Bài giảng ngữ văn 7 bài 12 thành ngữ 5

Ví dụ 1: Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay TIẾT 48: THÀNH NGỮ I.. Em hiểu ý nghĩa cụm từ “ Lên thác xuống ghềnh như thế nào?. Vớ dụ 1: Nước non lận đận một

Lớp 7

Kiểm tra bài cũ :

Từ đồng âm là gì? Lấy

ví dụ 2 cặp từ đồng âm

Từ đồng âm là những từ giống nhau về âm thanh

nhưng nghĩa khác nhau, không liên quan gì đến nhau.

Lưu ý: cần phân biệt từ đồng âm với từ nhiều nghĩa.

Ví dụ từ đồng âm:- ( Cái ) bàn – bàn ( bạc );

- Đường ( đi ) – Đường ( trắng )

TaiLieu.VN

1 Ví dụ 1:

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

TIẾT 48: THÀNH NGỮ

I Thế nào là thành ngữ

? Có thể thay một vài từ trong cụm từ này bằng những từ khác được không? Không thay thế được vì ý nghĩa

trở lên lỏng lẻo, không đặc tả được sự lận đận, vất vả của thân cò.

- Cụm từ: Lên thác xuống ghềnh

? Có thể chêm xen một vài

từ khác vào cụm từ này được không ?

Không thể chêm xen thêm một từ nào

khác vào cụm từ này được

Không thể thay đổi vị trí các từ trong cụm từ này được

? Có thể thay đổi vị trí của các từ trong cụm từ được không?

Em hiểu ý nghĩa cụm từ

“ Lên thác xuống ghềnh như thế nào ?

Nghĩa là lên trên thác, xuống dưới ghềnh

Ý chỉ đến sự khó khăn trong cuộc sống

1 Vớ dụ 1:

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

1 Vớ dụ 1:

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

? Đọc cho các bạn nghe một vài thành ngữ mà

em biết?

- Nhanh như chớp.

- Nước đổ đầu vịt.

- Tham sống sợ chết.

1 Ví dụ 1:

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Tại sao lại nói lên thác xuống ghềnh?

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.

Lên thác xuống ghềnh Chỉ sự gian nan, vất vả, khó khăn.

nghĩa chuyển (nghĩa bóng)

 ẩn dụ

Cụm từ lên thác xuống ghềnh

có nghĩa là gì?

Được hiểu thông qua phép chuyển nghĩa( So sánh)

Tại sao lại nói Nhanh như chớpnhanh như chớp có nghĩa ?

là gì?

So sánh

QUAN SÁT HAI NHÓM THÀNH NGỮ SAU Lớp chia thành 2 nhóm – trao đổi 2 bạn với nhau

? Qua tìm hiểu nghĩa của 2 nhóm

thành ngữ trên, em hãy cho biết:

Nhóm nào được hiểu nghĩa một cách

trực tiếp, nhóm nào phải thông qua

phép ẩn dụ để hiểu ý nghĩa của nó?

-Nhóm 1: Bắt nguồn trực tiếp từ nghĩa

đen của các yếu tố tạo nên nó

-Nhóm 2: Phải suy ra từ nghĩa chung của

cả thành ngữ theo một trong 2 cách: tìm từ đồng nghĩa với chúng; thông qua cácphép chuyển nghĩa( ẩn dụ) , nói quá, miêu tả, liên tưởng, so sánh…

- Đứng núi này trông núi nọ.

- Đứng núi này trông núi khác

- Đứng núi nọ trông núi kia.

-Ba chìm bảy nổi

- Bảy nổi ba chìm

- Năm chìm bảy nổi

? Nhận xét về cấu tạo các thành ngữ trên?

trong các câu trờn ?

-Thân em vừa trắng lại vừa tròn Bảy nổi ba chìm với nước non

( Hồ Xuân Hương )

-Anh đã nghĩ thương em như thế này thì

hay là anh đào giúp em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…

( Tô Hoài )

-> Bảy nổi ba chìm- Làm vị ngữ.

-> Tắt lửa tối đèn- Làm phụ ngữ cho danh từ ''Khi''.

-Anh đã nghĩ thương em như thế này thì

hay là anh đào giúp em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào bắt nạt thì em chạy sang…

( Tô Hoài )

? Tìm cụm từ đồng nghĩa với mỗi thành ngữ trên?- Long đong, phiêu dạt.

- Khó khăn hoạn nạn.

Bảy nổi ba chìm Long đong vất vả

Tắt lửa tối đèn Có chuyện không hay

Tính biểu cảm cao,

có hình tượng , hàm súc

Kém hiệu quả

=> Cái hay là ý nghĩa cô đọng, hàm súc, gợi liên tưởng cho người đọc, người nghe

- Anh đã nghĩ thương em như thế này thì

hay là anh đào giúp em một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đúa nào bắt nạt thì em chạy sang…

( Tô Hoài )

? Chức vụ ngữ pháp của thành ngữ trong câu?

* Thành ngữ có có thể làm chủ ngữ, vị ngữ trong câu hay làm phụ ngữ trong cụm danh

từ, cụm động từ…

* Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính Hình tượng, tính biểu cảm cao.

2 Ghi nhớ – SGK/ 144

sơn hào hải vị, nem công chả phượng

=> Các sản phẩm, món ăn quý hiếm.

Bài tập 1

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp

( Những món ăn của vua chuá ngày xưa )

a -Sơn hào hải vị:

-Nem công chả phượng:

b -Khoẻ như voi:

-Tứ cố vô thân:

 Rất khoẻ

 Mồ côi, đơn độc không anh em họ hàng, nghèo khổ

c Da mồi tóc sương:  Chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi

Kể vắn tắt các truyền thuyết

và ngụ ngôn tương ứng để

thấy rõ lai lịch của các thành ngữ: Con Rồng cháu Tiên, Ếch ngồi đấy giếng, Thầy bói xem voi.

Bài tập 2

Tóm tắt truyện

Ếch ngồi đáy giến g

Chó ngáp phải ruồi

Lên voi xuống chó

Ném tiền qua cửa sổ

Chuột sa chĩnh gạo

gạo

 Lòng tham không có giới hạn, ngày càng quá đáng

Ăn cháo đá bát.

 Sự bội bạc, phản bội, vong ơn.

Nước mắt cá sấu

 Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng, nhân từ của những kẻ xấu.

Bảy nổi ba chìm

Cưỡi ngựa xem hoa:

Treo đầu dê bán thịt chó

ĐEM CON BỎ CHỢ

3 Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn:

Một số các thành ngữ khác

- Áo gấm đi đêm - Chó cùng đứt dậu.

- Chịu thương chịu khó - Thua keo này bày keo

khác.

- Học thuộc bài Làm bài tập còn lại.

- Sưu tầm thành ngữ chưa có trong SGK và giải thích.

- Viết một đoạn văn ngắn trong đó có sử dụng hai thành ngữ trở lên.

- Chuẩn bị bài tiếp theo.