SỔ TƯ LIỆU VỀ BIỂN

Quý thầy cô và các em học sinh thân mến! Việt nam là Đất Nước có lợi thế về Biển. Với diện tích gấp 3 lần đất liền, vùng biển nước ta chứa nhiều tài nguyên và tiềm năng phong phú về phát triển kinh tế tổng hợp. Tuy nhiên, hiện môi trường biển nước ta đang bị suy thoái nghiêm trọng bởi nhiều nguyên nhân. Nhằm giúp quý Thày cô các em học sinh có thêm tư liệu tham khảo trong việc dạy và học, Thư viện Trường THCS Linh Trung thực hiện sổ tư liệu: Biển Việt Nam. SỔ TƯ LIỆU sẽ giúp Thầy cô và các em học sinh hiểu rõ hơn tầm quan trọng của Biển với cuộc sống của chúng ta cũng như với sự phát triển của Đất Nước. Nâng cao ý thức bảo vệ môi trường trước những nguy cơ hiện nay. Góp phần bảo vệ môi trường Trái Đất. SỔ TƯ LIỆU chia làm 3 phần: Phần I: Biển Việt Nam và vai trò của Biển đối với cuộc sống của chúng ta. Phần II: Những nguy cơ đối với môi trường biển Việt Nam. Phần III: Chung tay bảo vệ môi trường biển Việt Nam. Tư liệu được sưu tầm từ báo Thanh niên, Tuổi trẻ, Nhi đồng, Sách biển đảo với cuộc sống của chúng ta, Mạng internet… Quá trình thực hiện sổ tư liệu không tránh khỏi thiêu sót, rất mong nhận được sự đóng góp ý kiến của quý bạn đọc để Sổ tư liệu được hoàn thiện hơn. Trân trọng giới thiệu!

I BIỂN VIỆT NAM VÀ VAI TRÒ CỦA BIỂN ĐỐI VỚI CUỘC SỐNG CỦA CHÚNG TA

1 ĐẶC ĐIỂM CỦA BIỂN VIỆT NAM

BIỂN VIỆT NAM LÀ MỘT

PHẦN CỦA BIỂN ĐÔNG

Vùng biển Việt Nam là

một phần của biển Đông,

Biển Đông (theo tên gọi Việt

Nam) là biển rìa lớn nhất của

Thái Bình Dương, có diện

Biển Đông là biển duy

nhất nối liền Ấn Độ Dương

và Thái Bình Dương

1Biển là một bộ phận của đại dương,

tiếp giáp với lục địa

BỜ BIỂN TRẢI DỌC THEO

CHIỀU DÀI ĐẤT NƯỚC

Bờ biển Việt Nam dài trên 3.260

km, trải dài từ Bắc xuống Nam, có

28/63 tỉnh, thành có biển, từ

Quảng Ninh đến Kiên Giang với

gần một nửa dân số nướcta.

Ở nước ta, trung bình, cứ 100km2

đất liền có 01 km bờ biển.

Nước ta có những vịnh

biển nổi tiếng trải dài từ

Bắc xuống Nam như:

Vịnh Lăng Cô - 1 trong 30

thành viên của Câu lạc bộ

các vịnh biển đẹp nhất thế

giới – Nơi hội tụ tài

nguyên du lịch phong

phú, Vịnh Vĩnh Hy, Vịnh

Vịnh Hạ Long

3

Vịnh Hạ Long được UNESCO công nhận là di sản thiên nhiên thế giới vào năm 1994 Vùng Di sản được Thế giới công nhận có diện tích 434 km2 bao gồm 775 đảo, như một hình tam giác với ba đỉnh là đảo Đầu Gỗ (phía tây), hồ Ba Hầm (phía nam) và đảo Cống Tây (phía đông).

Vịnh là vùng nước mặn rộng, ăn sâu vào đất liền, nơi đường bờ biển có dạng đường cong lõm lớn.

BIỂN CÓ NGUỒN TÀI NGUYÊN KHOÁNG SẢN PHONG PHÚ

Dầu khí là tài nguyên lớn nhất ở thềm lục địa nước ta, có tầm chiến lược quantrọng Trữ lượng dầu khí ngoài khơi miền Nam Việt Nam có thể chiếm 25% trữ lượngdầu dưới đáy biển Đông Đến nay, chúng ta đã xác định được tổng tiềm năng dầu khítại bể trầm tích: Sông Hồng, Phú Khánh, Nam Côn Sơn, Cửu Long, Malay - Thổ Chu,

Tư Chính - Vũng Mây Trữ lượng dầu khí dự báo của toàn thềm lục địa Việt Namkhoảng 10 tỷ tấn quy dầu Ngoài dầu, Việt Nam còn có khí đốt với trữ lượng khai tháckhoảng 3.000 tỷ m3/năm Trữ lượng đã được xác minh là gần 550 triệu tấn dầu và trên

610 tỷ m3 khí.Trữ lượng khí đã được thẩm lượng, đang được khai thácvà sẵn sang đểphát triển trong thờigian tới vào khoảng 400 tỷ m3

Cánh đồng muối

4

Dưới đáy biển nước ta có nhiều khoáng sản quý như: thiếc, ti tan, đi-ri-con, nhôm , sắt,măng gan, đồng, kền và các loại đất hiếm Ngoài ra, vùng biển nước ta nằm gọn trongphần phía Tây của vành đai quặng thiếc Thái Bình Dương, có trữ lượng thiếc lớn, và tiềmnăng to lớn về quặng khoáng sản của các nguyên tố hiếm, có triểnvọng bang cháy lớn

mỏ đã được tìm kiếm, thăm dò với tổng trữ lượng khoáng 584 triệu tấn Đa số các mỏ là cát thủy tinh Một số mỏ cát có chất lượng tốt như Vân Hải, Cam Ranh có chất lượng cao

để sản xuất pha lê dụng cụ quang học

Cát ven biển tỉnh Bình Thuận

BIỂN CÓ NGUỒN TÀI NGUYÊN SINH VẬT PHONG PHÚ, ĐA DẠNG

Bi n Đông có ngu n tài nguyên sinh v t phong phú và đa d ng, có đ n h n ể ồ ậ ạ ế ơ

160.000 loài, g n 10.000 loài th c v t và 260 loài chim s ng bi n Tr lầ ự ậ ố ở ể ữ ượng các loài đ ng v t bi n ộ ậ ở ể ước tính kho ng 32,5 t t n, trong đó, các loài cá chi m ả ỷ ấ ế86% t ng tr lổ ữ ượng

+ 5 loài rùa biển

+ 43 loài chim nước

c

hệ sinh thái biển là nơi cư trú của nhiều loài sinh vật biển

Các hệ sinh thái biển là nơi cư trú, sinh đẻ của nhiều loài thủy sinh vật

Rạn san hô

6

Vung biên Vi t Nam t p trung khoang 340 loai san hô trong tổng số 800 loai của thế giới, ê ậ

Hệ sinh thái cỏ biển đóng vai trò quan trọng trong hoạt động điều chỉnh, ổn địnhđiều kiện môi trường, tạo nguồn thức ăn, nơi cư trú cho nhiều loài hải sản.

7

Cỏ biển cùng với các loài thực vật phù du, rong biển và cây ngập mặn, đã tạo nên thế giới thực vật biển rất có giá trị về kinh tế và môi trường.

BIỂN CÓ VỊ TRÍ QUÂN SỰ VÀ GIAO THÔNG QUAN TRỌNG

Bi n Đông n m trên tuy n để ằ ế ường giao thông bi n huy t m ch n i li n Thái ể ế ạ ố ề

Bình Dương - n Đ DẤ ộ ương, Châu Âu - Châu Á, Trung Đông - Châu Á Đi u ki n ề ê

t nhiên c a b bi n Vi t Nam là ti m năng to l n cho ngành giao thông hàng ự ủ ờ ể ê ề ớ

h i Vi t Nam D c b bi n Vi t Nam xác đ nh nhi u khu v c xây d ng c ng, ả ê ọ ờ ể ê ị ề ự ự ả

trong đó có m t s n i có th xây d ng c ng bi n nộ ố ơ ể ự ả ể ước sâu nh : Cái Lân và m t ư ộ

8

Rừng ngập mặn có các chức năng và giá trị như cung cấp các sản phẩm gỗ, củi, thủy sản

và nhiều sản phẩm khác; là bãi đẻ, bãi ăn và ương các loài cá, tôm, cua và các loài thủy sản có giá trị kinh tế khác; xâm chiếm và cố định các bãi bùn ngập triều mới bồi, bảo vệ

bờ biển chống lại tác động của sóng biển và bão tố ven biển; là nơi cư trú cho rất nhiều loài động vật hoang dã bản địa và di cư (chim, thú, lưỡng cư, bò sát)

Rạn san hô, thảm cỏ biển và rừng ngập mặn là những hệ sinh thái đặc trưng cúa vùng biển và ven biển nước ta Chúng rất quan trọng trong việc duy trì đa dạng sinh học.

s đi m khu v c V nh H Long và Bái T Long, L ch Huy n, Đình Vũ, Cát H i, ố ể ở ự ị ạ ử ạ ê ả

Đ S n, Nghi S n, C a Lò, Hòn La, Vũng Áng, Chân Mây, Đà N ng, Dung Qu c, Vânồ ơ ơ ử ẵ ốPhong, Cam Ranh, Vũng Tàu, Th V i…ị ả

2 VAI TRÒ CỦA BIỂN ĐỐI

VỚI CUỘC SỐNG CỦA

CHÚNG TA

NHỮNG LỢI ÍCH TỪ BIỂN

Biển điều hòa không khí

Bi n đóng vai trò quan tr ng b c nh t trong vi c đi u hòa khí h u toàn c u ể ọ ậ ấ ê ề ậ ầ

Nó h p th đ n 30% lấ ụ ế ượng khí CO2 do loài người th i vào không khí hàng ả

9

Cam Ranh là cảng

“đắc địa”, có ý nghĩa

chiến lược ở khu vực

Đông Nam Á và Tây

Thái Bình Dương.

năm Không khí bi n r t trong lành, itts b i b m, ít vi khu n do có nhi u ở ể ấ ụ ặ ẩ ềozone Biển còn là nguồn cung cấp hơi nước để tạo ra mưa cho bầu khí quyển

Biển cung cấp nguồn hải sản phong

phú

+ Hải sản dùng làm thực phẩm

Biển nước ta có nguồn lợi thủy sản lớn, có khoảng 2038 loài cá Ngoài ra còn

có tôm, cua, ghẹ, mực, rong biển,…

10

Khí hậu biển giúp điều hòa sinh lực Vì

vậy, biển là nơi thích hợp cho các hoạt

động nghỉ dưỡng, vui chơi, giải trí

+ Hải sản dùng làm thuốc

Trong số rất nhiều nguồn tài nguyên quý giá khác nhau, phải kể đến nguồn

dược liệu rất đa dạng và phong phú từ biển, đảo nước ta như: bào ngư, cá

ngựa, đồi mồi, hải sâm, rong mơ,…

11

Bào ngư có tác dụng bồi dưỡng sức khỏe, nhất

là đối với những cơ thể gầy yếu, xanh xao.Cá ngựa một loại dược liệu quý có tác dụng

trị thần kinh suy nhược, cơ thể yếu mệt, đau lưng,…

Rong mơ có tác dụng tiêu đờm, nhuyễn kiên, tán kết, lợi thủy Dùng trị bướu cổ, tràng nhạc, mụn nhọt.

+ Hải sản làm cảnh

Với sự phong phú về chủng loại, màu sắc, hình dáng, những rạn san hô được ví như

những cánh rừng muôn màu dưới lòng đại dương.

12

Ngoài cung cấp thực phẩm thơm ngon, giàu dinh dưỡng từ thịt, cá thu còn cuung cấp nguồn dược liệu quý là dầu gan cá.

Ngoài cung cấp nguồn thực phẩm thơm ngon, giầu dinh dưỡng từ thịt, cá Thu còn cung cấp nguồn dược liệu quý là Dầu gan cá

San hô trúc chỉ hiện diện tại quần đảo Trường Sa San hô lỗ đỉnh hoa.

Lặn biển ngắm san hô

Lợi nhuận thu được từ việc kinh doanh

cá cảnh biển rất lớn, trong khi 1 tấn cá

kinh tế chỉ trị giá 6.000 USD thì 1 tấn

cá cảnh biển lên đến 496.000 USD

thậm chí cao hơn nhiều Mỗi năm VN

xuất khẩu cá cảnh đạt doanh số khoảng

4 triệu USD, trong đó cá cảnh biển

chiếm khoảng 10%

Biểntạo cơhội việclàm và phát triển kinh tế

14

Biển có nguồn tài nguyên phong phú, tạo cơ hội việc làm cho cư dân ven biển đồng thời

là điều kiện để phát triển một số ngành kinh tế như: công nghiệp dầu khí, đánh bắt và nuôi

trồng thủy sản, sản xuất muối, đóng tàu, vận tải biển, du lịch,…

Khai thác dầu khí

Đóng tàu

Du lịch biển Sản xuất muối

NHỮNG THIÊN TAI TỪ BIỂN

Bão

Ở nước ta mùa bão bắt đầu từ tháng 6 và kết thúc vào tháng 11, bão tập trung nhiều nhất vào tháng 9, sau đó đến các tháng 10 và tháng 8 Tổng số cơn bão củahai tháng này chiếm tới 70% số cơn bão trong mùa

Trên biển, bão gây sóng to dâng cao 9 - 10m, có thể làm lật úp tàu thuyền.Gió bão làm mực nước biển dâng cao tới 1,5 - 2m, gây ngập mặn vùng nướcbiển Nước dâng tràn đê kết hợp với nước lũ do mưa lớn trên nguồn dồn về làmngập lụt trên diện rộng Bão lớn, gió giật mạnh tàn phá cả những công trìnhvững chắc như nhà cửa, công sở, cầu cống, cột điện cao thế

15

Sản xuất muối Du lịch biển

Sóng thần

Sóng thần là một loạt các đợt sóng biển cao và mạnh, tạo nên khi một thể tích lớn nước đại dương bị chuyển dịch nhanh chóng, với nguyên nhân là động đầt, lở đất hoặc núi lửa phun trào dưới đáy biển

16

Tuy chỉ diễn ra trong thời gian ngắn như

vừa nói, nhưng hậu quả của động đất và

sóng thần rất to lớn Sóng thần cao hàng

chục mét có thể cuốn mọi thứ ra biển

khơi

Thủy triều

Thủy triều là hiện tượng nước biển, nước sông lên xuống trong một chu kỳ do tác động sức hút của Mặt Trăng và Mặt Trời

17

Ở nước ta, Thành phố Hồ Chí Minh là nơi chịu ảnh hưởng của triểu cường nhiều

nhất Nước dâng gây nhiều thiệt hại cho sản xuất và đời sống

Triều cường là lúc mức dao động

của thủy triều lên cao nhất

II NHỮNG NGUY CƠ ĐỐI

VỚI MÔI TRƯỜNG

BIỂN

1 MÔI TRƯỜNG BIỂN BỊ Ô NHIỄM

Hiên nay, môi trường biển nước ta đang có dấu hiêu bị ô nhiễm và suy thoái Môi trường vùng nước ven bờ đã bị ô nhiễm dầu, kẽm và chất thải sinh hoạt

18

2 HỆ SINH THÁI BIỂN VÀ VEN BIỂN BỊ SUY THOÁI NHANH

Hầu hết các hệ sinh thái ven bờ biển của nước ta đều đang bị suy thoái một cách nghiêm trọng do bị khai thác quá mức, bị đe dọa nặng nề bởi ô nhiễm chất thải, lắng đọng trầm tích và ô nhiễm tràn dầu

Diện tích rừng ngập mặn giảm nhanh

Hiện có tới 62% tổng diện tích rừng ngập mặn trên toàn quốc là rừng trồng mới, thuần loại, chất lượng rừng kém cả về kích cỡ, chiều cao cây và đa dạng thành phần loài Những cánh rừng ngập mặn tự nhiên hầu như không còn Sự suy thoái thể hiện rõ nét nhất qua sự suy giảm nhanh chóng về diện tích và chất lượng các khu rừng ngập mặn

19

 Rạn san hô, thảm cỏ biển bị cuy thoái nghiêm trọng

Năm 2001, diện tích phân bố rạn san hô biển Việt Nam khoảng 110.000 ha, song

theo số liệu điều tra nghiên cứu của Viện Tài nguyên và Môi trường biển hiện

chỉ còn 14.130 ha Các kết quả điều tra tại 7 vùng san hô trọng điểm cho thấy

chỉ có 2,9% diện tích được đánh giá là trong điều kiện sinh trưởng tốt; 11,6% ở

trong tình trạng tốt, còn 44.9% rơi vào tình trạng xấu và rất xấu

Nhưng cũng giống như rạn san hô, thảm cỏ biển đang mất dần diện tích,

một phần do tai biến thiên nhiên, một phần do lấn biển để xây dựng các công

 Nguồn lợi hải sản bị cạn kiệt

Trữ lượng hải sản trong lòng biển nước

ta đang suy giảm nghiêm trọng Theo

công bố của Viện Nghiên cứu hải sản,

tổng trữ lượng hải sản cả nước hiện chỉ

còn 4,25 triệu tấn, giảm gần 1 triệu tấn

so với cách đây 10 năm Với trữ lượng này, chỉ cho phép khai thác 1,75 triệu tấn/năm, nhưng hiện nay sản lượng đánh bắt lên tới 2,5 triệu tấn/năm

Một số loài đặc sản như: tôm he, cá song, tu hài, trai ngọc,… có nguy cơ bị tuyệt chủng

21

CHUNG TAY BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG BIỂN VIỆT NAM

 Không để biển bị ô nhiễm

+ Ngăn chặn các nguồn gây ô nhiễm ra biển: vứt rác, xả nước thải ra biển, tràn dâu,…+ Sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường: túi giấy, vật liệu dễ tiêu hủy,…

22

 Bảo vệ tài nguyên sinh vật biển

+ Cấm sử dụng phương tện khai thác thủy, hải sản có tính hủy diệt: thuốc nổ, điện, hóa chất,…

+ Bảo vệ, hạn chế sử dụng các loài có nguy cơ tuyệt chủng

+ Xây dựng, giữ gìn các khu bảo tồn, di sản thiên nhiên,…

truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của mỗi người.

+ Thực hiện những việc không nên làm ảnh hường tới môi trường biển đảo

+ Tham gia các hoạt động bảo vệ trường biển

23

XÂY DỰNG CÁC KHU BẢO TỒN BIỂN

24

Khu bảo tồn biển Hòn Mun San hô ươm tại khu bảo tồn biển

TRỒNG RỪNG NGẬP MẶN

Rừng ngập mặn mang lại các giá trị và dịch vụ to lớn cho đời sống, là vườn ươm và phát triển của nhiều loài thủy hải sản, cung cấp dược liệu, chất đốt, nguyên liệu cho công nghiệp, tạo cảnh quan cho du lịch và tham quan học tập, là tấm lá chắn phòng hộ vùng ven biển và lá phổi xanh hấp thụ khí các-bon-nic điều tiết nhiệt độ và khí hậu

26