- Thơ hay: Xuân Diệu đặt ra yêu cầu với một tác phẩm thơ đích thực có giá trị phải đạt đến đỉnh cao cả nội dung lẫn hình thức: cả lời ngôn từ, hình thức nghệ thuật cả tư tưởng, cảm xúc
Trang 1UBND TỈNH BẮC NINH
SỞ GIÁO DỤC - ĐÀO TẠO
ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN DỰ THI HSG QUỐC GIA LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2010 - 2011 Môn thi: Ngữ văn
Thời gian làm bài: 180 phỳt (không kể thời gian phát đề)
Ngày thi: 08 tháng 10 năm 2010
==========
Cõu 1 : (NLXH 8 điểm)
Từ đèn xanh, đèn đỏ, đèn vàng trên cột đèn tín hiệu giao thông, hãy liên tưởng
đến hành trình cuộc sống
(Chú ý: Khuyến khích tư duy sáng tạo, không hạn chế thể thức làm bài)
Cõu 2 : (NLVH 12 điểm)
Suy nghĩ của anh, chị về ý kiến của Xuân Diệu:
"Thơ hay, lời thơ chín đỏ trong cảm xúc"
Hãy chọn và phân tích một bài thơ trong chương trình trung học phổ thông để
làm sáng tỏ ý kiến đó
========== Hết ===========
Họ và tờn thớ sinh: ……….Số bỏo danh: …………
ĐỀ CHÍNH THỨC
Trang 2(Đề thi này có 01 trang)
HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ THI CHỌN ĐỘI TUYỂN DỰ THI HSG QUỐC GIA LỚP 12 THPT
NĂM HỌC 2010 - 2011 Môn thi: Ngữ văn
Ngày thi: 08 tháng 10 năm 2010
==========
Câu 1 ( 8 điểm) :
I Yêu cầu chung:
- Học sinh cần nắm đây là một đề nghị luận xã hội dạng mở Yêu cầu liên tưởng phải hợp lí, suy nghĩ phải chân thành, sâu sắc; dẫn chứng phong phú, diễn đạt giàu cảm xúc, giàu chất văn
+ Nội dung : Đèn xanh, đèn đỏ, đèn vàng là những tín hiệu giao thông, báo hiệu cho những người tham gia giao thông: được đi, dừng lại, chuẩn bị để đảm bảo trật tự
an toàn trong giao thông cộng đồng Từ hành trình giao thông, tín hiệu giao thông thí sinh có thể liên tưởng đến hành trình cuộc sống đến sự dấn bước, điểm dừng, lời cảnh báo, suy ngẫm về bước đi và sự dừng lại, đến cơ hội và sự thách thức, đến khát vọng
và những giới hạn cho phép…Từ đó có thể rút ra những bài học sâu sắc về cuộc sống
+ Phương pháp: Vận dụng phối hợp và linh hoạt các thao tác nghị luận: Giải thích chứng minh bình luận, so sánh, phản bác
+ Hình thức: tuỳ chọn, khuyến khích những cách trình bày sáng tạo
II Biểu điểm :
- Điểm 7- 8: Người viết tỏ ra có suy nghĩ giản dị mà thấm thía, liên tưởng phong phú, diễn đạt hành văn lưu loát giàu cảm xúc; bố cục sáng rõ, chặt chẽ, thuyết phục
- Điểm 5- 6 : Liên tưởng phong phú, diễn đạt lưu loát, song bố cục chưa mạch lạc Lập luận chưa chặt chẽ sâu sắc
- Điểm 3- 4 : Liên tưởng, suy nghĩ còn tản mạn, sơ sài Bố cục còn rối
- Điểm 1-2: Nội dung nghèo nàn, diễn đạt kém
Khuyến khích tư duy sáng tạo, cách trình bày độc đáo.
Câu 2 ( 12 điểm) :
I Yêu cầu chung: Làm sáng tỏ một nhận định của Xuân Diệu về yêu cầu, phẩm chất
của thơ ca
Thao tác chủ yếu: giải thích, bình luận, phân tích, chứng minh
Kiến thức chủ yếu cần huy động: kiến thức lí luận văn học về đặc trưng của thơ
ca, kiến thức về một bài thơ cụ thể trong chương trình phổ thông
II Yêu cầu cụ thể: Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau song cần nêu được những ý cơ bản sau:
1 Giải thích- bình luận:
-Thơ là gì: Thơ ca là tiếng nói của tâm hồn là tiếng nói của tình cảm con người Thuộc phương thức trữ tình, thơ lấy điểm tựa là sự bộc lộ thế giới nội cảm của nhà thơ, những rung động mãnh liệt của trái tim thi sĩ trước cuộc đời Cảm xúc đóng vai trò quyết định, là nguồn cội của mọi sáng tạo nghệ thuật
Trang 3- Thơ hay: Xuân Diệu đặt ra yêu cầu với một tác phẩm thơ đích thực có giá trị phải đạt đến đỉnh cao cả nội dung lẫn hình thức: cả lời ( ngôn từ, hình thức nghệ thuật) cả tư tưởng, cảm xúc phải đạt đến độ chín muồi, đẹp đẽ nhất, mãnh liệt nhất ( chín đỏ)
Cụ thể:
+ Lời thơ phải đẹp ( giàu hình ảnh, tinh tuý, hàm súc có âm thanh nhịp điệu rõ rệt )
+ Lời thơ phải chứa đựng cảm xúc mãnh liệt, cao đẹp, những suy ngẫm sâu sắc
về con người cuộc đời
+ Những lời đẹp đẽ ấy chính là sự thăng hoa cảm xúc mãnh liệt của nhà thơ
trư-ớc cuộc đời Ngược lại cảm xúc mãnh liệt, suy ngẫm sâu sắc phải được thể hiện qua lời đẹp "Tài gia tình chi phát"( tài do tình mà ra) Chỉ khi cái đẹp của ngôn từ của hình thức nghệ thuật chứa đựng, thể hiện cảm xúc, suy ngẫm mãnh liệt sâu sắc của nhà thơ trước cuộc sống thì mới có thơ đích thực- thơ hay
- ý kiến của Xuân Diệu đặt ra yêu cầu đối với một tác phẩm thơ đích thực Xuân Diệu coi trọng nghệ thuật nhưng khẳng định vai trò cốt lõi của cảm xúc trong thơ Để sáng tạo nên những vần thơ đích thực, để vươn tới đỉnh cao của nghệ thuật chân chính, người nghệ sĩ không những phải có tài mà cần phải có tâm, có tình cảm mãnh liệt, sống hết mình với cuộc đời, biết xúc động nhạy cảm trước mọi niềm vui nỗi buồn của con người và biết làm lây lan tình cảm, gửi đến bạn đọc những thông điệp sâu sắc qua các phương tiện, hình thức nghệ thuật đẹp đẽ
2 Chọn và phân tích một bài thơ trong chương trình THPT để chứng
minh Thí sinh tự do chọn lựa bài thơ mà mình tâm đắc nhất, có thể trình bày theo
những cách khác nhau song cần làm rõ :
+ Hoàn cảnh cảm hứng, cảm xúc chủ đạo và mạch cảm xúc của bài thơ để cảm nhận sự mãnh liệt trong cảm xúc của tác giả khi sáng tạo
+ Cảm nhận sự thể hiện cảm xúc mãnh liệt trong tác phẩm thông qua ngôn ngữ,
hình tượng đẹp đẽ để thấy lời thơ đã thực sự chín đỏ trong cảm xúc.
+ Khẳng định chính sự mãnh liệt, chín muồi trong cảm xúc, sự thăng hoa của lời thơ đã làm nên sức sống bền lâu của tác phẩm trong lòng bạn đọc
III Biểu điểm:
- Điểm 11-12 : Hiểu rõ nhận định, hiểu bài thơ, kiến thức sâu sắc, phong phú Phối hợp nhuần nhuyễn lí luận và kiến thức tác phẩm Phối hợp linh hoạt thao tác giải thích- bình luận, phân tích- chứng minh Diễn đạt chau chuốt, tinh tế, giàu cảm xúc, không mắc lỗi về chính tả, ngữ pháp
- Điểm 9- 10: Hiểu nhận định, giải thích còn bỏ sót ý nhỏ, có kiến thức lí luận song chưa sâu Kiến thức tác phẩm sâu sắc, chứng minh nhuần nhuyễn, văn viết tinh tế, giàu hình ảnh, giàu cảm xúc
- Điểm 6-7: Hiểu nhận định nhưng giải thích còn chung chung Hiểu bài thơ, diễn đạt mạch lạc có hình ảnh, có cảm xúc Chưa có sự gắn kết chặt chẽ giữa hai phần: lí luận
và tác phẩm, giải thích và chứng minh
- Điểm 4: Phân tích bài thơ một cách chung chung sơ sài, diễn đạt lủng củng, mắc nhiều lỗi trong diễn đạt
Trang 4- Điểm 1- 2: Hoàn toàn không hiểu đề, kiến thức tác phẩm nghèo nàn, diễn đạt kém.
Chú ý: Có thể định lượng phần 1 lí luận-5 đ, ý 1-1 đ, ý 2- 3đ, ý 3- 1đ Phần 2
PT tác phẩm minh hoạ - 7 điểm, ý 1- 2 đ, ý 2: 4 điểm, ý 3- 1đ Nhưng cần kết hợp
chấm ý và chấm diễn đạt
Hết