Bài 12. Thành ngữ

Bài 12. Thành ngữ tài liệu, giáo án, bài giảng , luận văn, luận án, đồ án, bài tập lớn về tất cả các lĩnh vực kinh tế, k...

NGỮ VĂN

LỚP 7B

Lên thác xuống ghềnh

Lên núi xuống ghềnh.

Lên núi xuống rừng.

từ khác.

Không thể thêm bớt từ ngữ.

Không thể hoán đổi vị trí các từ.

2 Nhận xét:

- Thành ngữ là cụm từ có cấu tạo cố định và biểu thị một ý nghĩa hoàn chỉnh.

Đứng núi này trông núi nọ

Tìm những biến thể của các thành ngữ sau :

 Đứng núi này trông núi khác

Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng vẫn có thể có những biến đổi nhất định.

 Lưu ý:

 Đứng núi này trông núi kia

Nước đổ lá khoai  Nước đổ lá môn

 Nước đổ đầu vịt

Lòng lang dạ thú  Lòng lang dạ sói

Lên thác xuống ghềnh

Năm châu bốn biển

Khắp thế giới có năm châu lục

và bốn đại dương (biển )

Bắt nguồn từ nghĩa đen của

các từ tạo nên nó

Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa

đen của các từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số

phép chuyển nghĩa như ẩn dụ, so sánh …

- Chỉ sự gian lao vất vả khó khăn nguy hiểm

Nhanh như chớp Rất nhanh , chỉ trong khoảnh khắc

( Như ánh chớp loé lên rồi tắt

Trời mưa rất to kèm theo gió

lớn

Bắt nguồn từ nghĩa đen của

các từ tạo nên nó

1.Tham sống sợ chết

2.Ếch ngồi đáy giếng

3.Lòng lang dạ thú 6. Mẹ goá, con côi

4.Lên thác xuống ghềnh

5.Mưa to, gió lớn

-Thành ngữ là loại cụm từ có cấu

tạo cố định, biểu thị một ý nghĩa trọn vẹn.

- Nghĩa của thành ngữ có thể bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa đen của các

từ tạo nên nó nhưng thường thông qua một số phép chuyển nghĩa như ẩn dụ,

so sánh…

Ghi nhớ 1: SGK/ 144.

Hãy giải thích nghĩa của thành ngữ Khẩu phật tâm xà ?

• Khẩu: Miệng

• Phật: Ông phật

• Tâm: Lòng

• Xà: rắn

⇒ Miệng nói lời từ bi, thương người nhưng trong

lòng lại nham hiểm, độc địa.

⇒ Thành ngữ Hán Việt

=> Muốn hiểu nghĩa của thành ngữ Hán Việt

thì phải hiểu từng yếu tố Hán Việt trong

thành ngữ

b “Tôn sư trọng đạo” là câu thành ngữ nói lên lòng kính trọng và sự tôn vinh nghề dạy học.

Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:

Vị ngữ Chủ ngữ

Phụ ngữ

Thành ngữ có thể làm chủ ngữ , vị ngữ trong câu

hoặc làm phụ ngữ trong cụm danh từ, cụm động từ,

…

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Bảy nổi ba chìm với nước non.

(Hồ Xuân Hương)

So sánh hai cách nói sau:

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

với nước non Bảy nổi ba chìm

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Lênh đênh, trôi nổi với nước non.

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay.

Nước non lận đận một mình Thân cò gian nan, vất vả, gặp nhiều

nguy hiểm bấy nay.

Nhận xét:

Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính

hình tượng, tính biểu cảm cao.

- Thành ngữ có thể làm chủ

ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh từ,cụm động từ…

- Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng, tính biểu cảm cao.

Ghi nhớ 2: SGK/ 144.

III/ LUYỆN TẬP:

Tiết 48 – Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

b Một hôm, có người hàng rượu tên là Lí Thông đi qua đó Thấy Thạch Sanh gánh về một gánh củi lớn, hắn nghĩ bụng: “ Người này khỏe như voi Nó về ở cùng thì lợi biết bao nhiêu” Lí Thông lân la gợi chuyện, rồi

gạ cùng Thạch Sanh kết nghĩa anh em Sớm

mồ côi cha mẹ, tứ cố vô thân, nay có người săn sóc đến mình, Thạch Sanh cảm động,

vui vẻ nhận lời (Thạch Sanh)

c Chốc đà mười mấy năm trời,

Còn ra khi đã da mồi tóc sương

(Truyện Kiều)

a - Sơn hào hải vị : những

món ăn ngon, quý hiếm

được lấy từ trên rừng,dưới

biển.

những món ăn ngon, quý

được trình bày đẹp.

không có ai thân thiết,

ruột thịt.

người già, tóc đã bạc, gia

đã nổi đồi mồi.

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để

thấy rõ lai lịch của các thành ngữ: Con Rồng cháu Tiên , Ếch ngồi đấy giếng , Thầy bói xem voi

Bài tập 2

TRUYỀN THUYẾT “CON RỒNG, CHÁU TIÊN”

Ở miền đất Lạc Việt, có một vị thần thuộc nòi Rồng, con trai của Thần Long Nữ tên là Lạc Long Quân Ở

vùng núi Phương Bắc, có nàng Âu Cơ thuộc dòng họ Thần Nông xinh đẹp tuyệt trần Âu Cơ và Lạc Long

Quân gặp nhau và kết thành vợ chồng Nàng Âu Cơ có mang và sinh ra bọc trăm trứng, nở ra một trăm người con…Con trưởng Âu Cơ được tôn lên làm vua lấy hiệu

là Hùng Vương, đóng đô ở đất Phong Châu, đặt tên

nước là Văn Lang…mấy đời truyền nối ngôi không thay đổi Dựa vào sự tích này, về sau con cháu vua Hùng khi nhắc đến nguồn gốc của mình, thường xưng là Con

Rồng, Cháu Tiên

- Lời tiếng nói

chiến cơ

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn

- Chân cứng đá …

-Máu chảy … mềm

mềm ruột

Bài tập 3

Nước mắt cá sấu

 Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng, nhân từ của những kẻ xấu.

Ăn cháo đá bát.

 Sự bội bạc, phản bội, vong ơn.

 Lời chúc phúc sinh nở dễ dàng, an toàn , thuận lợi, mẹ con đều khoẻ mạnh.

Tiết 48 – Tiếng Việt: THÀNH NGỮ

+ Hoàn thành các bài tập vào vở.

+ Sưu tầm thêm các thành ngữ theo yêu cầu của bài tập 4/145 SGK.

- Chuẩn bị bài mới: Cách làm bài văn biểu cảm về tác phẩm văn học.