Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Giải quyết vấn đề; KT: trình bày một phút… Sản phẩm học tập: Trình bày bằng miệng.. Hoạt động của GV Hoạt động của học sinh Nội dung cần đạt..[r]
Trang 1Ngày soạn:06/11/2018
Ngày dạy: Tiết: , Ngày
Tiết: , Ngày
Tiết 44: Tiếng Việt
THÀNH NGỮ
A MỤC TIÊU CẦN ĐẠT:
1 Kiến thức:
- Khái niệm thành ngữ Nghĩa của thành ngữ Chức năng của thành ngữ trong câu Đặc điểm diễn đạt và tác dụng của thành ngữ
2 Kỹ năng:
- Nhận biết thành ngữ Giải thích ý nghĩa của một số thành ngữ thông dụng
3 Thái độ:
- Yêu thành ngữ Việt Nam
3 Định hướng phát triển năng lực:
- Giao tiếp tiếng Việt, tự quản bản thân, hợp tác, khái quát, tổng hợp…
B CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Tài liệu: Sgk, chuẩn KTKN và các TLTK liên quan đến bài giảng,…
- Phương tiện: Giáo án,…
- Thiết bị: Bảng phụ, phấn màu,…
2 Chuẩn bị của học sinh:
- Đọc và soạn bài theo hướng dẫn của GV
C/ PHƯƠNG PHÁP – KĨ THUẬT DẠY HỌC:
- Thuyết trình, Vấn đáp, giải thích, minh hoạ, phân tích,nêu và giải quyết vấn đề
D/ TIẾN TRÌNH DẠY HỌC:
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG (5p) Mục đích:
+ Kiểm tra việc học bài, việc thực hiện nhiệm vụ về nhà cũng như chuẩn bị bài mới của HS
Phương thức hoạt động: Cá nhân
Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Thuyết trình 1 phút
Sản phẩm học tập: vở soạn, vở bài tập
Thiết bị sử dụng (nếu có)
1 Ổn định lớp:
Kiểm tra sĩ số, vệ sinh lớp
2 Kiểm tra bài cũ của HS:
+ Giao nhiệm vụ: (HS nghe và thực hiện các yêu cầu của GV)
* Câu hỏi:
- Kiểm tra vở soạn, bài tập
* Đáp án:
- HS làm bài tập và soạn bài đầy đủ
* Định hướng học sinh trả lời câu hỏi:
Trang 2(7A); (7B)
1 Giới thiệu bài mới:
Trong tiếng Việt có một khối lợng khá lớn thành ngữ Thành ngữ là một loại tổ hợp từ( cụm từ) cố định Vậy thành ngữ là gì? Nó có nghĩa nh thế nào? và chúng ta nên sử dụng thành ngữ ra sao? Bài học hôm nay sẽ giúp chúng ta điều đó
HOẠT ĐỘNG 2: HèNH THÀNH KIẾN THỨC (15p) Mục đớch:Khỏi niệm thành ngữ Nghĩa của thành ngữ Chức năng của thành ngữ trong
cõu Đặc điểm diễn đạt và tỏc dụng của thành ngữ
Phương thức hoạt động: Nhúm, cỏ nhõn
Phương phỏp, kĩ thuật dạy học: Phõn tớch mẫu, Vấn đỏp; KT:, trỡnh bày một phỳt… Sản phẩm học tập: Bỏo cỏo bằng miệng
Thiết bị sử dụng (nếu cú):
Hoạt động của giỏo viờn Hoạt động của học sinh Nội dung cần đạt
Hoạt động 1: Thế nào là
thành ngữ?
GV gọi HS đọc mục 1 SGK
trang 143 tỡm hiểu thế nào
là thành ngữ Chỳ ý cụm
từ : lờn thỏc xuống ghềnh.
GV: Cú thể thay vài từ
trong cụm từ này khụng?
Cú thể xen vào từ khỏc
được khụng? Cú thể thay
đổi vị trớ trong cụm từ được
khụng ?
GV: Vậy thành ngữ cú cấu
tạo như thế nào?
Núi chung là cố định
nhưng cũng cú một số
trường hợp thành ngữ cú
biến đổi.
GV: Thành ngữ “lờn thỏc
xuống ghềnh” cú nghĩa là
gỡ?
_ Thỏc : chổ nước chảy
dốc xuống từ trờn nỳi cao
_ Ghềnh : vũng sõu cú
nước xoỏy mạnh
Chỉ sự vất vả khú
nhọc nghĩa tỡm ẩn
- Khụng thể
HS cựng bàn luận suy nghĩ
HS cựng bàn luận suy nghĩ
Trả lời
Nhỏt gan
I Thế nào là thành ngữ?
Vớ dụ:
Thành ngữ là loại cụm từ
cú cấu tạo cố định,biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh
* Chỳ ý : Tuy nhiờn một số trường hợp thành ngữ cú biến đổi đụi chỳt
Vớ dụ : Đứng nỳi này trụng nỳi nọ
Đứng nỳi này trụng nỳi khỏc
Trang 3GV: Tham sống sợ chết
nghĩa là gì”?
GV: Nghĩa của thành ngữ
được hiểu như thế nào?
GV: Phân biệt các thành
ngữ sau, thành ngữ nào có
nghĩa trực tiếp, thành ngữ
nào có nghĩa bóng?
Nghĩa đen:
Tham sống sợ chết.
Bùn lầy nước đọng.
Mưa to gió lớn
Mẹ góa con côi
Năm châu bốn biển
Nghĩa hàm ẩn:
Ruột để ngoài da
Lòng lang dạ thú
Rán sành ra mỡ
Khẩu phật tâm xà
GV yêu cầu HS đọc và trả
lời yêu cầu mục 1 SGK
trang 144
GV: Xác định vai trò ngữ
pháp của thành ngữ?
GV: Thành ngữ đảm nhận
chức vụ gì trong câu?
GV: Việc sử dụng các
thành ngữ trên có tác dụng
gì?
GV: So sánh “bảy nổi ba
chìm” với long đong phiêu
bạt “Tối lửa tắt đèn” với
khó khăn hoạn nạn?
- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó
HS chia nhãm tr¶ lêi
Bảy nổi ba chìm vị ngữ
Tối lửa tắt đèn làm phụ ngữ của danh từ “ khi”
- Chủ ngữ, vị ngữ, phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ
- Có tính hình tượng và biểu cảm cao
Thành ngữ ngắn gọn và hàm xúc và hay hơn
- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các từ tạo nên nó
Ví dụ :
Tham sống sợ chết.
- Đa số các thành ngữ được tạo thành thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn
dụ so sánh
Ví dụ : Ruột để ngoài da
II Sử dụng thành ngữ
- Thành ngữ có thể làm chủ ngữ vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ , cụm động từ
- Thành ngữ ngắn gọn,hàm xúc có tính hình tượng,tính biểu cảm cao
HOẠT ĐỘNG 3: LUYỆN TẬP Mục đích:
+ Giúp HS củng cố, vận dụng những kiến thức đã học để giải quyết các bài tập
Phương thức hoạt động: cá nhân
Phương pháp, kĩ thuật dạy học: Giải quyết vấn đề; KT: trình bày một phút…
Sản phẩm học tập: Trình bày bằng miệng
Hoạt động của GV Hoạt động của học sinh Nội dung cần đạt
Trang 4Bài tập 1:
- Gọi hs đọc yêu cầu bài tập
sgk/145
- GV: hướng dẫn các em
giải thích các thành ngữ
cho đúng
- Gọi hs lên bảng hoàn
thành bài tập, nhận xét cho
điểm
Bài tập 3
- Gọi hs đọc yêu cầu bài tập
sgk/145
GV: Hướng dẫn hs thêm
yếu tố để thành ngữ được
trọn vẹn
- Gọi hs lên bảng hoàn
thành bài tập, nhận xét cho
điểm
- Hs đọc
- Hs lắng nghe và hoàn thành bài tập
- Hs làm bài tập của mình
- HS đọc
- Hs lắng nghe và hoàn thành bài tập
- Hs làm bài tập của mình
III/ Luyện tập:
Bài tập 1
a Sơn hào hải vị: món ăn
phong phú, quí hiếm, sang trọng
Nem công chả phượng:
món ăn sang trọng
b Khỏe như voi: có sức
khỏe tốt
Tứ cố vô thân: (thành ngữ
gốc Hán)
- Tứ : bốn phương, cố: quay đầu lại nhìn
- Vô thân: không có người thân
Chỉ người đơn độc không nơi nương tựa
c.Da mồi tóc sương: người
già
Bài tập 3
Lời ăn tiếng nói Một nắng hai sương Ngày lành tháng tốt
No cơm ấm áo Bách chiến bách thắng Sinh cơ lập nghiệp
* HOẠT ĐỘNG 4: VẬN DỤNG Mục đích:
+ Giúp HS vận dụng kiến thức vào thực tế
Phương thức hoạt động: Cá nhân
Phương pháp, kĩ thuật dạy học: trình bày một phút…
Sản phẩm học tập:Thành ngữ HS tìm được
Giao nhiệm vụ : (Về nhà)
+ Tìm thêm ít nhất mười
thành ngữ chưa được giới
thiệu ở SGK và giải thích
nghĩa của chúng
+ GV gợi ý, hướng dẫn cụ
thể
- GV chốt, chuyển
Nhận nhiệm vụ:
+ Tìm thành ngữ và giải thích nghĩa
- HS nghe, ghi nhớ
Về nhà
Trang 5* HOẠT ĐỘNG TIẾP NỐI Củng cố :
1 Thành ngữ có cấu tạo như thế nào?
2 Nghĩa của thành ngữ được hiểu như thế nào?
3 Thành ngữ đảm nhận chức vụ gì trong câu?
Dặn dò:
Học thuộc bài cũ ,đọc soạn trước bài mới “Cách làm văn bản biểu cảm về tác phẩm văn học” SGK trang 146