Sổ tư liệu Phụ nữ Việt Nam trong thời chiến (THƯ VIỆN)

“Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” đó là 8 chữ vàng mà Chủ tịch Hồ Chí Minh đã phong tặng cho người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến. Vẻ đẹp của các nữ thanh niên xung phong đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều câu hát về họ: “Cô gái miền quê ra đi cứu nước, mái tóc xanh xanh tuổi trăng tròn…”Những người phụ nữ Việt Nam đã hy sinh tuổi thanh xuân của mình để tham gia chiến đấu, là hậu phương vững chắc, góp phần làm nên lịch sử hào hùng của cả dân tộc.

LỜI GIỚI THIỆU

“Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” - đó là 8 chữ vàng mà Chủ tịch Hồ Chí

Minh đã phong tặng cho người phụ nữ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến Vẻ đẹp của các nữ

thanh niên xung phong đã trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều câu hát về họ: “Cô gái miền quê ra đi cứu nước, mái tóc xanh xanh tuổi trăng tròn…”

Những người phụ nữ Việt Nam đã hy sinh tuổi thanh xuân của mình để tham gia chiếnđấu, là hậu phương vững chắc, góp phần làm nên lịch sử hào hùng của cả dân tộc

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mỹ, người phụ nữ đã xuất hiện vàchiến đấu anh dũng hi sinh như: Mạc Thị Buởi, Võ Thị Sáu, Nguyễn Thị Minh Khai, NguyễnThị Chiên, Võ Thị Thắng, Trần Thị Lý, chị Út Tịch, mẹ Suốt, bà Nguyễn Thị Định, NguyễnThị Bình, v.v Họ đều quyết tâm đánh giặc đến cùng, nhất quyết không cho giặc ngoại xâmcướp nhà, cướp của… Ở bất kỳ lĩnh vực nào, giai đoạn lịch sử nào chúng ta đều bắt gặp têntuổi của người phụ nữ nổi tiếng, vẻ vang dân tộc Cả thế giới họ đều tôn vinh phụ nữ Vẻ đẹp

ấy luôn biểu hiện qua lý tưởng và lẽ sống, trí tuệ và tâm hồn

Thư viện trường THCS Linh Trung đã sưu tầm biên soạn cuốn tư liệu “Phụ nữ Việt Nam trong thời chiến” giúp giáo viên, học sinh biết cuộc đời, quá trình tham gia hoạt động cách mạng của người mẹ, người chị đã hy sinh tuổi tuổi thanh xuân của mình để tham gia chiến

đấu, là hậu phương vững chắc, góp phần làm nên lịch sử hào hùng của cả dân tộc

Cuốn tư liệu chia làm 3 phần:

I- Phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp.

II- Phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ

III – Các bức hình tư liệu quý về những người phụ nữ đã cống hiến tuổi thanh xuân

của mình cho đất nước.

I- Người phụ nữ trong kháng chiến chống Pháp.

1. Nguyễn Thị Minh Khai - nữ chiến sỹ cộng sản kiên cường.

https://baonghean.vn/nguyen-thi-minh-khai-nu-chien-sy-cong-san-kien-cuong-111709.html

Nguyễn Thị Minh Khai sinh ngày 1 tháng 11 năm 1910, mất ngày 28 tháng

8 năm 1941 là nhà cách mạng Việt Nam, một trong những người lãnh đạo Đảng Cộng sảnĐông Dương trong giai đoạn 1930-1940

Cuộc đời phấn đấu không biết mệt mỏi cho sự nghiệp cách

mạng của dân tộc, tấm gương hy sinh anh dũng của chị Nguyễn

Thị Minh Khai và các chiến sỹ cách mạng luôn sáng ngời cho

muôn thế hệ mai sau.

Nhà lưu niệm đồng chí Nguyễn Thị Minh Khai ở phường Quang Trung, thành phố Vinh,

tỉnh Nghệ An.

Nguyễn Thị Minh Khai ngã xuống khi mới 31 tuổi Trước khi ra pháp trường chị đãnhắn nhủ cùng đồng bào, đồng chí:

“Vững chí bền gan ai hỡi ai Kiên tâm giữ dạ mới anh tài Thời cuộc đẩy đưa người chiến sĩ Con đường cách mạng vẫn chông gai.”

Cuộc đời phần đấu không biết mệt mỏi cho sự nghiệp cách mạng của dân tộc, cho sựnghiệp giải phóng phụ nữ, tấm gương hy sinh anh dũng của Nguyễn Thi Minh Khai và các

chiến sỹ cách mạng luôn sáng ngời để cho phụ nữ ta học tập Tên tuổi và sự nghiệp cách mạngcao quý của chị được khắc ghi cho muôn đời con cháu mai sau với những tên đường, trườnghọc và cả những học bổng mang tên Nguyễn Thị Minh Khai để giúp đỡ cho những học sinhnghèo, học giỏi vượt khó.Tên tuổi của Nguyễn Thị Minh Khai sẽ sống mãi cùng dân tộc ViệtNam.

2. Nguyễn Thị Quang Thái - Người cộng sản kiên trung

Nguyễn Thị Quang Thái (1915-1944) là một nhà hoạt động cách mạng Việt Nam, là một

trong những thành viên thời đầu và hoạt động xuất sắc trong phong trào Truyền bá Quốc ngữthập niên 1930 Bà cũng là em ruột nhà cách mạng Nguyễn Thị Minh Khai, vợ đầu của Đạitướng Võ Nguyên Giáp và là thân mẫu của Tiến sĩ Võ Hồng Anh

Đại tướng Võ Nguyên Giáp và vợ là Nguyễn Thị Quang Thái

Bà sinh năm 1915 tại Vinh, Nghệ An Cha bà là Nguyễn Huy Bình quê ở làng Mọc (NhânChính), Hà Nội, làm công chức hỏa xa ở TP Vinh, thường gọi là Hàn Bình Thân mẫu là ĐậuThị Thư, quê Đức Tùng, Đức Thọ, Hà Tĩnh, một người buôn bán nhỏ Ông bà Bình có với nhau

3 gái, 5 trai Bà Thái nhỏ hơn chị cả Nguyễn Thị Minh Khai 5 tuổi

Trước năm 1940, gia đình ông bà Bình sống tại 132 phố Maréchal Foch (nay là phố QuangTrung), thành phố Vinh, tỉnh Nghệ An

Chịu ảnh hưởng của chị cả Minh Khai, một trong những sáng lập viên của Tân ViệtCách mạng Đảng, bà sớm tham gia đảng Tân Việt và hoạt động trong Học sinh Đoàn Năm

chuyến tàu hỏa từ Vinh vào Huế, bà lần đầu tiên gặp gỡ với một thanh niên trẻ có tên là VõNguyên Giáp, cùng hoạt động chung với chị Minh Khai trong đảng Tân Việt.

Suốt thời gian ở Huế, hai người cùng hoạt động trong đảng Tân Việt, nhiều lần gặp nhau

và nảy sinh tình cảm Hoạt động trong phong trào học sinh yêu nước trường Đồng Khánh, bà bịchính quyền thực dân Pháp bắt cuối năm 1930 về tội tham gia lãnh đạo phong trào nữ sinh, kêugọi Đồng chí ủng hộ Xô viết Nghệ Tĩnh, và bị kết án 3 năm tù giam tại nhà lao Thừa Phủ Dù

chỉ mới 16 tuổi, nhưng bà nổi tiếng với một câu nói mà nhiều bạn tù nhắc lại:Personne ne te dénonce, ne dénonces personne! (Không ai khai bạn; bạn không khai ai!)

Cuối năm 1931, ông Giáp cũng bị bắt và bị giam tại nhà lao Thừa phủ Mặc dù không cóđiều kiện gặp nhau, nhưng ông bà vẫn thông tin qua lại với nhau nhờ những người bạn tù Cuốinăm 1934, ông bà đều được trả tự do nhưng bị trục xuất khỏi Huế Ngày 28 tháng 9 năm 1935,ông bà kết hôn tại Vinh, sau đó trở ra Hà Nội, ngụ tại một ngôi nhà ở phố Đường Thành, sauchuyển sang phố Nam Ngư Bấy giờ bà được phân công vào công tác phụ vận của Xứ ủy Bắc

Kỳ, phụ trách phong trào nữ trí thức và công thương, vừa đảm nhiệm công tác thông tin liên lạcviên cho Trung ương Đảng Cộng sản Đông Dương, thường xuyên liên lạc với các yếu nhân củaĐảng Cộng sản Đông Dương như Nguyễn Văn Cừ, Hoàng Văn Thụ, Trường Chinh, LêDuẩn Mặc dù thi đỗ xuất sắc vào Trường Bà đỡ Hà Nội, tuy nhiên do những hoạt động tíchcực trong phong trào học sinh, sinh viên, bà sớm bị chính quyền thực dân phát hiện và đuổihọc

Năm 1938, bà tích cực hoạt động trong phong trào Truyền bá Quốc ngữ, tham gia Banhuấn luyện, trực tiếp tổ chức trường lớp giới thiệu cách dạy mới của học giả Hoàng XuânHãn

Cuối năm 1939, bà sinh người con gái đầu và duy nhất của ông bà, lấy tên là Võ HồngAnh Ngay sau khi sinh con chưa được đầy năm thì ông Giáp sang Trung Quốc hoạt động Bàsau đó cũng rút vào hoạt động bí mật Vì vậy, bà đưa con về nhà bố mẹ chồng ở Quảng Bình đểtiện ở lại Hà Nội hoạt động cách mạng

Năm 1941, chính quyền thực dân Pháp mở phiên tòa án binh xử bà Minh Khai ở SàiGòn Bà thuê thầy kiện, đưa cha ra dự phiên tòa Tại phiên tòa, bà nhanh tay giấu được mảnhgiấy mà bà Minh Khai ném cho ông Lê Duẩn bị rơi ngay trước mặt lính áp giải, nhờ đó ông LêDuẩn thoát khỏi bị kết án liên can đến bà Minh Khai

Sau khi bà Minh Khai bị xử tử, cha bà vì quá đau buồn nên cũng qua đời sau đó khônglâu Bà trở về nhà ở Vinh vừa tạm lánh vừa có điều kiện chăm sóc mẹ già Tuy nhiên, ngày 1tháng 6 năm 1942, do một kẻ phản động tên Duy chỉ điểm, chính quyền thực dân Pháp bất ngờkhám xét bắt giam bà và ông Nguyễn Duy Trinh, bấy giờ đang ngụ ở nhà bà Bà bị chính quyềnthực dân Pháp bắt giam, bị kết án 12 năm tù và bị đày đi nhà tù Hỏa Lò Người bào chữa cho

bà tại phiên tòa này là Luật sư Phan Anh, người về sau là vị Bộ trưởng Quốc phòng tiền nhiệmcủa chồng bà và là cha chồng tương lai của con gái bà: Võ Hồng Anh

Trong thời gian bị giam cầm, bà vẫn thường xuyên bị tra tấn nhưng vẫn không tiết lộthông tin để bảo vệ tổ chức, nhất là quan hệ liên lạc với ông Hoàng Văn Thụ Bên cạnh đó, bàthường tổ chức các lớp dạy văn hóa cho các nữ tù nhân Cuối năm 1943, do điều kiện sốngkhắc nghiệt, tại nhà lao Hỏa Lò xảy ra dịch sốt chấy rận Với kiến thức y khoa có được trongthời gian ngắn học tại Trường Bà đỡ Hà Nội, bà hết lòng chăm sóc các bệnh nhân, vì vậy đãkiệt sức và nhiễm bệnh thương hàn Các đồng chí của bà trong nhà lao Hỏa Lò đã đấu tranh đòiđưa bà đến nhà thương Robin (còn gọi là "Nhà thương làm phúc", nay là Bệnh viện Bạch Mai).Linh cảm thấy mình khó qua khỏi, bà nhắn mẹ chồng đưa con ra Hà Nội để được gặp mặt Tuynhiên, lần gặp mặt cuối cùng đã không thành Bà qua đời ngày 29 tháng 1 năm 1944 tại nhàthương Robin

Sau khi qua đời, một người bạn hoạt động trong phong trào Truyền bá Quốc ngữ là giáo

sư Đặng Thai Mai đã nhờ bà Nguyễn Khoa Bội Lan tổ chức lễ tang cho bà Di hài của bà banđầu được an táng tại một nghĩa trang nhỏ gần làng Tương Mai (Hà Nội), sau này được cải táng

về Nghĩa trang Mai Dịch

3. Võ Thị Sáu - nữ anh hùng huyền thoại vùng Đất Đỏ

Võ Thị Sáu (1933-1952) là một nữ du kích trong kháng chiến chống Pháp ở Việt Nam,người nhiều lần thực hiện các cuộc mưu sát nhắm vào các sĩ quan Pháp và những người Việtcộng tác đắc lực với chính quyền thực dân Pháp tại miền Nam Việt Nam.

Do bị chỉ điểm, cô bị quân Pháp bắt được và bị tòa án

binh Quân đội Pháp xử tử hình khi chưa đến 18

tuổi Trong quá trình bị bắt, tra tấn và đến tận những

giây phút cuối cùng, Võ Thị Sáu luôn chứng tỏ

Cuộc đời cách mạng cùng cái chết bất khuất ở tuổi

đôi mươi của người con gái Đất Đỏ trở thành

(Trích Truyền thuyết trên đảo Côn Sơn - Phan Thị Thanh Nhàn)

Chị mãi mãi là tấm gương sáng cho các thế hệ Việt Nam noi theo, nhất là thế hệ trẻ tronglực lượng Công an nhân dân Tên tuổi và sự nghiệp của chị đã được suy tôn vào hàng nhữngnhân vật tiêu biểu của “Từ điển bách khoa Công an nhân dân Việt Nam” Tượng Võ Thị Sáu đãđược đặt tại quê hương, Bảo tàng phụ nữ Việt Nam, Bảo tàng Công an nhân dân Hình tượng

Võ Thị Sáu còn được đưa vào bài hát “Biết ơn chị Võ Thị Sáu” của nhạc sĩ Nguyễn Đức

Toàn.Chị là nữ anh hùng lực lượng vũ trang trẻ nhất đã được Nhà nước truy tặng Huân chươngchiến công hạng Nhất và danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân năm 1993

4. Anh hùng liệt sĩ Lê Thị Tạo

Liệt sĩ Lê Thị Tạo (bí danh Võ Thị Hiền) (18/5/1915 –1/1/ 1948) dân tộc Kinh, theo đạoThiên Chúa Là con thứ tư trong gia đình ở Xã Phú An, huyện Châu Thành, tỉnh Cần Thơ.Tham gia Cách mạng tháng 6 năm 1945, đảng viên Đảng cộng sản Đông Dương Hy sinh ngày

1 tháng 1 năm 1948 Lúc hy sinh giữ chứ vụ Trung đội trưởng quân báo khu Tây Nam Bộ

Lê Thị tạo sinh ra trong một gia đình nông dân nghèo mồ côi Cha từ nhỏ, Lê Thị Tạo đãcùng Mẹ làm thuê để nuôi các em Chị lớn lên trong hoàn cảnh đất nước bị thực dân Pháp xâmlược và cùng với chế độ phong kiến bù nhìn cai trị khắc nghiệt trên khắp lãnh thổ nước ta Quacác phong trào hành động cách mạng của Đảng cộng sản đặc biệt là các phong trào kháng pháp

ở địa phương Lê Thị Tạo đã giác ngộ lý tưởng cách mạng tham gia vào tổ chức để đấu tranhchống áp bức, bất công, đánh đuổi thực dân Pháp dành lấy tự do cho quê hương đất nước.Trong thời gian di chuyển về hậu cứ địch phát hiện nhà giam bị phá, chúng triển khai truy bắt

Để bảo vệ cho các tù nhân về hậu cứ an toàn chị cùng 4 đồng đội thành lập một nhóm nhỏ đánhlạc hướng địch thu hút chúng về tổ chiến đấu của chị để hàng trăm đồng chí khác vược ngục vềhậu cứ an toàn Vốn bình tĩnh, kiên cường với lựu đạn cùng khẩu Thompson trong tay, chỉ chỉhuy đồng đội cầm cự chiến đấu với hơn một đại đội lính Pháp và bọn tay sai ác ôn suốt 2 giờ.Một đồng đội hy sinh, một đồng đội bị thương nặng Trước tình thế hiểm nguy chị lệnh chochiến sĩ còn lại đưa thương binh rút lui, tập trung súng và đạn cho chị chiến đấu ngăn chặnđịch, chị tiếp tục kiên cường chiến đấu đến viên đạn cuối cùng và đã anh dũng hi sinh trên taychị vẫn còn ôm chặt khẩu súng hướng thẳng về phía quân thù Kết quả đồng chí Lê Thị Tạo đãgiải thoát được cho hơn 80 tù nhân trong đó có nhiều người là đồng chí của chị Thất bại nhụcnhã trước ý chí kiên cường và lòng dũng cảm của người nữ chiến sĩ quân báo cách mạng Bọngiặc Pháp điên cuồn đã ra lệnh cho tay sai dùng lưỡi lê đâm nát thi thể của chị Hành động củachúng nhằm thỏa mãng cơn khát máu và uy hiếp tinh thần chiến đấu của nhân dân Thốt Nốt lúcbấy giờ Tuy nhiên với những hành động tàn bạo đó đã làm phẩn nộ người dân nơi đây sángngày 02/01/1948 nhân dân ở Thốt Nốt đã tập trung lên án những hành động tàn bạo đó yêu cầuchúng phải chôn cất những người đã hy sinh và trừng trị những kẻ đã hành hạ thi thể chị Đểxoa diệu làn sóng đấu tranh của nhân dân Thốt Nốt, tên Quận trưởng Thốt Nốt và tên quan baPháp ra lệnh đưa xác chị và những người đã hy sinh về an táng tại nhị tì Thốt Nốt Tuy nhiênchúng rất ma mảnh khi chôn chị cùng một đồng chí biệt động 16 tuổi đã hy sinh chung một hốnhằm cho ta không tìm được thi thể của chị Để tỏ lòng biết ơn và ngưỡng mộ về người nữ

quân báo anh hùng, Nhân dân Thốt Nốt đã lập miếu thờ tại nơi chị đã hy sinh Dù đã trải quabao năm tháng, tấm gương chiến đấu ngoan cường của Lê Thị Tạo vẫn luôn là một bài họcsống động hào hùng đối với quân và dân của Thốt Nốt Để ghi nhận chiến công to lớn của chịngày 11/06/1999 chủ tịch nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam đã quyết định truy tặngliệt sĩ Lê Thị Tạo danh hiệu “Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân” Đồng chí thật sự xứng

Hiện nay để ghi nhận chiến công to lớn của “Anh hùng liệt sĩ Lê Thị Tạo” Đảng bộ và Nhân

dân quận Thốt Nốt đã xây dựng khu tưởng niệm tại khu vực Long Thạnh 2, Phường Thốt Nốt,Quận Thốt Nốt

5 Mạc Thị Bưởi - người nữ anh hùng được in hình trên bộ tem đắt giá nhất Việt Nam

Mạc Thị Bưởi (1927 - 1951) là một trong những người được chính phủ Việt Nam Dân chủCộng hòa truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân Việt Nam ngay trong đợtphong tặng đầu tiên vào năm 1955

Bà sinh năm 1927 tại xã Nam Tân, huyện Nam Sách, tỉnh Hải Dương

Trong Cách mạng tháng Tám, bà tham gia Phụ nữCứu quốc tại địa phương Sau khi Pháp tái

Pháp

Năm 1949, quân đội Pháp xây dựng bốt (đồn) Trung Hà, lập hàng rào, tháp canh, liên tục tổchức càn quét, kiểm soát một địa bàn rộng lớn quang xã Nam Tân Vì vậy cán bộ Việt Minh ở

xây dựng tổ chức cho Việt Minh trong những điều kiện khó khăn Hơn thế, bà còn tổ chức được

3 tổ nữ du kích, xây dựng 35 cơ sở ở ba thôn của xã; vận động quần chúng chống nộp thuế, điphu cho quân Pháp

Năm 1950, quân Việt Minh tấn công đồn Thanh Dung Trong trận đánh này, Mạc Thị Bưởi đãthực hiện việc trinh sát tiền trạm, tạo cơ sở để trận đánh thành công Quân đội Pháp nhiều lầntreo giải thưởng để có thể bắt được Mạc Thị Bưởi, nhưng đều không thành công

Năm 1951, bà làm nhiệm vụ vận động nhân dân vùng tạm chiếm chuẩn bị gạo, đường, sữachuyển ra vùng tự do phục vụ Chiến dịch Trần Hưng Đạo, đánh đường 18 Trong chuyến cuốicùng, không may chị bị rơi vào ổ phục kích của địch Từ lâu chị đã bị địch theo dõi và chúngtreo giải thưởng lớn cho ai bắt được Mạc Thị Bưởi, nhưng không tìm được tung tích Khi rơivào tay địch, chúng đã tra tấn chị dã man, nhưng với sự trung thành tuyệt đối với tổ chức, chịnhất quyết không khai một lời Khi không thể khuất phục được người chiến sĩ quả cảm, địch đãtreo chị lên bụi tre rồi giết chị một cách tàn nhẫn Lúc hi sinh, Mạc Thị Bưởi mới 24 tuổi xuân.Thương tiếc trước sự hy sinh của chị, nhân dân địa phương và đồng đội đã nêu cao tinh thầnquyết tâm, hăng hái chiến đấu, tích cực công tác để trả thù cho người chiến sĩ

Bộ tem “Anh hùng Mạc Thị Bưởi”.

Ngày 31-8-1955, Mạc Thị Bưởi được Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa truytặng danh hiệu Anh hùng Lực lược vũ trang Nhân dân và Huân chương Quân công hạng Nhì.

Để tưởng nhớ sự hy sinh dũng cảm của người nữ anh hùng, ngày 3-11-1956, Bưu chính ViệtNam đã phát hành bộ tem “Anh hùng Mạc Thị Bưởi (1927-1951)”, do họa sĩ Bùi Trang Chướcthiết kế và in offset màu tại nhà in Ngân hàng Quốc gia Việt Nam

6 Hoàng Ngân- nữ chiến sỹ cách mạng kiên trung

Liệt sĩ Hoàng Ngân (1921- 17/7/1949) là vợ của đồng chí Hoàng Văn Thụ (1906- 1944,)một nhà lãnh đạo cao cấp của Đảng Cộng sản Đông Dương Bà đã cống hiến trọn tuổi xuân cho

sự nghiệp giải phóng đất nước và ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ Hình ảnh Hoàng Ngân hiện lênkhông chỉ như một chiến sĩ cách mạng trung kiên, mà còn là một người vợ thủy chung, sonsắt…

Hoàng Ngân tên thật là Phạm Thị Vân, bà từng là Bí thư Trung ương Hội Phụ nữ cứuquốc Việt Nam (Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam) đầu tiên, Chủ nhiệm đầu tiên của báo Phụ nữViệt Nam, một trong những người đi đầu trong phong trào phụ nữ Việt Nam

Bà quê gốc ở xã Tân Thịnh, huyện Nam Trực, tỉnh Nam Định Cha của bà là ông PhạmVăn Long, một nhà tư sản yêu nước, nhiệt tình giúp đỡ cách mạng, sống tại phố Chavassieux(nay là phố Quang Trung), Hải Phòng

Từ những năm 1935, gia đình bà Hoàng Ngân đã là cơ sở bí mật của Thành ủy và Xứ ủy

Quốc Việt…Ngày đó, dù mới là cô nữ sinh 14 tuổi, Hoàng Ngân đã làm nhiệm vụ đưa thư từ,công văn cho các chú, các anh từ Chợ Sắt, nhà máy Tơ, Chợ Cột Đèn qua Bến Bính, ThủyNguyên…Sự thông minh, lanh lẹ của Hoàng Ngân đã qua mặt được bọn mật thám, Việt gianbiết bao lần Trong thời kỳ Mặt trận Dân chủ (1936- 1939), bà hăng hái tham gia các phongtrào cách mạng, tham gia tổ chức Thanh niên dân chủ và nhận được sự tín nhiệm lớn từ bạn bè,đồng chí Năm 1938, khi mới 17 tuổi bà đã được kết nạp vào Đảng Cộng sản Đông Dương Từ

đó bà hoạt động thoát ly gia đình Trong công tác xây dựng cơ sở quần chúng và hướng dẫnđấu tranh chống thực dân Pháp tại các nhà máy Tơ, nhà máy Chai, chợ Sắt… bà đã chứng tỏ làmột người có tài vận động quần chúng công nhân và nhân dân lao động thành phố Hải Phòng.Qua đó, bà được đảm nhiệm việc liên lạc giữa Xứ ủy Bắc Kỳ với Trung ương Đảng và là mộttrong những cán bộ chủ chốt của Đảng bộ Hải Phòng Bà sớm được Bí thư Xứ ủy Bắc KỳHoàng Văn Thụ tin tưởng giao công tác phụ vận, binh vận, xây dựng cơ sở cách mạng ở HàNội, Hà Đông, Hưng Yên

Năm 1948-1949, kháng chiến chống Pháp bước vào giai đoạn ác liệt, Hội liên hiệp phụ nữ phải

đi nhiều nơi: Thái Nguyên, Bắc Kạn…bà vẫn không ngừng hoạt động, góp phần đẩy mạnhphong trào, sáng lập tờ báo Tiếng gọi phụ nữ (tiền thân báo Phụ nữ Việt Nam) với những bài xãluận gây nhiều tiếng vang Ngày 17-7-1949, sau một cơn sốt rét ác tính, bà qua đời tại Việt Bắckhi mới 28 tuổi

Sau khi bà mất, các tỉnh đội Hải Dương, Hưng Yên, Thái Bình đã lập các đội du kíchHoàng Ngân, một trường đào tạo cán bộ phụ nữ mang tên bà, các con phố mang tên HoàngNgân (ở Nam Định, Hải Phòng, Thái Nguyên, Hà Nội)…Bà đã được phong tặng và truy tặngcác danh hiệu: Huân chương kháng chiến chống Pháp hạng Nhất, Huân chương Độc lập hạngNhất, Anh hùng Lực lượng vũ trang Nhân dân, Huân chương Hồ Chí Minh…Phần mộ của bàđược dời từ Thái Nguyên về nghĩa trang Mai Dịch (nơi chôn cất các lãnh đạo cấp cao) bên cạnhchồng bà- ông Hoàng Văn Thụ để được yên nghỉ mãi mãi bên nhau

Ngày 3/3/2008, Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam đã tổ chức truy tặng danhhiệu cao quý Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Hoàng Ngân theo Quyết định

số 1481/2007/QĐ/CTN ngày 5 tháng 12 năm 2007 của Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết về

việc truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân cho liệt sĩ Phạm Thị Vân(Hoàng Ngân).

Ngày 22/4/2009, Trung ương Hội Liên hiệp phụ nữ Việt Nam tổ chức truy tặng danhhiệu Huân chương Hồ Chí Minh cho liệt sĩ Hoàng Ngân

Các thành phố: Nam Định - quê hương bà, Hải Phòng – nơi bà sinh và trưởngthành, Thái Nguyên - nơi bà mất và Hà Nội đều có phố mang tên Hoàng Ngân

Tháng 10- 2017 tên bà được đặt cho đường 41 , P16 Q8 , Tp Hồ Chí Minh

II – Phụ nữ Việt Nam trong kháng chiến chống Mỹ

7. Đại tá Hồ Thị Bi – Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân.

Hồ Thị Bi (1916-2011) là một nữ chỉ huy quân sự lừng danh trong Chiến tranh Đông Dương, từng được người đương thời gọi bằng biệt danh Nữ kiệt miền Đông, Madame

131, Chị Năm hậu phương, Bà Năm chính sách Bà cùng với Thiếu tướng Nguyễn Thị

Định được xem là 2 nữ chỉ huy quân sự tiêu biểu của miền Nam trong suốt thời kỳ Chiến tranhViệt Nam Bà được nhà nước Việt Nam phong hàm Đại tá Quân đội Nhân dân Việt Nam vàdanh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Năm 1956, bà được bầu làm Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Hội Liên hiệp Phụ nữViệt Nam Năm 1959, khi đang công tác tại bộ phận chính sách của Tổng cục Chính trị Quân

đội Nhân dân Việt Nam, bà là một trong những nữ quân nhân hiếm hoi được phong quânhàm Đại úy

Năm 1960, bà được giới thiệu ứng cử Đại biểu Quốc hội tại tỉnh Hòa Bình, là tỉnh kếtnghĩa với tỉnh Gia Định, quê hương của bà Bà trúng cử 2 khóa liên tiếp tại tỉnh này Năm

1963, bà đã trồng một cây đa để kỷ niệm tại ngã 3 xã Hùng Tiến, huyện Kim Bôi, tỉnh HòaBình Từ đó, người dân địa phương gọi ngã 3 ngày là Ngã 3 Hồ Thị Bi và cây đa do bà trồng

là Cây đa bà Bi Trong 12 năm làm công tác chính sách, bà phụ trách công tác quản lý gia đìnhhậu phương quân đội để cán bộ, chiến sĩ ở tiền phương yên tâm chiến đấu Trong nhữngnăm Chiến tranh phá hoại miền Bắc lần thứ nhất, bà được giao nhiệm vụ sơ tán những con emliệt sĩ, những con em có cha mẹ chiến đấu ra khỏi thủ đô Hà Nội Năm 1965, bà được phonghàm Thiếu tá, trở thành nữ quân nhân có cấp bậc quân hàm cao nhất trong Quân đội Nhân dânViệt Nam, và được giao nhiệm vụ chăm sóc Đoàn đại biểu Anh hùng, Chiến sĩ thi đua miềnNam ra thăm miền Bắc

Cuối năm 1973, bà đề đạt nguyện vọng được trở lại miền Nam công tác Ngày 15 tháng 12 năm

1973, bà trở lại chiến trường miền Nam, với tư cách là đặc phái viên của Cục chính sách thuộcTổng cục chính trị bên cạnh Bộ chỉ huy Miền, hàm Trung tá Trong 2 năm 1974-1975, bà đã có

3 lần đi trên tuyến đường Trường Sơn để vào Nam ra Bắc

Sau năm 1975, bà được phân công giữ chức Phó Chủ nhiệm Chính trị, Bộ Tư lệnh Thành phố

Hồ Chí Minh Năm 1978, bà được phong cấp bậc Thượng tá Mặc dù ngoài 60 tuổi, bà vẫn tiếptục được giữ lại để làm công tác chính sách cho cán bộ chiến sĩ và các cựu chiến bình, cũngnhư gia đình của họ Mãi đến năm 1980, bà mới được cho nghỉ hưu Để tôn vinh, bà được nhànước Việt Nam đặc cách phong quân hàm Đại tá và phong tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng

vũ trang nhân dân

Sau khi nghỉ hưu, bà vẫn tiếp tục hoạt động xã hội, là một trong những sáng lập viên của Bảotàng Phụ nữ Nam Bộ, là Ủy viên Trung ương Hội cựu chiến binh Việt Nam

Bà qua đời lúc 20 giờ 30 ngày 12 tháng 10 năm 2011 tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ

95 tuổi

8 Nữ Anh hùng Lê Thị Riêng - cái chết hóa thành bất tử

Bà có bí danh Hai Liên, sinh năm 1925 tại làng Vĩnh Mỹ, huyện Giá Rai (Bạc Liêu) trong mộtgia đình nông dân nghèo Cha tham gia kháng chiến chống Pháp rồi mất tích, mẹ mất sớm, bàđược người chú ruột nuôi dưỡng Bà được một nhà giáo hoạt động cách mạng giác ngộ và giớithiệu đi làm thợ dệt ở xưởng dệt Láng Tròn, bắt đầu tham gia cách mạng từ ngày đầu Cách

Nữ anh hùng Lê Thị Riêng cùng chồng và 2 con trai.

Ngày 9-5-1967, trên đường đi công tác ở khu vực chợ Đa Kao (Quận 1) bà đã bị tênphản bộ Ca Vĩnh Phối nhận mặt đã chỉ điểm cho mật vụ bắt Địch dùng đủ mọi cực hình tra tấn

dã man nhất nhưng không khai thác được gì Chúng đưa bà từ Biệt đội 23 sang phòng thẩm vấnđặc biệt của cơ quan tình báo CIA Mỹ, rồi sang phòng hoạt vụ Tổng nha Cảnh sát, dùng mọithủ đoạn tra tấn, đánh đập, châm điện, nhấn nước, đốt trơ xương ngón tay, dụng các chiêu bàigian trá để dụ dỗ, mua chuộc…

Nhưng chúng đã thất bại, không thể khai thác thông tin gì Điên cuồng, lồng lộn vìkhông lay chuyển được ý chí sắt đá của người Công sản, giữa lúc cuộc Tổng tấn công và nổidậy Tết Mậu Thân 1968 đang nổ ra khắp các đô thị miền Nam, địch đã giở trò hèn hạ.

Chiều Mùng 2 Tết Mậu Thân, bọn địch đã đẩy ba tù binh chính trị là đồng chí Trần VănKiểu (Chín K, lãnh đạo Công đoàn Sài Gòn - Gia Định), bà Lê Thị Riêng và nữ biệt độngPhùng Ngọc Anh (khối Hoa vận) lên một xe Jeep bịt kín bằng cửa sắt, phía sau là cửa lưới có ôhình thoi chạy ra cửa Tổng nha Cảnh sát Cả ba tù binh Cộng sản đều bị chúng đánh đập tra tấn

dã man, bị đốt trơ xương tay, xương chân không còn sức lực để tự đi đứng

Bất chấp luật pháp quốc tế và lương tri con người, bọn chúng áp giải ba tù nhân chính trị

ra khỏi Tổng nha Cảnh sát chạy loanh quanh nhiều đường phố Sài Gòn, có xe chở đầy cảnh sát

và súng đạn lăm lăm chạy phía sau hướng ra Bến Hàm Tử rồi vòng xuống Chợ Lớn Tại đây,chúng dừng lại chở thêm một số tù nhân, quay lại nhà giam Tổng nha Cảnh sát giam giữ

Ba tù chính trị Chín K, Hai Riêng và Ngọc Anh, chúng vẫn để ngồi trên xe đậu giữa sân Lúcnày đã hơn 7 giờ tối, tiếng súng, tiếng lựu đạn nổ nhiều nơi, báo hiệu những trận đánh áp sátgiữa ta và địch đang giằng co quyết liệt trong khu vực nội thành Giữa khuya, chiếc xe tử thầnlăn bánh, chạy về hướng Chợ Lợn…

Cả ba tù nhân đưa mắt nhìn nhau ngầm hiểu: Bọn địch lợi dụng hai bên đánh nhau để thủ tiêu.Phía sau xe tù là một xe chở đầy lính, cảnh sát, có gắn trọng liên phía trước chĩa vào sau lưng

xe tù Ba bạn tù nắm tay, âm thầm vĩnh biệt nhau trong thời khắc sinh tử Giữa trời khuyakhông một bóng người, những câu hát Quốc tế ca, những tiếng hô, những lời nhắn nhủ, độngviên vang lên…

Đạn bay cheo chéo xuyên qua lớp sắt mỏng và ô lưới Bà ngã xuống, đè phủ lên người PhùngNgọc Anh để che đạn và sau đó tất cả lịm dần, lịm dần… Ngọc Anh là người duy nhất cònsống Khi tỉnh lại, nữ biệt động nhận ra trong lơ mơ hai đồng chí của mình đã hy sinh Có tiếngbọn địch nói với nhau tất cả đã chết hết Bác sĩ với xe Hồng Thập tự đang lấy xác mang về nhàxác bệnh viện Chợ Quán Ngọc Anh đã được các bác sỹ cứu chữa trong nhà thương tù sau đóchuyển về lại Tổng nha Cảnh sát

Cả thế giới nghiêng mình trước sự hy sinh của bà Lê Thị Riêng Nhiều xí nghiệp, trườnghọc, hợp tác xã, nông trường và các hội, đoàn thể trong Nam ngoài Bắc đều tổ chức nghiêmtrang lễ truy điệu Trung ương Hội Phụ nữ giải phóng Miền Nam phát động phong trào thi đua,

học tập, nỗ lực chiến đấu, lao động gấp 5 lần 10 lần để trả thù cho Lê Thị Riêng Tại Sài Gòn,một Tiểu đoàn biệt động nữ mang tên Lê Thị Riêng được thành lập, là mũi nhọn tấn công đợt 2Tết Mậu Thân 1968.

Người nữ Anh hùng không chùn bước trước mũi súng kẻ thù, còn là một người vợ hết mựcthủy chung yêu chồng, yêu thương con tha thiết… Bà đã làm thơ gởi cho con, qua bà MaiKhanh, phu nhân của đồng chí Phạm Hùng Bài thơ còn lưu lại ngày nay như một kỷ vật thiêngliêng, có đoạn:

"Ước mơ

…Bữa tiệc đời sao lắm vị chua cay

Mẹ đã chịu trong những ngày xa cách Tôi ước mơ một ngày xuân thống nhất Được gặp con, được ôm ấp vỗ về

(…) Nhưng con hỡi! Nước non còn chia cắt

Bởi kẻ thù tàn bạo gây nên Bao gia đình tan nát điêu linh Bao em bé phải đoạn tình mẫu tử"

Ngày 10-4-2001, Chủ tịch Nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dâncho đồng chí Lê Thị Riêng Tại TP Hồ Chí Minh, tỉnh Bạc Liêu đã xây dựng tượng đài, bia lịch

sử, đặt công viên, trường học, tên đường mang tên nữ Anh hùng Lê Thị Riêng

9. Bác sĩ Đặng Thùy Trâm – cuộc đời hiến dâng cho lý tưởng cao

Đặng Thùy Trâm (sinh ngày 26 tháng 11 năm 1942 tại Huế; hy sinh ngày 22 tháng

6 năm 1970 tại Quảng Ngãi) là một nữ bác sĩ, liệt sĩ trong Chiến tranh Việt Nam, được Nhànước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam truy tặng danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trangnhân dân năm 2006 Chị vào chiến trường miền nam phục vụ với phương châm của lớp thanh

niên thời đó “quyết tử cho tổ quốc quyết sinh”

Chúng ta là những thế hệ con cháu được thừa hưởng cuộc sống hoà bình, độc lập, đượcsống, học tập và tu dưỡng dưới mái trường thân thiện thì những dòng nhật ký của nữ bác sĩ- liệt

sĩ Đặng Thuỳ Trâm rất cần thiết với chúng ta Nó như động lực thúc đẩy chúng ta phải cố gắnghọc tập và rèn luyện để xứng đáng với sự mất mát, hy sinh của các thế hệ đi trước

10. Huyền thoại 10 cô gái ngã ba đồng Lập

Ngã ba Đồng Lộc đi vào lịch sử như một bản anh hùng ca về quyết tâm sắt đá tất cả vì miềnNam ruột thịt, vì độc lập tự do, thống nhất Tổ quốc; về sự hy sinh cao cả của 10 cô gái thanhniên xung phong tuổi mười tám, đôi mươi

Ngã ba Đồng Lộc nằm trên đường Trường Sơn, thuộc địa phận Đồng Lộc, Can Lộc, HàTĩnh Ngã ba Đồng Lộc nằm gọn trong một thung lũng hình tam giác, hai bên đồi núi trọc, giữa

là con đường độc đạo, mặt đường giống như một lòng máng, bom địch thả xuống bên nào đất

đá cũng lǎn xuống đường làm cản trở giao thông Tất cả mọi con đường từ Bắc vào Nam đềuphải đi qua ngã ba Đồng Lộc Đây được xem như cổ họng, vượt qua được sẽ phân tán toả ranhiều tuyến đường khác nhau đi vào Nam.Chính vì sự hiểm yếu và quan trọng đó mà khôngquân Mỹ liên tục đánh phá Đồng Lộc nhằm cắt đứt huyết mạch giao thông của quân, dân ta chiviện cho chiến trường miền Nam Con đường độc đạo này đã được mệnh danh là “tọa độ chết”.Người ta đã thống kê rằng, mỗi mét vuông đất nơi đây đã gánh 3 quả bom tấn Chỉ tính riêng

loại

12 cô gái thanh niên xung phong đang san lấp hố bom tại ngã ba Đồng Lộc (ảnh chụp trước khi

các cô hy sinh một tuẩn)

Tiểu đội 4 thuộc Đại đội 552, Tổng đội TNXP 55 Hà Tĩnh gồm 10 cô gái còn rất trẻ tuổi

từ 17 đến 24 do chị Võ Thị Tần làm Tiểu đội trưởng là đơn vị làm việc thường trực tại Ngã baĐồng Lộc, chịu trách nhiệm san lấp hố bom ở đoạn đường này để không đứt mạch giao thôngnối hậu phương với tiền tuyến Bình thường, tiểu đội hoạt động về đêm để lấp hố bom mà máy

bay đã bắn phá vào ban ngày.Với khẩu hiệu “máu có thể chảy, tim có thể ngừng nhưng mạch máu giao thông không bao giờ tắt”, mưa bom, bão đạn không làm khuất phục ý chí anh hùng

của lực lượng thanh niên xung phong

Tinh thần ấy được thể hiện rất rõ trong bức thư gửi mẹ đầy xúc động của chị Võ Thị

Tần: “Mẹ ơi, ở đây vui lắm mẹ ạ, ban đêm chúng nó thắp đèn để chúng con làm đường, còn ban ngày chúng mang bom giết cá để chúng con cải thiện Bom đạn của chúng có thể làm rung chuyển cả núi rừng nhưng không thể làm rung chuyển những trái tim của chúng con.

Mẹ ơi, thời gian này mặc dù địch đánh phá ác liệt nhưng bọn con vẫn tập được nhiều bài hát mới Cuốn sổ tay mẹ mới gửi cho con dạo nọ đã gần hết giấy rồi, mẹ gửi thêm cho con ít giấy Mới về thăm mẹ mà sao con thấy nhớ mẹ quá, mẹ nhớ giữ gìn sức khỏe và đừng lo cho con nhiều” Trưa ngày 24/7/1968, Tiểu đội 4 được lệnh san lấp hố bom sau khi máy bay Mỹ

liên tục ném bom phá nát tuyến đường vận tải để nhanh chóng thông đường cho xe qua.Nhận nhiệm vụ xong, các cô đến hiện trường gấp rút triển khai công việc Họ làm việc khôngngơi tay, vừa cười, vừa nói và đã 3 lần các cô bị vùi lấp nhưng đều rũ đất đá đứng dậy tiếp tụclàm việc 16h30 phút, trận bom thứ 15 trong ngày dội xuống Đồng Lộc Một quả bom rơixuống ngay sát miệng hầm - nơi 10 cô gái của tiểu đội 4, Đại đội 552 đang tránh bom

Tất cả các chị đã hy sinh khi đang ở độ tuổi mười tám, đôi mươi và vẫn chưa có ai lập gia đình.Càng khâm phục hơn khi đến ngày thứ 3 đồng đội mới tìm thấy thi thể của chị Hồ Thị Cúc trênđồi Trọ Voi trong tư thế ngồi, đầu đội nón, bên cạnh là cái cuốc, 10 đầu ngón tay bị ứa máu vìđang bới đất để tìm đường ra.

Ch ức vụ

Nguyên quán

Thiên Lộc, CanLộc, Hà Tĩnh

SơnBằng, HươngSơn, Hà Tĩnh

Thiên Lộc, CanLộc, Hà TĩnhNguyễn

Rạng

195

Đức Vĩnh, ĐứcThọ, Hà Tĩnh

Thị Nhỏ

194

Đức Lạng, ĐứcThọ, Hà Tĩnh

Võ Thị 195 17 Nt Thị trấn Đức

Ch ức vụ

Nguyên quán

Di ảnh 10 nữ anh hùng Ngã ba Đồng Lộc.

10 cô gái thanh niên xung phong của ngã ba Đồng Lộc đã đi vào lòng dân tộc Việt Namnhư một biểu tượng cho sự quả cảm của tuổi trẻ trong chiến tranh khốc liệt.Những hình ảnhđẹp đẽ cao cả của họ đã đi vào lịch sử dân tộc, đi vào những áng văn chương, những thướcphim cảm động và cả những vần thơ bất hủ:

“Chuyện kể rằng em Cô gái mở đường.

Để cứu con đường đêm ấy khỏi bị thương

Cho đoàn xe kịp giờ ra trận.

Đánh lạc hướng thù hứng lấy những luồng bom”

Giờ đây chiến tranh đã lùi xa, cuộc sống đã hồi sinh ngay trên tọa độ chết năm xưa, thời gian

có thể khiến cho người ta quên đi bao nhiêu ngã ba trong cuộc đời nhưng khó có ai một lần điqua mà có thể quên được Ngã ba Đồng Lộc vì ngã ba này được xây nên từ máu và nước mắt

Sự hy sinh anh dũng của Mười cô gái TNXP Ngã ba Đồng Lộc cùng với hàng trăm, hàng ngàncác anh hùng liệt sĩ khác sẽ còn vang vọng mãi đến mai sau Hình ảnh Ngã ba Đồng Lộc quậtkhởi vươn lên giữa mưa bom lửa đạn còn ghi đậm mãi trong tâm khảm mỗi người dân ViệtNam và bạn bè yêu chuộng hòa bình trên toàn thế giới

Để ghi lại chiến tích anh hùng của 10 cô gái tại Ngã ba Đồng Lộc, ngày 7/6/1972, Chủtịch nước đã truy tặng danh hiệu Anh hùng Lao động cho tiểu đội 10 cô gái Ngã ba Đồng Lộccũng đã được công nhận là di tích lịch sử cấp Quốc gia Ngày nay, khu mộ của 10 cô gái thanhniên xung phong Tiểu đội 4 đã được xây dựng khang trang nằm cách tượng đài Chiến thắngĐồng Lộc gần 200m Tượng đài người thanh niên xung phong giơ tay phất cờ báo hiệu mởđường cho xe thẳng tiến là biểu tượng cho sự bất hủ của sức mạnh, tinh thần vươn lên đạp bằngmọi gian nan nguy hiểm của lực lượng thanh niên xung phong

11. Nữ anh hùng Trần Thị Lý – Người mở màn cuộc chiến truyền thông giữa hai miền Nam Bắc.

Trần Thị Lý sinh năm 1933 – 1992 tại Quảng Nam, bà tham gia Cách Mạng từ năm 12tuổi Trong giai đoạn từ 1951 – 1956, bà tham gia đường dây cán bộ nằm vùng và đã từng 2 lần

bị bắt nhưng đều được tha vì không đủ chứng cứ Năm 1956 bà bị chính quyền VNCH bắt lầnthứ 3, bà bị tra tấn với những hình thức dã man nhất như: điện giật, dùi đâm, đổ nước xà phòng,dùng dao cắt vú, dùng lửa nung bộ phận sinh dục đến nỗi bị mất khả năng sinh sản…nhưngngười phụ nữ trung kiên ấy vẫn không hé răng dù chỉ một lời

Tháng 10 năm 1958, Trần Thị Lý bị tra tấn tới kiệt sức, phía VNCH cho rằng bà không thểsống được nữa nên đem vứt bà ra ngoài nhà lao, bà may mắn thoát chết một cách hi hữu, đượcđồng đội bí mật đón về, chuyển sang Campuchia và được đưa ra Bắc chữa trị

Sự kiện Trần Thị Lý bị bắt, bị tra tấn ngoài sức tưởng tượng đã làm rúng động dư luận thếgiới bấy giờ và nó bắt đầu châm ngòi cho cuộc chiến truyền thông giữa hai miền Nam Bắc

Ngay lập tức không lâu sau đó, 17 giờ ngày 25-10-1958, Đài phát thanh tiếng nói Việt

Nam tại Hà Nội đã phát đi bản tin về Trần Thị Lý với nội dung: “Chị Lý bị bọn tay chân của

Diệm bắt đánh đập, “sám hối” với những nhục hình dã man như: lấy kìm sắt kẹp vào người rứt ra từng mảng thịt, dùng điện tra vào đầu vú và bộ phận sinh dục!”.

Khi nhà thơ Tố Hữu đến thăm Trần Thị Lý, ông đã khóc rất nhiều vì quá xúc động Tháng12-1958, bài thơ Người con gái Việt Nam của ông ra đời (sau đó được dịch ra nhiều thứ tiếng),gây xúc động lòng người và là tâm điểm chú ý của dư luận quốc tế:

“Em là ai? Cô gái hay nàng tiên

Em có tuổi hay không có tuổi Mái tóc em đây, là mây hay là suối Đôi mắt em nhìn hay chớp lửa đêm giông Thịt da em hay là sắt là đồng ?”

… “Tỉnh lại em ơi, qua rồi cơn ác mộng

Em đã sống lại rồi em đã sống ! Điện giật, dùi đâm, dao cắt, lửa nung Không giết được em, người con gái anh hùng !”

… “ Từ cõi chết, em trở về, chói lọi Như buổi em đi, ngọn cờ đỏ gọi

Em trở về, người con gái quang vinh

Cả nước ôm em, khúc ruột của mình.”

Trần Thị Lý ký tặng vào bức tranh vẽ mình khi trên giường bệnh

Cuộc đời hoạt động cách mạng của chị Trần Thị Lý gắn liền với chặng đường đấu tranh

vô cùng quyết liệt của đồng bào miền Nam anh dũng và của nhân dân cả nước ta Được rènluyện thử thách trong các giai đoạn đấu tranh cách mạng, lúc bí mật, lúc công khai, suốt trongnhững năm tháng sống trong tù đày, tra tấn, chị luôn nêu cao phẩm chất sáng ngời của một cán

người con gái Việt Nam “Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang” cho ý chí kiên cường của dân tộc ta “Không có gì quý hơn độc lập tự do” và “Thà hy sinh tất cả chứ nhất định không chịu mất nước, không chịu làm nô lệ”.

Hơn 40 năm, từ buổi thiếu niên cho đến phút cuối cùng, chị Trần Thị Lý đã cống hiếntrọn đời mình cho sự nghiệp cách mạng của nhân dân ta Chị đã trải qua cuộc đời đấu tranhoanh liệt, đầy gian khổ hy sinh, vô cùng cao thượng, vô cùng trong sáng, đẹp đẽ và hơn 30 nămsống và phải chiến đấu với bệnh tật, một sự chịu đựng cực kỳ gian nan nhưng chị không hề mộtchút bi quan, dao động cho đến giờ phút cuối cùng trước khi nhắm mắt

Với những công hiến ấy, năm 1992, chị Trần Thị Lý được Đảng và Nhà nước phongtặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng Vũ trang Nhân dân Bà mất tại Đà Nẵng

12 Lê Thị Hồng Gấm- người nữ Anh hùng thời đại Hồ Chí Minh

Anh hùng Lê Thị Hồng Gấm sinh năm 1951, dân tộc Kinh, quê xã Long Hưng, huyện ChâuThành, Mỹ Tho (nay là tỉnh Tiền Giang) Ngay khi còn nhỏ, chị đã được nghe kể về những tấmgương hi sinh anh dũng của những người con ưu tú quê hương Mỹ Tho Tấm gương can đảmcủa những Thủ khoa Huân, Trần Xuân Hòa đã tạo cho chị lòng yêu quê hương, căm thù quânxâm lược, tham gia cách mạng từ rất sớm

Anh hùng Lê Thị Hồng Gấm (1951-1970).

Trận đánh cuối cùng của chị là ngày 18 tháng 4 năm 1970 Để chuẩn bị cho trận đánhban đêm, chị và 2 đồng chí nữ ra tiệm mua thức ăn cho đơn vị, khi ra giữa cánh đồng cách căn

cứ Binh Đức 500m thì 2 chiếc trực thăng của địch phát hiện và quân địch bắt sống cả 3 người.Chị có súng nên bảo 2 bạn của mình nhanh chóng thoát ra ngoài còn chị ở lại lợi dụng địa hình

để chiến đấu Chị bình tĩnh bắn rơi 1 chiếc ngay tại chỗ Chiếc thứ 2 đổ quân ra vây chị bắnchết thêm 3 tên nữa Khi hết đạn chị hủy súng và hy sinh

Ngày 20 tháng 9 năm 1971 chị được Cách Mạng chính phủ lâm thời Miền Nam Việt Namtrao tặng danh hiệu anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Khi nhắc tới chị Lê Thị Hồng Gấm, mọi người vẫn nhớ tới những lời ca trong bài hát

“Những cánh chim Hồng Gấm” của nhạc sĩ Phạm Tuyên, một bài hát giúp hình ảnh của chị cònlại với thời gian:

“ Dâng tuổi xuân cho đất nước quê hương Tấm gương Hồng Gấm kiên trung, trong sáng yêu thương

Ta như cánh chim tung bay, vượt qua giông tố ngàn trùng

Và mỗi chúng ta hãy là một Hồng Gấm anh hùng…”

13 Mẹ Suốt - người mẹ anh hùng trên dòng sông Nhật Lệ.

Mẹ Suốt, tên thật Nguyễn Thị Suốt (1908-1968), là một nữ Anh hùng Lao động

trong Chiến tranh Việt Nam, người đã lái đò chở bộ đội, thương binh, đạn dược qua sông Nhật

Lệ trong những năm 1964 - 1967

Mẹ sinh năm 1906 tại thôn Mỹ Cảnh, xã Bảo Ninh, thị xã Đồng Hới, Quảng Bình, trongmột gia đình ngư dân nghèo, thuở nhỏ đã phải đi ở suốt 18 năm Sau Cách mạng tháng 8,

Mẹ mới lấy chồng, làm nghề chèo đò kiếm sống

Năm 1964, sau Sự kiện Vịnh Bắc Bộ, Mỹ bắt đầu đem quân đánh phá miền Bắc Miền đấtQuảng Bình là một trong những trọng điểm đánh phá của máy bay và hải quân Mỹ, với mụcđích nhằm ngăn chặn việc chi viện của miền Bắc cho lực lượng cách mạng miền Nam Lúc đó,

bà đã 58 tuổi nhưng vẫn xung phong nhận công việc chèo đò chở cán bộ, thương binh và vũ khíqua sông, giữ vững thông tin liên lạc giữa hai bờ Kể từ đó, trong suốt những năm 1964 - 1966,

bà vẫn giữ vững nhiệm vụ của mình, đã chèo hàng trăm lượt ngay cả những lúc máy bay Mỹném bom oanh tạc ác liệt Bà được những người cán bộ và bà con gọi với tên quen thuộc MẹSuốt Tổng cộng ước tính mỗi năm mẹ Suốt qua lại đến 1400 chuyến

Mẹ Suốt đang chèo đò

Tháng 11 năm 1965, nhà thơ Tố Hữu, lúc đó là Phó trưởng ban Tuyên giáo Trung ươngĐảng, đến Đồng Hới, Quảng Bình Sau khi nói chuyện với mẹ Suốt (4 tháng 11), nhà thơ đã

sáng tác bài thơ nổi tiếng mang tên Mẹ Suốt Ngay sau khi ra đời, bài thơ được đăng trên Báo

Nhân dân và đã trở nên quen thuộc với công chúng, đặc biệt với hình ảnh bà mẹ Nguyễn ThịSuốt:

Một tay lái chiếc đò ngang Bến sông Nhật Lệ, quân sang đêm ngày

Tây kia mình đã thắng, Mỹ này ta chẳng thua!

Kể chi tuổi tác già nua Chống chèo xin cứ thi đua đến cùng!

Ngẩng đầu, mái tóc mẹ rung Gió lay như sóng biển tung, trắng bờ

Gan chi gan rứa, mẹ nờ?

Mẹ rằng: Cứu nước mình chờ chi ai?

Chẳng bằng con gái, con trai Sáu mươi còn một chút tài đò đưa Tàu bay hắn bắn sớm trưa Thì tui cứ việc sớm trưa đưa đò

14. Nguyễn Út – người mẹ cầm súng.

Nguyễn Thị Út (Út Tịch), tham gia cách mạng năm 1945 Từ năm 1945 đến năm 1965,Nguyễn Thị Út là du kích xã Tam Ngãi, cùng Đội du kích của xã Tam Ngãi kiên cường, mưutrí, sáng tạo, đánh 23 trận (có 8 trận trong kháng chiến chống Pháp), diệt và làm bị thương 200tên địch, thu 70 súng, làm thất bại nhiều cuộc càn quét của địch, tuyên truyền vận động nhiềubinh lính địch bỏ ngũ, nhiều lần dẫn đầu bộ đội diệt đồn bốt địch, thu vũ khí không phải nổsúng

- Ngày tháng năm sinh: Sinh năm 1920; Hy sinh năm 1969.

- Quê quán: Xã Tam Ngãi, huyện Cầu Kè, tỉnh Trà Vinh.

đấu tranh chính trị ở địa phương, là người có câu nói

quần cũng đánh”.

Năm 1965, bà được cử đi dự Đại hội anh hùng chiến sĩ thi đua lực lượng vũ trang toàn miềnNam và được bầu là nữ anh hùng lực lượng vũ trang giải phóng miền Nam, được Ủy ban Trungương Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng thưởng Huân chương Quân công

Giải phóng hạng Nhì, với thành tích: “Đã tham gia 23 trận lớn nhỏ (có 8 trận thời kháng

chiến lần I)" góp phần quan trọng cùng đơn vị diệt và làm tan rã trên 200 giặc, thu 70 súng Đồng chí là một chiến sĩ trinh sát dũng cảm và mưu trí, một chiến đấu viên ngoan cường, một chiến sĩ binh vận tài tình đã vận động phá vỡ nhiều binh sĩ địch, nhiều lần đưa bộ đội vào diệt bót lấy súng không tốn một viên đạn”.

Sau năm 1965, bà được điều về Quân khu 9 công tác Trong một trận oanh kích bằngmáy bay B52 của Mỹ vào ngày 27 tháng 11 năm 1968 xuống vùng Tân Châu, Châu Đốc (naythuộc tỉnh An Giang), bà và người con gái thứ 3 không may bị tử thương

Bà đã từng dùng chiếc cuốc để đào hầm 24 năm ròng rã để đánh quân Pháp

Nguyễn Thị Út được Nhà nước tặng thưởng Huân chương Quân công Giải phóng hạng

ba, ngày 5/5/1965, được tuyên dương danh hiệu Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân

Bà được nhà văn Nguyễn Thi xây dựng hình tượng nhân vật chính trong tác phẩm “Người mẹ cầm súng”, về sau được dựng thành phim “Khi mẹ vắng nhà”, do Trần Khánh Dư làm đạo

diễn, Nghệ sĩ Ưu tú Ngọc Thu thủ vai chính

Một con đường tại quận Tân Bình, Thành phố Hồ Chí Minh được đặt theo tên bà Ngoài