74

Tìm kiếm thông tin với Google

1 Từ khoá:

cao với thông tin cần tìm

Trang 75

Trang 76

2 Dấu ngoặc kép “ ”

Sử dụng dấu ngoặc kép khi muốn những từ

trong một cụm từ xuất hiện liền nhau trong một trang thông tin

“to be or not to be”

Trang 77

Trang 78

3 Dấu “ + ” & dấu “ - ”

được gõ vào ô tìm kiếm đều xuất hiện ở mỗi trang thông tin

“lịch bay” + “vietnam airlines”

những trang thông tin có chứa từ khoá nằm sau dấu –

scholarships + nursing -“uk colleges”

Trang 79

4 Tìm kiếm với OR

Sử dụng OR khi tìm kiếm những trang web bao gồm từ này hoặc từ kia

"học bổng" +"hoa kỳ" OR "anh quốc"

Trang 80

5 Tìm kiếm trong một trang web/tên

Trang 81

Trang 82

Trang 83

7 Dấu “…”

để tìm kiếm giá trị trong một phạm vi, ví dụ thông tin về một sự kiện, tìm giá của một mặt hàng, tiểu sử của một nhân vật nổi tiếng

trong một giai đoạn cụ thể

barack obama 2000 2013

Trang 84

8 Tìm kiếm bằng hình ảnh

- Kéo và thả

- Tải ảnh lên

- Sao chép và dán URL của hình ảnh

Trang 85

Trang 86

9 Tìm kiếm bằng giọng nói

“let it snow”

“how to learn english effectively”

Trang 87

Trang 88

Trang 89

11 Tìm kiếm thông tin học thuật

Chọn More | Even More | Scholar

Google Scholar (http:scholar.google.com)

giúp bạn tìm và xác định các bài báo, bài tóm tắt có nội dung học thuật và các nguồn tin

học thuật khác.

“global warming”

Trang 90

… và một số thủ thuật khác với

Google

Trang 91

Tìm kiếm theo tệp tin

Tìm tài liệu ở các dạng file:

file pdf, ppt, doc, xls

Cú pháp

vệ sinh nguồn nước filetype:ppt

Trang 92

Trang 94

Trang 95

Tìm các trang có liên quan

Trang 96

Trang 97

Xem thời gian

Cú pháp

time tokyo

Trang 98

Trang 99

Xem thời tiết

Cú pháp

weather hue city

Trang 100

Trang 101

Chuyển đổi đơn vị đo lường

Trang 102

Trang 104

Trang 105

- Bỏ qua lối viết hoa

- Bỏ qua dấu chấm câu

Trang 106

Câu hỏi và thảo luận

Định dạng
Số trang	107
Dung lượng	6,33 MB
File đính kèm	1. Cách thức cơ bản tìm kiếm.rar (6 MB)