tiểu luận PLDC

Sự nghiệp đổi mới mở cửa phát triển kinh tế, nhiều nhà máy, xí nghiệp ra đời và đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện nhưng bên cạnh đó là mặt trái của quá trình phát triển kinh tế

TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH

KHOA KHOA HỌC

TIỂU LUẬN MÔN HỌC PHÁP LUẬT ĐẠI CƯƠNG

ĐỀ TÀI 7: Tìm hiểu về Quyền hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể và hiến xác trong Bộ luật Dân sự 2015.

NHÓM SINH VIÊN THỰC HIỆN:

TP Hồ Chí Minh, tháng 8 năm 202

2 NGUYỄN HỒNG QUYÊN 19117065 DH19CT

3 NGUYỄN THỊ BÍCH PHƯỢNG 19117063 DH19CT

5 ĐẶNG THỊ MINH HẬU 19117025 DH19CT

6 NGUYỄN THỊ THÙY DUYÊN 19138016 DH19TD

8 TRẦN THỊ KIM LIÊN 19123055 DH19KE

MỤC LỤC

1.CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN CỦA QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI, HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT

1.1, Cơ sở lý luận

2.2 Cơ sở thực tiễn

2 QUYỀN HIẾN XÁC CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CHẾT THEO

PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH

2.1 Khái niệm, đặc điểm của quyền hiến xác của cá nhân sau khi chết

2.2 Khái niệm

2.3 Đặc điểm

3 NHỮNG QUY ĐỊNH VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI; HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT

4 THỰC TRẠNG, GHÉP MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI HOẶC HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT.

4.1 Vai trò và ỹ nghĩa của việc thừa nhận quyền hiến bộ phận cơ thể người hiến xác sau khi chết 4.2 Thực trạng của việc thực hiện quyền hiến bộ phận cơ thể người hoặc hiến xác sau khi chết

5 NHỮNG BIỆN PHÁP VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI, HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT.

1 Những biện pháp thực hiện có hiểu quả quyền hiến bộ phận cơ thể người hiến xác sau khi chết

2, Hướng hoàn thiện về pháp luật về hiến xác, hiến bộ phận cơ thể sau khi chết

KẾT LUẬN

TÀI LIỆU THAM KHẢO

LỜI CẢM ƠN

Để hoàn thành Đề tài 7 Tìm hiểu về Quyền hiến, nhận mô, bộ phận cơ thể và hiến xác trong Bộ luật Dân sự 2015 này trước tiên em xin gửi đến thầy Ninh Trường Đại Học Nông Lâm lời cảm ơn chân thành và sâu sắc nhất

Đặc biệt, em xin gởi đến thầy Ninh người đã tận tình hướng dẫn cách làm một bài tiểu luận, word báo cáo và hướng dẩn cách thức làm đề tài như thế nào, biết được cách trình bài của một bài báo cáo và cũng như word như thế nào!, giúp đỡ em hoàn thành đề tài của

bộ môn pháp luật đại cương này, lời cảm ơn sâu sắc nhất

Vì kiến thức bản thân còn hạn chế, trong quá trình làm và hoàn thiện đề tài này em không tránh khỏi những sai sót, kính mong nhận được những ý kiến đóng góp từ thầy Ninh

Em xin chân thành cảm ơn

1 CƠ SỞ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN CỦA QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI , HIẾN XÁC CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CHẾT

1.1 Cơ sở lý luận:

Con người luôn là trung tâm, là tâm điểm hướng tới của mọi cuộc cách mạng xã hội Việc ghi nhận các quyền của con người là một trong những yếu tố đánh giá sự tiến bộ của từng giai đoạn lịch sử, của từng nhà nước khác nhau Nhà nước Việt

Nam luôn coi trọng các quyền của con người – trong đó có quyền nhân thân

Con người có quyền quyết định đối với những gì thuộc về mình như quyền nhân thân, con người có quyền được bảo vệ tên tuổi, danh dự…có quyền cho hay không cho người khác

sử dụng bộ phận của quyền nhân thân Khi hiến xác thì những bộ phận trên cơ thể con người sẽ được dùng vào các mục đích y tế, nghiên cứu khoa

học…

Về mặt sinh học, con người là một cơ thể thống nhất bao gồm nhiều bộ phận hợp lại để hoạt động Tuy nhiên không phải ai sinh ra các BPCT cũng hoàn thiện mà có những người họ bị khuyết thiếu một bộ phận nào đó hay có những người sinh ra họ phát triển bình thường nhưng vì một lý do nào đó họ bị mất đi Mặt khác, trên thực tế có những người do tai nạn hay vì tình thương, vì sự nhân đạo, họ tự nguyện hiến xác mình cho người khác để cứu chữa bệnh hay nhằm mục đích phục vụ cho nhu cầu nghiên cứu khoa học

Về mặt pháp lý, quyền bảo vệ sức khỏe, tính mạng con người đã được quy định trong Hiến pháp 1992 và BLDS 1995, và lần đầu tiên quyền hiến xác sau khi chết được thừa nhận và quy định tại Điều 34 BLDS 2005

1.2 Cơ sở thực tiễn

Thực tế cuộc sống cho thấy rằng nhiều trường hợp con người do tai nạn, do sự kiện bất ngờ dẫn đến chết lâm sàng hay chết thực sự Tuy nhiên, một số bộ phận trên cơ thể của họ vẫn còn có thể dùng để chữa bệnh hoặc để nghiên cứu khoa học Vì vậy mà họ muốn hiến xác cùng với các bộ phận trên cơ thể của mình cho các trung tâm nghiên cứu y học nhằm mục đích chữa bệnh hoặc nghiên cứu khoa học

Ở nước ta những người chết vì rủi ro, bão lũ, tai nạn giao thông hàng năm là rất lớn Theo

số liệu thống kê 6 tháng đầu năm 2006 đã có 6000 người chết do tai nạn giao thông, cứ bình quân mỗi tháng là 1000 người chết (Báo Tuổi trẻ ngày 10/8/2006) Đó là một việc không may nhưng một người chết có thể cứu được ít

nhất bảy người: 2 quả thận – 2 người, 2 lá phổi – 2 người, tim – 1 người, gan có thể cho 2 hoặc 3 người, chưa kể giác mạc và ruột cũng có thể cứu chữa người bệnh Như vậy việc hiến xác của cá nhân có vai trò hết sức quan trọng và có ý nghĩa vô cùng to lớn

Sự nghiệp đổi mới mở cửa phát triển kinh tế, nhiều nhà máy, xí nghiệp ra đời và đời sống nhân dân ngày càng được cải thiện nhưng bên cạnh đó là mặt trái của quá trình phát triển kinh tế đã dẫn đến cạn kiệt tài nguyên, môi trường ô nhiễm, ngày càng nhiều loại bệnh phát sinh: viêm gan A, B, teo thận… Thực tế cho thấy một số nước trên thế giới như Pháp, Mỹ…đã cho phép hiến xác sau khi chết và đã đem lại những kết quả ấn tượng, mỗi người bệnh sau khi được ghép thận, gan có khả năng sống cao hơn, lâu dài hơn và chi phí

ít tốn kém hơn so với chạy thận nhân tạo…

Việc pháp luật thừa nhận quy định quyền hiến xác sau khi chết sẽ tạo hành lang pháp lý

để ngành giải phẫu học nước ta có những bước đột phá trong những năm tới

2 QUYỀN HIẾN XÁC CỦA CÁ NHÂN SAU KHI CHẾT THEO PHÁP LUẬT HIỆN HÀNH

2.1 Khái niêm, đặc điểm của quyền hiến xác của cá nhân sau khi chết:

2.2 Khái niệm:

Theo điều 34 Bộ Luật Dân sự 2005 quy định về quyền hiến xác, bộ phận cơ thể sau khi chết như sau:

“Cá nhân có quyền hiến xác, bộ phận cơ thể của mình sau khi chết vì mục đích chữa bệnh cho người khác hoặc nghiên cứu khoa học

Việc hiến và sử dụng xác, bộ phận cơ thể của người chết được thực hiện theo quy định của pháp luật.”

Theo điều 5 Luật HIẾN, LẤY, GHÉP MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI VÀ HIẾN, LẤY XÁC

“Người từ đủ mười tám tuổi trở lên, có năng lực hành vi dân sự đầy đủ có quyền hiến

mô, bộ phận cơ thể của mình khi còn sống, sau khi chết và hiến xác.”

2.3 Đặc điểm:

Đây là một trong những quyền nhân thân của con người vì thế, quyền hiến xác sau khi chết luôn gắn liền với một chủ thể nhất định, không thể dịch chuyển cho chủ thể khác, không xác định được bằng tiền

 Đặc điểm của quyền hiến xác, bộ phận cơ thể sau khi chết:

 Thứ nhất, mang đặc điểm chung của quyền nhân thân:

– Mang tính cá nhân tuyệt đối;

– Quyền hiến xác là quyền nhân thân không được xác định bằng tiền – Giá trị nhân thân và tiền tệ không phải là những đại lượng tương đương và không thể trao đổi ngang giá

– Quyền nhân thân được xác lập trực tiếp trên cơ sở của những quy định pháp luật

– Quyền nhân thân là một quyền tuyệt đối Mỗi chủ thể có một giá trị nhân thân khác nhau nhưng được bảo vệ như nhau khi các giá trị đó bị xâm phạm

 Thứ hai, Quyền hiến xác của cá nhân sau khi chết mang những điểm riêng:

Đem lại lợi ích cho người khác, cho toàn xã hội, là niềm vui khi cứu sống được người khác đang mắc bệnh nguy kịch hiểm nghèo đang chờ sự giúp đỡ, đặc biệt

là khi những người bệnh đó lại là người thân thích ruột thịt của mình, niềm vui khi thấy mình có thể cống hiến cho sự nghiệp nghiên cứu khoa học Lợi ích của chủ thể thực hiện quyền này chủ yếu là về mặt tinh thần bởi họ sẽ cảm thấy khi mình sống hết cuộc đời rồi khi chết đi vẫn có thể làm được một việc có ích Đó

là những điểm riêng biệt của quyền hiến xác so với các quyền nhân thân khác

Trên thực tế, việc thực hiện quyền hiến xác, bộ phận cơ thể sau khi chết của cá nhân vẫn gặp rất nhiều khó khăn trở ngại cần khắc phục Việc thực hiện quyền hiến xác còn khá hạn chế Từ khi quyền hiến xác sau khi chết của cá nhân được ghi nhận nhưng số người hiến xác sau khi chết còn rất ít trong khi đó việc nghiên cứu học tập của y khoa và số bệnh nhân chờ được ghép các bộ phận cơ thể còn đang rất nhiều mà nguồn tạng, mô, các

bộ phận cơ thể,…còn đang rất khan hiếm Tại Việt Nam nhu cầu ghép tạng là rất lớn, nhất

là ghép thận và ghép gan, nhưng y học không đáp ứng được chủ yếu vì thiếu nguồn tạng

Tuy nhiên, khó khăn lớn nhất của chúng ta là không có đủ người hiến tạng Do vậy cần tăng cường khuyến khích mọi cá nhân tự nguyện đăng ký hiến xác sau khi chết hơn nữa

Có rất nhiều nguyên nhân khiến số lượng người hiến xác sau khi chết hạn chế:

+Thứ nhất, do phong tục tập quán của người Việt Nam ta “chết phải toàn thây” nên việc dụng chạm dao kéo vào người chết là một điều cấm kỵ

+Thứ hai, do ảnh hưởng của tôn giáo chủ yếu là theo Phật giáo thì người chết chỉ là chấm dứt sự tồn tại ở thế giới này nhưng khi chết họ sẽ chuyển sang tồn tại ở một thế giới khác nên sự nguyên vẹn cơ thể là một điều quan trọng hơn nữa sau khi chết là lúc chuyển giao từ thể này sang thể khác nên hạn chế việc dụng chạm vào người chết

+Thứ ba, do một số người còn chưa biết đến quyền này do ít tiếp cận đến các phương tiện thông tin đại chúng, hoặc biết nhưng chưa hiểu hết được những lợi ích mang lại cho người khác từ việc làm của mình hoặc là do người thân ngăn cản

3 NGUYÊN TẮC VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI; HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT

- Tự nguyện đối với người hiến, người được ghép

- Vì mục đích nhân đạo, chữa bệnh, giảng dạy hoặc nghiên cứu khoa học

- Không nhằm mục đích thương mại

- Giữ bí mật về các thông tin có liên quan đến người hiến, người được ghép, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác

4 THỰC TRẠNG, GHÉP MÔ, BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI HOẶC HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT.

4.1 Vai trò và ý nghĩa

Việc thừa nhận quyền hiến bộ phận cơ thể,hiến xác sau khi chết có vài trò vô cùng quan trọng,là 1 việc làm mang ý nghĩa nhân văn cao cả

Đối với người bệnh ở nước ta: số liệu thống kê hàng năm có hàng nghìn người bị suy thận mãn cầu phải chạy thận nhân tạo độ đó hàng năm người bệnh phải tiểu tốn một khoản tiền vô cùng lớn cho vấn đề này Đặc biệt là những người mắc những bệnh về gan,tim Nếu không có bộ phận cơ thể để cấy ghép kịp thời sẽ nguy hiểm đến tính mạng.Do vậy việc thừa nhận quyền hiến và nhận các các bộ phận cơ thể người hoặc hiến xác sau khi chết là tia hy vọng giúp có đủ nguồn mô tạng để cấy ghép cứu chữa kịp thời giúp người bệnh vượt qua cơn nguy kịch về tính mạng và kéo dài tuổi thọ cho họ.Đồng thời giảm được những chi phí thuốc thang,chi phí về chạy thận nhân tạo và các chi phí không cần thiết khác

Đối với người hiến bộ phận cơ thể người hiến xác sau khi chết: những người này có thể

là người thân của người bệnh cần cấy, ghép họ cũng có thể cho vì mục đích nghiên cứu khoa học , họ có thể hiến bộ phận cơ thể người sau khi chết hoặc còn sống Qua đó việc thừa nhận quyền này có vai trò vô cùng quan trọng đối với người hiến bởi vì nó thể hiện được tình cảm cũng như lòng nhân đạo bao dung của mình đối với người bệnh và đối với ngành giải phẫu học.Tạo điều kiện cho việc hình thành ngân hàng mô tạng ở nước ta sau này

Đối với nhà nước: Việc thừa nhận hiến bộ phận cơ thể người , hiến xác sau khi chết nó thể hiện nhà nước ta ngày càng quan tâm đến quyền lợi sức khỏe nhân dân , còn giúp nhà nước ta xây dựng một hệ thống y tế phát triển để phục vụ cho nhân dân có hiệu quả , đáp

ứng tốt hơn những nhu cầu chữa bệnh của nhân dân và nghiên cứu khoa học Việc thừa nhận này cũng có vai trò to lớn đưa đất nước ta hội nhập với thế giới

4.2 Thực trạng của việc thực hiện quyền hiến bộ phận cơ thể người hoặc hiến xác sau khi chết.

Quyền hiến xác người sau khi chết lần đầu tiên được thừa nhận và quy định tại điều 34

bộ luật Dân sự 2005 và luật hiến lấy ghép mô bộ phận cơ thể người và hiến lấy xác 2006 , mặc dù việc hiến ,cấy, ghép mô bộ phận cơ thể người đã được nghiên cứu và thực hiện trước đó hàng chục năm.Ở Việt Nam ,theo số liệu thống kê như cầu cần được hiến , lấy, ghép mô bộ phận cơ thể người ở nước ta là rất lớn và ngày càng gia tăng Cụ thể , cả nước có khoảng 5000-6000 người suy thận mãn tính cần được ghép thận Tại 5 bệnh viện lớn ở Hà Nội đã có gần 1500 người được chỉ định ghép gan nhưng không có nguồn cho , nên số bệnh nhân này đang trong tình trạng nguy hiểm đến tính mạng Ước tính,do không

có nguồn của người cho thận cho gan ở Việt Nam đã có hơn 200 người phải sang Trung Quốc và một số nước khác để ghép thận , ghép gan , không chỉ là ghép thận ghép gan số bệnh nhân cần phải ghép giác mạc cũng ngày càng tăng

Đến nay có khoảng hơn 500 người bệnh đang chờ được ghép giác mạc cũng ngày càng tăng Riêng tại Viện mắt Trung ương ,mỗi năm như cầu ghép giác mạc từ 500 ca/năm trở lên.Từ năm 1985 đến nay , viện mới chỉ ghép được 1500 ca , riêng năm 2004 ghép được

103 cả , năm 2005 ghép được 150 ca.Số giác mạc được dùng để ghép chủ yếu lấy từ nguồn viện trợ của các tổ chức phi Chính phủ nước ngoài (50-100 giác mạc/năm) số còn lại được lấy từ bệnh nhân bị bỏ nhãn cầu và các nguyên nhân khác mà giác mạc có đủ tiêu chuẩn sử dụng Trước như cầu cấp bách trên,ngay từ năm 1992 nhà nước đã đầu tư cơ sở vật chất, phương tiện,cán bộ cho đến nay Việt Nam đã có 10 bệnh nhân có đủ khả năng và điều kiện ghép thận

Từ khi bộ luật Dân sự 2005 ra đời và có hiệu lực 1/11/2006 thì tại điều 34 lần đầu tiên trong lịch sử luật đã thừa nhận quyền hiến xác , bộ phận cơ thể người sau khi chết của cá nhân Đây là một một điểm vô cùng tiến bộ của pháp luật nước ta nó cũng phản ánh tư

duy của các nhà làm luật cũng có nhiều đổi mới và nắm bắt được tình hình thực tế Từ đó

số lượng người hiến xác đã tăng lên rất nhiều đó chính là nhờ các quy định của pháp luật

đã góp phần thay đổi ,nâng cao nhận thức của người dân về vấn đề này cũng như thấy được những ý nghĩa lớn lao mà việc hiến xác đem lại.Mới đây tại bệnh viện Việt Đức ở

Hà Nội đã thực hiện ghép tạng cứu sống 4 bệnh nhân từ tạng của một bệnh nhân 30 tuổi

bị chết não vì tai nạn giao thông.Ngừời nhà bệnh viện xấu số đã hiến tặng cho bệnh viện 1 quả tim ,1 lá gan ,2 quả thận và 2 giác mạc Từ nguồn tạng này bệnh viện đã ghép thành công tim ,gan, thận cùng lúc chờ 4 bệnh nhân Từ tạng và mô của 1 người chết có thể cứu sống được 4 người khác và đem lại ánh sáng cho đến 1 hoặc 2 người nữa Quả thực đó là một việc làm chứa đựng tính nhân đạo cao cả và nhân văn sâu sắc không phải ai cũng có

đủ bản lĩnh để vượt qua được sức ép từ gia đình, dòng họ, rồi quan niệm về tâm linh để

có thể hiến tặng xác của mình Các nhà giải phẫu học và sinh viên y khoa là những người thấu hiểu hơn ai hết sự cống hiến có một không hai ấy , chúng ta thực lòng cảm phục những con người ấy

5 NHỮNG BIỆN PHÁP VÀ HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ QUYỀN HIẾN BỘ PHẬN CƠ THỂ NGƯỜI, HIẾN XÁC SAU KHI CHẾT

5.1 Những biện pháp thực hiện có hiểu quả quyền hiến bộ phận cơ thể người hiến xác sau khi chết.

- Việc lấy mô, bộ phận cơ thể người sống phải được người đó tự nguyện và viết thành văn bản

- Việc lấy mô hoặc một bộ phận của cơ thể người chết được tiến hành trong các trường hợp:

+ Người chết có di chúc để lại đồng ý cho mô hoặc một bộ phận cơ thể của họ

+ Người chết không có di chúc nhưng được thân nhân người chết đồng ý cho bằng văn bản

+ Người chết vô thừa nhận