Chuyên đề Địa lý

Qua một thời gian công tác tại trường trung học cơ sở (THCS) tôi đã nhận thấy ý thức bảo vệ môi trường của đa số học sinh chưa cao.Thực trạng đó đã làm hạn chế đến quá trình phát triển k[r]

TRƯỜNG THCS PHƯỚC VÂN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TỔ: Văn - Sử- Địa Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

Chuyên đề: GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG QUA MÔN ĐỊA LÍ 7

I ĐẶT VẤN ĐỀ:

Giữa môi trường và con người chúng ta có mối quan hệ mật thiết với nhau và từ khi con người sinh ra đó là mối quan hệ hòa thuận Cùng với sự tiến bộ của xã hội loài người

và theo thời gian dân số ngày một tăng lên, nhu cầu của con người ngày càng phức tạp hơn

Qua một thời gian công tác tại trường trung học cơ sở (THCS) tôi đã nhận thấy ý thức bảo vệ môi trường của đa số học sinh chưa cao.Thực trạng đó đã làm hạn chế đến quá trình phát triển kinh tế nước nhà, gây ra tác hại cho sức khỏe cộng đồng Vì vậy vấn đề tìm

ra những biện pháp để bảo vệ môi trường ở địa phương, đất nước và toàn cầu đang cần được quan tâm

Kết quả nghiên cứu của các tác giả là hết sức to lớn Song những vấn đề đó được đề cập ở phạm vi rộng lớn và mang tính bao quát

Tuy nhiên do hạn chế về khả năng làm bài tổng kết kinh nghiệm cũng như thời gian

để nghiên cứu và nhiều yếu tố khách quan khác mà bài viết này chỉ được tiến hành ở phạm

vi là 5 lớp khối 7 của trường THCS Phước vân

II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ.

1 ĐẶC ĐIỂM VỀ MÔI TRƯỜNG:

1.1: Khái niệm về môi trường:

Môi trường là tổng hợp các điều kiện bên ngoài có ảnh hưởng tới một vật thể hay một sự kiện ” Theo nghĩa đen:“ Môi trường là một vùng vật lí và sinh học xung quanh loài người

có mối quan hệ chặt chẽ với con người”

1.2: Các loại môi trường:

- Môi trường khí quyển

- Môi trường nước

- Môi trường đất

- Môi trường sinh học

- Môi trường đô thị

2 PHƯƠNG PHÁP GIÁO DỤC MÔI TRƯỜNG QUA MÔN ĐỊA LÍ LỚP 7.

1 Khái niệm GDMT

“GDMT là một bộ phận hữu cơ của quá trình giáo dục Nó nên được tập trung vào những vấn đề thực tiễn và mang tính chất liên thông Nó nên nhằm vào xây dựng giá trị, đóng góp vào sự nghiệp phồn vinh của cộng đồng và liên quan đến sự sống của nhân loại, ảnh hưởng của nó nên ở thời gian khởi đầu của người học và liên quan đến môi trưởng của

họ trong hoạt động Nó nên được hướng dẫn ở cả các môn học hiện tại và tương lai có liên quan”

3.THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU.

Thực trạng GDMT ở nhà trường:

Thực trạng ý thức về môi trường của học sinh trường THCS Phước Vân Do đó ý thức về môi trường của các em còn ở mức độ mơ hồ Chẳng hạn như Không tự nhặt rác trên sân trường, trong lớp Ăn quà vặt xả rác bừa bãi

4 NHUYÊN NHÂN HẠN CHẾ TRONG Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA HỌC SINH

VÀ BIỆN PHÁP GIÁO DỤC.

4.1 NGUYÊN NHÂN HẠN CHẾ TRONG Ý THỨC BẢO VỆ MÔI TRƯỜNG CỦA HỌC SINH:

- Khi đưa ra câu hỏi “ Em chưa thực sự tham gia vào công tác bảo vệ môi trường

là do đâu ? ” Hầu hết đều có chung một câu trả lời “ Em chẳng biết tham gia như thế

nào,ai hướng dẫn”.Như vậy nhìn từ phía học sinh nguyên nhân là do các em chưa hiểu được là phải làm gì để bảo vệ môi trường, còn mơ hồ trong nhận thức

4.2 MỘT SỐ GIẢI PHÁP GDMT KHẮC PHỤC THỰC TRẠNG VỀ MÔI TRƯỜNG Ở ĐỊA

PHƯƠNG:

- BƯỚC CHUẨN BỊ:

1 Mục tiêu và nội dung đề ra:

Công việc này tùy thuộc vào nội dung cụ thể của bài học đó

2 Đặc điểm của người học:

Đây là vấn đề ảnh hưởng trực tiếp đến phương pháp giảng dạy Với học sinh THCS khi dạy giáo viên có thể sử dụng các mô hình, mẫu vật

3 Nguồn tài liệu:

Với giáo viên: Ngoài sách giáo khoa còn có sách giáo viên, bản đồ nên sưu tầm một số tranh ảnh liên quan nơi học sinh đang sinh sống

Với học sinh sách giáo khoa là nguồn tài liệu chính cùng với tập bản đồ học sinh chủ động chuẩn bị ở nhà

- PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC GDMT TRONG ĐỊA LÝ 7:

1./ Hoạt đông nội khóa:

1.1 Phương pháp giảng thuật:

Ví dụ: Bài 9 “ Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng ” – Địa lí 7.

Quan sát hình: 9.4, giáo viên giới thiệu nội dung của mỗi bức hình A, B, C, D Đặt câu hỏi

“ Em hãy nêu quá trình thoái hóa đất do đốt rừng làm nương rẫy ở đới nóng ?”.

Nội dung Rừng nguyên

sinh

Cây bụi Trảng cỏ Đất bạc

màu

1.2: Phương pháp giảng giải:

Ví dụ: “Khi dạy bài dân số và sức ép dân số tới tài nguyên môi trường ở đới nóng”_ Địa lí

7 Nói đến hiện tượng cạn kiệt tài nguyên cần phải hình thành các khái niệm:Tài nguyên phục hồi là tài nguyên có khả năng trở lại bình thường nếu biết cách khai thác, bảo vệ( Tài nguyên rừng, tài nguyên đất ) Còn tài nguyên không phục hồi là tài nguyên được hình thành trong thời gian dài và không có khả năng phục hồi ( Tài nguyên khoáng sản năng lượng, khoáng sản kim lọai )

1 3: Phương pháp đàm thoại:

Ví dụ: Khi dạy bài“ Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa”-Địa lí 7.

Cho học sinh quan sát hình: 17.3 “ Thủy triều đen ”, giáo viên sử dụng phương pháp

vây quanh “ Nguyên nhân - hậu quả ” Ta có thể hình thành sơ đồ như sau:

ít ô nhiễm Công việc

nhiễm

1.4: Phương pháp sử dụng phương tiện trực quan:

Ví dụ : Khi dạy bài 8 “ Các hình thức canh tác trong nông nghiệp ở đới nóng” – Địa

lí 7, với hình: 8.1 “ Đốt rừng làm nương rẫy” Nếu có điều kiện nên cho học sinh xem phim

tư liệu, băng hình với các bước sau:

+ Định hướng cho học sinh nắm được: Mục đích yêu cầu của bài

+ Bước sử dụng: Giáo viên nên chia làm nhiều đoạn phim, một đoạn tương ứng với một ý ghi bảng

+ Bước kết thúc: Giáo viên nêu lại nội dung và đặt câu hỏi kiểm tra trí nhớ học sinh bằng câu hỏi suy luận “ Hậu quả của việc phá rừng làm rẫy ?”

Hậu quả Rừng bị tàn

phá

Đất bị xói mòn

Thiên tai Cả 3 hậu

quả trên Phương án

lựa chọn

( Hãy chọn phương án đúng nhất).

1 5: Phương pháp thí nghiệm:

Ví dụ: Dạy bài 17 “ Ô nhiễm môi trường ở đới ôn hòa” – Địa lí 7 Nếu để lí giải cho

nguồn nước ở gần nhà máy bị ô nhiễm thì học sinh sẽ ghi nhớ một cách thụ động, hãy để học sinh khám phá bằng một thí nghiệm tự làm ở nhà :Lấy hai lọ nước đựng vào hai lọ thủy tinh chiều dài 20 cm, đường kính rộng 10 cm ở hai vị trí khác nhau ( Một lọ gần lò gạch, một lọ xa lò gạch), hai lọ để gần nhau sau 2 đến 3 giờ đồng hồ cho học sinh quan sát kĩ dưới đáy 2 lọ Học sinh xác định được lọ nào nước sạch lọ nào nước bẩn

1 6: Phương pháp thảo luận:

Ví dụ: Trong bài 10 “ Dân số và sức ép dân số tới tài nguyên môi trường ở đới

nóng”- Địa lí 7 Đây là một nội dung không thực sự khó lắm nhưng liên quan trực tiếp tình

Hình thành công nghiệp khác

Cần nguồn năng lượng mới

Không có hoạt động công nghiệp

Cần nguồn năng lượng mới

Không khai thác dầu

Thất nghiệp Công ti dầu phá sản

Đói nghèo Các vấn đề xã hộixảy ra

hình trên địa bàn Do đó chọn phương pháp thảo luận là phù hợp, khi giao việc nên phân

nhóm theo tổ dân cư hoặc xóm với công việc

1 7: Phương pháp thực địa.

Ví du: Với bài 9 “ Hoạt động sản xuất nông nghiệp ở đới nóng”- Địa lí 7 Giáo viên

tổ chức thực địa để hiểu môi trường theo quá trình sau

- Giáo viên chọn nơi thực địa ( Gần trường )

- Phân công

2 Hoạt động ngoại khóa:

Đây là một hình thức mang tính chất tự nguyện của học sinh dưới sự hướng dẫn của giáo viên, để mở rộng bổ sung kiến thức GDMT đã được dạy trong nội khóa bao gồm các hoạt động sau:

2 1/ Tổ chức tham quan môi trường.

2 2/ Tổ chức cho học sinh tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường ở nhà trường và địa phương.

III Tính khả thi của chuyên đề

Qua thời gian thực hiện đề tài tôi nhận thấy học sinh có tiến bộ và đạt kết quả là 81%

so với lúc đầu

IV KẾT LUẬN:

Sau một thời gian tìm hiểu và vận dụng vào dạy học đã mở rộng tầm nhìn về môi trường tự nhiên, xã hội, giáo dục lòng yêu thiên nhiên, nâng cao ý thức cho học sinh về bảo vệ môi trường Học sinh có ý thức tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường ở nhà trường và địa phương

Nguyễn Thị Thuận