Bài 11 Vận chuyển các chất qua màng

Sự vận chuyển các chất qua màng tế bào tuân theo hai cơ chế khuếch tán và thẩm thấu gọi làsự vận chuyển thụ động.. Vận chuyển thụ động :1 Các khái niệm: 2 Các kiểu vận chuyển :  Bài 11:

KÍNH CHÀO CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ

CÁC EM HỌC SINH

Về dự giờ thao giảng chào mừng ngày

nhà giáo Việt Nam 20/11

KÍNH CHÀO CÁC THẦY CÔ GIÁO VÀ

CÁC EM HỌC SINH

Về dự giờ thao giảng chào mừng ngày

nhà giáo Việt Nam 20/11

3

Kể tên các thành phần cấu trúc

trên màng tế bào ?

Thành phần cấu trúc nào của màng sinh chất tham gia vào quá trình trao đổi chất

Màng sinh chất không có chức năng ?

1 Điều khiển mọi hoạt động sống của tế bào.

2 Trao đổi chất một cách chọn lọc với môi trường.

3 Thu nhận thông tin.

4 Có “dấu chuẩn” đặc trưng cho từng loại tế bào, giúp tế bào nhận biết nhau và nhận biết tế bào lạ.

Tế bào thường xuyên trao đổi chất với môi trường Các chất ra và vào tế bào đều phải đi qua màng sinh chất.

Các chất đi ra và vào

tế bào theo những

cách nào?

Bài 11:

Sau giờ tan trường về đến cửa nhà

em thường ngửi thấy mùi thơm từ các thức ăn mà mẹ xào nấu trong

bếp Vì sao?

Hiện tượng khuếch tán

-Mở lọ nước hoa.

-Nhỏ một giọt mực vào nước

?Hiện tượng gì sẽ xảy ra?

có nồng độ chất tan cao (hay từ nơi

có thế nước cao đến nơi có thế nước

? Vậy chất tan (CuSO4)

sẽ di chuyển như thế nào?

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

Các tinh thể CuSO4 cột A đi qua màng thấm chọn lọc sang cột B Còn các tinh thể KI cột B đi qua màng thấm chọn lọc sang cột A

Sự vận chuyển các chất qua màng tế bào tuân theo hai cơ chế khuếch tán và thẩm thấu gọi là

sự vận chuyển thụ động.

Vận chuyển thụ động là gì?

nồng độ thấp (theo chiều građien

nồng độ) mà không tiêu tốn năng

lượng

I Vận chuyển thụ động :

1 Các khái niệm:

2 Các kiểu vận chuyển :

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

?Quan sát hình và xem phim sau cho biết các chất khuếch tán qua màng sinh chất bằng cách nào?

protêin ?

- Các phân tử không phân cực, kích thước nhỏ (CO 2 , O 2 …)

Khuếch tán qua lớp photpholipit

- Các chất phân cực, kích thước lớn (glucozơ…)  Khuếch tán qua kênh protêin

+ N ớc đ ợc thẩm thấu vào trong

tế bào bằng kênh prôtêin đặc biệt gọi

là aquaporin.

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

Đối với cỏc phõn tử nước tự do

Kờnh Aquaporin

Cỏc phõn tử nước vận chuyển qua màng theo cơ chế nào ?

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

2

1

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

Trường hợp 3

Mơi trường đẳng trương

Cmt < C tb

Cmt = C tb Cmt > C tb

chất tan không di chuyển

+Dung dịch nhược trương (

+Dung dịch nhược trương (Cmt < C tb):

chất tan ngược ra ngoài tế bào

? Quan sát hình và cho biết các kiểu môi trường ảnh hưởng đến sự khuếch tán như thế nào?

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

NaCl 0,9% NaCl 0,6% NaCl 0,3%Hoàng caàu

Cmt > C tb Cmt = C tb Cmt < C tb

Nếu có những chất mà tế bào rất cần nh ng nồng độ của nó lại nhỏ hơn trong tế bào thì

tế bào có thể lấy các chất đó

đ ợc không?

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

Các loài sinh vật sống ở biển tồn tại trong điều kiện như thế nào ?

C (môi trường ) < C (tế bào)

tiêu tốn năng lượng

-Cần có máy bơm đặc chủng cho từng

loại chất cần vận chuyển.

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

1

2

Môi trường ngoại bào

Môi trường nội bào

prôtêin biến đổi, đưa các chất

từ ngoài vào trong hoặc đẩy ra

khỏi tế bào

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

Ph ¬ng thøc vËn chuyÓn

VËn chuyÓn c¸c chÊt cã kÝch th

íc nhá

Nh÷ng ph©n tö cã kÝch th íc lín sÏ ® îc vËn chuyÓn

nh thÕ nµo?

Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

I Vận chuyển thụ động :

II Vận chuyển chủ động:

III Nhập bào và xuất bào :

1 Nhập bào :

- Là phương thức đưa các chất vào tế

bào bằng cách biến dạng màng sinh

+ Nuốt “mồi” vào bên trong.

+ Kết hợp với lizôxôm để tiêu

hóa “mồi”

? Quan sát hình và đoạn phim cho biết cơ chế của quá trình nhập bào?

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

1

Nhập bào

2

Là phương thức đưa các chất ra khỏi

tế bào theo cách ngược lại với quá

trình nhập bào

? Quan sát hình và đoạn phim cho biết thế nào là xuất bào, cơ chế của quá trình xuất bào?

 Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT

1

Biến dạng màng

- Vận chuyển thụ động

- Vận chuyển chủ động

- Nhập bào

- Xuất bào

Không tiêu tốn năng l ợng

năng l ợng

Củng cố

Sơ đồ hoá

1.Xác định điều kiện vận chuyển các chất của

đặc biệtc,Phải có năng l ợng ATPd,Kích th ớc các chất nhỏ hơn đ ờng kính lỗ màng

e, tan trong phôtpholipitg,có sự biến dạng của màng

a,d,e, b,c,d c,g

Bài 11: VẬN CHUYỂN CÁC CHẤT QUA MÀNG SINH CHẤT BÀI TẬP

Vận chuyển thụ động Vận chuyển chủđộng Khác nhau

Giống nhau

2.Lập bảng so sánh 2 ph ơng thức vận chuyển thụ động và chủ động.

-Qua prôtêin mang, prôtêin vận chuyển

Đều tham gia vận chuyển các chất, tham gia các qua trình chuyển hoá

Câu 1 : Sự vận chuyển thụ động các chất qua màng A

A B C D

Câu 2 : Sự vận chuyển chất tan qua màng từ nơi có

nồng độ thấp sang nơi có nồng độ cao theo cơ chế :

Khuyếch tán Thẩm thấu

Chủ động Thụ động

A B C D

Câu 3 : Hiện tượng biến dạng màng sinh chất

xảy ra theo kiểu :

A B C D

Khuyếch tán

Thụ độngTích cựcThực bào

A B C D

Câu 4 : Xuất bào là phương thức Xuất bào là phương thức :

Vận chuyển thụ động

Đưa chất lỏng vào trong tế bào

Đưa chất lỏng ra khỏi tế bào

A B C

D Đưa chất rắn ra khỏi cơ thể

Câu 5 : Vận chuyển nào sau đây là vận chuyển chủ động ?

A B C

D .Vận chuyển nước qua kênh prôtêin

Vận chuyển các chất không tốn năng lượngVận chuyển nhờ bơm natri-kali

Vận chuyển từ nơi NĐ cao đến nơi NĐ thấp

Câu 6 : Sự trao đổi chất giữa tế bào và môi trường

Cả A, B, C đúng

B

1 2 3 4 5 6

1 2 3 4 5 6