Bài 12 thành ngữ

Nước non lận đận một mìnhThân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay Không thể thay thế bằng từ khác.. THÀNH NGỮCụm từ cố định Ý nghĩa hoàn chỉnh Từ những nhận xét trên em rút ra kết luận gì

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay

Không thể thay thế bằng từ khác Không thể thêm bớt từ ngữ.

Không thể hoán đổi vị trí các từ.

I Thế nào là thành ngữ?

1 Ví dụ: SGK/ 143.

THÀNH NGỮ

Cụm từ

cố định

Ý nghĩa

hoàn chỉnh

Từ những nhận xét trên em rút ra kết luận gì về đặc điểm cấu tạo của cụm từ lên thác xuống ghềnh?

Thành ngữ có cấu tạo cố định nhưng một số ít

thành ngữ vẫn có thể có những biến đổi nhất định.

 Lưu ý:

 Nước đổ đầu vịt

I Thế nào là thành ngữ?

Nước non lận đận một mình Thân cò lên thác xuống ghềnh bấy nay.

Lên thác xuống ghềnh Chỉ sự lên xuống ở hai địa thế

hết sức khó khăn

 Chỉ sự gian lao, vất vả, khó khăn, nguy hiểm

 Nghĩa chuyển

(nghĩa bóng)

 Nghĩa đen

ẩn dụ Nghĩa của thành ngữ

I Thế nào là thành ngữ?

Nhanh như chớp

Rất nhanh , chỉ trong khoảnh khắc

(

Như ánh chớp loé lên rồi tắt ngay)

Được hiểu thông qua phép chuyển nghĩa( So sánh)

Em hiểu nhanh như chớp

có nghĩa là gì? Tại sao

nói nhanh như chớp?

So sánh

Thành ngữ trên được hiểu theo nghĩa đen hay thông qua phép chuyển nghĩa ?

I Thế nào là thành ngữ?

Nước mắt cá sấu

 Sự gian xảo, giả tạo, giả vờ tốt bụng, nhân từ

của những kẻ xấu.

ĐEM CON BỎ CHỢ

Nói về những kẻ vô trách nhiệm trước những việc làm của mình.

II Sử dụng thành ngữ:

b “Tôn sư trọng đạo” là câu thành ngữ nói lên lòng kính trọng và sự tôn vinh nghề giáo viên

Xác định vai trò ngữ pháp của các thành ngữ:

Vị ngữ

Chủ ngữ

Phụ ngữ

a.Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Ba chìm bảy nổi với nước non

(Hồ Xuân Hương)

c Anh đã nghĩ thương em như thế thì hay là anh đào giúp cho em

một cái ngách sang nhà anh, phòng khi tắt lửa tối đèn có đứa nào

bắt nạt thì em chạy sang…

(Tô Hoài)

I Thế nào là thành ngữ?

: Trong hai cách nói sau, em hãy cho biết cách nói nào hay hơn, vì sao?

Câu có sử dụng thành ngữ Câu không sử dụng thành ngữ

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

với nước non Bảy nổi ba chìm

Thân em vừa trắng lại vừa tròn

Lênh đênh, trôi nổi, bấp bênh với nước non.

Nước non lận đận một mình

Thân cò lên thác xuống ghềnh

bấy nay.

Nước non lận đận một mình Thân cò gian nan, vất vả, gặp nhiều

nguy hiểm bấy nay.

2 Nhận xét:

Thành ngữ ngắn gọn, hàm súc, có tính hình tượng,

tính biểu cảm cao.

II Sử dụng thành ngữ:

I Thế nào là thành ngữ?

Thảo luận

nhóm

II Sử dụng thành ngữ:

I Thế nào là thành ngữ?

III Luyện tập :

Bài tập 1

 Những món ăn ngon, quý hiếm được lấy trên rừng, dưới biển.

 Những món ăn ngon, quý được trình bày đẹp

( Những món ăn của vua chuá ngày xưa )

a Sơn hào hải vị:

Nem công chả phượng:

b Khoẻ như voi:

Tứ cố vô thân:

 Rất khoẻ.

 Mồ côi, không anh em họ hàng thân thích, nghèo khổ.

c Da mồi tóc sương:  Chỉ người già, tóc đã bạc, da đã nổi đồi mồi.

Điền thêm yếu tố để thành ngữ được trọn vẹn

- Lời …… tiếng nói

- Một nắng hai …

- Ngày lành tháng …

- No cơm ấm …

- Sinh … lập nghiệp

ăn

sương

tốt ấm

cơ Bài tập 3 :

Xin cảm ơn quý thầy cô

và các em học sinh